Maria Kazimiera d'Arquien

okres panowania od 

1676 

do 

1696

 

Żona króla 

Jana III Sobieskiego

 

Poprzedniczka 

Eleonora Habsburżanka

 

Następczyni 

Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna

 

Dane biograficzne

 

  :

  

Urodzona 

28 czerwca

 

1641

 

Koronowana 

2 lutego

 

1676

 

Zmarła 

1716

 

Pochowana 

Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie

 

 

Henryk Albert de la Grange d'Arquien

 

Matka 

Franciszka de la Châtre

 

1 Mąż 

Jan Sobiepan Zamoyski

 

2 Mąż 

Jan III Sobieski

 Dzieci 

Jakub Ludwik Sobieski

Teresa Teofila Sobieska
Adelajda Ludwika Sobieska
Maria Teresa Sobieska
Teresa Kunegunda Sobieska
Aleksander Benedykt Sobieski
Konstanty Władysław Sobieski
Jan Sobieski

 

Życiorys

Urodziła się 28 czerwca 1641 r. w 

Nevers

, w starym, ale zubożałym rodzie d'Arquien. Była córką -

wśród licznego rodzeństwa - francuskiego markiza 

Henriego Alberta de La Grange d'Arquien

 i

Franciszki de la Châtre - ochmistrzyni dworu 

Ludwiki Marii Gonzagi

. Tą drogą także i córka

została damą dworu Ludwiki Marii, która wkrótce została królową polską, poślubiwszy per

procuram króla 

Władysława IV Wazy

. Z nią też Maria Kazimiera przybyła do Polski pod koniec

1645

 r., mając 4 lata. Niektórzy z ówczesnych Polaków spekulowali, iż była jej nieślubną córką,

brak jednak jakichkolwiek potwierdzających to dowodów - historycy uznają, iż prawdopodobnie
były to wyłącznie informacje rozpowszechniane przez przeciwników królowej i opierały się tylko
na fakcie obecności małej dziewczynki w jej orszaku

[2]

. Przyswoiwszy sobie język i kulturę polską,

Maria Kazimiera zyskała wśród Polaków przydomek Marysieńka, z którym odtąd kojarzona jest w
polskiej historii. W 

1648

 r., wobec trudnej sytuacji w kraju i śmierci króla Władysława IV,

owdowiała królowa odesłała siedmioletnią "Marysieńkę" z powrotem do Francji, gdzie w
rodzinnym 

Nevers

 przez ok. cztery lata odbywała edukację w szkole klasztornej. Najpóźniej w

1653

 r. powróciła na dwór Ludwiki Marii, która zdołała poślubić nowego króla polskiego, 

Jana

Kazimierza

. Tam też, w marcu 

1655

 r., podczas jednej z zabaw dworskich towarzyszących obradom

sejmu warszawskiego, poznał ją jej późniejszy mąż i król, 

Jan Sobieski

. Znajomość pogłębiło

przybycie Jana na dwór królewski w 

1656

 roku. Do oświadczyn i ślubu jednak nie doszło, pomimo

więzi miłosnej, jaka już wówczas wytworzyła się wśród przyszłych małżonków.

3 marca

 

1658

 r. poślubiła 

wojewodę sandomierskiego

 

Jana Sobiepana Zamoyskiego

, z którym

miała czworo dzieci (żadne z nich nie dożyło dorosłości). W oczach Ludwiki Marii - faktycznie
decydującej o zamążpójściu "Marysieńki" - Zamoyski był lepszym kandydatem ze względu na dużo
wyższy niż w przypadku (i tak zamożnego) Sobieskiego majątek, jak również postawę polityczną:
w przeciwieństwie do przyszłego króla, Zamoyski pozostał wierny Janowi Kazimierzowi w
pierwszym okresie 

potopu szwedzkiego

. Zamoyski zmarł jednak w kilka lat po ślubie. Po jego

śmierci poślubiła (potajemnie) 

14 maja

 i (oficjalnie) 

5 lipca

 

1665

 r. Jana Sobieskiego. W opinii

współczesnych jak i historyków, było to tzw. "małżeństwo z miłości", co stanowiło rzadkość w
ówczesnych czasach. Drugiemu mężowi urodziła trzynaścioro dzieci, z których tylko czworo
osiągnęło dorosłość: Jakub (1667–1737), Teresa Kunegunda (1676–1730), Aleksander (1677–1714)
i Konstanty (1680–1726).

