Tech_ochr_fiz_osób_515[01].O1.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1.

Podstawowe pojęcia z zakresu podstaw prawnych wykonywania zadań
ochrony osób i mienia

4.1.1.

Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Rola administracji państwowej i samorządowej w zapewnieniu

bezpieczeństwa i porządku publicznego

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Zasady prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony

osób i mienia

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Wymagania kwalifikacyjne dla pracowników ochrony

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Uprawnienia pracowników ochrony w ochronie osób i mienia

z uwzględnieniem środków przymusu bezpośredniego oraz uŜycia broni
palnej

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

4.7. Odpowiedzialność karna pracownika ochrony

4.7.1. Materiał nauczania

4.7.2. Pytania sprawdzające

4.7.3. Ćwiczenia

4.7.4. Sprawdzian postępów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy i kształtowaniu umiejętności

w zakresie posługiwania się pojęciami dotyczącymi postaw prawnych wykonywania zadań
ochrony osób i mienia. W poradniku znajdziesz:
–

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane, abyś
bez problemów mógł korzystać z poradnika,

–

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

–

materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki
modułowej,

–

zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy juŜ opanowałeś określone treści,

–

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

–

sprawdzian postępów,

–

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie
materiału całej jednostki modułowej,

–

literaturę uzupełniającą.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych w module

515[01].O1

Podstawy funkcjonowania i rozwoju

pracownika ochrony

515[01].O1.01

Stosowanie przepisów prawa

obowiązujących

w Polsce

i Unii Europejskiej

515[01].O1.02

Stosowanie przepisów

prawa dotyczących

ochrony osób

i mienia

515[01].O1.03

Nawiązywanie kontaktów

społecznych

515[01].O1.04

Stosowanie zasad organizacji

i zarządzania

przedsiębiorstwem

515[01].O1.07

Stosowanie technik

samoobrony

515[01].O1.05

Prowadzenie działalności

gospodarczej

515[01].O1.06

Udzielanie pierwszej

pomocy poszkodowanym

515[01].O1.08

Posługiwanie się językiem

angielskim zawodowym

515[01].O1.09

Stosowanie technologii

informacyjnych

w działalności zawodowej

515[01].O1.10

Kreowanie wizerunku

przedsiębiorstwa

wiadczącego usługi ochrony

osób i mienia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

wyjaśnić podstawowe pojęcia prawne z zakresu ochrony osób i mienia,

−

scharakteryzować organizację administracji państwowej i samorządowej,

−

określić rolę administracji samorządowej i państwowej w zapewnieniu bezpieczeństwa
i porządku publicznego,

−

zinterpretować treści poszczególnych przepisów wykonawczych ustawy o ochronie osób
i mienia,

−

określić zasady sporządzania i zatwierdzania planów ochrony jednostki,

−

określić zakres działań i sposób prowadzenia dokumentacji ochronnej, uzbrojenia,
wyposaŜenia i umundurowania jednostek ochrony,

−

określić zasady prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób
i mienia,

−

określić wymagania kwalifikacyjne pracowników ochrony,

−

scharakteryzować warunki odpowiedzialności karnej pracownika ochrony,

−

określić uprawnienia pracowników ochrony osób i mienia w zakresie uŜycia środków
przymusu bezpośredniego oraz broni palnej,

−

określić zasady współpracy jednostek ochrony z innymi instytucjami powołanymi do
zapewnienia bezpieczeństwa osób i mienia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Podstawowe pojęcia z zakresu podstaw prawnych

wykonywania zadań ochrony osób i mienia

4.1.1. Materiał nauczania

Podstawowe pojęcia z zakresu ochrony osób i mienia

Jak kaŜdy akt normatywny rangi ustawy, ustawa o ochronie osób i mienia, dla

właściwego  zrozumienia  całości  treści  ustawy,  wprowadza  wiele  właściwych  dla  siebie
wyraŜeń  ustawowych  wymagających  wyjaśnienia.  Ma  ona  waŜne  znaczenie  dla  praktyki
podmiotów  prowadzących  działalność  gospodarczą  w  zakresie  ochrony  osób  i  mienia.
Podanie  wykładni  autentycznej  dotyczącej  wyraŜeń  ustawowych,  stanowi  jednocześnie
definicje  ustawowe  posiadające  wiąŜący  charakter.  Ustawodawca  podając  wykładnię
zastosowanych  w  ustawie  określeń,  terminów  czy  pojęć  stwierdza,  Ŝe  uŜyte  w  ustawie
określenia oznaczają:
a)  Kierownik jednostki – osobę lub organ przedsiębiorcy lub innej jednostki organizacyjnej,

uprawniony zgodnie z przepisami prawa, statutem, umową do zarządzania nią; za
kierownika jednostki uwaŜa się równieŜ likwidatora lub syndyka;

b) Licencja – zezwolenie na wykonywanie zadań związanych z ochroną osób i mienia

w zakresie wymaganym ustawą;

c) Obszar podlegający obowiązkowej ochronie – obszar określony przez ministrów,

kierowników urzędów centralnych i wojewodów, wydzielony i odpowiednio
oznakowany;

d) Ochrona osób – działanie mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa Ŝycia, zdrowia

i nietykalności osobistej;

e) Ochrona mienia – działanie zapobiegające przestępstwom i wykroczeniom, a takŜe

przeciwdziałające powstaniu szkody wynikającej z tych zdarzeń oraz niedopuszczające
do wstępu osób nieuprawnionych na teren chroniony;

f) Pracownik ochrony – osobę posiadającą licencję pracownika ochrony fizycznej lub

licencję  pracownika  zabezpieczenia  technicznego  i  wykonującą  zadania  ochrony
w ramach  wewnętrznej  słuŜby  ochrony  albo  na  rzecz  przedsiębiorcy,  który  uzyskał
koncesję  na  prowadzenie  działalności  w  zakresie  osób  i  mienia,  lub  osobę  wykonującą
zadania ochrony w zakresie niewymagającym licencji;

g) Specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne-wewnętrzne słuŜby ochrony oraz

przedsiębiorcy, którzy uzyskali koncesje na prowadzenie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia, posiadających pozwolenie na broń na okaziciela,
wydane na podstawie odrębnych przepisów;

h) Wewnętrzne słuŜby ochrony – uzbrojone i umundurowane zespoły pracowników

przedsiębiorców lub jednostek organizacyjnych, powołane do ich ochrony.

Pomimo, Ŝe podane wyŜej definicje wydawać się mogą w pełni zrozumiałymi, istnieje

jednak potrzeba dokładniejszego sprecyzowania niektórych z nich.

Z definicji np. kierownik jednostki wynika, Ŝe moŜe nim być zarówno osoba fizyczna, jak

teŜ organ kolegialny w postaci zarządu. O powyŜszym decydować będzie pozycja prawna oraz
zakres kompetencji danego organu. W określonych wypadkach kierownikiem jednostki, (co
wynika równieŜ z definicji) jest likwidator ora syndyk.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ustawodawca pojęcie ochrony uŜywa w bardzo szerokim znaczeniu stanowiąc, Ŝe ochrona
osób i mienia realizowana jest drogą określonych czynności w dwóch zasadniczych formach,
a mianowicie:
Bezpośredniej ochrony fizycznej: stałej lub doraźnej
Stała ochrona polega na stałym dozorze sygnałów przesyłanych, gromadzonych
i przetwarzanych w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych.
Doraźna

ochrona

polegającej

konwojowaniu

wartości

pienięŜnych

oraz

innych przedmiotów wartościowych lub niebezpiecznych.
Zabezpieczenia technicznego polegającego na:

−

montaŜu  elektronicznych  urządzeń  i  systemów  alarmowych  sygnalizujących  zagroŜenia
chronionych  osób  i  mienia  oraz  eksploatacji,  konserwacji  i  naprawach  w  miejscu  ich
zainstalowania,

−

montaŜu urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia oraz ich eksploatacji,
konserwacji, naprawach i awaryjnym otwieraniu w miejscach zainstalowania.

Podmiotami realizacji bezpośredniej formy ochrony fizycznej, zarówno stałej jak i doraźnej
obszarów, obiektów i urządzeń objętych dobrowolną ochroną w ramach wymienionych form
działań ochronnych są:

−

licencjonowani i nie licencjonowani pracownicy ochrony fizycznej,

−

licencjonowani pracownicy zabezpieczenia technicznego,

−

koncesjonowane przedsiębiorstwa ochrony fizycznej,

−

wewnętrzne słuŜby ochrony,

−

nie koncesjonowane przedsiębiorstwa zabezpieczeń technicznych.

W przypadku natomiast obszarów, obiektów i urządzeń objętych obowiązkową ochroną
zarówno w zakresie ochrony fizycznej jak tez zabezpieczenia technicznego są:

−

wewnętrzne słuŜby ochrony,

−

specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne działające w ramach koncesjonowanych
przedsiębiorstw ochrony fizycznej,

−

koncesjonowane przedsiębiorstwa zabezpieczeń technicznych,

−

licencjonowani pracownicy ochrony fizycznej,

−

licencjonowani pracownicy zabezpieczenia technicznego.

Zasady i tryb tworzenia wewnętrznych słuŜb ochrony

Wewnętrzne słuŜby ochrony oznaczają uzbrojone i umundurowane zespoły pracowników

przedsiębiorców lub jednostek organizacyjnych, powołane przez nich do ich ochrony.
Z powyŜszego wynika, iŜ słuŜby te mogą być powoływane we wszystkich przedsiębiorstwach
produkcyjnych  oraz  zakładach  usługowych,  handlowych,  do  których  odnosić  się  moŜe
określenie  „przedsiębiorstwa”  jak  teŜ  i  w  innych  instytucjach,  do  których  odnosi  się  termin
„jednostek  organizacyjnych”,  a  więc  związkach,  korporacjach,  i  zakładach  uŜyteczności
publicznej.  Powoływanie  wewnętrznych  słuŜb  ochrony  oparte  jest  o  podstawowe  zasady
przewidziane w ustawie, stwierdzające, iŜ:

−

słuŜby te tworzone są dla ochrony obszarów, obiektów i urządzeń zarządzanych przez
wspomnianych przedsiębiorców lub kierowników jednostek organizacyjnych,

−

wewnętrzne słuŜby ochrony podlegają kierownikowi jednostki lub osobie pisemnie przez
niego upowaŜnionej, bezpośrednio podporządkowanej temu kierownikowi.

−

nazwę wewnętrznej słuŜby ochrony tworzy kierownik jednostki na terenie, której słuŜba ta
działa uwzględniając jednocześnie charakter produkcji bądź rodzaj działalności jednostki,
albo nazwę chronionego obszaru, obiektu lub urządzenia. Nazwa taka rozpoczyna się od

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wyrazu StraŜ lub SłuŜba. Tryb tworzenia wewnętrznych słuŜb ochrony podzielić moŜna na
dwa etapy.

Pierwszy z nich to etap tworzenia wewnętrznych słuŜb ochrony w obiektach:

−

ujętych w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej
ochronie znajdujących się na terenie województwa, prowadzonej przez wojewodów.

Drugi natomiast dotyczy obiektów:

−

nieujętych  w  ewidencji  wojewodów,  na  wniosek  kierowników  tych  jednostek,
uzasadniony  waŜnym  interesem  gospodarczym  lub  publicznym  w  oparciu  o  zezwolenie
właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji, wydanego w drodze decyzji
administracyjnej.

Pierwszy przypadek procesu tworzenia wewnętrznej słuŜby ochrony wyróŜnia następujące
etapy:
1)

umieszczenie obszarów, obiektów lub urządzeń znajdujących się na terenie województwa
w poufnej ewidencji prowadzonej przez wojewodów,

sporządzenie planu ochrony obszaru, obiektu lub urządzenia podlegającego
obowiązkowej ochronie i uzgodnienie go z właściwym terytorialnie komendantem
wojewódzkim Policji,

powołanie  wewnętrznej  słuŜby  ochrony  przez  kierownika  jednostki  bezpośrednio
zarządzającego  obszarami,  obiektami  i  urządzeniami  podlegającymi  obowiązkowej
ochronie, w terminie nie dłuŜszym niŜ 3 miesiące od dnia uzgodnienia planu ochrony,

sprawdzenie i potwierdzenie powołania wewnętrznej słuŜby ochrony przez komisję
powołaną przez właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji,

W drugim etapie tryb powołania wewnętrznej słuŜby ochrony przedstawia się następująco:

−

skierowanie do właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji

wniosku

o utworzenie wewnętrznej słuŜby ochrony przez uprawnionego kierownika jednostki
z jednoczesnym dołączeniem do wniosku planu ochrony jednostki uwzględniającym
informacje zawarte w art. 7 ust. 2 ustawy.

−

wydanie zezwolenia na utworzenie wewnętrznej słuŜby ochrony przez właściwego
terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji,

−

powołanie wewnętrznej słuŜby ochrony przez uprawnionego do tego kierownika jednostki
w czasie nie dłuŜszym niŜ 3 miesiące od dnia wydania zezwolenia,

−

sprawdzenie i potwierdzenie powołania wewnętrznej słuŜby ochrony przez komisję
powołaną przez właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji.
Potwierdzeniem powołania wewnętrznej słuŜby ochrony jest protokół sporządzony przez

komisję.  Protokół  podpisują  wszyscy  członkowie  komisji  powołanej  przez  właściwego
terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji. Komisja składa się z przedstawiciela organu
powołującego,  jako  przewodniczącego  oraz  dwóch  osób  wyznaczonych  przez  kierownika
jednostki,  jako  jej  członków.  Reasumując  naleŜy  stwierdzić,  Ŝe  specjalistyczne  uzbrojone
formacje ochronne tworzyć moŜna w dwojaki sposób, a mianowicie:

−

przez przedsiębiorców lub jednostkę organizacyjną w formie wewnętrznej słuŜby ochrony,

−

przez przedsiębiorcę, który uzyskał koncesję na prowadzenie działalności

gospodarczej

w zakresie usług ochrony osób i mienia oraz posiada pozwolenie na broń na okaziciela,
wydane na podstawie odrębnych przepisów.

Struktura organizacyjna Wewnętrznych SłuŜb Ochrony

Strukturę organizacyjną wewnętrznych słuŜb ochrony, w zaleŜności od rodzaju

i wielkości jednostki mogą tworzyć:
a)

oddziały,

pododdziały,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

samodzielne posterunki,

W zaleŜności od składu struktury organizacyjnej w wewnętrznych słuŜbach ochrony moŜna
tworzyć następujące stanowiska słuŜbowe:
a)

szef ochrony,

zastępca szefa ochrony,

dowódca zmiany,

starszy wartownik – konwojent,

wartownik – konwojent,

młodszy wartownik – konwojent.

Zakres działania wewnętrznych słuŜb ochrony

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1-4 ustawy o ochronie osób i mienia, wewnętrzne słuŜby

ochrony jako uzbrojone i jednolicie umundurowane zespoły pracowników, przedsiębiorców
lub jednostek organizacyjnych w szczególności:
1)

zapewniają ochronę mienia w granicach chronionych obszarów obiektów,

zapewniają ochronę waŜnych urządzeń jednostki, znajdujących się poza granicami
chronionych obszarów i obiektów,

konwojują mienie jednostki,

wykonują inne zadania wynikające z planu ochrony jednostki.

Do zakresu ich działania naleŜy ponadto:

−

zapewnienie bezpieczeństwa osób znajdujących się w granicach chronionych obszarów
i obiektów,

−

ochrona obiektów, pomieszczeń i urządzeń jednostki przed dostępem do nich osób
nieuprawnionych,

−

ochrona mienia jednostki przed kradzieŜą, zniszczeniem i uszkodzeniem,

−

konwojowanie mienia jednostki,

−

zapobieganie zakłóceniom porządku na terenie jednostki oraz powiadamianie kierownika
jednostki o zdarzeniach powodujących naruszenie porządku,

−

ujawnianie faktów dewastacji mienia jednostki,

−

niezwłoczne powiadamianie organów ścigania o czynach przestępnych zaistniałych na
terenie jednostki i zabezpieczanie miejsca ich popełnienia do czasu przybycia organów
ś

cigania.

Art. 8 ust. 2 ustawy, rozszerza zakres wykonywania zadań ochronnych wspomnianych

słuŜb  dopuszczając  moŜliwość  wykonywania  przez  nie  usług  w  zakresie  ochrony  osób
i mienia  pod  warunkiem  jednak  uzyskanie  przez  nie  koncesji  określającej  zakres  oraz  formy
prowadzenia  tych  usług.  W  zakresie  ochrony  osób  i  mienia  ustawa  nakłada  na  wewnętrzne
słuŜby  ochrony  obowiązek  współpracy  z  Policją,  jednostkami  ochrony  przeciwpoŜarowej,
obrony cywilnej i straŜami gminnymi (miejskimi).

Do zakresu działania szefa ochrony naleŜy:

−

opracowanie planu ochrony i innej dokumentacji ochronnej,

−

organizowanie ochrony jednostki,

−

planowanie zadań dla podległych pracowników ochrony,

−

kierowanie oddziałem,

−

sprawowanie nadzoru i kontroli nad wykonywaniem zadań ochrony,

−

prowadzenie instruktaŜu i zajęć szkoleniowych z pracownikami ochrony oraz
dokumentowanie tych czynności,

−

podejmowanie działań zmierzających do stałego doskonalenia form i metod ochrony
jednostki,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

dokonywanie okresowych pisemnych analiz i ocen stanu bezpieczeństwa jednostki,

−

informowanie kierownika jednostki o stanie zagroŜenia i ochrony jednostki,

−

sprawowanie

nadzoru

nad

przechowywaniem

broni

amunicji

oraz

ich

ewidencjonowaniem,

−

udział w naborze pracowników ochrony.

Do zakresu działania zastępcy szefa ochrony naleŜy:

−

wykonywani obowiązków szefa ochrony podczas jego nieobecności,

−

wykonywanie zadań zgodnie z podziałem pracy ustalonym przez szefa ochrony,

−

kierowanie pododdziałem,

−

wykonywanie poleceń szefa ochrony.

Do zakresu działania dowódcy zmiany naleŜy:

−

organizowanie wykonywania zadań przez pracowników podległej zmiany zgodnie
z dokumentacją ochronną,

−

dokonywanie obchodów jednostki oraz instruowanie i kontrolowanie wykonywania
zadań przez pracowników ochrony,

−

przeprowadzanie interwencji w związku z zaistniałymi zagroŜeniami bezpieczeństwa
jednostki,

−

wydawanie z magazynu broni, amunicji i środków przymusu bezpośredniego,

−

wykonywanie poleceń przełoŜonych słuŜbowych.

W przypadku bezzmianowej organizacji ochrony jednostki, czynności naleŜące do zakresu
działania dowódcy zmiany wykonuje szef ochrony lub jego zastępca.
Do zakresu działania wartowników – konwojentów naleŜy:

−

utrzymywanie w gotowości do natychmiastowego uŜycia przydzielonej broni, środków
przymusu bezpośredniego oraz innego wyposaŜenia,

−

wykonywanie zadań wynikających z tabeli słuŜby i innej dokumentacji ochronnej,

−

wykonywanie poleceń przełoŜonych słuŜbowych.

Uzbrojenie pracowników WSO

Pracownicy wewnętrznych słuŜb ochrony mogą być wyposaŜeni i uzbrojeni w środki

przymusu bezpośredniego i broń palną w ilościach umoŜliwiających wykonywanie zdań,
z zastrzeŜeniem, Ŝe liczba egzemplarzy:
1) broni palnej krótkiej, broni gazowej, ręcznych miotaczy gazu i paralizatorów elektrycznych

nie moŜe przekroczyć stanu etatowego dwóch zmian pracowników wewnętrznej słuŜby
ochrony,

2) broni palnej długiej, z wyjątkiem karabinków, nie moŜe przekroczyć stanu etatowego

pracowników wewnętrznej słuŜby ochrony, niezbędnego do ochrony największej liczby
konwojów wykonywanych przez pracowników wewnętrznej słuŜby ochrony w jednym
czasie.

3) broni palnej długiej nie moŜe przekroczyć stanu etatowego dwóch zmian pracowników

wewnętrznej słuŜby ochrony, niezbędnych do ochrony obiektów i magazynów
wojskowych, w których przechowuje się broń, amunicję i materiały wybuchowe.

