Adrian Hojan 

Historia, spec. nauczycielska 

Grupa: czwartek, godz. 9:45 

 

Temat: Thomas Jefferson - działalność dyplomatyczna przed prezydenturą i w czasie jej trwania. 

 

 

Urodzony  17  kwietnia  1743  roku  w  miasteczku  Shadwell 

znajdującym  się  w  stanie  Wirginia,  Thomas  Jefferson  je  dzisiaj 

uznawany  za  jednego  z  „ojców  założycieli”  Stanów  Zjednoczonych 

Ameryki.  Był  to  człowiek  niezwykle  wykształcony,  szczególnie  w 

prawie,  dzięki  któremu  mógł  tak  mocno  zaistnied  w  polityce 

amerykaoskiej  kooca  XVIII  wieku.  Jako  jednego  z  twórców 

Uniwersytetu  stanowego  Wirginii  oraz  osobę  która  współtworzyła 

Deklarację  Niepodległości  USA  z  1776  r.  trzeba  uznad  tę  postad  za 

jedną  z  najwybitniejszych  i  jedną  z  tych,  która  najbardziej  się 

przyczyniła  do  powstania  nowego,  wolnego  paostwa  na  kontynencie 

odkrytym przez Kolumba. Jednak ta postad będzie mnie interesowad z 

innego  powodu.  Otóż  w  mojej  pracy  mam  zamiar  zająd  się  jego  działalnością  na  polu 

międzynarodowym  w  czasie  gdy  już  wkroczył  na  amerykaoskie  salony  polityczne  oraz  w 

najważniejszym w jego życiu okresie, czyli w czasie sprawowania przez niego prezydentury. Chcę w 

swojej pracy pokazad to, co dla większości jest mniej znanym elementem życiorysu tego wybitnego 

prawnika  i  polityka  nawet  dla  wielu  jego  dzisiaj  żyjących  rodaków.  W  przedstawieniu  tego 

zagadnienia  posłużyłem  się  takimi  pracami  naukowymi  jak  jego  życiorysem  napisanym  przez  Zofię 

Libiszowską pt. „Tomasz Jefferson”. Na temat jego działalności politycznej pomocne okazały się prace 

Longina  Pastusiaka  „Prezydenci  Stanów  Zjednoczonych”  oraz  Wacława  Szyszkowskiego  „Twórcy 

Stanów  Zjednoczonych”.  Całośd  została  przeze  mnie  uzupełniona  pracą  panów  Georga  Browna 

Tindalla oraz Davida E. Shi „Historia Stanów Zjednoczonych” w tłumaczeniu Anny Bartkowicz, Hanny 

Jankowskiej i Janusza Ruszkowskiego oraz pracą Bernarda W. Sheeham i Irminy Wawrzyczek „Historia 

Stanów  Zjednoczonych  Ameryki”.  Dodatkowo  jeszcze  posłużyłem  się  „Encyklopedią  Stanów 

Zjednoczonych  Ameryki”  tomem:  Dzieje  Polityczne  oraz  Słownikiem  Historycznym.  Pracę  swoją 

oparłem na kolejności chronologicznej czyli od wydarzeo najwcześniejszych do najpóźniejszych, gdyż 

uznałem,  że  inne  rozwiązanie  byłoby  zbyt  skomplikowane  i  zagmatwane  dla  osoby  mniej 

interesującej  się  historią,  a  która  chciałaby  ją  przeczytad.  Postanowiłem  również,  że  rozpocznę 

Thomas Jefferson 

pisanie  jej  od  momentu,  gdy  Jefferson  pojawia  się  na  międzynarodowej  scenie  politycznej  z 

pominięciem wcześniejszych, zresztą również bardzo mało znanych wydarzeo z jego życiorysu. 

 

1.  Sytuacja polityczna w momencie pojawienia się Jeffersona w życiu politycznym. 

1.1.  Współautorstwo Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych 

1.2.  Wielokrotne wysłanie na delegacje Jeffersona do Izby Delegatów stanu Wirginia i 

Zgromadzenia Narodowego Wirginii. 

