background image

        

  

  

                                                                                                     Centrum Edukacyjno - Szkoleniowe  
                                                                                                                         HUMAN     
                                                                                                                 ul. Zaporoska 29m27

                                                                                                                53-519 

 Wrocław

  

(071) 7199-646     

www.human.edu.pl

Barok architektura

Charakterystyczne dla epoki było łączenie architektury, malarstwa i rzeźby o maksymalnym 
natężeniu ekspresji. Wygięcie elewacji i gzymsów pozwalało uzyskać efekty światłocieniowe.

Elewacja – zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkim znajdującymi się na niej 
elementami, lico budynku. Elewacje, w zależności od położenia określa się:

zgodnie z położeniem do np. ulicy: frontowa, tylna, boczna, ogrodowa (dla budynków z 
przylegającym ogrodem). 

zgodnie z położeniem w stosunku do stron świata: południowa, północna, zachodnia, 
północno-wschodnia itp. 

Szczególnym przypadkiem elewacji jest jej strona od ulicy lub też ogólnie od wejścia, szczególnie 
gdy jest bogato zdobiona. Nosi wtedy nazwę fasady.

Gzyms jest to pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chroni 
elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową. Nierzadko pełni też funkcję ozdobną. W 
tym ostatnim przypadku gzyms tworzyć może kilka profilowanych listw z dodatkowymi 
ozdobami umieszczonymi nad lub pod listwami.

Gzymsy dzieli się na:

-zewnętrzne, wśród których wyróżniamy: 

-główne (koronujące, wieńczące), które wieńczą ścianę budowli, 

-cokołowe – umieszczane nad cokołem budowli, 

-międzypiętrowe, które dzielą płaszczyznę ściany, 

-nadokienne, podokienne i naddrzwiowe
oraz 

background image

wewnętrzne, które zdobią ściany, kominki, piece i 
sprzęty.

1. Giacomo della Porta-włoski architekt i 

rzeźbiarz.

Fasada kościoła Il Gesù w Rzymie

2. Carlo Maderna (1556-1629), architekt, główny projektant i wykonawca fasady Bazyliki 

św. Piotra w Rzymie

3.

 

BORROMINI   Francisco-architekt 

wł., jeden z gł. przedstawicieli dojrzałego baroku.

Wprowadził nowe formy rzutów kościołów, kopuły z bębnem i latarnią, w  fasadach falujące 

linie   gzymsów,   tympanonów,   obramień   okiennych,   ścięte   lub   zaokrąglone   narożniki;   jego 

budowle są dynamiczne, pełne ruchu

.

background image

      

  

Borromini Kościół San Carlo w Rzymie                                                     Kopuła

Nowe plany

Kopuła – sklepienie półkoliste lub półeliptyczne oparte na murze lub bębnie na planie kolistym

eliptycznym albo wielobocznym za pośrednictwem pendentywów lub tromp.

Bęben (architektura) - wieloboczna, eliptyczna, cylindryczna podbudowa pod kopułą. Często w 

ścianach bębna umieszczane były okna doświetlające przestrzeń pod kopułą.

background image

Pendentyw (żagielek)- element narożny w postaci sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego.

Trompa - narożny detal architektoniczny jest rodzajem małego sklepienia złożonego z łęczków 

zwiększjących się ku górze.

Trompa - Katedra w Poznaniu