Normatywy  amunicji  dla  jednostek  broni  palnej  i  gazowej,  przysługującej  pracownikom
wewnętrznych słuŜb ochrony, określają przepisy dotyczące zasad uzbrojenia specjalistycznych
uzbrojonych  formacji  ochronnych.  Z  treści  rozporządzenia  wynika,  Ŝe  dla  kaŜdej  jednostki
broni  palnej  i  gazowej  ustala  się  normatyw  amunicji  przeznaczony  do  wykonywania  zadań
ochrony. Za normatyw amunicji na jeden pistolet lub pistolet maszynowy przyjmuje się ilość
amunicji wystarczającą do pełnego załadowania czterech magazynków.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Za  normatyw  amunicji  na  jeden  rewolwer  lub  jedną  strzelbę  gładkolufową  „Pump-Action”
przyjmuje  się  po  24  sztuki  amunicji.  Połowa  normatywnej  ilości  amunicji  stanowi  amunicje
alarmową,  którą  wydaje  się  jedynie  w  przypadku  bezpośredniego  zagroŜenia  napadem  na
chronione osoby, obszar, obiekt i urządzenie oraz ochrony konwojowanego mienia.
Amunicje  do  celów  szkolenia  strzeleckiego  zakupuje  przedsiębiorca,  po  uzyskaniu  pisemnej
zgody organu Policji.

WyposaŜenie pracowników WSO
Pracowników wewnętrznych słuŜb ochrony, w zaleŜności od potrzeb, wyposaŜa się w:

−

łączność bezprzewodową,

−

kamizelki i hełmy kuloodporne.

−

maski przeciwgazowe,

−

latarki elektryczne,

−

rodki opatrunkowe,

−

rodki transportu.

Kierownik  jednostki,  w  której  działa  wewnętrzna  słuŜba  ochrony,  zapewnia  dla  jej
pracowników  pomieszczenia,  w  tym  wartownie  i  pokoje  socjalne,  umoŜliwiające  im
prawidłowe wykonywanie zadań.
Pomieszczenia wartowni powinny być:
1)   wydzielone w sposób uniemoŜliwiający dostęp osobom postronnym,
2)   usytuowane przy głównych wejściach i wjazdach na teren jednostki,
3)   wyposaŜone w:

−

oświetlenie sztuczne i awaryjne,

−

ogrzewanie,

−

instalację łączności,

−

instalację sygnalizacyjno-alarmową,

−

instalację przeciwpoŜarową.

Umundurowanie pracowników WSO
Zgodnie  z  rozporządzeniem  Ministra  Spraw  Wewnętrznych  i  Administracji,  ustala  się  dla
pracowników  WSO  jednolite  umundurowanie  oraz  wzory  oznak  stanowisk  słuŜbowych
i emblematów  z  zastrzeŜeniem  odrębności  dla  umundurowania  pracowników  wewnętrznych
słuŜb ochrony działających w:

−

bankach,

−

portach lotniczych,

−

państwowym przedsiębiorstwie uŜyteczności publicznej np. „Poczta Polska”,

−

Zamku Królewskiego w Warszawie.

Komercyjny system ochrony osób i mienia
Przedsiębiorcy  tworzący  komercyjny  system  ochrony  osób  i  mienia  wykonują swoje zadania
na  podstawie  cywilnoprawnych  umów  ze  swoimi  klientami.  Ma  on  zróŜnicowaną  postać
z punktu widzenia prawno-administracyjnego. W skład tego wchodzą:

−

wewnętrzne

słuŜby

ochrony

powołane

przez

jednostki

organizacyjne

lub

przedsiębiorców, którzy uzyskali koncesje na wykonywanie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia (WSO),

−

przedsiębiorcy, którzy uzyskali koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia, posiadający pozwolenie na broń na okaziciela,
wydane na podstawie odrębnych przepisów (SUFO),

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

przedsiębiorcy, którzy uzyskali koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia, ale nie posiadaj pozwolenia na broń na
okaziciela (nie mają statusu SUFO),

−

przedsiębiorcy, którzy wykonują bez koncesji działalność gospodarczą w zakresie
zabezpieczenia technicznego, jeśli nie dotyczy obszarów, obiektów i urządzeń
podlegających obowiązkowej ochronie.

Zadania  wewnętrznych  słuŜb  ochrony,  jak  i  przedsiębiorców,  którzy  uzyskali  koncesję  na
wykonywanie  działalności  gospodarczej  w  zakresie  usług  ochrony  osób  i  mienia,  struktury
organizacyjne, sposób ich tworzenia, uprawnienia pracowników ochrony i wymagane od nich
kwalifikacje  –  określa  ustawa  o  ochronie  osób  i  mienia  wraz  z  rozporządzeniami
wykonawczymi. PowyŜsze jest przedmiotem dalszej części opracowania.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Czy potrafisz wymienić podstawowe przepisy prawne w zakresie podstaw prawnych
wykonywania zadań ochrony osób i mienia?

Czy potrafisz wyjaśnić pojęcia: licencja, koncesja, obszar podległy obowiązkowej
ochronie, ochrona osób, ochrona mienia?

Czy potrafisz scharakteryzować pojęcia: pracownik ochrony, specjalistyczne uzbrojone
formacje ochronne, wewnętrzne słuŜby ochrony?

Jakie kryteria zezwalają na powstanie specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej?

Co rozumiesz przez pojęcie „wewnętrzne słuŜby ochrony - WSO”?

Gdzie i przez kogo mogą być tworzone „WSO?

Jaki dokument i przez kogo sporządzony potwierdza utworzenie wewnętrznej słuŜby
ochrony”?

Komu podlegają wewnętrzne słuŜby ochrony oraz kto tworzy ich nazwę i od jakiego
wyrazu powinna rozpoczynać się ich nazwa?

Czy potrafisz określić tryb tworzenia wewnętrznych słuŜb ochrony?

4.1.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W oparciu o treść ustawy z o ochronie osób i mienia sformułuj odpowiedzi na pytania

zamieszczone poniŜej:

−

Co określa ustawa?

−

Co rozumiesz przez pojęcia: licencja, koncesja, ochrona osób, ochrona mienia?

−

Co rozumiesz przez pojęcie specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych?

−

Kogo w świetle ustawy, naleŜy uwaŜać za pracownika ochrony?

−

Do czego słuŜy licencja, a do czego koncesja?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować treść odpowiedniego rozdziału ustawy o ochronie osób i mienia,

odszukać w ustawie przepisy dotyczące podanych w pytaniach zagadnień,

udzielić odpowiedzi w formie pisemnej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

ustawa o ochronie osób i mienia,

–

komputer z dostępem do Internetu,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

papier formatu A4, przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Przeprowadź analizę odpowiednich zapisów w ustawie o ochronie osób i mienia i udziel

odpowiedzi na poniŜszy zestaw zagadnień:

−

Jakie podmioty mogą realizować działania ochronne osób i mienia?

−

Wyjaśnij, jakie kryteria musi spełnić przedsiębiorca, aby mógł stać się specjalistyczną
uzbrojoną formacją ochronną.

−

Określ, w jakich okolicznościach następuje odmowa wydania lub cofnięcia zezwolenia na
działalność wewnętrznych słuŜb ochrony.

−

Określ formy realizacji ochrony osób i mienia.

−

Określ, jaki dokument i przez kogo wydany potwierdza utworzenie wewnętrznych słuŜb
ochrony.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować treść ustawy o ochronie osób i mienia,

odszukać w ustawie artykuły dotyczące treści pytań odnoszące się do podmiotów
ochrony,

udzielić odpowiedzi w formie pisemnej.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

ustawa o ochronie osób i mienia oraz rozporządzenia wykonawcze do ustawy,

–

komputer z dostępem do Internetu,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

papier formatu A4, przybory do pisania.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

wykazać róŜnice pomiędzy specjalistyczną uzbrojoną formacją
ochronną, a wewnętrzną słuŜbą ochrony?

podjąć przewidziane ustawą czynności zmierzające do utworzenia
wewnętrznych słuŜb ochrony?

omówić, w jakich okolicznościach następuje odmowa wydania lub
cofnięcia zezwolenia na działalność wewnętrznych słuŜb ochrony?

określić, zagadnienia będące przedmiotem regulacji ustawy
o ochronie osób i mienia?

wyjaśnić, pojęcie licencji pracownika ochrony oraz wymienić jej
rodzaje?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. 2. Rola administracji państwowej i samorządowej

w zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego

4.2.1.

Materiał nauczania

Rola państwa w zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku publicznego

Ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jednym z najwaŜniejszych

najstarszych  zadań  publicznych,  związanym  ściśle  z  samym  powstawaniem  władzy
publicznej. Funkcja państwa w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego jest
realizowana za pomocą skorelowanych działań legislacyjnych, polegających na powoływaniu
i  utrzymywaniu  określonych  formacji  mających  na  celu  ochronę  bezpieczeństwa  i  porządku
publicznego  z  jednoczesnym  podejmowaniem  działań  „politycznych”  w  celu  ochrony
bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wspomniane formacje występują w postaci formacji
o  zadaniach  ogólnych,  bądź  wyspecjalizowanych  słuŜb  porządkowych  np.  straŜy  ochrony
kolei,  bądź  w  postaci  formacji  samorządowych,  powołanych  do  działań  w  zakresie  ochrony
porządku.
     Formacjami państwowymi i samorządowymi powołanymi do utrzymania bezpieczeństwa
i  porządku  publicznego  są:  Policja,  Agencja  Bezpieczeństwa  Wewnętrznego,  Agencja
Wywiadu,  Wojskowe  SłuŜby  Informacyjne,  śandarmeria  Wojskowa,  Biuro  Ochrony  Rządu,
StraŜ PoŜarna, StraŜ Graniczna, SłuŜba Więzienna, StraŜe gminne (miejskie), StraŜ Ochrony
Kolei,  StraŜ  Leśna,  StraŜ  Łowiecka.  Formacje  te  realizują  zadania  z  zakresu  ochrony
porządku  i  bezpieczeństwa  publicznego.  Niektóre  z  nich  koncentrują  się  jedynie  na
zapewnieniu porządku publicznego np. StraŜe gminne (miejskie), inne zaś na realizacji zadań
dotyczących bezpieczeństwa publicznego. np. Agencja Bezpieczeństwa wewnętrznego.
Część  wspomnianych  formacji  wykonuje  swoje  zadania  w  odniesieniu  do  określonych  grup
osób czy teŜ miejsc np. Biuro Ochrony Rządu lub miejsc (StraŜ Ochrony Kolei)

Do działań podstawowych w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego

podejmowanych przez ustawodawcę naleŜą przede wszystkim:

−

określanie uprawnień funkcjonariuszy publicznych wykonujących zadania z zakresu
ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego,

−

określanie warunków ingerencji formacji policyjnych Ŝycie społeczne,

−

budowa ustawodawstwa karnego i karni-administracyjnego,

−

decyzja o dopuszczalności współudziału w zapewnieniu bezpieczeństwa i porządku
publicznego podmiotów pozapaństwowych, np. agencji ochrony osób i mienia,

−

określenie wymagań kwalifikacyjnych dla pracowników agencji ochrony osób i mienia,

−

uprawnień pracowników ochrony,

−

zasad współpracy z rządowymi i samorządowymi organami mającymi na celu
zapewnienie porządku i bezpieczeństwa publicznego.
Ochronę w zakresie utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego moŜna podzielić

na  ochronę  instytucjonalną  oraz  ochronę  komercyjną.  Ochrona  instytucjonalna  to  ochrona
prowadzona przez specjalnie powołane do tego formacje, instytucje i organizacje państwowe,
których  działania  mają  charakter  powszechny  tzn.  odnoszący  się  do  wszystkich  obywateli
i obiektów.  Prowadzone  są  na  całym  terytorium  RP  obejmując  pełny  zakres  problematyki
ochrony osób i mienia. Najistotniejszą rolę w tego typu działaniach odgrywają trzy instytucje,
a mianowicie:

−

Policja Państwowa,

−

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

−

StraŜ PoŜarna.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Działalność tych instytucji ma w pełnym zakresie wymiar zdefiniowany, jako powszechny.
Pozostałe wymienione niŜej instytucje prowadzą ochronę instytucjonalną w nieco
ograniczonym zakresie. Do instytucji tych naleŜą:

−

StraŜ Graniczna,

−

SłuŜba więzienna,

−

andarmeria wojskowa,

−

StraŜ Ochrony Kolei,

−

StraŜ Leśna,

−

StraŜ Rybacka,

−

StraŜ Ochrony Przyrody,

−

Państwowa StraŜ Łowiecka,

−

StraŜ Miejska (Gminna),

−

Inspekcja Celna,

−

StraŜ Parków Narodowych.

Ochrona komercyjna to działania ochronne realizowane przez wyspecjalizowane podmioty
gospodarcze, wykonujące swoje zadania na podstawie zawieranych z klientami umów
cywilnoprawnych. Do podmiotów tych zaliczamy;

−

przedsiębiorstwa wykonujące działalność gospodarczą w zakresie ochrony osób i mienia
na podstawie uzyskanych koncesji, określających zakres i formy prowadzenia takich
usług,

−

specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne w koncesjonowanych przedsiębiorstwach
fizycznej ochrony osób i mienia, utworzone w trybie odrębnym od koncesjonowania,

−

wewnętrzne słuŜby ochrony powołane przez przedsiębiorców dla potrzeb ochrony ich
przedsiębiorstw, dla których uzyskano odpowiednią k0oncesję uprawniającą do
wykonywanie usług w zakresie ochrony osób i mienia.

−

słuŜby

porządkowe

powoływane przez organizatorów imprez masowych,

−

przedsiębiorstwa (bez koncesji) wykonujące działalność gospodarczą w zakresie usług
zabezpieczenia technicznego ochrony w obiektach nie objętych ochroną obowiązkową.

Zasady współpracy z Policją i innymi słuŜbami publicznymi

Szeroki zakres usług agencji ochrony, przedsiębiorstw oraz innych jednostek

organizacyjnych zajmujących się ochroną osób i mienia oraz specyfika ich działania wymaga
szerokiej współpracy z Policją. Mając na uwadze zagadnienia będące w zainteresowaniu tak
Policji jak i poszczególnych formacji ochronnych, moŜemy wyodrębnić dwie płaszczyzny
współpracy:

−

wynikającą z przepisów prawa,

−

podyktowaną potrzebami praktycznymi.

Zakres działania jednostek Policji pozwala na podjęcie współpracy zarówno z komendami
wojewódzkimi Policji jak i podległymi jej jednostkami Policji.
W zakresie kompetencji komend wojewódzkich Policji znajdują się przede wszystkim sprawy
organizacji ochrony oraz zgodnego z prawem działania specjalistycznych uzbrojonych
formacji ochronnych i pracowników zajmujących się ochroną w tym:

−

wydawanie pozwoleń na utworzenie wewnętrznych słuŜb ochrony,

−

wydawanie licencji,

−

wydawanie pozwoleń na broń,

−

nadzór i kontrola nad działalnością słuŜb ochrony.

Wspomniana współpraca realizowana jest z jednostkami terenowymi Policji tj. komendami
powiatowymi i komisariatami i polega na:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

wymianie informacji o zagroŜeniach w zakresie bezpieczeństwa osób i mienia oraz
zakłócania spokoju i porządku publicznego,

−

współdziałaniu w celu utrzymania spokoju i porządku publicznego podczas zgromadzeń,
imprez artystycznych, rozrywkowych i sportowych, w zakresie określonym w odrębnych
przepisach,

−

współdziałaniu przy zabezpieczeniu miejsc popełnienia przestępstw i wykroczeń
w granicach chronionych obszarów i obiektów lub urządzeń,

−

wzajemnych konsultacjach doskonalących metody współpracy.

Prawne obowiązki współpracy

Współpraca słuŜb ochrony z komendami wojewódzkimi Policji oraz innymi jednostkami

Policji, odbywa się przede wszystkim w zakresie:
1)

wydawania zezwoleń na utworzenie wewnętrznych słuŜb ochrony w jednostkach,
w skład, których wchodzą obiekty i urządzenia objęte obowiązkową ochroną. Zezwolenie
wydawane jest na wniosek kierowników tych jednostek, uzasadniony waŜnym interesem
gospodarczym lub publicznym. Komendant wojewódzki Policji uprawniony jest równieŜ
do cofania tych zezwoleń.

uzgadniania z właściwą terytorialnie komenda wojewódzka Policji planów ochrony
obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, w tym:

−

występującego zagroŜenia i aktualnego stanu bezpieczeństwa jednostki,

−

aktualnego stanu ochrony,

−

zabezpieczeń technicznych,

−

proponowanej ochrony przez specjalistyczną uzbrojona formację ochronną, w tym:

stanu etatowego, uzbrojenia i wyposaŜenia, zabezpieczenia broni i amunicji.

wydawania licencji pierwszego i drugiego stopnia pracownikom ochrony fizycznej
i zabezpieczenia technicznego na warunkach określonych w ustawie.

wydawania pozwoleń na broń na okaziciela (tzw. świadectwo broni).

Nadzoru nad specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochrony. Wspomniany nadzór
sprawują upowaŜnieni przez Komendę Główną Policji policjanci słuŜby prewencyjnej
komend wojewódzkich Policji w zakresie:

−

zasad i sposobów realizacji zadań ochrony osób i mienia,

−

sposobów uŜycia przez pracowników tych formacji środków przymusu

−

bezpośredniego lub broni palnej,

−

posiadania przez pracowników ochrony niezbędnych kwalifikacji.

Realizując zadania dotyczące nadzoru policjanci mają prawo do:

−

kontroli  organizacji  i  zasad  działania,  uzbrojenia,  wyposaŜenia  i  przechowywania  broni
i amunicji  oraz  współpracy  z  innymi  formacjami  i  słuŜbami  w  tym:  terenowymi
jednostkami Policji,  straŜami gminnymi,  straŜą poŜarną i formacjami obrony cywilnej,

−

kontroli zgodności aktualnego stanu ochrony jednostki z planem ochrony,

−

kontroli i zgodności podejmowanych działań z przepisami prawa,

−

kontroli uprawnień pracowników do wykonywania czynności ochronnych,

−

wstępu na teren obszarów i obiektów chronionych, oraz Ŝądania wyjaśnień,

−

kontrola prowadzonej dokumentacji ochronnej,

−

wydawanie

pisemnych

zaleceń

mających

celu

usunięcie

stwierdzonych

nieprawidłowości.

Współpraca dotycząca współdziałania pracowników ochrony z Policją ukierunkowane są

na zapobieganie zagroŜeniom dla Ŝycia i zdrowia ludzkiego oraz chronionego mienia.
Natomiast Policja zajmuje się zarówno zapobieganiem, jak i zwalczaniem przestępczości.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Współpracę naleŜy rozpoczynać juŜ na etapie przygotowania do opracowania planu ochrony.
Podstawą sporządzenia planu ochrony jest rozpoznanie występujących i przewidywanych
zagroŜeń dla chronionych osób i mienia. Rozpoznanie dokonuje się najczęściej na podstawie
ustalenia charakteru działalności prowadzonej na danym obiekcie, jego połoŜenia, stanu
technicznego, istniejących zabezpieczeń itp. Wskazanym jest równieŜ uzyskanie z właściwej
terytorialnie jednostki Policji informacji niezbędnych w zakresie:

−

stopnia zagroŜenia przestępczością danego terenu,

−

rodzaju przestępstw występujących na danym terenie,

−

stopnia zagroŜenia chronionego obiektu,

−

metod i sposobów działania osób lub grup przestępczych

−

danych o osobach i grupach, na które naleŜy zwrócić szczególną uwag oraz czego moŜna
się spodziewać po ich postępowaniu,

−

zagroŜeń ze strony osób i grup zakłócających spokój i porządek,

−

rodzaju podejmowanych działań zapobiegawczych.

W ramach bieŜącej współpracy z Policją naleŜy uzgodnić jednoznaczne jej zasady
w szczególności:

−

uzgodnić zagadnienia interesujące obie strony,

−

określić sposoby przekazywania informacji o zjawiskach, zdarzeniach i osobach,

−

ustalić postępowanie w przypadkach gwałtownego zagroŜenia: (napad, podłoŜenie
ładunku wybuchowego itp.),

−

omówić wykorzystywanie środków łączności, zasady kodowania przekazywanych.