  

Maria Kazimiera Sobieska

Na królową Polski została koronowana 

2 lutego

 

1676

 r., na 

Wawelu

. Będąc królową wspierała

politykę mającą doprowadzić do sojuszu polsko-francuskiego. Zarazem chciała uzyskać od
ówczesnego króla Francji 

Ludwika XIV

 przywileje dla swojej rodziny.

Marysieńka wyjechała z Polski w 1699 r. udając się do 

Rzymu

, gdzie przebywała z wcale licznym

dworem. Zamieszkała tam w 

Palazzo Chigi-Odescalchi

. Często gościła u kolejnych papieży,

najpierw u 

Innocentego XII

 (który wcześniej jako 

nuncjusz

 udzielił jej ślubu z Sobieskim),

następnie u 

Klemensa XI

. Potem udała się do 

Francji

. Jednak 

Ludwik XIV

 wydał jej zakaz

pojawienia się w 

Paryżu

 i 

Wersalu

, choć bezskutecznie składała prośby pisząc do niego: Chcę być

uważana jako prosta wasalka, a nie jak królowa, opuszczając bowiem Rzym, królestwo swe
złożyłam u stóp papieskich.

[3]

Ostatnie półtora roku życia spędziła w 

Blois

, gdzie w styczniu 1716 r. zmarła po płukaniu żołądka

zarządzonym przez lekarza. Trumnę 2 kwietnia przeniesiono do kaplicy św. Eustachego w kościele
św. Zbawiciela w Blois. Natomiast serce złożono w urnie w miejscowym kościele jezuitów
(przepadło potem w czasie 

Rewolucji Francuskiej

). Następnie w 1717 r. trumna z ciałem

Marysieńki spoczęła w warszawskim kościele kapucynów, obok Jana III i stamtąd w 1733 r. wraz z
prochami króla przewieziono do 

katedry wawelskiej

 w Krakowie.

Jej imię nosiły statki 

gdańskie

 Marie, Die Königin von Pohlen (trzy statki), Maria Casimira

Königin von Pohlen. 

[4]

 Kontrowersje

Późniejsi publicyści (

Kazimierz Waliszewski

 i 

Tadeusz Boy-Żeleński

) wyolbrzymili jej wpływ na

Jana Sobieskiego

, w rzeczywistości królowa ułatwiała Sobieskiemu zbliżenie z Francją, ale jej

samej nie udało się doprowadzić do sojuszu w 

1692

 r. z powodu sprzeciwu Sobieskiego.

Listy

  

Marysieńka z dziećmi

Królewska para pozostawiła po sobie obfitą korespondencję. Listy miłosne powstały głównie w
latach 

1665

-

1683

 - w czasie rozstań z Marysieńką, spowodowanych takimi wydarzeniami, jak np.

rokosze

, wyjazdy Marysieńki do 

Paryża

, kampania wojenna w latach 

1675

-

1676

 oraz 

odsiecz

wiedeńska

 w 

1683

 r. W listach tych widoczny jest świat uczuć Sobieskiego i Marysieńki,

autentyczne przeżycia kochającej się pary, trudności i problemy ówczesnego świata. Przebywała
przez pewien okres w posiadłości 

Pilaszkowice

, gmina 

Rybczewice

, woj. lubelskie, zaś jej

kochanek Jan odpoczywając w Woli (teraz 

Sobieska Wola

), 

gmina Krzczonów

, woj. lubelskie) na

polowaniach miał możliwość spotkania się z nią.