1.2.1. Przygotowanie wielu ustaw stanowych przez Jeffersona. 

1.3.  Wojna amerykaosko-brytyjska o niepodległośd Stanów Zjednoczonych. 

1.4.  Wybranie na urząd gubernatora Wirginii.  

2.  Pierwsze próby wysłania do Paryża na negocjacje pokojowe. 

2.1.  Rozgoryczenie po niedocenieniu jego działao w stanie Wirginia. 

2.2.  Odmowa przyjęcia misji dyplomatycznej. 

2.3.  Przyjęcie młodego makiza de Chatellux. 

2.4.  Choroba i śmierd żony i związane z nią przeżycia

1

. 

2.5.  Podjęcie przez kongres decyzji o wysłaniu Jeffersona do Francji na misję dyplomatyczną i 

szybka zgoda Jeffersona. 

2.6.  Opóźnienie wyjazdu z powodu mroźnej zimy. 

2.7.  Rezygnacja ze służby dyplomatycznej po otrzymaniu informacji o sfinalizowaniu traktatów 

pokojowych we Francji. 

2.8.  Naleganie Jeffersona by jak najszybciej ratyfikowad i odesład traktaty pokojowe. 

2.9.  Decyzja kongresu o powołaniu Jeffersona do trójosobowej komisji do zawierania traktatów 

handlowych. 

3.  Wyjazd Jeffersona do Europy. 

3.1.  Przygotowanie do podróży – poznanie możliwości gospodarczych poszczególnych stanów. 

3.2.  Podróż z Bostonu do Portsmouth i dalej przez Hawr do Paryża. 

3.3.  Przedstawienie Benjaminowi Franklinowi i Johnowi Adamsowi celów Kongresu. 

3.4.  Harmonijna współpraca całej trójki w negocjacjach nad traktatami handlowymi. 

3.5.  Pierwsze porażki dyplomatyczne z powodu braku zaufania europejczyków do młodych 

Stanów Zjednoczonych i jego ustroju. 

3.6.  Podpisanie w 1785 roku pierwszego traktatu handlowego z Prusami – pierwszy sukces. 

                                                           

1

 „Nie potrafię opisad gwałtownego wybuchu emocji i żalu, gdy ukradkiem niemal weszłam do jego pokoju tej nocy. Nie 

opuszczał swego pokoju przez trzy tygodnie; ja stale byłam przy nim. Chodził bezustannie dniem i nocą, kładąc się jedynie, 
gdy zmęczenie i wyczerpanie powaliło go na siennik podłożony mu w czasie długiej niemocy. Moja ciotka pozostawała stale 
przy nim przez kilka tygodni, nie pamiętam ilu. Gdy wreszcie opuścił swój pokój, dosiadł konia i odtąd nieustannie 
przemierzał konno góry, mniej uczęszczane drogi a nawet lasy.” – opis przeżyd po śmierci żony Jeffersona zawarty w 
pamiętniku córki Marty (Libiszowska Z. Tomasz Jefferson, Wrocław 1984, s. 108).  

3.7.  Trudne negocjacje z paostwami skandynawskimi, Półwyspu pirenejskiego, Włoch i Morza 

Śródziemnego, które powstały po rozpadzie Imperium Tureckiego. 

3.8.  Zmiany na stanowiskach dyplomatycznych w Europie – odwołanie Franklina, Adams 

oddelegowany do Wielkiej Brytanii, Jefferson zostaje we Francji jako ambasador. 

3.9.  Choroba i depresja Jeffersona po otrzymaniu wiadomości o śmierci najmłodszej córki

2

. 

3.10. Podpisanie nowego traktatu handlowego z Francją w 1786 r. i negocjacje z innymi 

paostwami. 