Współdziałanie przy zabezpieczaniu miejsc popełnienia przestępstw i wykroczeń w granicach
chronionych obszarów, obiektów lub urządzeń dotyczy przede wszystkim podejmowania
skutecznych przedsięwzięć do czasu przyjazdu Policji w zakresie:

−

zabezpieczenia śladów na miejscu zdarzenia,

−

niedopuszczenia osób postronnych na miejsce przestępstwa lub wykroczenia,

−

ustalania świadków zdarzenia,

−

wykonywania innych czynności zleconych przez Policję w czasie zawiadamiania jej
o zaistniałym przestępstwie czy wykroczeniu,

−

wzajemnych konsultacji doskonalących metody współpracy

Wszyscy pracownicy ochrony w ramach prowadzonej współpracy zobowiązani są do:

−

powiadamiania najbliŜszej jednostki Policji o uŜyciu broni palnej lub oddaniu strzału
ostrzegawczego,

−

powiadamiania najbliŜszej jednostki Policji, jeŜeli wskutek zastosowania środka
przymusu bezpośredniego nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia osoby, jej śmierć lub
szkoda w mieniu,

−

niezwłoczne  przekazanie  Policji  osób  ujętych  na  gorącym  uczynku  przestępstwa  lub
stwarzających  w  sposób  oczywisty  bezpośrednie  zagroŜenie  dla  Ŝycia  lub  zdrowia
ludzkiego, a takŜe chronionego mienia.

Współpraca słuŜb ochrony z jednostkami ochrony przeciwpoŜarowej, obrony cywilnej
i straŜami gminnymi

Bezpieczeństwo ludzi oraz utrzymanie bezpieczeństwa publicznego to domena

organów  Policji.  Zagadnieniami  tymi  oprócz  Policji  zajmują  się  równieŜ  (kaŜdy  w  swoim
zakresie)  i  inne  podmioty,  do  których  między  innym  zliczyć  naleŜy  sądy,  prokuraturę,
samorządy  oraz  podmioty  prowadzące  działalność  gospodarczą  w  zakresie  ochrony  osób
i mienia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ustawowy obowiązek współdziałania wewnętrznych słuŜb ochrony w zakresie ochrony osób
i mienia,  z  Policją,  jednostkami  ochrony  przeciwpoŜarowej,  obrony  cywilnej  oraz  straŜami
gminnymi (miejskimi) wynika z art. 12 ustawy o ochronie osób i mienia. Szczegółowe zasady
wspomnianej  współpracy  z  wyŜej  wymienionymi  jednostkami,  zostały  określone
w rozporządzeniu  Ministra  Spraw  Wewnętrznych  i  Administracji  w  sprawie  określenia
szczegółowych  zasad  współpracy  specjalistycznych  uzbrojonych  formacji  ochronnych
z Policją,  jednostkami  ochrony  przeciwpoŜarowej,  obrony  cywilnej  i  straŜami  gminnymi
(miejskimi) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992 roku
w  sprawie  ochrony  przeciwpoŜarowej  budynków,  innych  obiektów  budowlanych  i  terenów
określające  zasady  ochrony  przeciwpoŜarowej  i  zabezpieczenia  przeciwpoŜarowego
budynków,  innych  obiektów  budowlanych  i  terenów  oraz  wyposaŜenia  ich  w  sprzęt,
urządzenia przeciwpoŜarowe i ratownicze.

Współdziałanie Wewnętrznych SłuŜb Ochrony z Państwową StraŜą PoŜarną

Zagadnienia ochrony przeciwpoŜarowej reguluje ustawa ochronie przeciwpoŜarowej oraz

ustawa o Państwowej StraŜy PoŜarnej jak teŜ akty wykonawcze do ustaw, w których to aktach
normatywnych uregulowano problematykę związaną nie tylko z działalnością zapobiegawczą
(prewencyjną), ale równieŜ z prowadzeniem działań ratowniczych. Uwzględniając powyŜsze,
członkowie wewnętrznych słuŜb ochrony jeszcze przed przystąpieniem do realizacji zadań
ochronnych jak i w trakcie ich wykonywania, powinni przede wszystkim:

−

przestrzegać przepisów przeciwpoŜarowych,

−

zapoznać się z usytuowaniem i rodzajem sprzętu gaśniczego i ratowniczego,

−

zapoznać się ze sposobem ewakuacji z obiektu,

−

zapoznać się i stosować instrukcję dotyczącą zasad postępowania w przypadku poŜaru
lub innego miejscowego zagroŜenia.

Praktyka  wskazuje,  bowiem,  Ŝe  pierwszym,  który  zauwaŜy  poŜar  najczęściej  jest  pracownik
ochrony. Stąd teŜ jego działania, szczególnie w początkowej fazie rozwoju poŜaru są bardzo
istotne  tak  z  punktu  widzenia  dalszego  rozprzestrzeniania  się  poŜaru  jak  i  konieczności
podjęcia stosownych działań gaśniczych. Uwzględniając, więc fakt, Ŝe zgodnie z art. 5 ust.1 to
właśnie obszary, obiekty i urządzenia waŜne dla obronności, interesu gospodarczego państwa,
bezpieczeństwa  publicznego  i  innych  waŜnych  interesów  państwa  podlegają  obowiązkowej
ochronie,

współdziałanie

wewnętrznych

słuŜb

ochrony

jednostkami

ochrony

przeciwpoŜarowej zdaje się być oczywiste. Winno ono polegać na podejmowaniu działań
ochronnych i zabezpieczających w przypadku wystąpienia na terenach chronionych obszarów,
obiektów lub urządzeń:

−

poŜaru,

−

klęski Ŝywiołowej,

−

innego miejscowego zagroŜenia, przez co naleŜy rozumieć inne niŜ poŜar i klęska
Ŝ

ywiołowa, zdarzenie wynikające z naturalnych praw przyrody, np. katastrofy chemiczne,

techniczne, ekologiczne, stanowiące zagroŜenie dla Ŝycia, zdrowia oraz mienia,

−

udzielaniu pomocy w działaniach ratowniczych prowadzonych przez jednostki ochrony
przeciwpoŜarowej mających na celu ochronę Ŝycia, zdrowia i mienia, a takŜe likwidacji
ź

ródła powstania poŜaru, klęski Ŝywiołowej lub innego miejscowego zagroŜenia.

Współdziałanie słuŜb ochrony z jednostkami obrony cywilnej

Główne zadania obrony cywilnej, na wypadek wojny, jak i w czasie pokoju, to przede

wszystkim ochrona ludności, zakładów pracy, urządzeń uŜyteczności publicznej oraz dóbr
kultury, jak teŜ udzielanie pomocy poszkodowanym. Zakres tych zadań w znacznym stopniu
pokrywa się z zakresem zadań wewnętrznych słuŜb ochrony.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wewnętrzne słuŜby ochrony a straŜe gminne (miejskie)
Zagadnienia prawne dotyczące straŜy gminnych (miejskich) reguluje ustawa o straŜach
gminnych stwierdzając, Ŝe do ochrony porządku publicznego na terenie gminy moŜe być
utworzona samorządowa umundurowana formacja-straŜ gminna zwana „straŜą”.

StraŜ spełnia słuŜebną rolę wobec społeczności lokalnej, wykonując swe zadania

z poszanowaniem  godności  i  praw  obywateli  i  jest  jednostką  organizacyjna  gminy.  Rada
gminy  moŜe  utworzyć  straŜ  gminną  po  wcześniejszym  zasięgnięciu  opinii  właściwego
terytorialne  komendanta  Policji.  StraŜ  wykonuje  zadania  w  zakresie  ochrony  porządku
publicznego wynikające z ustaw i aktów prawa miejscowego.
Do zadań straŜy gminnej (miejskiej) naleŜy w szczególności:
1)   ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych,
2)   Czuwanie  nad  porządkiem  i  kontrola  ruchu  drogowego-w  zakresie  określonym

w przepisach o ruchu drogowym,

3) współdziałanie z właściwymi z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania Ŝycia

i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk
Ŝ

ywiołowych oraz innych miejscowych zagroŜeń,

4) zabezpieczenie miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo

miejsc zagroŜonych takim zdarzeniem przed dostępem osób postronnych lub
zniszczeniem śladów i dowodów, do momentu przybycia właściwych słuŜb, a takŜe
ustalenie, w miarę moŜliwości świadków zdarzenia,

5) ochrona obiektów komunalnych i urządzeń uŜyteczności publicznej,
6) współdziałanie z organizatorami i innymi słuŜbami w ochronie porządku podczas

zgromadzeń i imprez publicznych,

7) doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsc ich zamieszkania,

jeŜeli osoby te swoim zachowaniem dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym,
znajdują się w okolicznościach zagraŜających ich Ŝyciu lub zdrowiu albo zagradzają
Ŝ

yciu i zdrowiu innych osób,

8) informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagroŜeń, a takŜe inicjowanie

i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnieniu przestępstw
i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami
państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi,

9) konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych, lub wartości pienięŜnych dla

potrzeb gminy.

Z powyŜszego wynika, Ŝe u podstaw obowiązku współpracy wewnętrznych słuŜb ochrony
oraz straŜy gminnych (miejskich) leŜy znaczne zbliŜenie, jeŜeli nie toŜsamość wykonywanych
przez te słuŜby zadań. I tak jak z organami Policji, jednostkami obrony cywilnej oraz
jednostkami ochrony przeciwpoŜarowej współpraca ze straŜami gminnymi (miejskimi) mogą
w szczególności polegać między innymi na:

−

stałej wymianie informacji o zagroŜeniach występujących na określonym terenie
w zakresie bezpieczeństwa ludzi i mienia, spokoju i porządku publicznego,

−

organizowaniu system łączności słuŜb ochrony Policji i straŜy gminnych,

−

organizowaniu wspólnych szkoleń itp.

Organy administracji państwowej i samorządowej

Organy administracji państwowej dzielą się na: naczelne, centralne oraz terenowe organy

rządowej administracji ogólnej i administracji specjalnej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Naczelne organy administracji państwowej

Naczelnymi organami administracji państwowej są:

−

Rada Ministrów,

−

Prezes Rady Ministrów (Premier),

−

Ministrowie oraz kierownicy komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów (np.
Przewodniczący Badań Naukowych).

Ich  cechą  jest  to,  Ŝe  ponoszą  odpowiedzialność  bezpośredni  przed  Sejmem  oraz  obejmują
swym zasięgiem całe państwo.
Rada  Ministrów  jest  najwyŜszym,  wykonawczym  i  zarządzającym  organem  administracji
państwowej.  Kieruje  całokształtem  działalności  administracji  państwowej,  podejmując  róŜne
uchwały,  wydając  rozporządzenia  i  róŜne  wytyczne  dla  organów  podrzędnych.  W  jej
kompetencji  znajdują  się  wszystkie  sprawy  polityki  państwa,  których  ustawy  nie  zastrzegły
dla Prezydenta, innego organu administracji państwowej lub samorządu terytorialnego.
Ministrowie  jako  członkowie  Rady  Ministrów  kierują  określonym  działem  administracji
zwanym  resortem.  W  celu  wykonywania  ustaw  sejmowych  i  na  ich  podstawie  wydają
rozporządzenia i zarządzenia.

Centralne organy administracji państwowej

Do centralnych organów administracji państwowej naleŜą organy o zasięgu

ogólnopaństwowym, które nie wchodzą w skład Rady Ministrów i SA podległe bądź Radzie
Ministrów, bądź Prezesowi Rady Ministrów, bądź teŜ poszczególnym ministrom.
Przykładami centralnych organów są:

−

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, podległy Radzie Ministrów,

−

Prezes Głównego Urzędu statystycznego, podległy Prezesowi Rady Ministrów,

−

Prezes Głównego Urzędu Ceł, podległy Ministrowi Finansów,

−

Główny Inspektor Sanitarny, podległy Ministrowi Zdrowia i Opieki społecznej.

Terenowe organy administracji rządowej

Organami terenowej administracji rządowej są:

−

wojewoda,

−

działający pod zwierzchnictwem wojewody kierownicy zespolonych słuŜb, inspekcji
i straŜy (np. wojewódzki inspektor sanitarny, wojewódzki inspektor nadzoru
budowlanego, wojewódzki konserwator zabytków),

−

organy administracji niezespolonej (np. dyrektor urzędu celnego, dyrektor urzędu
statystycznego, dyrektor izby skarbowej).

Wojewodę  powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do
spraw  administracji.  Swoje  kompetencje  jako  terenowy  przedstawiciel  rządu  realizuje
wojewoda  poprzez  wydawanie  zarządzeń  i  decyzji  administracyjnych.  Nadzór  nad
działalnością  wojewody  sprawuje  Prezes  Rady  Ministrów,  Minister  spraw  wewnętrznych
i  Administracji  oraz  inni  ministrowie.  Terenowymi  organami  rządowej  administracji
podległymi  wojewodzie  są:  kierownicy  urzędów  rejonowych  (powołuje  i  odwołuje  ich
wojewoda).  W  swojej  działalności  kierownicy  urzędów  rejonowych  podlegają  kierownictwu
i nadzorowi wojewody.

Organy samorządu terytorialnego
Organami samorządu terytorialnego są:

−

Sejmik województwa i zarząd województwa, z marszałkiem województwa na czele,

−

Rada powiatu i zarząd powiatu, ze starostą na czele,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

Rada gminy i zarząd gminy z przewodniczącym zarządu (wójtem, burmistrzem lub
prezydentem miasta) na czele.

Terenowa administracja rządowa

−

władza reprezentuje całe państwo, w którego imieniu występuje rząd,

−

władzę powołuje rząd,

−

władza podlega rządowi,

−

władza wykonuje zadania ogólnopaństwowe na obszarze danej jednostki terytorialnej.

Terenowa administracja rządowa funkcjonuje w województwach. Organem terenowej
administracji rządowej jest wojewoda.

Samorząd terytorialny

−

władza reprezentuje społeczność danej jednostki terytorialnej,

−

władza powołuje społeczność danej jednostki poprzez wybór przedstawicielskiego organu
władzy. Organ ten wybiera własny organ wykonawczy,

−

organ przedstawicielski nie podlega Ŝadnej władzy zwierzchniej. Jest natomiast
rozliczany przez wyborców w drodze odpowiednich procedur (odwołanie, następne
wybory),

−

władza wykonuje zadania o charakterze lokalnym (zajmuje się sprawami dotyczącymi
danej jednostki).

Samorząd terytorialny funkcjonuje w województwach, powiatach i gminach.

−

w województwach: Sejmik województwa oraz Zarząd województwa,

−

w powiatach: Rada powiatu oraz Zarząd powiatu,

−

w gminach: Rada gminy oraz Zarząd gminy.

4. 2. 2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Co oznacza pojęcie administracji państwowej i samorządowej?

Na czym polega funkcja państwa w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku
publicznego?

Jakie znasz organy administracji publicznej?

Kto wchodzi w skład Rady Ministrów?

Co składa się na centralne organy administracji państwowej?

Jakie formacje państwowe i samorządowe są powołane do utrzymania bezpieczeństwa
i porządku publicznego?

Na czym polega współpraca formacji ochronnych z organami państwowymi
i samorządowymi w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego?

Co wchodzi w skład terenowych organów administracji rządowej?

4.2.2.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Korzystając z dostępnych źródeł wiedzy scharakteryzuj:

−

podział terytorialny Polski,

−

systemy władzy terenowej i organy reprezentujące kaŜdy z systemów,

−

zakres działania i zadania gminy,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

organy samorządu terytorialnego,

−

zasadniczy i pomocniczy podział terytorialny kraju.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)

wyszukać i przeanalizować odpowiednią treść rozdziału ustawy dotyczącej administracji
rządowej i samorządowej,

przeanalizować podział terenowej administracji rządowej,

rozpoznać organy samorządowe,

sformułować odpowiedzi w formie pisemnej.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

ustawa o administracji rządowej,

−

Konstytucja RP,

−

komputer z dostępem do Internetu.

−

literatura zgodna punktem 6 poradnika,

−

papier formatu A4, przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

W oparciu o materiał nauczania, obowiązujące regulacje prawne oraz zasoby Internetu

odpowiedz na poniŜszy zestaw pytań:

−

Jakie zadania w zakresie ochrony ładu i porządku wykonuje straŜ gminna?

−

Kto gdzie i po zasięgnięciu czyjej opinii moŜe utworzyć straŜ gminną (miejską)?

−

W jakim zakresie przede wszystkim odbywa się współpraca słuŜb ochrony z komendami
wojewódzkimi Policji?

−

Jakie relacje występują w działaniach pracowników ochrony oraz działaniach Policji?

−

Czym się zajmują wewnętrzne słuŜby ochrony?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1) przeanalizować treść odpowiednich artykułów ustawy o ochronie osób i mienia,

właściwego rozporządzenia wykonawczego MSWiA oraz ustawę o straŜach gminnych,

2) wyszukać w sieci interwent odpowiednich informacji korzystając z przeglądarek,
3) sformułować odpowiedzi w formie pisemnej.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

regulacje prawne dotyczące ochrony osób i mienia,

−

Konstytucja RP,

−

komputer z dostępem do Internetu.

−

literatura zgodna punktem 6 poradnika,

−

papier formatu A4, przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

zdefiniować pojęcie „administracja państwowa”?

wymienić formacje państwowe i samorządowe powołane do
utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego?

dokonać podziału organów administracji państwowej?

wymienić centralne organy administracji państwowej?

wymienić akt prawny regulujący szczegółowe zasady współpracy
SUFO z Policją oraz innymi jednostkami oraz na czym polega ta
współpracą?

dokonać podziału zadań formacji powołanych do zabezpieczenia
bezpieczeństwa i porządku publicznego?

określić podział terytorialny Polski?

wskazać, co naleŜy do podstawowych zadań straŜy gminnej
(miejskiej)?

wskazać, kto wybiera i odwołuje wojewodę?

10)

wyjaśnić, na czym polega wymiana informacji o zagroŜeniach, a na
czym współpraca przy zabezpieczeniu miejsca zdarzenia
w granicach chronionych obszarów, obiektów, urządzeń?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Obszary, obiekty, urządzenia podlegające obowiązkowej

Ochronie. Plany ochrony

4.3.1. Materiał nauczania

Kryteria sporządzania wykazów

Za kryteria sporządzania wykazów obszarów, obiektów i urządzeń podlegających

obowiązkowej ochronie ustawodawca przyjmuje: znaczenie oraz waŜność poszczególnych
obszarów, obiektów lub urządzeń dla:

−

obronności państwa,

−

jego interesów gospodarczych,

−

bezpieczeństwa publicznego,

−

oraz innych waŜnych interesów państwa.
Tryb ustalania obszarów obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie

moŜna podzielić na dwa etapy.

W pierwszym etapie szczegółowe wykazy obszarów, obiektów i urządzeń podlegających

obowiązkowej ochronie sporządzają i aktualizują:

−

Prezes Narodowego Banku Polskiego,

−

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji,

−

Ministrowie, kierownicy urzędów centralnych i wojewodowie.

stosunku

podległych,

podporządkowanych

lub

nadzorowanych

jednostek

organizacyjnych. Umieszczenie w wykazie określonego obszaru, obiektu lub urządzenia
następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Drugi etap to przesłanie sporządzonych i zaktualizowanych przez naczelne lub centralne

organy państwa wykazów obszarów, obiektów i urządzeń podległych obowiązkowej ochronie,
do właściwych terytorialnie wojewodów, którzy w oparciu o nadesłane wykazy, sporządzają
i prowadzą poufną ewidencję obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej
ochronie, znajdujących się na terenie danego województwa.

Obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o ochronie osób i mienia do obszarów, obiektów i urządzeń

podległych  obowiązkowej  ochronie,  realizowanej  przez  specjalistyczne  uzbrojone  formacje
ochronne  lub  stosowne  zabezpieczenia  techniczne,  ustawodawca  przykładowo  zalicza:
Obszary, obiekty i urządzenia:
1)   waŜne dla obronności państwa w szczególności:

−

zakłady produkcji specjalnej oraz zakłady, w których prowadzone są prace naukowo-
badawcze lub konstrukcyjne w zakresie takiej produkcji,

−

zakłady produkujące, remontujące i magazynujące uzbrojenie, urządzenie i sprzęt
wojskowy,

−

magazyny rezerw państwowych,

2) waŜne dla interesu gospodarczego państwa w szczególności:

−

zakłady mające bezpośredni związek z wydobyciem surowców mineralnych
o strategicznym znaczeniu dla państwa,

−

porty morskie i lotnicze,

−

banki i przedsiębiorstwa wytwarzające, przechowujące bądź transportujące wartości
pienięŜne w znacznych ilościach,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3) waŜne dla bezpieczeństwa publicznego w szczególności:

−

zakłady,  obiekty  i  urządzenia  mające  istotne  znaczenie  dla  funkcjonowania
aglomeracji  miejskich,  których  zniszczenie  lub  uszkodzenie  moŜe  stanowić
zagroŜenie  dla  Ŝycia  i  zdrowia  oraz  środowiska,  w  szczególności  elektrownie
i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków,

−

zakłady stosujące, produkujące lub magazynujące w znacznych ilościach materiały
jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające,
wybuchowe bądź chemiczne o duŜej podatności poŜarowej lub wybuchowej,

−

rurociągi paliwowe, linie energetyczne i telekomunikacyjne, zapory wodne i śluzy
oraz inne urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub
uszkodzenie moŜe stanowić zagroŜenie dla Ŝycia lub zdrowia ludzi, środowiska albo
spowodować powaŜne straty materialne

4) waŜne dla innych waŜnych interesów państwa w szczególności:

−

zakłady o unikalnej produkcji gospodarczej,

−

obiekty i urządzenia telekomunikacyjne, pocztowe oraz telewizyjne i radiowe,

−

muzea i inne obiekty, w których zgromadzone są dobra kultury narodowej,

−

archiwa państwowe.

Podstawowe zasady sporządzania planu ochrony i tryb jego uzgadniani

Zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie osób i mienia kierownik jednostki, który bezpośrednio

zarządza  obszarami,  obiektami  i  urządzeniami  ujętymi  w  poufnej  ewidencji  obszarów,
obiektów  i  urządzeń  podległych  obowiązkowej  ochronie,  albo  osoba  przez  niego
upowaŜniona,  ma  obowiązek  uzgadniać  z  właściwym  terytorialnie  komendantem
wojewódzkim Policji plan ochrony tych obszarów, obiektów i urządzeń.

Do podstawowych zasad sporządzania planu ochrony zaliczyć naleŜy:
1)

sporządzanie planu ochrony przez pracownika ochrony posiadającego  licencję
pracownika  ochrony  fizycznej  drugiego  stopnia.  Fakt  ten  powinien  być  wskazany  na
stronie  tytułowej  planu  ochrony,  łącznie  z  podaniem  numeru  licencji  oraz  wskazaniem
organu, który ją wydał,

oznaczenie dokumentu pn. „plan ochrony” cechą tajności, którą to cechę nadaje
kierownik jednostki prawnie zobowiązany do zapewnienia ochrony, zgodnie z wymogami
ustawy o ochronie informacji niejawnych,

złoŜenie przez pracownika sporządzającego plan ochrony własnego podpisu
stwierdzającego autorstwo dokumentu,

uwzględnienie w planie ochrony następujących elementów:
a)

charakter produkcji lub rodzaj działalności jednostki,

analizę stanu potencjalnych zagroŜeń i aktualnego stanu bezpieczeństwa jednostki,

ocenę aktualnego stanu ochrony jednostki,

dane dotyczące specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej, a w tym: stan
etatowy,

rodzaj oraz ilość uzbrojenia i wyposaŜenia, sposób zabezpieczenia broni i amunicji,

dane dotyczące rodzaju zabezpieczeń technicznych,

zasady organizacji i wykonywania ochrony jednostki.

załączniki do planu ochrony stanowią jego integralna część, lecz są odrębnymi
dokumentami.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tryb uzgadniania planu ochrony polega natomiast na:

−

kaŜdorazowym uzgadnianiu planu ochrony przez kierowników jednostek bezpośrednio
zarządzających obszarami, obiektami i urządzeniami podległymi obowiązkowej ochronie,
z właściwym terytorialnie komendantem wojewódzkim Policji, albo

−

osobę upowaŜnioną przez kierownika jednostki do uzgadniania wspomnianych planów
ochrony tych obszarów, obiektów i urządzeń,

−

zgodnie  z  art.  5  ust.3  i  5  oraz  art.7  ust.  1  ustawy  o  ochronie  osób  i  mienia,  procesowi
uzgadniania  planu  ochrony  z  właściwym  terytorialnie  komendantem  wojewódzkim
Policji,  podlegają  jedynie te obszary, obiekty i urządzenia, których szczegółowe wykazy
figurują w ewidencji prowadzonej przez właściwych terytorialnie wojewodów,

−

ewidencja prowadzona przez wojewodę winna zawierać: dokładną nazwę oraz adres
obszaru, obiektu lub urządzenia, które wchodzą w skład struktury organizacyjnej
jednostki,

−

z podanych wyŜej przepisów wynika jednoznacznie, Ŝe plan ochrony dotyczy jedynie
konkretnego obszaru, obiektu, urządzenia umieszczonego w ewidencji wojewody, dlatego
nie ma obowiązku uzgadniania zasad ochrony obiektów wchodzących, w skład struktury
organizacyjnej jednostek, których adresy nie są uwzględnione w wymienionej ewidencji,

−

plan  ochrony  powinien  podlegać  aktualizacji  uzgodnionej  z  właściwym  terytorialnie
komendantem  wojewódzkim  Policji  w  następujących  wypadkach:  zmiany  charakteru
produkcji  lub  rodzaju  działalności  jednostki,  rozbudowy  jednostki  lub  jej  ograniczeniu,
zmiany organizacji wykonywania ochrony.

−

dane zawarte w planie ochrony potwierdza Policja po dokonaniu wizji lokalnej
w jednostce,

−

nie jest wymagane, aby w przedłoŜonym planie ochrony kierownik jednostki wskazywał
imiennie konkretny podmiot gospodarczy, który będzie zapewniał bezpośrednią ochronę
fizyczną obszaru, obiektu lub urządzenia.

Osobą  upowaŜnioną  do  sporządzania  planów  ochrony  jest  jedynie  pracownik  ochrony
fizycznej posiadający licencję drugiego stopnia.
Komendant  wojewódzki  Policji  przy  uzgadnianiu  planu  ochrony  bierze  pod  uwagę
potencjalny  stan  zagroŜenia  jednostki  oraz  wymagania  określone  aktualnymi  przepisami
prawa.  Oznacza  to,  Ŝe  komendant  moŜe  domagać  się  uzupełnienia  planu,  jego  zmiany,
a w uzasadnionych  przypadkach  moŜe  odmówić  uzgodnienia  planu  ochrony.  W  aktualnym
stanie  prawnym  uzgodnienie  planu  nie  wymaga  formy  decyzji  administracyjnej,  dlatego  teŜ
dopuszczalna jest dowolna forma uzgadniania planu.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Co obejmują kryteria sporządzania wykazów dotyczących ochrony obszarów, obiektów,
urządzeń podległych obowiązkowej ochronnie?

Kto moŜe wykonywać ochronę obszarów, obiektów, urządzeń podległych obowiązkowej
ochronie?

Kto sporządza szczegółowe wykazy obszarów, obiektów i urządzeń podległych
obowiązkowej ochronie?

Kto  i  jaką  drogą  moŜe  umieścić  w  ewidencji  znajdujące  się  na  terenie  województwa
obszary,  obiekty  i  urządzenia  innych  podmiotów  niŜ  określonych  w  szczegółowym
wykazie?

Jakie znasz obszary, obiekty i urządzenia w zakresie bezpieczeństwa publicznego?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Na czym polega odpowiedzialność karną za brak zapewnienia fizycznej lub technicznej
ochrony obszarów, obiektów i urządzeń?

Na czym polega ochrona fizyczna, a na czym techniczna, w zakresie ochrony osób
i mienia?

Czy kryteria podziału obszarów, obiektów i urządzeń wymienionych w ustawie stanowią
ich sztywny podział, czy teŜ w wykazie ich mogą znaleźć się równieŜ inne obiekty?

Co ustawodawca przyjął za kryteria w zakresie sporządzania wykazów obszarów,
obiektów i urządzeń podległych obowiązkowej ochronie?

4.3.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W oparciu o materiał nauczania, obowiązujące regulacje prawne oraz zasoby Internetu

odpowiedz na poniŜszy zestaw pytań:

−

Do czego zobligowani są kierownicy jednostek, bezpośrednio zarządzający obszarami,
obiektami i urządzeniami podległymi obowiązkowej ochronie?

−

Kto wyłącznie moŜe wykonywać zadania ochronne obszarów, obiektów i urządzeń
podległych obowiązkowej ochronie?

−

Czy zestawienie rodzajów obiektów podlegających obowiązkowej ochronie ujęte
w ustawie jest zestawieniem wyczerpującym i ostatecznym?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać polecenie zawarte w ćwiczeniu,

przeanalizować obowiązujące przepisy dotyczące obszarów, obiektów i urządzeń
podległych obowiązkowej ochronie,

wybrać odpowiednie treść do kaŜdego z pytań w zestawie,

sformułować odpowiedzi w formie pisemnej,

przedyskutować rezultaty ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

wybrane akty prawne,

–

komputer z dostępem do Internetu,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

papier formatu A4, przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

W oparciu o materiał nauczania, obowiązujące regulacje prawne oraz zasoby Internetu

odpowiedz na poniŜszy zestaw pytań:

−

Kto, w jakich okolicznościach, jaką drogą, odmawia uzgodnienia planu ochrony?

−

Kto i w oparciu o jakie przepisy prawne moŜe opracowywać plany ochrony oraz projekty
zabezpieczeń technicznych?

−

Jaką licencję, i którego stopnia winna posiadać osoba opracowująca plan ochrony
w zakresie bezpośredniej ochrony fizycznej?

−

W jakich przypadkach powinien podlegać aktualizacji plan ochrony?

−

Kto potwierdza dane zawarte w planie ochrony?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)

odszukać w ustawie odpowiednie artykuły dotyczące planów ochrony,

przeanalizować ich treść i odpowiedzieć na zadane w ćwiczeniu pytania,

wybrać odpowiednie treść do kaŜdego z pytań w zestawie,

sformułować odpowiedzi w formie pisemnej,

przedyskutować rezultaty ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

ustawa o ochronie osób imienia,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika

−

papier formatu A4, przybory do pisania.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

1) omówić podstawowe zasady sporządzania planu ochrony oraz tryb jego

uzgadniania?

2) określić kryteria sporządzania wykazów obszarów, obiektów i urządzeń

podległych obowiązkowej ochronie?

3) wyjaśnić, dlaczego przy opracowywaniu planu ochrony naleŜy

uwzględnić absencję wynikającą ze zwolnień lekarskich, urlopów oraz
informację, na jaką cześć etatu zatrudniony jest pracownik ochrony?

4) dokonać fizycznego podziału obiektów, obszarów i urządzeń podległych

obowiązkowej ochronie?

5) wskazać, jakie słuŜby mogą dokonywać zadań ochronnych w zakresie

ochrony obszarów, obiektowi urządzeń podległych obowiązkowej
ochronie?

6) określić, kto moŜe opracowywać plan ochrony jednostki?

7) wskazać obowiązki kierowników jednostek lub osób przez nich

upowaŜnionych w zakresie ochrony obszarów, obiektów i urządzeń
podległych, obowiązkowej ochronie?

8) wskazać, co powinien zawierać plan ochrony jednostki?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Zasady prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie

usług ochrony osób i mienia

4.4.1. Materiał nauczania

Wymogi uzyskiwania koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie
usług ochrony osób i mienia

Podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w sferze usług ochrony osób i mienia

wymaga spełnienia określonych warunków szczególnych. Do tych warunków naleŜy przede
wszystkim:

posiadanie przez ubiegający się podmiot odpowiednich kwalifikacji formalnych tj.
licencji II stopnia pracownika ochrony fizycznej w zakresie ochrony osób i mienia,

uzyskanie koncesji na prowadzenie takiej działalności wydanej przez organ koncesyjny
określającej zakres i formy świadczenia tych usług.

Koncesja  oznacza  zgodę  naczelnego  lub  centralnego  organu  administracji  państwowej
zwanego  organem  koncesyjnym  właściwego  ze  względu  na  podmiot  działalności
gospodarczej  podlegającej  koncesjonowaniu,  na  prowadzenie  działalności  objętej  koncesją
przez  podmiot  posiadający  licencję  na  wykonywanie  zadań  lub  usług  ujętych  we  wniosku
o udzielenie koncesji.
Organem  właściwym  do  udzielania  lub  odmowy  udzielania  koncesji,  ograniczenia  zakresu
działalności  gospodarczej  lub  formy  usług  oraz  cofania  koncesji  na  działalność  gospodarczą
w zakresie  usług  ochrony  osób  i  mienia  jest  Minister  Spraw  Wewnętrznych  i  Administracji.
Podjęcie kaŜdej z wymienionych wyŜej decyzji poprzedzone jest koniecznością uzyskania opinii
właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, którą wydaje się w formie postanowienia. Na
powyŜsze postanowienie zgodnie, z art. 106 k.p.a. słuŜy zaŜalenie.
Z  wnioskiem  o  wydanie  koncesji  na  działalność  gospodarczą  w  zakresie  prowadzenia  usług
ochrony osób i mienia mogą występować jedynie osoby spełniające wymogi ustawowe, a więc:
1)

Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, jeŜeli osoba ta posiada licencję drugiego stopnia
pracownika ochrony fizycznej lub pracownika zabezpieczenia technicznego.

Przedsiębiorca inny niŜ osoba fizyczna, jeŜeli licencję drugiego stopnia pracownika
ochrony fizycznej lub pracownika zabezpieczenia technicznego, posiada, co najmniej
jedna osoba będąca:

a) wspólnikiem spółki cywilnej, jawnej lub komandytowej,

b) członkiem zarządu,

c) prokurentem lub pełnomocnikiem ustanowionym przez przedsiębiorcę do kierowania

działalnością określoną w koncesji.

Wspomniany warunek musi być spełniany w sposób permanentny, przez cały czas trwania
działalności.

Rodzaje dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o udzielenie koncesji
Zgodnie  z  rozporządzeniem  Ministra  Spraw  Wewnętrznych  i  Administracji  w  sprawie
dokumentów  wymaganych  przy  składaniu  wniosku  o  udzielenie  koncesji  na  prowadzenie
działalności  gospodarczej  w  zakresie  usług  ochrony  osób  i  mienia  do  wniosku  o  udzielenie
koncesji  na  wyŜej  wspomnianą  działalność,  przedsiębiorca  obowiązany  jest  dołączyć
następujące dokumenty:
1)   dokument  określający  status  przedsiębiorcy,  adres  jego  siedziby  lub  miejsca

zamieszkania, wraz ze wskazaniem obszaru i miejsca wykonywania działalności

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

gospodarczej, zakresu oraz formy usług ochrony osób i mienia, terminu waŜności
koncesji i daty rozpoczęcia działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób
i mienia,

2) urzędowo poświadczoną kopię dokumentu stwierdzającego posiadanie licencji drugiego

stopnia,

3) zaświadczenie o niekaralności przedsiębiorcy oraz osób występujących z wnioskiem

o wydanie koncesji,

4) dokument stwierdzający tytuł prawny do lokalu będącego siedzibą przedsiębiorcy

i miejscem wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób
i mienia,

5) zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, wydane przez właściwy

urząd

statystyczny, albo urzędowo poświadczoną jego kopię,

6) zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego stwierdzającego, iŜ przedsiębiorca nie

zalega z wpłatami naleŜności budŜetowych.

W przypadku ubiegania się o wydanie koncesji przez przedsiębiorcę niebędącego osobą
fizyczną, do wniosku naleŜy dołączyć dodatkowo:

−

umowę (statut) spółki, akt załoŜycielski lub inny przewidziany przepisami prawa
dokument dotyczący utworzenia, działalności i organizacji przedsiębiorcy albo urzędowo
poświadczone kopie,

−

odpis z właściwego rejestru, jeŜeli przedsiębiorca podlega wpisowi do rejestru,

−

wykaz członków zarządu, prokurentów i pełnomocników, z podaniem adresów ich
miejsca zamieszkania,

−

listę udziałowców lub akcjonariuszy, posiadających, co najmniej 50% udziałów lub akcji,

−

dokument określający proporcje udziału kapitału polskiego i obcego w spółce oraz jego
wysokość, z podaniem adresów siedziby lub miejsc zamieszkania wspólników, gdy spółka
jest podmiotem z udziałem zagranicznym.

Obowiązek  zgromadzenia  powyŜszych  dokumentów  spoczywa  na  wnioskodawcy
ubiegającego  się  o  koncesję  na  prowadzenie  działalności  gospodarczej  w  zakresie  usług
ochrony  osób  i  mienia.  Przedsiębiorca  jest  zobowiązany  ponadto  powiadomić  organ
koncesyjny w terminie 14 dni o zmianie okoliczności prawnych i faktycznych w przedmiocie:

−

oznaczenia przedsiębiorcy i jego siedziby bądź miejsca zamieszkania,

−

podania imion i nazwisk wspólników i członków zarządu, prokurentów oraz
pełnomocników w przypadku ich ustanowienia, ze wskazaniem osób posiadających
licencje drugiego stopnia,

−

wskazania miejsca wykonywania działalności gospodarczej,

Podstawowe obowiązki przedsiębiorcy wynikające z koncesji
Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług ochrony osób i mienia
obowiązany jest:
1)

powiadomić organ koncesyjny o podjęciu działalności gospodarczej, co pozwoli
organowi koncesyjnemu na stwierdzenie zachowania przez przedsiębiorcę

terminu

6 miesięcy od daty wyznaczonej w koncesji jako daty rozpoczęcia działalności,

prowadzić i przechowywać dokumentację dotyczącą zatrudnienia pracowników ochrony
oraz zawieranych i realizowanych umów,

przedstawić wymienioną wyŜej dokumentację, na Ŝądanie organu upowaŜnionego do
kontroli,

zachowywać formę pisemną umów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

spełniać w sposób nieprzerwany warunek dotyczący konieczności posiadania, co najmniej
przez jedną osobę licencji drugiego stopnia, jeŜeli koncesję uzyskał przedsiębiorca inny
niŜ osoba fizyczna,

W przedmiocie oznaczenia pracowników ochrony oraz noszenia przez nich ubioru,

przedsiębiorca obowiązany jest ponadto:
1)

oznaczyć pracowników ochrony w sposób jednolity, umoŜliwiający ich identyfikację oraz
identyfikację podmiotu zatrudniającego,

zapewnić  noszenie  ubioru  przez  pracowników  ochrony,  umoŜliwiającego  ich
identyfikację oraz identyfikację podmiotu zatrudniającego w przypadkach, gdy pracownik
ochrony  nosi  przydzieloną  mu  broń  palną.  Wspomnianej  wyŜej  zasady  nie  stosuje  się
w przypadku,  gdy  pracownik  ochrony  wykonuje  zadania  ochrony  osób  w  miejscu
publicznym,

zakazać  noszenia  przez  pracownika  ochrony  broni  palnej,  jeŜeli  wykonuje  bezpośrednio
zadania  w  zakresie  utrzymania  bezpieczeństwa  i  porządku  publicznego  podczas  trwania
masowych imprez publicznych,
Ubiory  pracowników  ochrony  zatrudnianych  przez  przedsiębiorcę  powinny  posiadać

oznaczenia  róŜniące  je  w  sposób  widoczny  od  mundurów  pozostających  pod  szczególną
ochroną  (np.  policyjnych,  straŜy  granicznej,  wojskowych)  lub,  których  wzory  zostały
wprowadzone na podstawie odrębnych przepisów ( np. mundury straŜy miejskiej).
Ta  sama  zasada  dotyczy  identyfikatorów  i  odznak  pracowników  ochrony,  które  w  sposób
widoczny winny róŜnić się od identyfikatorów i odznak funkcjonariuszy i pracowników słuŜb
publicznych.

