Inuici (nazwa własna Inuit, Inuitowie) - grupa rdzennych  
ludów obszarów arktycznych i subarktycznych Grenlandii,  
Kanady, Alaski i Syberii. Inuici są blisko spokrewnieni z  
Aleutami i mówią językami z grupy eskimo-aleuckiej. W XVI  
wieku wśród białych upowszechniła się nazwa Eskimosi, o tyle  
niewłaściwa, co zagadkowa etymologicznie. Początkowo  
uważano, że wywodzi się od wyrażenia "zjadacze surowego  
mięsa", obecnie przypuszcza się raczej, że nazwa ta ma inne  
pochodzenie. Inuici alaskańscy nie tylko tolerują, a nawet wolą  
nazwę Eskimos. Inuici należą do rodziny ludów azjatyckich,  
zaliczanie ich do Indian (jak miało to miejsce jeszcze do  
niedawna) jest więc błędem. Znaczna część Inuitów ma grupę  
krwi B, która wśród rdzennych ludów indiańskich Ameryki w  
ogóle nie występuje.   

 

Inuitów (Inuit) nie należy mylić z Innu (nazwa spolszczana  
jako "Innuici" lub "Innowie") - grupą indiańskich ludów z  
Quebeku i Labradoru, złożoną z plemion Montagnais i  
Naskapi.   

 
 
 

Język Inuitów   
Języki używane przez Inuitów należą do rodziny języków  
eskimo-aleuckiej. Dzielą się one na dwie podrodziny, z których  
pierwsza ma szereg dialektów:   

 

Inupiaq-Inuktitut   
Siglitun   

Inuinnaqtun   
Natsilingnitut (Nestilik)   
Kivallig   
Aiviik   
Dialekt południowa baffiński   
Dialekt północno baffiński-Iglulik   
Nunavik   
Dialect labradorski (Inttut)   
Tlingit   

 
 

Inuitka - 1907   
Stara Inuitka - ilustracja z przełomu XIX i XX w   
Inuitka z dzieckiem (1934)Ludzie zaczęli polować na obszarach  
arktycznych już 4,5 tys. lat temu. Pierwsze ludy tamtych  
obszarów określa się mianem kultury Dorset i kultury Thule.  
Lud Thule polował na foki i wieloryby. Kiedy kilkaset lat temu  
klimat uległ ochłodzeniu i wolne od lodu były tylko wody  
omywane ciepłymi prądami Oceanu Spokojnego, ludy  
zamieszkujące centralne i wschodnie obszary Arktyki  
przekwalifikowały się na łowców fok.   

 
 

Przybycie do Ameryki Północnej   
Protoplastami Inuitów były ludy Thule, które około X wieku  
n.e. wyparły z Ameryki Północnej pozostałości ludów Dorset.  
Ekspansja ta była ostatnim epizodem rozprzestrzeniania się  
ludów azjatyckich na obszary Ameryki Północnej. Thule  
zajmowali się wielorybnictwem. Operując na tych samych  

akwenach co Normanowie, weszli z nimi w kontakty  
handlowe. Od nich też nabywali metalowe narzędzia. W końcu  
XIV wieku Inuici, z niewiadomych powodów, porzucili swój  
dotychczasowy tryb życia i zaczęli rozprzestrzeniać się na  
tereny kontynentalne, wokół Zatoki Hudsona. Wielorybnictwo  
zeszło wtedy na dalszy plan, a głównym źródłem pożywienia  
stało się polowanie na karibu i foki.   

 
 

Gospodarka i jej załamanie   
Choć Inuici utrzymywali ograniczone kontakty najpierw z  
Normanami, potem z baskijskimi i portugalskimi  
wielorybnikami prowadzącymi połowy na północnym  
Atlantyku, a począwszy od początku XVI wieku weszli także  
w kontakty z podróżnikami poszukującymi Przejścia  
Północno-Zachodniego, to nie wpłynęły one na styl ich życia.   

 

Począwszy od roku 1670, od powołania Kompanii Zatoki  
Hudsona rozpoczęły się trwałe i intensywne kontakty Inuitów  
z Europejczykami. W przeciągu lat spowodowały one zmiany  
kulturowe społeczności arktycznej. Inuici porzucili swój  
zgodny z cyklem naturalnym zwyczaj polowań, którego celem  
było uzyskanie żywności i skór na ubrania i inne wyroby, a  
zaczęli polować zawodowo w celach wymiany za towary  
dostarczane przez Kompanię – narzędzia, ubrania, żywność  
itp. Oznaczało to znaczny awans cywilizacyjny dla Inuitów,  
lecz także zerwanie z tradycją i znaczne uzależnienie się od  
czynników zewnętrznych. Obecność Kompanii przeciągnęła  
się do lat trzydziestych XX wieku, na długo po włączeniu  

terenów arktycznych do Kanady. W istocie Kompania działała  
jako agent rządu federalnego Kanady w kontaktach z Inuitami.  
Sytuacja uległa drastycznej zmianie po roku 1930, kiedy to  
załamał się rynek i spadło zapotrzebowanie na surowce  
dostarczane przez Inuitów. Od tego momentu Inuici musieli  
polegać na bardzo niepewnej pomocy federalnej. Następne  
czterdzieści lat było najtragiczniejszym okresem w historii  
narodu. Przerwanie handlu, przy praktycznej niemożliwości  
powrotu do dawno zapomnianej tradycji, wywołało ostry  
kryzys społeczny wśród Inuitów. Jego skutkiem był głód,  
zniechęcenie, poczucie beznadziei i wysoka śmiertelność.  
Pomoc federalna dostarczała zaledwie podstawowych  
środków do życia. Przymus szkolny zmuszał Inuitów do  
oddawania swych dzieci do odległych szkół, co prowadziło do  
dezintegracji rodziny lub zamieszkania w budowanych przez  
rząd osiedlach i do reszty odrywało ich od tradycji.   

 

Odrodzenie: Terytorium Nunavut   
Inuici wydawali się być kolejnym narodem skazanym na  
zagładę. Pierwszą i udaną próbą ratowania był pomysł  
wywarzenia regionalnego produktu. Inuici niewiele umieli,  
poza polowaniami. Nie wytworzyli też żadnej trwałej kultury  
materialnej, ani formy sztuki. Z powodzeniem jednak  
nauczono ich rzeźbić w kamieniu. Powszechnie występujący  
na terenach arktycznych tzw. kamień mydlany, o szarej lub  
ciemno zielonej barwie, miękki i łatwy w obróbce, był  
znakomitym surowcem, a Inuci okazali się zdolnymi  
rzeźbiarzami. Rzeźbione przez nich figurki arktycznych  

zwierząt stały się cenionymi suwenirami i można je nabyć  w  
każdym sklepie z pamiątkami w Kanadzie. To pozornie  
nieistotne wydarzenie odwróciło los narodu. Inuici zaczęli  
zarabiać na siebie i znajdując nowe powołanie, przełamali  
błędne koło niemożności. Ostatnim akordem odrodzenia  
narodowego i kulturowego Inuitów było utworzenie (1999)  
terytorium Nunavut; dało ono Inuitom znaczną autonomię.  
Nowy, autonomiczny region został powołany 1 kwietnia 1999  
roku - Inuici otrzymali około 350 tys. km2 i rezerwę federalną  
w wysokości ponad miliarda dolarów kanadyjskich na okres  
14 lat. Mają też prawo do polowań i równorzędnego  
przedstawicielstwa w nowopowstających instytucjach  
zarządzających zasobami naturalnymi środowiska, a także  
prawo do wpływów za gaz, ropę i surowce mineralne.