3.11. Próby rozwiązania rosnącego zadłużenia USA wobec europejczyków. 

3.12. Wyjazd do Londynu i tamtejsze negocjacje. 

3.13. Działania wobec zbliżającej się rewolucji francuskiej i uchwaleniu konstytucji w USA. 

3.14. Prośba o urlop i powrót Jeffersona do Ameryki. 

4.  Jefferson jako amerykaoski sekretarz stanu. 

4.1.  Niespodziewana nominacja przez prezydenta Waszyngtona na stanowisko sekretarza stanu i 

zwlekanie z odpowiedzią na prośbę o przyjęcie stanowiska. 

4.2.  Przybycie do Nowego Jorku i objęcie urzędu sekretarza stanu. 

4.3.  Listowne pożegnanie z Francją i zdziwienie zmianą nastrojów w Stanach. 

4.4.  Spór poglądowy z Alexandrem Hamiltonem o politykę zagraniczną i wewnętrzną. 

4.5.  Likwidacja paryskiej rezydencji i obsadzanie stanowisk nowymi ambasadorami. 

4.6.  Polityka Jeffersona wobec napiętej sytuacji pomiędzy Anglią a Hiszpanią. 

4.7.  Próba rezygnacji z gabinetu w razie reelekcji Waszyngtona na prezydenta i pozostanie na 

nim po jej dokonaniu się. 

4.8.  Popieranie przez Jeffersona rewolucji we Francji. 

4.9.  Konflikt z Hamiltonem o zajęcie stanowiska USA wobec konfliktu angielsko-francuskiego. 

4.10. Uznanie nowego republikaoskiego ambasadora francuskiego przez Waszyngtona za 

namową Jeffersona. 

4.11. Konflikt Jeffersona z pewnie poczynającym się ambasadorem Genetem.  

4.12. Sporządzenie pism na temat celów polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. 

4.13. 31 grudnia 1793 – rezygnacja z urzędu Jeffersona mimo usilnych starao prezydenta 

Waszyngtona o pozostanie na nim. 

5.  Jefferson jak wiceprezydent Stanów Zjednoczonych. 

5.1.  Brak wyraźnej odmowy Jeffersona w razie wyboru go na urząd prezydenta. 

5.2.  Nieznaczna przegrana z Johnem Adamsem w wyborach 1796 i otrzymanie urzędu 

wiceprezydenta. 

                                                           

2

 Libiszowska Z., Tomasz Jefferson, Wrocław 1984, s. 136. 

5.3.  Zorientowanie się w sytuacji międzynarodowej Stanów Zjednoczonych. 

5.4.  Niezadowolenie Jeffersona z prowadzonej przez prezydenta Adamsa polityki wobec Francji. 

5.5.  Zgoda na powołanie trzyosobowej komisji ds. negocjacji z Francją dyrektoriatu. 

5.6.  Obserwacja z niesmakiem przez Jeffersona działao komisji i dyrektoriatu (później konsulatu). 

6.  Prezydentura. 

6.1.  Wybranie przez republikanów Jeffersona jako oficjalnego kandydata na prezydenta. 

6.2.  Wygrana w wyborach i rozpoczęcie prezydentury. 

6.3.  Sformułowanie zasad prowadzenia polityki zagranicznej: „Handel tak, związki polityczne nie” 

6.4.  Wykupienie Luizjany i dążenia do izolacji Ameryki od Europy. 

6.5.  Rozpoczęcie likwidacji niektórych placówek dyplomatycznych USA w Europie lub obniżenie 

ich rangi. 

6.6.  Używanie przez Amerykę siły w razie potrzebny interwencji w obronie swoich ludzi poza 

Stanami Zjednoczonymi, np. zbombardowanie Trypolisu. 

6.7.  Walka Jeffersona o przyłączenie Florydy do Stanów w momencie walk pomiędzy Anglią a 

Francja. 