W zakresie obowiązku prowadzenia i przechowywania dokumentacji dotyczącej

zatrudnionych pracowników oraz zawieranych i realizowanych umów przedsiębiorca
zobowiązany jest:
W zakresie zatrudnionych pracowników:

−

prowadzić aktualny wykaz zatrudnionych pracowników ochrony, który powinien
zawierać w szczególności:

−

imię i nazwisko pracownika ochrony,

−

adres zamieszkania lub pobytu czasowego,

−

datę i miejsce urodzenia,

−

serię i numer dowodu osobistego oraz numeru ewidencyjnego PESEL

−

numer i stopień licencji pracownika ochrony fizycznej lub pracownika zabezpieczenia
technicznego, a takŜe datę jej wydania oraz określenie organu, który ją wydał,

−

numer pozwolenia na broń lub potwierdzenie dostępu do broni na okaziciela,

−

datę zawarcia z pracownikiem ochrony umowy o pracę lub umowy zlecenia oraz datę jej
rozwiązania,

W zakresie zawieranych i realizowanych umów rejestr zawartych umów, który powinien
zawierać w szczególności:

−

numer umowy,

−

określenie rodzaju umowy oraz jej przedmiotu,

−

datę zawarcia i rozwiązania umowy,

−

oznaczenie stron umowy,

Księgę realizacji umów, która powinna zawierać w szczególności:

−

numer umowy,

−

datę rozpoczęcia i zakończenia usługi,

−

formę wykonywanej usługi (czy bezpośrednia ochrona fizyczna czy teŜ zabezpieczenia
technicznego),

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

imiona i nazwiska pracowników ochrony wykonujących usługę oraz nadzorujących ich
pracowników ochrony z licencją drugiego stopnia,

−

ilość i rodzaj broni przydzielonej pracownikom ochrony do wykonania usługi,
PowyŜszą dokumentację naleŜy prowadzić w formie pisemnej. Ewentualne elektroniczne

nośniki  informacji  w  stosunku  do  dokumentacji  głównej  mogą  mieć  jedynie  charakter
pomocniczy  nie  mogąc  jej  zastępować.  Zgodnie  z  rozporządzeniem  Ministra  Spraw
Wewnętrznych  w  sprawie  dokumentacji  wymaganej  przyprowadzeniu  działalności
gospodarczej  w  zakresie  usług  ochrony  osób  i  mienia  oraz  czasu  jej  przechowywania
przedmiotową dokumentację naleŜy przechowywać przez okres 5 lat liczony od zakończenia
działalności  przedsiębiorcy,  a  w  przypadku  księgi  realizacji  umowy  –  od  daty  wygaśnięcia
umowy. Ponadto pracodawca zobowiązany jest:

−

powiadomić właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji o kaŜdym
przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika ochrony
z przyczyn określonych w art. 53 Kodeksu pracy (art. 33 ustawy),

−

udostępnienia Policji obszarów, obiektów i urządzeń chronionych przez specjalistyczną
uzbrojoną formację ochronną w celu przeprowadzenia ich kontroli oraz dokumentacji
dotyczącej tej ochrony,

−

usuwania w terminie określonym w zaleceniu uchybień i nieprawidłowości
stwierdzonych podczas kontroli,

−

powiadomić  właściwego  komendanta  Policji  o  wszczęciu  postępowania  karnego
przeciwko  pracownikowi  ochrony  o  przestępstwo  przeciwko  Ŝyciu, zdrowiu i mieniu jak
teŜ przestępstwa innego niŜ wymienione, w  celu  umoŜliwienia  podjęcia  przez  niego
decyzji  dotyczącej  obligatoryjnego  lub  fakultatywnego  zawieszenia  prawa  wynikającego
z licencji  do  czasu  wydania  prawomocnego  rozstrzygnięcia  w  sprawie  (analogia
wynikająca z art. 32 ust. 1, 2 ustawy).

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania

wiczenia.

Czy znasz wymogi ustawy zezwalające na prowadzenie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia?

Czy potrafisz wymienić rodzaje dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku

o udzielenie koncesji?

Jaki organ wydaje licencję pracownika ochrony fizycznej, a jaki koncesje na

prowadzenie działalności gospodarczej?

Czy potrafisz wymień elementy składowe koncesji?

Czy znasz podstawowe obowiązki koncesjonowanego przedsiębiorcy wynikające

z koncesji?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawnych omów zasady prowadzenia

działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia oraz podstawowe
obowiązki przedsiębiorcy wynikające z koncesji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować odpowiedni materiał nauczania,

wyszukać przepisy dotyczące trybu postępowania w zakresie ubiegania się o koncesję,

sformułować odpowiedzi w formie pisemnej,

przedyskutować rezultaty ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

papier formatu A4, przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Jesteś zainteresowany prowadzeniem własnej firmy ochroniarskiej. Omów obowiązujące

procedury postępowania w tym zakresie. WskaŜ niezbędne dokumenty przy ubieganiu się
o koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia oraz
organ koncesyjny, do którego naleŜy się zwrócić o udzielnie koncesji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

odszukać w o ustawie lub w Internecie, wymagane przepisy prawne,

przeanalizować treść zgromadzonych materiałów,

omówić tok postępowania i udzielić odpowiedzi.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

zdefiniować pojęcia „koncesja, licencja?

wymienić dokumenty wymagane przy składaniu wniosku o udzielenie
koncesji?

zdefiniować pojęcie „działalności gospodarczej”?

związek licencji pracownika fizycznej ochrony osób i mienia
z koncesją na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie
ochrony osób i mienia?

wymienić obowiązki przedsiębiorcy wynikającej z koncesji
w przedmiocie oznaczenia pracowników ochrony?

wskazać obowiązki przedsiębiorcy wynikające z koncesji
w przedmiocie prowadzenia i przechowywania dokumentacji
dotyczącej zatrudnionych pracowników oraz zawieranych
i realizowanych umów?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Wymagania kwalifikacyjne dotyczące pracowników ochrony

4.5.1. Materiały nauczania

Pojecie, stopnie i rodzaje licencji pracownika ochrony

Zadania ochrony osób i mienia realizowane przez wewnętrzne słuŜby ochrony oraz

przedsiębiorców posiadających koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie
usług  ochrony  osób  i  mienia,  wykonują  pracownicy  ochrony.  Pracownikiem  ochrony  jest
osoba  posiadająca  licencję  pracownika  ochrony  fizycznej  lub  licencje  pracownika
zabezpieczenia  technicznego  i  wykonująca  zadania  ochrony  w  ramach  wewnętrznej  słuŜby
ochrony  albo  na  rzecz  przedsiębiorcy,  który  uzyskał  koncesję  na  prowadzenie  działalności
gospodarczej  w  zakresie  ochrony  osób  i  mienia,  lub  osoba  wykonująca  zadania  w  zakresie
niewymagającym  licencji.  Mianem  pracownika  ochrony  określa  się  trzy  kategorie  osób,
a mianowicie:

−

posiadających licencję pracownika ochrony fizycznej,

−

posiadających licencję pracownika zabezpieczenia technicznego.

−

wykonujących zadania ochrony fizycznej w zakresie nie wymagającym licencji.

Licencja – oznacza zezwolenia na wykonywanie zadań związanych z ochroną osób i mienia
w zakresie  wymaganym  ustawą,  wydane  przez  komendanta  wojewódzkiego  Policji
właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o licencję
W  oparciu  o  ustawowy  podział  form  ochrony  osób  i  mienia  ustawa  wymienia  dwa  rodzaje
licencji pracowników ochrony.

−

licencję pracownika ochrony fizycznej,

−

licencję pracownika zabezpieczenia technicznego.

W obu wymienionych rodzajach ustawa wprowadza dwa stopnie licencji:

−

licencję pierwszego stopnia,

−

licencję drugiego stopnia.

Kryterium podziału na poszczególne rodzaje i stopnie licencji stanowi zakres wykonywanych
czynności.
Warunki uzyskania poszczególnych rodzajów licencji
O wydanie licencji pracownika ochrony fizycznej pierwszego stopnia moŜe ubiegać się osoba,
która spełnia niŜej wymienione warunki ustawowe:

−

ma  obywatelstwo  polskie,  lub  obywatelstwo  innego  państwa  członkowskiego  Unii
Europejskiej  oraz  biegła  znajomość  języka  polskiego  lub  państwa  członkowskiego
Europejskiego  Porozumienia  o  Wolnym  Handlu  (EFTA)  –  strony  o  Europejskim
Obszarze Gospodarczym,

−

ukończyła 21 lat,

−

ukończyła szkołę podstawową,

−

ma pełną zdolność do czynności prawnych stwierdzoną własnym oświadczeniem,

−

nie była skazana prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne,

−

ma uregulowany stosunek do słuŜby wojskowej,

−

posiada nienaganną opinię wydaną przez komendanta komisariatu Policji właściwego ze
względu na jej miejsce zamieszkania,

−

posiada zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania zadań, stwierdzoną orzeczeniem
lekarskim,

−

legitymuje się dyplomem lub świadectwem szkoły lub innej placówki oświatowej, które
potwierdzają uzyskanie specjalistycznego wykształcenia, albo pełniła nienaganną słuŜbę

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w stopniu podoficera lub chorąŜego w Biurze Ochrony Rządu przez okres, co najmniej 15
lat, albo ukończyła kurs pracowników ochrony pierwszego stopnia i zdała egzamin przed
właściwą komisją powołaną przez komendanta wojewódzkiego Policji.

O wydanie licencji pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia ubiegać się moŜe osoba,
która:

−

ma  obywatelstwo  polskie  lub  obywatelstwo  innego  państwa  członkowskiego  Unii
Europejskiej  oraz  biegłą  znajomość  języka  polskiego  lub  państwa  członkowskiego
Europejskiego  Porozumienia  o  Wolnym  Handlu  (EFTA)  –  strony  umowy  –
o Europejskim Obszarze Gospodarczym,

−

ukończyła 21 lat,

−

posiada, co najmniej wykształcenie średnie,

−

ma pełna zdolność do czynności prawnych stwierdzoną własnym oświadczeniem,

−

nie była skazana prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne,

−

posiada nienaganną opinię wydaną przez komendanta komisariatu Policji właściwego ze
względu na jej miejsce zamieszkania,

−

posiada zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania zadań w dziedzinie ochrony
osób i mienia, stwierdzoną orzeczeniem lekarskim,

−

legitymuje  się  dyplomem  lub świadectwem szkoły lub innej placówki oświatowej, które
potwierdzają  uzyskanie  specjalistycznego  wykształcenia,  albo  pełniła  nienaganna  słuŜbę
w  stopniu  oficera  w  Biurze  Ochrony  Rządu  przez  okres,  co  najmniej  15  lat,  albo
ukończyła  kurs  pracowników  ochrony  drugiego  stopnia  i  zdała  egzamin  przed  właściwą
komisją powołaną przez komendanta wojewódzkiego Policji.

O licencję pracownika zabezpieczenia technicznego pierwszego stopnia moŜe ubiegać się
osoba spełniająca następujące warunki:

−

posiada obywatelstwo polskie lub obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii
Europejskiej oraz biegłą znajomość języka polskiego,

−

ukończyła 18 lat,

−

posiada pełną zdolność do czynności prawnych, stwierdzoną własnym oświadczeniem,

−

nie była skazana prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne,

−

posiada nienaganną opinię wydaną przez komendanta komisariatu Policji właściwego ze
względu na jej miejsce zamieszkania,

−

posiada zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania zadań w dziedzinie ochrony
osób i mienia, stwierdzoną orzeczeniem lekarskim,

−

posiada wykształcenie zawodowe techniczne o specjalności elektronicznej, elektrycznej,
łączności, mechanicznej lub ukończyła kurs pracownika zabezpieczenia technicznego
albo została przyuczona do wymienionych zawodów na podstawie odrębnych przepisów.

Osoba ubiegająca się o wydanie licencji pracownika zabezpieczenia technicznego drugiego
stopnia powinna spełniać niŜej wymienione warunki:

−

posiada obywatelstwo polskie,

−

ukończyła 21 lat,

−

ma pełną zdolność do czynności prawnych, stwierdzoną własnym oświadczeniem,

−

nie była skazana prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne,

−

posiada zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania zadań w dziedzinie ochrony
osób i mienia, stwierdzoną orzeczeniem lekarskim,

−

posiada wykształcenie, co najmniej średnie techniczne o specjalności elektronicznej,
elektrycznej, łączności lub mechanicznej albo stopień specjalizacji zawodowej przyznany
na podstawie odrębnych przepisów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Czy potrafisz wyjaśnić, kim jest pracownik ochrony?

Jaki zagadnienia naleŜy uwzględnić przy opiniowaniu pracowników ochrony oraz osób
ubiegających się o uzyskanie licencji?

Czy potrafisz wymienić wymagania kwalifikacyjne dla pracownika ochrony?

Co obejmują warunki uzyskania licencji pierwszego stopnia pracownika ochrony fizycznej?

Co obejmują warunki uzyskania licencji pracownika zabezpieczenia technicznego
pierwszego stopnia?

Co obejmują warunki uzyskania licencji pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia?

Co obejmują warunki uzyskania licencji pracownika zabezpieczenia technicznego
drugiego stopnia?

Jak wygląda tryb postępowania posiadacza licencji w przypadku utraty, zniszczenia lub
odzyskania licencji pracownika ochrony?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zamieszkujesz w określonej miejscowości. W oparciu o obowiązujące przepisy

w zakresie ochrony osób i mienia sporządź wniosek o wydanie licencji pracownika ochrony
fizycznej pierwszego stopnia i skieruj go do właściwego organu administracji państwowej,
dołączając przewidziane ustawą niezbędne załączniki.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać dokładnie material nauczania,

odszukać artykuły ustawy bądź rozporządzenia wykonawczego MSWiA potrzebne do
wypełnienia wniosku,

wypełnić wniosek,

dołączając do wniosku niezbędne dokumenty przy ubieganiu się o licencję.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

przykłady wypełnionych wniosków o wydanie licencji pracownika ochrony,

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

komputer z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 2

WskaŜ miejsce i kolejność postępowania w przedmiocie składania dokumentów w zakresie

ubiegania się o licencję pracownika ochrony fizycznej. Omów tryb postępowania pracownika
ochrony w przypadku utraty, zniszczenia lub odzyskania licencji pracownika ochrony.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z materiału nauczania oraz obowiązującymi przepisami wynikającymi
z ustawy o ochronie osób i mienia, jak teŜ z rozporządzeń wykonawczych do ustawy
w zakresie niezbędnym do rozwiązania ćwiczenia,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

określić, które z przepisów będą ci niezbędne do wykonania ćwiczenia,

omówić tok postępowania i udzielić odpowiedzi w formie pisemnej,

przystąpić wyniki ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

ustawa o ochronie osób i mienia oraz niezbędne rozporządzenia

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika dla ucznia.

–

Komputer z dostępem do Internetu.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

zdefiniować pojęcie wykładni prawa, a następnie pracownika ochrony?

wskazać, kto przeprowadza badania psychologiczno-lekarskie
kandydatom na pracownika ochrony?

omówić tryb postępowania posiadacza licencji w przypadku utarty,
zniszczenia lub odzyskania licencji pracownika ochrony?

wskazać, kto, kiedy i na czyje polecenie opiniuje pracownika ochrony?

wymienić rodzaje licencji pracownika ochrony?

wymienić warunki uzyskania licencji pierwszego stopnia pracownika
ochrony fizycznej?

wymienić warunki uzyskania licencji pierwszego i drugiego stopnia
pracownika zabezpieczenie technicznego?

wypełnić i właściwie zaadresować wniosek o uzyskanie licencji
pracownika ochrony fizycznej?

wymienić niezbędne dokumenty przy składaniu wniosku o uzyskanie
licencji pracownika ochrony fizycznej pierwszego i drugiego stopnia?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.

Uprawnienia pracownika ochrony w ochronie mienia,

z uwzględnieniem środków przymusu bezpośredniego oraz
przypadków i warunków uŜycia broni palnej.

4.6.1. Materiał nauczania

Uprawnienia pracownika ochrony wynikające z poszczególnych rodzajów i stopni
licencji
Licencja pracownika ochrony fizycznej pierwszego stopnia uprawnia do wykonywania
bezpośredniej ochrony fizycznej:

−

stałej lub doraźnej,

−

polegającej na stałym dozorze sygnałów przesyłanych, gromadzonych i przetwarzanych
w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych,

−

polegającej na konwojowaniu wartości pienięŜnych oraz innych przedmiotów
wartościowych lub niebezpiecznych,

Czynności te mogą być wykonywane przez:

−

członków specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych,

−

członków zespołów konwojujących wartości pienięŜne oraz inne przedmioty wartościowe
lub niebezpieczne,

−

pracowników ochrony wykonujących bezpośrednio czynności związane z ochroną osób,

−

osoby nadzorujące i kontrolujące pracę pracowników ochrony nie posiadających licencji,

−

pracowników ochrony mających prawo do stosowania środków przymusu bezpośredniego
i uŜycia broni palnej,

−

pracowników ochrony wykonujących zadania na obszarach, w obiektach i urządzeniach
podlegających obowiązkowej ochronie.

Licencja pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia uprawnia do realizacji zadań
dotyczących ochrony osób i mienia realizowanych w formie bezpośredniej ochrony fizycznej
za pomocą czynności wynikających z licencji pierwszego stopnia oraz do:

−

opracowania planu ochrony,

−

organizowania i kierowania zespołami pracowników ochrony fizycznej,

−

ubiegania się o wydanie koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie
usług ochrony osób i mienia,

−

pośredniego ubiegania się przedsiębiorcy posiadającego koncesję na prowadzenie
działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia o wydanie pozwolenia
na broń na okaziciela.

Licencja pracownika zabezpieczenia technicznego pierwszego stopnia uprawnia do
wykonywania zabezpieczenia technicznego polegającego na:

−

montaŜu elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych, sygnalizujących zagroŜenie
chronionych osób i mienia oraz eksploatacji, konserwacji i naprawach w miejscach ich
zainstalowania,

−

montaŜu urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia oraz ich eksploatacji,
konserwacji, naprawach i awaryjnym otwieraniu w miejscach ich zainstalowania.

Licencja pracownika zabezpieczenia technicznego drugiego stopnia upowaŜnia do
wykonywania zabezpieczenia technicznego polegającego na wykonywaniu czynności ww.
w ramach licencji pierwszego stopnia, a ponadto do:

−

opracowywania projektów zabezpieczenia technicznego,

−

organizowania i kierowania zespołami pracowników zabezpieczenia technicznego,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

ubiegania się o koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług
ochrony osób i mienia w formie zabezpieczenia technicznego.

Środki stosowane przez pracowników ochrony fizycznej osób i mienia
Zgodnie z art. 36 i 37 ustawy o ochronie osób i mienia, ustawodawca w sposób jednoznaczny
podzielił uprawnienia pracownika ochrony fizycznej przy wykonywaniu zadań ochronnych na
dwa rodzaje, a mianowicie na:

−

uprawnienia pracownika ochrony w granicach chronionych obiektów i obszarów (art. 36
ustawy),

−

uprawnienia pracownika ochrony poza granicami chronionych obiektów (art. 37 ustawy),

Środki porządkowe stosowane przez pracowników ochrony fizycznej
Pracownik posiadający licencję pracownika ochrony fizycznej, jak równieŜ wykonujący
zadania ochrony w zakresie niewymagającym licencji, przy wykonywaniu zadań ochrony osób
i mienia w granicach chronionych obiektów i obszarów, ma prawo do podejmowania działań
zwanych umownie środkami porządkowymi, z zachowaniem zasad określonych w ustawie
polegających na:

−

ustalaniu uprawnień osób do przebywania na obszarach lub obiektach chronionych,

−

legitymowaniu osób w celu ustalenia toŜsamości,

−

wzywaniu osób do opuszczenia obszaru lub obiektu, w przypadku stwierdzenia

−

braku uprawnień do przebywania na terenie chronionego obszaru lub obiektu albo
stwierdzenia zakłócenia porządku,

−

ujęciu  osób  stwarzających,  w  sposób  oczywisty  bezpośrednie  zagroŜenie  dla  Ŝycia  lub
zdrowia  ludzkiego,  a  takŜe  dla  chronionego  mienia  w  celu  niezwłocznego  oddania  tych
osób Policji. Ponadto:

W przypadku licencjonowanego pracownika ochrony zgodnie art.36 ust.1, pkt. 4 i 5 ustawy,
przy wykonywaniu zadań ochronnych w granicach chronionych obiektów i obszarów ma
prawo do:

−

stosowania środków przymusu bezpośredniego w przypadku zagroŜenia dóbr
powierzonych ochronie lub odparcia ataku na pracownika ochrony,

−

uŜycia broni palnej w przypadkach określonych w ustawie.

Zgodnie natomiast z art. 37 ustawy, pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony
osób i mienia poza granicami chronionych obiektów i obszarów na prawo do:
a)

ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagroŜenie dla Ŝycia lub
zdrowia ludzkiego, a takŜe dla chronionego mienia, w celu niezwłocznego oddania tych
osób Policji,

w przypadku licencjonowanego pracownika ochrony, uŜycia podczas konwojowania
wartości pienięŜnych oraz innych przedmiotów lub niebezpiecznych środków przymusu
bezpośredniego w postaci:

−

siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik
ochrony,

−

kajdanek,

−

pałki ochronnej wielofunkcyjnej,

−

paralizatora elektrycznego,

−

broni gazowej i ręcznego miotacza gazu,

−

broni palnej, w przypadku gwałtownego, bezprawnego zamachu na konwojowane
wartości lub osoby je ochraniające.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ustawa nakazuje, aby wymienione wyŜej czynności porządkowe były wykonywane w sposób
najmniej naruszający dobra osobiste osoby, w stosunku, do której zostały podjęte.

Ustalanie uprawnień do przebywania na obszarach lub obiektach chronionych
Analizując treść, art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia nasuwa się wniosek, Ŝe
uprawnienia  pracownika  ochrony  fizycznej  w  zakresie  ustalania  uprawnień  osób  do
przebywania  na  obszarach  lub  w  obiektach  chronionych,  przysługują  mu  w  przypadku,  gdy
istnieje  w  nich  kontrolowany  ruch  osobowy  za  pomocą  identyfikatorów,  przepustek  lub
innych  obowiązujących  dokumentów.  Wspomniane  dokumenty  powinna  wystawić  osoba
zarządzająca  obszarem  lub  obiektem.  MoŜe  ona  równieŜ  ustnie  lub  pisemnie  upowaŜnić
osobę do przebywania na obszarze lub w obiekcie chronionym. Pracownik ochrony ustalenie
uprawnień osoby do przebywania na obszarach lub w obiektach chronionych dokonuje przez:
a)

sprawdzenie,  czy  osoba  posiada  przepustkę,  identyfikator  albo  inny  dokument
uprawniający  do  przebywania  na  terenie  obszaru  lub  obiektu  chronionego,  wystawiony
przez osobę zarządzającą tym obszarem lub obiektem,

porównanie okazanego dokumentu z określonym wzorem,

sprawdzenie okazanego dokumentu pod względem:

−

zgodności danych personalnych w nim zawartych z toŜsamością osoby,

−

terminu jego waŜności.

Przed  przystąpieniem  do  czynności  ustalających  uprawnienia  do  przebywania  na  obszarach
lub  obiektach  chronionych,  pracownik  ochrony  obowiązany  jest  uŜyć  zwrotu  „SłuŜba
ochrony” oraz podać swoje nazwisko. W przypadku niepodporządkowania się jego poleceniu,
wzywa Policję i sporządza notatkę słuŜbową o okolicznościach tego wezwania.
Pracownik  ochrony,  na  Ŝądanie  osoby,  w  stosunku,  do  której  podejmuje  wspomniane  wyŜej
czynności jest obowiązany:

−

podać swoje imię i nazwisko oraz okazać licencję lub inny dokument identyfikacyjny
potwierdzający uprawnienia do podjęcia czynności w taki

sposób, aby osoba, wobec

której jest podejmowana ta czynność miała moŜliwość odczytania i zanotowania danych
zawartych w tym dokumencie,

−

podać podstawę prawną i przyczynę podjęcia czynności.

Ustawa o ochronie osób i mienia nie daje pracownikowi ochrony prawa

przeglądania

zawartości  bagaŜy,  odzieŜy  osób,  ładunku  i  miejsc,  w  przypadku  podejrzenia,  Ŝe  mienie
chronione  jest  bezprawnie  wynoszone,  wywoŜone  lub  ukryte,  albo  czy  nie  są  wnoszone  lub
wywoŜone materiały  niebezpieczne i zabronione.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Legitymowanie osób
Legitymowanie osób przez pracownika ochrony moŜe mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy
jest to niezbędne do wykonywaniu zadań ochrony, a w szczególności:

−

ustalania toŜsamości,

−

ustalanie osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, przeciwko
dobrom powierzonym ochronie,

−

ustalanie sprawców czynów niedozwolonych np. nieumyślnego uszkodzenia mienia,

−

wiadków róŜnych bezprawnych zamachów,

−

ustalania osób podejrzanych o przygotowywanie się do dokonania przestępstwa np.
obserwują obiekty chronione realizujące konwoje wartości pienięŜnych, salę operacyjną
w bankach itp.

Przed przystąpieniem do legitymowania pracownika ochrony obowiązany jest przestrzegać
określonych procedur postępowania z jednoczesnym zachowaniem następujących zasad:

−

podać swoje imię i nazwisko,

−

w razie potrzeby okazać licencję lub inny dokument identyfikacyjny potwierdzający
uprawnienia do podjęcia czynności w sposób umoŜliwiający osobie legitymowanej
odczytanie i zanotowanie danych zawartych w tym dokumencie,

−

podać podstawę prawną i przyczynę legitymowania,

−

wezwać osobę legitymowaną do okazania dokumentu potwierdzającego jej toŜsamość,

−

podczas legitymowania, pracownik ochrony, sprawdza okazany dokument pod względem
zgodności danych personalnych w nich zawartych z toŜsamością osoby legitymowanej,

−

sprawdzenie toŜsamości osoby powinno polegać na zwróceniu się do osoby
legitymowanej o podanie danych personalnych, a więc imię i nazwisko, imiona rodziców,
data i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania, oraz porównaniu ich z zapisami
w okazanym dokumencie, a takŜe porównania wyglądu osoby z fotografią,

−

w przypadku legitymowania osób znajdujących się w pojeździe pracownika ochrony ze
względu na swoje bezpieczeństwo ma prawo Ŝądać opuszczenia pojazdu przez te osoby.

Ze  względu  jednak  na  fakt  częstego  występowania  podczas  czynności  legitymowania
wysokiego  stopnia  zagroŜenia  ze  strony  osób  nietrzeźwych,  podejrzanych  o  popełnienie
przestępstwa,  najwaŜniejszą  zasadą  w  zakresie  legitymowania  jest  zasada  czujności,  którą
naleŜy realizować w sposób następujący:

−

legitymowanie winno przeprowadzać się w miejscach lub pomieszczeniach najmniej
ruchliwych,

−

w nocy i o zmroku legitymować naleŜy w dobrze oświetlonych miejscach,

−

osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa w zasadzie powinno legitymować dwóch
pracowników ochrony, przy czym jeden legitymuje, drugi natomiast obserwuje osobę
legitymowaną,

−

w przypadku podejrzewania, posiadania przez osobę legitymowaną broni lub innego
niebezpiecznego narzędzia lub przedmiotów słuŜących do popełnienia przestępstwa,
przed legitymowaniem, naleŜy osobę powierzchownie obszukać, w celu ich odebrania,

−

czynność legitymowania osób znajdujących się w pojeździe naleŜy przeprowadzać po
unieruchomieniu pojazdu i po opuszczeniu go przez osoby legitymowane,

−

w momencie przekazywania dokumentu toŜsamości pracownik ochrony staje na
odległość wyciągniętej ręki od osoby legitymowanej, po stronie ręki, którą podawany jest
dokument,

−

pracownik ochrony po otrzymaniu dokumentu oddala się o następny krok od osoby
legitymowanej i sprawdza autentyczność dokumentu i toŜsamość osoby,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

podczas oględzin dokumentu naleŜy zwrócić uwagę na ewentualne ślady wycierania,
przerabiania lub zmiany zdjęcia dyskretnie obserwując legitymowanego,

−

gdy pracownik ochrony nie widzi podstaw oddania osoby w ręce Policji zwalnia ją
i obserwuje do momentu oddalenia się,

Dokumenty na podstawie, których moŜna ustalić toŜsamość osoby
Przystępując do legitymowania, pracownik ochrony wzywa osobę legitymowaną do okazania
mu dokumentu potwierdzając jego toŜsamość. Zgodnie z art. 4, ust. 1, toŜsamość osoby
legitymowanej ustala się na podstawie:

−

dowodu osobistego,

−

tymczasowego dowodu osobistego,

−

tymczasowego zaświadczenia toŜsamości,

−

dokumentu stwierdzającego toŜsamość cudzoziemca,

−

paszportu,

−

innych dokumentów potwierdzających toŜsamość, zaopatrzonych

−

w fotografię i adres zamieszkania osoby legitymowanej,

Postępowanie  pracownika  ochrony  w  przypadku  braku  posiadania  przez  osobę
legitymowaną  dokumentu  toŜsamości,  odmowy  jego  okazania  lub  posługiwania  się
fałszywym dokumentem
W  przypadku,  gdy  podczas  legitymowania  osoba  legitymowana  nie  posiada  dokumentu
toŜsamości,  nie  chce  go  okazać,  bądź  teŜ  odmawia  udzielenia  pracownikowi  informacji
o swojej toŜsamości, naleŜy ją przekazać Policji. Gdy natomiast osoba szukająca dokumentu
zwleka  z  jej  okazaniem  i  wykazuje  zdenerwowanie,  naleŜy  polecić  wyjęcie  rąk  z  kieszeni,
przerwanie  poszukiwania  i  rozwaŜyć  zastosowanie  kajdanek,  aby  zapewnić  bezpieczeństwo
do  czasu  przekazania  osoby  Policji.  JeŜeli  podczas  legitymowania  pracownik  stwierdzi,  Ŝe
osoba legitymowana posługuje się fałszywym dokumentem toŜsamości, zatrzymuje fałszywy
dokument, z powyŜszej czynności sporządza notatkę słuŜbową, którą wraz z legitymowanym
natychmiast przekazuje Policji.
Z czynności legitymowania pracownik ochrony sporządza notatkę słuŜbową, zawierającą dane
personalne  osoby  legitymowanej,  wskazanie  rodzaju  dokumentu  oraz  jego  numeru  i  serii,
a takŜe czasu, miejsca i przyczyny legitymowania.

Wzywanie osób do opuszczenia obszaru lub obiektu
Pracownik ochrony w przypadku stwierdzenia braku posiadania uprawnień do przebywania na
obszarze  lub  obiekcie  chronionym,  oraz  zakłócania  porządku,  wzywa  osobę  do  opuszczenia
obszaru lub obiektu, informując ją jednocześnie o przyczynie wydania tego polecenia. Drugą
z okoliczności  uprawniających  pracownika  ochrony  do  wezwania  osób  do  opuszczenia
obszaru  lub  obiektu  jest  zakłócenie  przez  osobę  porządku,  przez  który  naleŜy  rozumieć
bezprawne  zachowanie  osoby,  utrudniające  lub  uniemoŜliwiające  pracę  lub  normalne
przebywanie  ludziom,  znajdujących  się  w  obiekcie.  Bezprawność  zachowania  natomiast,
moŜe  wyraŜać  się  np.  naruszaniem  przepisów  porządkowych  regulaminu  obowiązujących
w  danym  obiekcie.  śeby  jednak  móc  stwierdzić,  Ŝe  dane  postępowanie  jest  bezprawnym
naruszaniem porządku, zasady porządkowe muszą być zawsze określone w przepisach prawa,
na  które  moŜe  się  powołać  pracownik  ochrony  w  momencie  podejmowania  czynności
porządkowych wobec określonej osoby. Dlatego teŜ pracownik ochrony przed przystąpieniem
do  czynności  wezwania  osób  do  opuszczenia  chronionego  obszaru  lub  obiektu  winien
postępować zgodnie z określonymi procedurami postępowania, a mianowicie:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

uŜyć zwrotu „słuŜba ochrony” oraz podać swoje imię i nazwisko,

−

wezwać osoby nie posiadające uprawnień do przebywania na obszarze lub obiekcie bądź
zakłócające porządek do opuszczenia wspomnianych obiektów oraz poinformować je
o przyczynie wydania tego polecenia,

−

w przypadku niepodporządkowania się wydanemu pleceniu wezwać Policję i sporządzić
notatkę słuŜbową dotyczącą okoliczności tego wezwania.

NaleŜy zwrócić uwagę na fakt ustawowego zakazu stosowania przez pracownika ochrony
ś

rodków przymusu bezpośredniego dla wymuszenia podporządkowania się wydanemu

poleceniu  opuszczenia  przedmiotowych  obiektów  i  obszarów.  Jedyne  przysługujące
pracownikowi uprawnienie, to wezwanie przez niego Policji.
Z  treści  rozporządzenia  w  sprawie  szczegółowych  warunków  sposobów  uŜycia  przez
pracowników  ochrony  środków  przymusu  bezpośredniego  wynika,  Ŝe  pracownik  ochrony
fizycznej  ma  prawo  stosować  siłę  fizyczną  w  związku  ze  zmuszeniem  osoby  do  wykonania
polecenia  np.  w  postaci  chwytów  obezwładniających  w  celu  wyprowadzenia  osoby
z chronionego obiektu. NaleŜy tu zauwaŜyć pewna niespójność w obowiązujących przepisach
prawnych.  Generalnie,  największe  niebezpieczeństwo  dla  pracownika  ochrony  podczas
stosowania  przez  niego,  w  stosunku  do  naruszających  przepisy  porządkowe,  czynności
związanych  z  wezwaniem  osób  do  opuszczenia  obiektów  chronionych,  grozi  ze  strony  osób
zakłócających  porządek.  Dlatego  tu  podobnie  jak  i  przy  czynnościach  związanych
z legitymowaniem  pracownik  ochrony  zobowiązany  jest  do  bezwzględnego  przestrzegania
zasady czujności zgodnie, z którą naleŜy:
1)   wobec  osoby  zakłócającej  porządek  w  obiekcie  lub  obszarze  chronionym,  czynności

porządkowe winno podejmować dwóch pracowników ochrony, z czego jeden wzywa ją
do opuszczenia obiektu, drugi zaś permanentnie obserwuje jej zachowanie w celu
udaremnienia ewentualnego nagłego ataku na pracownika,

2) w przypadku podejrzewania osoby o posiadanie broni palnej lub innego niebezpiecznego

narzędzia,  bądź  przedmiotów  mogących  słuŜyć  do  popełnienia  przestępstwa,  jeszcze
przed  przystąpieniem  do  wezwania  opuszczenia  obiektu,  pracownik  ochrony  powinien
dokonać  powierzchownego  przeszukania  osoby  mając  na  uwadze  odebranie
niebezpiecznych przedmiotów,

3) tak się ustawić w stosunku do osoby naruszającej porządek, aby w momencie

ewentualnego ataku, pracownik ochrony miał zabezpieczone tyły eliminując jednocześnie
poza swoimi plecami niebezpieczeństwo w postaci schodów, ruchu drogowego czy
głębokich wykopów itp.,

4) być w pełnej gotowości do uŜycia środków przymusu bezpośredniego lub środków

obronnych w postaci broni palnej,

5) podjąć odpowiednie czynności uniemoŜliwiające osobie zakłócającej porządek powrót na

teren chroniony.

Zasady ujęcia osób
Uprawnienia pracownika ochrony do ujmowania osób powodujących zagroŜenie chronionym
dobrom przysługują jedynie w przypadku spełnienia łącznie poniŜszych przesłanek tj.:

−

istnienia zagroŜenia Ŝycia lub zdrowia ludzkiego, a takŜe chronionego mienia,

−

stwarzania przez to zagroŜenie w sposób oczywisty bezpośredniego niebezpieczeństwa dla
Ŝ

ycia lub zdrowia ludzkiego oraz chronionego mienia,

−

ujęcia osoby w celu natychmiastowego oddania jej Policji.

Do ogólnych zasad związanych z bezpiecznym ujęciem przez pracownika ochrony osób
w celu przekazania ich Policji naleŜy:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

czynności związane z ujęciem osób naleŜy wykonywać szybko, zdecydowanie
i z zaskoczenia,

do osób ujmowanych zwracać się głośno i stanowczo np. „SłuŜba ochrony”, „Nie ruszać
się”, „Ręce z kieszeni”,

czynności dotyczące ujęcia osoby powinno przeprowadzać dwóch pracowników ochrony,
jeden dokonuje czynności fizycznego ujęcia, drugi natomiast obserwuje zachowanie
osoby ujmowanej,

ujęcia osoby naleŜy dokonać w miejscu dogodnym dla wykonania tych czynności oraz nie
zagraŜającym osobom postronnym. Dlatego teŜ w celu uniknięcia zagroŜenia naleŜy
unikać ujmowania osób w miejscach publicznych,

przed wejściem do pomieszczenia naleŜy wezwać osobę do jej opuszczenia, oraz
odrzucenia broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów. W przypadku nie wykonania
polecenia pracownik ochrony powinien czekać na przybycie Policji. Nigdy nie naleŜy stać
na wprost drzwi lub otworów okiennych,

wezwania osoby do podniesienia rąk do góry i odwrócenia się do stałej przeszkody np.
ś

ciana, drzewo itp.,

zachować bezpieczną odległość od osoby ujmowanej – minimum na odległość
wyciągniętej ręki,

dokładnie obserwować zachowanie się osoby w celu uniknięcia ewentualnego ataku,

zapewnić sobie bezpieczeństwo poza plecami,

10)

być przygotowanym do uŜycia środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej.

Ujęcie osoby jest dopuszczalne w przypadku, gdy następuje:

−

na gorącym uczynku przestępstwa,

−

w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa,

−

uzasadnionego przypuszczenia, Ŝe osoba popełniła przestępstwo w chronionym obiekcie,

−

nie moŜna ustalić toŜsamości sprawcy innego bezprawnego czynu (np. wykroczenia
czynu niedozwolonego.

Przepis dotyczący ujęcia osoby nakazuje bezzwłoczne oddanie jej Policji. Nie zawsze jednak
jest to moŜliwe, dlatego teŜ pracownik ochrony moŜe tą dyrektywę ustawową wykonać
w dwojaki sposób, a mianowicie:

−

przetrzymać osobę ujętą do czasu przybycia funkcjonariusza Policji na miejscu ujęcia, lub
w pomieszczeniu zamkniętym, do którego dostęp dla osób postronnych jest ograniczony
(np. w wartowni, biurze przepustek, zapleczu sklepu),

−

doprowadzić lub dowieźć osobę do najbliŜszej jednostki Policji lub najbliŜszego
funkcjonariusza Policji.

Istotą  sprawy  jest,  aby  osobę  ujętą  wyprowadzić  moŜliwie  jak  najszybciej  z  pola  widzenia
tłumu znajomych osoby ujętej gdyŜ nigdy nie wiadomo, jaka moŜe nastąpić reakcja ze strony
tłumu zarówno w stosunku do ujętego jak teŜ w stosunku do funkcjonariusza Policji czy słuŜb
porządkowych.