6.8.  Sprawa okrętu „Chesapeake” i bierne działania w niej Jeffersona. 

6.9.  Wprowadzenie embarga handlowego na cały kontynent europejski – 22.XII.1807 r. 

 

 

Oceniając działalnośd dyplomatyczną Thomasa Jeffersona trzeba przede wszystkim pamiętad o 

tym, że musiał się on jej praktycznie uczyd od zera, gdyż Stany Zjednoczone dopiero co powstawały i 

uczyły się wszystkiego tak jak uczy się małe dziecko. Bardzo ważną lekcję odebrał on w czasie swojego 

pobytu we Francji, który nauczył go dokładnie zasad działa. Nie można również zapomnied o wpływie 

odchodzącego już w tamtym okresie na emeryturę Benjamina Franklina, którego można częściowo 

nazwad nauczycielem Jeffersona jeśli chodzi o działalnośd dyplomatyczną. Zarzucid 3. Prezydentowi 

Stanów Zjednoczonych ciągłe sympatyzowanie z Francją, jednak należy zwrócid też uwagę, że była 

ona w dobie rewolucji bliższa jemu poglądowo niż chociażby Wielka Brytania. Jefferson w swojej 

polityce cechował się przede wszystkim konsekwencją i tym co będzie dobre ale jego paostwa. 

Potrafił bardzo dobrze wykorzystad również momenty, które się zdarzały by zyskad dla siebie i kraju 

spore korzyści (wystarczy wspomnied tutaj o dogadaniu się w sprawie długów amerykaoskich po 

wojnie w obronie niepodległości czy o zakupie Luizjany z rąk Francji). Pod koniec prezydentury 

zabrakło mu jednak odwagi i zdecydowania w działaniu do której wzywał go między innymi Tadeusz 

Kościuszko w swoich listach. Generalnie jednakże ujmując trzeba ocenid działalnośd Jeffersona na 

plus gdyż bardzo pomógł w rozwoju dyplomacji Stanów Zjednoczonych Ameryki mimo bardzo 

skromnego budżetu jakim go obdarzył sekretarz skarbu Alexander Hamilton w momencie gdy 

utworzony został pierwszy gabinet prezydenta Jerzego Waszyngtona. Największym jednakże jego 

błędem było wprowadzenie embarga na handel zagraniczny z Europą, które to doprowadziło do 

kryzysu gospodarczego w Stanach Zjednoczonych i spadnięcie jego dochodów. Jednak również bez 

jego polityki oszczędności nie można by też było mówid o spłaceniu wszelkich zadłużeo wobec 

wszystkich tych osób które finansowo zaangażowały się w walkę o utrzymanie wolności tworzących 

się dopiero Stanów Zjednoczonych. Jego ocena w całości jest pozytywna z małym minusem, który 

musi zostad uwzględniony za jego ostatnie lata prezydentury. Thomas Jefferson był wybitnym 

dyplomatą i Ojcem Założycielem i tak powinien funkcjonowad w naszej świadomości mimo kilku 

pomyłek.

Bibliografia 

1.  Opracowania: 

  Bartnicki A., Michałek K., Rusinowa I., Encyklopedia historii Stanów Zjednoczonych Ameryki: 

dzieje polityczne (od Deklaracji Niepodległości do współczesności), Warszawa 1992. 

  Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki, T. 2, 1763-1848, red. nauk. B. W. Sheehan, I. 

Wawrzyniak, Warszawa 1995. 

  Libiszowska Z., Tomasz Jefferson, Wrocław 1984. 

  Pastusiak L., Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, Warszawa 2005. 

  Słownik Historia, red. Piekarczyk Gałkowska J., Czerwioski P., Sobaś M., Nawrot A., Durska L., 

Jabłooska P., Kraków 2004. 

  Szyszkowski W., Twórcy Stanów Zjednoczonych, Warszawa 1980. 

  Tindall G. B., Shi D. E., Historia Stanów Zjednoczonych, Poznao 2002. 

2.  Ilustracje: 

  http://www.biographyonline.net/thomas_jefferson