Obowiązki pracownika ochrony w związku z ujęciem sprawcy czynu zabronionego
Przy  ujęciu  osoby  stwarzającej  w  sposób  oczywisty,  bezpośrednie  zagroŜenie  dla  dóbr
chronionych prawne, pracownik ochrony obowiązany jest do:
1)

uŜycia zwrotu „słuŜba ochrony”,

wezwania osoby do zachowania zgodnego z prawem i odstąpienia od wykonywania
czynności stwarzających zagroŜenie dla Ŝycia lub zdrowia ludzkiego, a takŜe chronionego
mienia,

uniemoŜliwienia oddalenia się osoby ze wskazanego miejsca,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

poinformowania osoby o ujęciu i jego przyczynach oraz uprzedzenia o obowiązku
zastosowania się do wydawanych poleceń,

wylegitymowania osoby ujętej w celu ustalenia jej toŜsamości,

niezwłocznego powiadomienia Policji,

przekazania osoby ujętej przybyłym na wezwanie funkcjonariuszom Policji,

udzielenia  pomocy  przedlekarskiej  osobie  ujętej,  która  ma  widoczne  obraŜenia  ciała  lub
utraciła  przytomność,  a  w  razie  potrzeby  lub  na  jej  prośbę  jest  obowiązany  wezwać
pomoc lekarską,

z kaŜdego przypadku ujęcia osoby, sporządzenia notatki słuŜbowej uwzględniającej
w szczególności:

−

dane personalne osoby ujętej,

−

datę godzinę i miejsce ujęcia,

−

przyczynę ujęcia,

−

datę i godzinę poinformowania oraz przekazania osoby Policji,

−

numer licencji, imię i nazwisko pracownika ochrony,

−

informację o udzieleniu pomocy przedlekarskiej i jej zakresie,

−

dokonania obszukania osoby w celu sprawdzenia czy osoba ta posiada broń
lub inne niebezpieczne narzędzia bądź przedmioty mogące słuŜyć do popełnienie
przestępstwa, jak teŜ odebrania powyŜszych przedmiotów.

10) Zastosowanie środka przymusu bezpośredniego podczas czynności ujęcia odbywa się na

warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowych
warunków i sposobów uŜycia przez pracowników ochrony środków przymusu
bezpośredniego.

Przedmiotowe obszukanie zwane popularnie „klepanką” dokonane przez pracownika ochrony
nie ma charakteru czynności procesowych, ani teŜ nie ma na celu odebranie i zabezpieczenie
przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ma jedynie na celu wyeliminowanie posiadania
u osoby ujętej przedmiotów zabronionych mogących przez ich uŜycie zagrozić zdrowiu lub
Ŝ

yciu pracownika.

Zasady stosowania przez pracownika ochrony środków ochrony fizycznej.

Środki przymusu bezpośredniego

rodki przymusu bezpośredniego stanowią prawnie określoną ingerencję w sprawę

zagwarantowanych  konstytucją  podstawowych  praw  i  wolności  obywatelskich,  w  postaci
zespołu  metod  sposobów  i  narzędzi  stosowanych  przez  licencjonowanych  pracowników
ochrony  fizycznej  wobec  osób  uniemoŜliwiających  wykonywania  przez  nich  zadań
określonych ustawą. Wymienione zostały w art. 38 ust. 2 ustawy o ochronie osób i mienia, do
których ustawodawca zalicza:

−

siłę fizyczną w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,

−

kajdanki,

−

pałki obronne wielofunkcyjne,

−

psy obronne,

−

paralizatory elektryczne,

−

broń gazową i ręczne miotacze gazu.

Zasady stosowania środków przymusu bezpośredniego
Pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochronnych osób i mienia w granicach
chronionych obiektów i obszarów ma prawo do stosowania środków przymusu
bezpośredniego jedynie w dwóch przypadkach, a mianowicie:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

zagroŜenia dóbr powierzonych ochronie (art. 36, ust. 1 pkt 4),

−

konieczności odparcia ataku na pracownika ochrony.

Wykonując  zadania  ochronne  poza  granicami  chronionych  obiektów  uŜycie  środków
przymusu  bezpośredniego  przez  pracownika  ochrony  moŜe  nastąpić  w  przypadku:
gwałtownego, bezprawnego zamachu na konwojowane wartości lub osoby je ochraniające
1.   Zasada  wezwania  i  uprzedzenia  –  nakazuje  pracownikom  ochrony  wezwać  osobę  do

zachowania się zgodnego z prawem oraz do uprzedzenia, Ŝe w razie
niepodporządkowania się wezwaniom zostaną uŜyte wobec niej środki

przymusu

bezpośredniego. Wezwanie moŜe polegać na okrzyku „Stój – bo uŜyję psa obronnego”
lub „Przerwij atak – bo uŜyję paralizatora elektrycznego” Przestrzeganie niniejszej zasady
jest niezbędne w zakresie stosowania wszelkich środków przymusu, w tym broni palnej.

2. Zasada odstąpienia od wezwania i uprzedzenia – odstąpienie od wezwania osoby do

zachowania zgodnego z prawem oraz o uprzedzeniu o zastosowaniu środków przymusu
bezpośredniego, moŜe mieć miejsce jedynie w przypadku, jeŜeli zwłoka groziłaby
niebezpieczeństwem dla Ŝycia lub zdrowia ludzkiego, a takŜe chronionego mienia.

3. Zasada celowości i proporcjonalności – pracownik ochrony moŜe stosować środki

przymusu bezpośredniego proporcjonalnie do potrzeb wynikających z zaistniałej sytuacji
czy zagroŜenia jedynie w przypadkach określonych prawem, w celu osiągnięcia
podporządkowania się wezwaniu do zachowania zgodnego z prawem i to po uprzednim
ostrzeŜeniu o moŜliwości ich zastosowania.

4. Zasada niezbędności – stosowanie przymusu przez pracownika ochrony następować

moŜe  jedynie  w  granicach  niezbędnych  do  usunięcia  zagroŜenia.  Pracownik  ochrony
powinien  natychmiast  odstąpić  od  stosowania  środków  przymusu  bezpośredniego,  gdy
zagroŜenie  minęło,  lub,  gdy  osoba,  wobec  której  uŜyto  tych  środków  podporządkowała
się  wydanym  poleceniom,  albo,  gdy  uŜycie  przymusu  nie  przyniosło  i  wiadomo,  Ŝe  nie
przyniesie poŜądanego skutku.

5. Zasada minimalizacji skutków – środki przymusu bezpośredniego (w tym broń palna)

powinny  być  stosowane  w  taki  sposób,  aby  osiągnięcie  podporządkowania  się
poleceniom  wydanym  na  podstawie  prawa,  powodowało  moŜliwie  najmniejszą
dolegliwość  nie  powodując  uszkodzenia  ciała  lub  zdrowia  osoby,  w  stosunku,  do  której
zostały podjęte.

6. Zasada łączenia środków przymusu – wynika z niej moŜliwość stosowania

jednocześnie róŜnych środków przymusu bezpośredniego w przypadku, gdy jest to
konieczne do osiągnięcia określonego podporządkowania się lub osiągnięcia
zamierzonego celu.

7. Zasada stosowania środków przymusu w prawem określonych przypadkach

rodki przymusu bezpośredniego mogą być stosowane jedynie w przypadkach

określonych prawem i wyłącznie wobec osób uniemoŜliwiających wykonanie przez
pracownika ochrony zadań określonych w ustawie.

8. Zasada wyłączeń podmiotowych

rodków przymusu bezpośredniego w postaci: pałki wielofunkcyjnej, psa obronnego,

paralizatorów elektrycznych, broni gazowej i ręcznego miotacza gazu, nie stosuje się
wobec:

−

kobiet o widocznej ciąŜy,

−

osób, których wygląd wskazuje na wiek 13 lat,

−

osób w podeszłym wieku,

−

osób o widocznej niepełnosprawności.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9. Zasada ograniczeń w sposobie stosowania środka przymusu bezpośredniego
Z zasady tej wynikają ograniczenia w zakresie swobodnego posługiwania się niektórymi

rodkami przymusu. UŜywając, więc siły fizycznej nie wolno zadawać uderzeń chyba, Ŝe

pracownik ochrony działa w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na
zdrowie ludzkie lub chronione mienie. Pałki wielofunkcyjnej nie wolno stosować wobec
osób stawiających bierny opór.

10. Zasada zezwalająca w określonych sytuacjach i warunkach zadawanie

razów we

wszystkie części ciała – pracownik ochrony uderzenia i pchnięcia pałką obronną
wielofunkcyjną moŜe zadawać we wszystkie części ciała pod warunkiem odpierania
bezpośredniego, bezprawnego zamachu na Ŝycie lub zdrowie własne lub innej osoby.

11. Zasada bezpiecznego wykorzystywania psa obronnego – zasada ta nakazuje

pracownikowi  ochrony,  aby  pies  obronny  wykorzystywany,  jako  środek  przymusu
bezpośredniego  miał  załoŜony  kaganiec,  z  wyjątkiem  przypadku,  gdy  licencjonowany
pracownik  wykorzystuje  go  w  celu  odpierania  czynnej  napaści  wobec  przestępcy
posiadającego broń palną lub inne niebezpieczne narzędzia, albo w bezpośrednim pościgu
za taką osobą

12. Zasada przemyślanego stosowania paralizatorów, broni gazowej oraz ręcznego

miotacza gazu – stosując paralizatory elektryczne, broń gazową i ręczne miotacze gazu,
pracownik  ochrony  powinien  zachować  ostroŜność  uwzględniając  ich  właściwości
mogące  stanowić  zagroŜenie  dla  zdrowia  pracownika  oraz  zdrowia  innych  osób.
Paralizatory  elektryczne  moŜna  stosować  w  obiektach,  w  których  ze  względu  na  ich
charakter  stosowanie  innych  środków  przymusu  bezpośredniego  lub  uŜycia  broni  palnej
jest niemoŜliwe lub w znacznym stopniu utrudnione.

13. Zasada udzielenia pomocy osobom poszkodowanym – jeŜeli wskutek zastosowania

rodków przymusu bezpośredniego nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia osoby,

pracownik ochrony jest obowiązany natychmiast udzielić tej osobie pierwszej pomocy
przedmedycznej, a w razie potrzeby lub na jej prośbę – podjąć niezwłocznie działania w
celu zapewnienia pomocy lekarskiej W przypadku, gdy nastąpiła śmierć lub podejrzenie
ś

mierci osoby, wobec której zastosowano środek przymusu, pracownik ochrony jest

obowiązany niezwłocznie wezwać lekarza. Kobiecie cięŜarnej bezpośrednio po uŜyciu
ś

rodka przymusu bezpośredniego naleŜy niezwłocznie zapewnić badanie stanu zdrowia

przez lekarza.

14. Zasada powiadamiania i ochrony miejsca zdarzenia – w przypadku, gdy w wyniku

zastosowania środka przymusu nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia, śmierć osoby lub
szkoda w mieniu, pracownik ochrony jest obowiązany do:

−

powiadomienia o zdarzeniu bezpośredniego przełoŜonego oraz najbliŜszej jednostki
Policji,

−

zabezpieczenia, w miarę moŜliwości, śladów na miejscu zdarzenia i niedopuszczenia
na to miejsce, do czasu przybycia Policji, osób postronnych,

−

ustalenia, w miarę moŜliwości, toŜsamości osób będących świadkami zdarzenia.

15. Zasada dokumentowania przypadków uŜycia środków przymusu-kaŜdy przypadek

zastosowanie  środków  przymusu  bezpośredniego  oraz  towarzyszącemu  okoliczności
dokumentuje się w ewidencji prowadzonej   przez  wewnętrzną  słuŜbę  ochrony  lub
przedsiębiorcę prowadzącego  działalność  gospodarczą  w  zakresie  usług  ochrony  osób
i mienia. Wpis do ewidencji powinien w szczególności zawierać:

−

dane personalne osoby, w stosunku, do której zastosowano środki przymusu
bezpośredniego,

−

datę, godzinę i miejsce zastosowania środka przymusu bezpośredniego,

−

przyczynę, rodzaj i skutek zastosowania środka przymusu bezpośredniego,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

numer licencji, imię i nazwisko pracownika ochrony,

−

informację o udzieleniu pierwszej pomocy przedmedycznej i jej zakresie.

Ogólne przypadki uŜycia środków przymusu bezpośredniego
Na podstawie art. 38 ustawy o ochronie osób i mienia, pracownik ochrony generalnie,
fizyczne, techniczne i chemiczne środki przymusu bezpośredniego moŜe stosować jedynie
w następujących przypadkach, a więc:

−

w przypadku, gdy odpowiadają potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji,

−

wyłącznie w przypadku osób uniemoŜliwiających wykonanie przez pracownika ochrony
zadań określonych w ustawie,

−

w celu osiągnięcia podporządkowania się wezwaniu do określonego zachowania,

−

w przypadku zagroŜenia dóbr powierzonych ochronie lub odparcia ataku na pracownika
ochrony,

−

w przypadku gwałtownego, bezprawnego zamachu na konwojowane wartości lub osoby je
ochraniane.

Zasady i przypadki stosowania siły fizycznej
Stosowanie siły fizycznej oznacza: świadome i zaplanowane działanie pracowników słuŜb
ochronno-porządkowych, w tym równieŜ funkcjonariuszy

Policji, w postaci chwytów

obezwładniających lub podobnych technik obrony jak: judo, karate, zapasy, bądź teŜ innych
sposobów wykorzystania siły mięśni, bezpośrednio skierowanych na nietykalność cielesną
osoby. UŜycie siły fizycznej stosuje się w celu:

−

odparcia zamachu na chronione osoby lub mienie,

−

odparcie czynnej napaści na pracownika ochrony,

−

obezwładnienie osoby związku ze zmuszaniem jej do wykonania polecenia,

−

ujecie osoby zagraŜającej chronionym dobrom.

UŜycie siły fizycznej w postaci uderzeń (nogami i rękami) moŜe mieć miejsce tylko wtedy, gdy
pracownik ochrony działa w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na Ŝycie,
zdrowie ludzkie lub chronione mienie.

Zasady i przypadki stosowania kajdanek
Kajdanki w przypadkach określonych prawem, wykorzystuje się do ograniczenia swobody
ruchów osoby. MoŜna je stosować wobec osób ujętych w celu:

−

udaremnienia ucieczki,

−

zapobieŜenia czynnej napaści,

−

zapobieŜenia czynnemu oporowi

Kajdanek  nie  stosuje  się  wobec  osób,  których  wygląd  wskazuje  na  wiek  poniŜej  17  lat,
z wyjątkiem  nieletnich  w  wieku  powyŜej  16  lat  podejrzanych  o  popełnienie  przestępstwa
przeciwko Ŝyciu lub zdrowiu.
Osobie  ujętej,  w  stosunku,  do  której  nie  stosuje  się  szczególnych  środków  ostroŜności,
kajdanki  zakłada  się  na  ręce  trzymane  z  przodu,  Kajdanki  moŜna  załoŜyć  na  ręce  trzymane
z tyłu osobie o silnej budowie ciała, podejrzanej o popełnienie przestępstwa przeciwko Ŝyciu
lub  zdrowiu  i  zalicza  się  do  kategorii  przestępców  szczególnie  niebezpiecznych.  Kajdanki
powinny  być  załoŜone  tak,  aby  nie  tamowały  obiegu  krwi.  W  miarę  moŜliwości,  kajdanki
powinno zakładać się w pomieszczeniach zamkniętych lub w miejscach odosobnionych, przy
udziale  dwóch  pracowników  ochrony,  z  których  jeden  zakłada  kajdanki,  a  drugi  wykonuje
czynności ubezpieczając.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zasady i przypadki stosowania pałki obronnej wielofunkcyjnej
Pałka obronna wielofunkcyjna moŜe być stosowana w razie:

−

odpierania czynnej napaści na pracownika ochrony,

−

pokonywania czynnego oporu,

−

odpierania zamachu na chronioną osobę,

−

przeciwdziałania kradzieŜom lub niszczeniu mienia.

Pałki obronnej wielofunkcyjnej nie wolno stosować wobec osób stawiających bierny opór.
Zabrania się:

−

zadawania uderzeń i pchnięć pałką wielofunkcyjną w głowę, szyję, brzuch i nie
umięśnione oraz szczególnie wraŜliwe części ciała, a takŜe stosowania na te części ciała
blokady i zakładania dźwigni,

−

zadawania uderzeń rękojeścią pałki obronnej wielofunkcyjnej,

−

stosowania pałki obronnej wielofunkcyjnej wobec osób, w stosunku, do których uŜyto
kajdanek.

Uderzenia  i  pchnięcia  pałką  obronną  wielofunkcyjną  wolno  zadawać  we  wszystkie  części
ciała  w  celu  odparcia  bezpośredniego,  bezprawnego  zamachu  na  Ŝycie  lub  zdrowie
pracownika  ochrony  lub  innej  osoby.  Pracownik  ochrony  moŜe  stosować  pałkę  obronną
wielofunkcyjną  wobec  sprawców  gwałtownego,  bezprawnego  zamachu  na  konwojowane
wartości lub  osoby je ochraniające,

Zasady i przypadki stosowania psa obronnego
Pies  obronny,  jako  środek  przymusu  bezpośredniego,  moŜe  być  wykorzystywany
w przypadkach:

−

odpierania czynnej napaści na pracownika ochrony lub chronione osoby,

−

ujęcia osób, zagraŜających chronionych dobrom.

Pies obronny stosowany jako środek przymusu powinien mieć załoŜony kaganiec. Nie dotyczy
to przypadków, gdy pies obronny wykorzystywany jest wobec przestępcy posiadającego broń
palną lub inne niebezpieczne narzędzia, oraz w celu odparcia czynnej napaści. Psa obronnego
nie stosuje się w czasie wykonywania czynności związanych z konwojowaniem wartości.

Zasady i przypadki stosowania paralizatorów elektrycznych, gazowej i ręcznego
miotacza gazu

Wspomniane środki przymusu bezpośredniego moŜna stosować w następujących
przypadkach:

−

odpierania czynnej napaści na pracownika ochrony lub osoby chronione,

−

pokonywania czynnego oporu,

−

bezpośredniego pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa przeciwko
dobrom powierzonym ochronie,

−

przeciwko kradzieŜom lub niszczeniu mienia,

−

ujęcia osób.

Dopuszczalne  jest  stosowanie  paralizatorów  elektrycznych,  broni  gazowej  oraz  ręcznego
miotacza  gazu  wobec  sprawców  gwałtownego,  bezprawnego  zamachu  na  konwojowane
wartości  lub  osoby  je  ochraniające.  Stosując  paralizatory  elektryczne,  broń  gazową  i  ręczne
miotacze  gazu,  pracownik  ochrony  powinien  zachować  ostroŜność  uwzględniając  ich
właściwości mogące stanowić zagroŜenie dla zdrowia pracownika oraz zdrowia innych osób.
Paralizatory elektryczne moŜna stosować w obiektach, w których ze względu na ich charakter
stosowanie innych środków przymusu bezpośredniego lub uŜycia broni palnej jest niemoŜliwe
lub w znacznym stopniu utrudnione.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zasady postępowania po uŜyciu środków przymusu bezpośredniego
Generalna zasada dotycząca czynności związanych ze stosowaniem środków ochrony
fizycznej nakazuje, aby czynności te wykonywane były w sposób moŜliwie najmniej
naruszający dobra osobiste osoby, w stosunku, do której zostały podjęte.
Ustawa o ochronie osób i mienia wprowadza ponadto wyraźne zakazy stosowania niektórych
ś

rodków przymusu bezpośredniego w stosunku do określonych osób, bądź w określonych

sytuacjach, jak teŜ nakaz dokumentowania okoliczności i skutków uŜycia tych środków przez
pracowników ochrony. Pracownik ochrony po uŜyciu środka przymusu bezpośredniego
zobowiązany jest ustawowo do:
1)

Udokumentowania  w  ewidencji  prowadzonej  przez  wewnętrzną  słuŜbę  ochrony  lub
przedsiębiorcę  prowadzącego  działalność  gospodarczą  w  zakresie  usług  ochrony  osób
i mienia,  kaŜdego  przypadku  zastosowania  środka  przymusu  bezpośredniego  oraz
towarzyszące mu okoliczności,

Udzielenia pierwszej pomocy przedlekarskiej w granicach dostępnych środków osobie,
u której na wskutek zastosowania środka przymusu bezpośredniego nastąpiło zranienie
lub utrata przytomności, a w razie potrzeby zapewnić jej pomoc lekarską,

JeŜeli skutkiem uŜycia środka przymusu bezpośredniego była śmierć osoby lub szkoda
w mieniu pracownik ochrony obowiązany jest do:

−

powiadomienia o zdarzeniu najbliŜszej jednostki Policji i swojego przełoŜonego,

−

w miarę moŜliwości zabezpieczenia śladów zdarzenia i niedopuszczenia na

−

miejsce osób postronnych,

−

w miarę moŜliwości ustalenia świadków zdarzenia.

Środki obronne
Zostały one uregulowane w art. 36. ust. 1, pkt 5. ustawy. WyraŜają się one w uprawnieniu do
uŜycia  przez  licencjonowanego  pracownika  ochrony  fizycznej  broni  palnej  w  określonych
prawem przypadkach:
W granicach chronionych obiektów i obszarów uŜycie broni moŜe nastąpić:
1)   w  celu  odparcia  bezpośredniego  i  bezprawnego  zamachu  na  Ŝycie  lub  zdrowie

pracownika ochrony albo innej osoby. Z powyŜszego wynika, Ŝe prawo uŜycia broni
palnej moŜe mieć miejsce jedynie w przypadku wystąpienia jednocześnie niŜej
wymienionych przesłanek tj.:

−

zaistnienie  bezpośredniego  i  bezprawnego  zamachu,  przez  który  naleŜy  rozumieć
kaŜde  działanie  sprawcy  zmierzające  bezpośrednio  i  bezprawnie do odebrania Ŝycia
lub  naraŜenie  na  uszczerbek zdrowia pracownika ochrony lub innej osoby. Podjęcie
działań  obronnych  mających  na  celu  likwidację  zamachu,  musi  współistnieć
w stosunku czasowym tj. występować w tej samej chwili i w tym samym czasie.

−

zagroŜenie dla Ŝycia lub zdrowia pracownika ochrony albo innej osoby.

2) przeciwko osobie, która nie zastosowała się do wezwania natychmiastowego porzucenia

broni  lub  innego  niebezpiecznego  narzędzia,  którego  uŜycie  zagrozić  moŜe  Ŝyciu  lub
zdrowiu  pracownika  ochrony  albo  innej  osoby.  Przesłanki  tego  przypadku  nakazują
spełnić  z  kolei  jednocześnie,  posługiwanie  się  przez  osobę  bronią  palną  lub  innym
niebezpiecznym narzędziem w sposób wskazujący, Ŝe uŜycie go moŜe zagrozić Ŝyciu lub
zdrowiu pracownika ochrony albo innej osoby i nie zastosowanie się osoby do wezwania
natychmiastowego porzucenia tej broni lub niebezpiecznego narzędzia. Warunkiem tego
przypadku jest konieczność posługiwania się przez osobę bronią. Sam fakt jej posiadania
w  tym  przypadku  jest  niewystarczający.  Ze  względu  na  brak  określenia  przez
ustawodawcę  jakiejkolwiek  formy  dotyczącej  wezwania  natychmiastowego  porzucenia
broni palnej lub innego niebezpiecznego narzędzia, pracownik ochrony winien ja wyrazić

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

głośnym okrzykiem „Odrzuć broń, siekierę itp. – bo strzelam”. Pragnę podkreślić, Ŝe
w wymienionych wyŜej przypadkach uŜycie broni palnej przez pracownika ochrony moŜe
mieć miejsce jedynie w ochronie Ŝycia lub zdrowia pracownika ochrony albo innej osoby.

3) Przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń palną pracownikowi

ochrony.

4) W celu odparcia gwałtownego bezpośredniego i bezprawnego zamachu na ochraniane

osoby, wartości pienięŜne oraz inne przedmioty wartościowe lub niebezpieczne.

Te dwa przypadki z kolei zezwalają pracownikowi ochrony na uŜycie broni palnej w ochronie
innych dóbr prawnie chronionych aniŜeli Ŝycie lub zdrowie, a mianowicie:

−

słuŜbowej broni palnej będącej w posiadaniu pracownika ochrony,

−

wartości pienięŜnych oraz innych przedmiotów wartościowych lub niebezpiecznych.

Poza  granicami  chronionych  obiektów  i  obszarów  uŜycie  broni  palnej  moŜe  nastąpić
w przypadku  gwałtownego,  bezprawnego  zamachu  na  konwojowane  wartości  lub  osoby  je
ochraniające.

Warunki uŜycia broni
Z  ustawy  o  ochronie  osób  i  mienia  oraz  rozporządzeń  wykonawczych  wynikają  określone
warunki  stosowania  broni  palnej  i  sposób  postępowania  pracowników  ochrony  przy  jej
uŜyciu, do których zalicza się:
1)

UŜycie broni palnej jest środkiem ostatecznym i dopuszczalnym tylko wówczas, gdy inne
ś

rodki wymuszenia posłuchu nie odniosły skutku. Ustawa z 22 sierpnia 1997 roku nie

precyzuje  wyraźnie  tego  warunku,  czy  teŜ  zasady,  jednak  juŜ  sam  fakt  nie  ujęcia  broni
palnej w art. 38 ust. 2 wymieniającym klasyczne środki przymusu bezpośredniego, jak teŜ
usytuowanie jej tuŜ za środkami przymusu, w zakresie środków ochrony fizycznej osób i
mienia  (art.  36  ust.  1  pkt  5),  wniosek  taki  nasuwa  automatycznie.  NaleŜy,  bowiem
pamiętać,  Ŝe  broń  jako  środek  przymusu  wyrządzić  moŜe  człowiekowi  największa
dolegliwość  wyraŜającą  się  w  śmierci.  Mając,  więc  na  uwadze  fakt,  Ŝe  najwyŜszym
dobrem  chronionym  prawnie  jest  Ŝycie  ludzkie,  dlatego  broni  palnej  naleŜy  uŜywać
wyłącznie wtedy, gdy inne środki wymuszenia posłuchu nie odniosły skutku.

UŜycie  broni  palnej  powinno  następować  w  sposób  wyrządzający  moŜliwie  najmniejszą
szkodę osobie przeciwko której jej uŜyto. Z warunku tego wynika zarówno konieczność
minimalizacji  skutków  uŜycia  broni  palnej  jak  i  rozwaga  w  jej  uŜywaniu.  Miejsce
trafienia  pociskiem  powinno  być  z  kolei  tak  dobrane,  aby  moŜliwie  jak  najbardziej
minimalizowało powstałą szkodę.

UŜycie broni nie moŜe zmierzać do pozbawienia Ŝycia osoby w stosunku, do której jej
uŜyto. Z powyŜszej zasady wynika zakaz uŜywania broni palnej w celu pozbawienia Ŝycia
osoby. UŜycie jej moŜe mieć na celu wyłącznie unieszkodliwienie sprawcy przy moŜliwie
najmniejszym wyrządzeniu szkody osobie, przeciwko której została uŜyta.

UŜycie  broni  palnej  nie  moŜe  naraŜać  na  niebezpieczeństwo  utraty  Ŝycia  lub  zdrowia
innych  osób,  Niedopuszczalne  jest  aŜeby  broń  palna  była  uŜywana  przez  pracownika
ochrony w taki sposób, Ŝe w wyniku jej działania szkodę poniosła inna osoba całkowicie
postronna.  UŜycie  broni  moŜe  jedynie  zmierzać  do  obezwładnienia  sprawcy,  przeciwko
któremu  jej  uŜyto,  a  który  jako  jedyny  moŜe  ponieść  wszelkie  szkody  wynikłe  z  uŜycia
broni  palnej.  Broni  palnej  nie  powinno  się,  zatem  uŜywać  w  obiektach  uŜyteczności
publicznej (np. na terenie hal targowych supermarketów, sal operacyjnych banków) oraz
w miejscach duŜych skupisk ludzi (np. stadionów, bazarów).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyłączenia podmiotowe w zakresie stosowania broni palnej
Broni palnej nie uŜywa się w stosunku do:

−

kobiet o widocznej ciąŜy,

−

osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat,

−

osób w podeszłym wieku,

−

osób o widocznej niesprawności.

Czynności pracownika ochrony przed i po uŜyciu broni palnej
Pracownik ochrony przed uŜyciem broni palnej obowiązany jest:

−

po okrzyku „Pracownik ochrony” wezwać osobę do zachowania zgodnego z prawem,
a w szczególności do natychmiastowego porzucenia broni lub niebezpiecznego narzędzia,
odstąpienia od bezprawnych działań lub uŜycia przemocy,

−

w razie niepodporządkowania się wyŜej wymienionym wezwaniom, zagrozić uŜyciem
broni palnej okrzykiem „STÓJ – BO STRZELAM”,

−

oddać strzał ostrzegawczy w górę, jeŜeli nie zagraŜa to Ŝyciu lub zdrowiu pracownika
ochrony lub innej osoby, a wezwania podane wyŜej okaŜą się bezskuteczne.

UŜycie broni palnej bez ostrzeŜenia i strzału ostrzegawczego moŜe nastąpić jedynie
w przypadku, gdy wszelka zwłoka groziłaby bezpośrednim niebezpieczeństwem dla Ŝycia lub
zdrowia pracownika ochrony lub innej osoby.
Pracownik ochrony po uŜyciu broni palnej zobowiązany jest:
a)

udzielenia  pomocy  przedlekarskiej  –  JeŜeli  wskutek  uŜycia  broni  palnej  nastąpiło
zranienie  osoby,  pracownik  ochrony  jest  obowiązany  natychmiast  udzielić  tej  osobie
pomocy  przedmedycznej,  a  w  razie  potrzeby  –  podjąć  niezwłoczne  działania  w  celu
zapewnienia pomocy lekarskiej,

zabezpieczenia miejsca zdarzenia – JeŜeli w skutek uŜycia broni palnej nastąpiło
zranienie lub śmierć osoby lub szkoda w mieniu, pracownik ochrony jest obowiązany do:

−

zabezpieczenia, w mirę moŜliwości, śladów na miejscu zdarzenia i niedopuszczenia
na to miejsce, do czasu przybycia Policji, osób postronnych,

−

ustalenia w miarę moŜliwości, toŜsamości osób będących świadkami zdarzenia,

−

niezwłocznego wezwania lekarza, w przypadku, gdy nastąpiła śmierć lub podejrzenie
ś

mierci osoby,

c) sporządzenie dokumentacji z przypadku uŜycia broni palnej lub podjętych czynności –

W kaŜdym przypadku uŜycia broni palnej lub podjęcia czynności poprzedzających jej
uŜycia, pracownik ochrony obowiązany jest sporządzić pisemny meldunek, który
powinien w szczególności zawierać:

−

wskazanie numeru licencji, imię i nazwisko pracownika ochrony,

−

datę, godzinę i miejsce uŜycia broni palnej,

−

informację dotyczącą okoliczności poprzedzających uŜycie broni palnej,

−

informacje o skutkach uŜycia broni palnej,

−

informację o udzieleniu pierwszej pomocy przedmedycznej i jej zakresie,

d) powiadomienie o uŜyciu broni palnej przełoŜonego oraz Policji. O kaŜdym przypadku

uŜycia  broni  palnej  oraz  oddania  strzału  ostrzegawczego  pracownik  ochrony  jest
obowiązany  niezwłocznie  powiadomić  o  tym  bezpośredniego  przełoŜonego  oraz
najbliŜszą  jednostkę  Policji.  W  przypadku  niepowiadomienia  Policji  o  uŜyciu  broni
palnej  przez  pracownika  ochrony,  obowiązek  ten  spoczywa  na  bezpośrednim
przełoŜonym  pracownika.  Do  przełoŜonego  naleŜy  równieŜ  wydanie  dyspozycji,  co  do
dalszego postępowania pracownika ochrony.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Czy potrafisz wymienić uprawnienia pracownika ochrony wynikające z poszczególnych
rodzajów licencji pracownika ochrony fizycznej?

Czy potrafisz wymienić uprawnienia pracownika ochrony w granicach chronionych
obiektów oraz poza ich granicami?

W oparciu, o jakie dokumenty moŜna ustalić toŜsamość osoby legitymowanej?

W jakich przypadkach moŜe mieć miejsce legitymowanie osób i co ono ma na celu?

Jakie obowiązki posiada pracownik ochrony w związku z ujęciem sprawcy czynu
zabronionego?

Na czym polega przymus bezpośredni?

Czy potrafisz wymienić środki porządkowe, środki bezpieczeństwa oraz środki obronne?

Jakie zasady obowiązują przy stosowania środków przymusu bezpośredniego?

Jakie zasady obowiązują w zakresie wyłączeń podmiotowych w dot. stosowania środków
przymusu bezpośredniego?

10.

Jakie znasz przypadki stosowania środków przymusu bezpośredniego?

11.

Jakie znasz zasady postępowania po uŜyciu środków przymusu bezpośredniego?

12.

Jakie warunki dotyczą uŜycia broni palnej?

13.

Czy potrafisz wymienić przypadki uŜycia broni palnej?

14.

Na czym polegają czynności pracownika ochrony przed i po uŜyciu broni palnej?

15.

Na czym polega uŜycie broni palnej?

4.6.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wymień czynności pracownika ochrony fizycznej w przypadku niŜej podanego zdarzenia.

Podczas pełnienia słuŜby ochronnej na terenie zakładów energetycznych zauwaŜyłeś osobnika
uzbrojonego w broń palną, dokonującego działalności destrukcyjnej, polegającej na
niszczeniu głównego transformatora. Określ procedury postępowania w stosunku do sprawcy
przestępstwa przed i po uŜyciu broni palnej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować treść ćwiczenia,

odszukać odpowiednie zapisy w materiale nauczania,

wymienić obowiązujące czynności przed i po uŜyciu broni palnej,

zreferować rozwiązanie ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

materiały dotyczące analizy przypadków uŜycia broni palnej,

–

komputer z dostępem do Internetu,

–

papier formatu A4, przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Jesteś kierownikiem jednostki organizacyjnej uprawnionym do zarządzania nią, który na

podległym sobie terenie powołał, w celu ochrony specjalistyczne uzbrojone formacje
ochronne. Określ swoje obowiązki w przedmiocie gospodarki zasobami uzbrojenia.

Sposób wykonania ćwiczenia.

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować treść ćwiczenia,

zidentyfikować obowiązki kierownika jednostki w zakresie gospodarowania zasobami
uzbrojenia,

zidentyfikować zasady przechowywania, wydawania, ewidencjonowania broni palnej,

zreferować rozwiązanie ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

–

ustawa o ochronie osób i mienia wraz z rozporządzeniem wykonawczym do ustawy,

–

ustawa o broni i amunicji.

–

papier formatu A4, przybory do pisania.

4.9.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

wymienić uprawnienia pracownika ochrony fizycznej z poszczególnych
rodzajów licencji?

wymienić, jakie uprawnienia dla pracownika ochrony wynikają
z licencji drugiego stopnia pracownika ochrony fizycznej?

wyjaśnić jak ustawodawca podzielił uprawnienia pracownika ochrony
fizyczne w ustawie o ochronie osób i mienia w art. 36 i 37?

wymienić, jakie uprawnienia przysługują pracownikowi ochrony na
terenach chronionych jak i poza tymi terenami?

wyjaśnić, kiedy, w jakim celu oraz i w jakich przypadkach moŜe
nastąpić legitymowanie osób?

wyjaśnić tok postępowania pracownika ochrony w przypadku braku
posiadania przez osobę legitymowaną dokumentu toŜsamości?

wyjaśnić, dlaczego w przypadku legitymowania, oraz wzywania osób
do opuszczenia obszaru lub obiektu pracownik ochrony winien
zachować szczególna czujność i uwagę?

wyjaśnić, kiedy, w jakich przypadkach pracownik ochrony moŜe
dokonać ujęcia sprawczy czynu zabronionego, oraz czy pracownik ma
obowiązek dokumentowania ujęcie osoby?

wymienić zasady i przypadki stosowania środków przymusu
bezpośredniego?

10)

wymienić czynności poprzedzające uŜycie broni palnej, czynności po
jej uŜyciu oraz przypadki i warunki uŜycia broni palnej?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7. Odpowiedzialność karna pracownika ochrony

4.7.1. Materiały nauczania

Przepisy karne ustawy o ochronie osób i mienia

Pracownik ochrony podlega odpowiedzialności karnej na ogólnych zasadach kreślonych

w kodeksie karnym. MoŜe on być równieŜ podmiotem wielu przestępstw w nim określonych,
co  wynika  z  treści  artykułów  kodeksu  karnego  zawierających  pewne  kategorie  przestępstw
będących następstwem przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków. Dodatkowo
kwestie  odpowiedzialności  karnej  pracownika  ochrony  reguluje  ustawa  z  dnia  22  sierpnia
1997  roku  o  ochronie  osób  i  mienia  w  art.  48  –  50  (Dz.  U.  Nr  114,  poz.740  z  późn.  zm.
z  2005  r.  Nr  145m  poz.  1221,  z  2006  r.  Nr  104,  poz.  708).  Rozdział  ósmy  wspomnianej
ustawy,  stanowi  niejako  „kodeks  karny”  dla  pracowników  ochrony  i  pracodawców
zobowiązanych  ustawą  do  zapewnienia  ochrony  fizycznej  i  technicznej  określonych
obszarów,  obiektów  i urządzeń.  Przepisy  karne  występujące  w  rozdziale  ósmym  oraz  zakres
kar  przewidzianych,  w art.  48  i  49  omawianej  ustawy,  pozwalają  stwierdzić,  Ŝe  czyny
zabronione  przez  ustawę,  jakich  moŜe  się  dopuści  podmiot  gospodarczy  są  przestępstwami
zwanymi  występkami.  Zarówno  w  art.  48  jak  i  50,  mamy  do  czynienia  z  przestępstwami
indywidualnymi, których dopuści się mogą tylko osoby zobowiązane ustawą do zapewnienia
ochrony  fizycznej  i technicznej  określonych  obszarów,  obiektów  i  urządzeń.  Przestępstwa  te
mogą  być  popełnione  jedynie  z  winy  umyślnej,  co  oznacza,  Ŝe  popełniając  je  sprawca  chce
popełnić  czyn  zabroniony,  albo  przewidując  moŜliwość  jego  popełnienia  godzi  się  na  to.
Mamy  tu  do  czynienia  z  winą  umyślną  w  zamiarze  bezpośrednim,  w  której  elementy
psychologiczne winy występują w postaci „chcenie i godzenia się” Z art. 48 wynika, Ŝe mogą
to  być,  np.  kierownicy  jednostek  bezpośrednio  zarządzającymi  wspomnianymi  obiektami.
Z  art.  50  natomiast,  tylko  pracownicy  ochrony,  którzy  podczas  wykonywania  zadań
ochronnych  swym  zachowaniem  przekroczą  upowaŜnienia  lub  nie  dopełnią  obowiązków
określonych prawem, naruszając tym samym dobra osobiste człowieka.

Bezpośrednim  przedmiotem  ochrony  prawnej,  (art.  50),  a  zarazem  przedmiotem  zamachu  są
dobra  osobiste  człowieka  takie  jak  Ŝycie,  zdrowie,  wolność  lub  cześć.  Jako  przestępstwo
skutkowe  moŜe  mieć  miejsce  jedynie  w  przypadku  naruszenia  dobra  osobistego  a  nie
w przypadku jego zagroŜenia.

Strona  przedmiotowa  polega  na  przekroczeniu  upowaŜnienia  (działania)  lub,  niedopełnieniu
obowiązków.  Przez  przekroczenie  upowaŜnień  naleŜy  rozumieć  podjęcie  czynności,  do
których podjęcia pracownik ochrony nie był upowaŜniony lub podjęcie czynności, do których
podjęcia  był  upowaŜniony,  ale  naruszył  prawne  warunki  ich  podejmowania.  Niedopełnienie
obowiązków  polega  natomiast  na  zaniechaniu  ich  wykonania,  albo  na  wykonaniu
nienaleŜnym,  sprzecznym  z  istotą  lub  charakterem  danego  obowiązku.  Obowiązkiem
pracownika ochrony jest m.in. podjęcie ochrony osób w sposób zapewniający bezpieczeństwo
Ŝ

ycia, zdrowia i nietykalności osobistej oraz mienia polegające na zapobieganiu

przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu, a takŜe przeciwdziałające powstawaniu
szkody wynikającej tych zdarzeń oraz niedopuszczające do wstępu osób nieuprawnionych na
teren chroniony. Niedopełnienie jest dokonane, jeŜeli sprawca swoim zachowaniem naruszył
dobro osobiste człowieka.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podmiotem tego przestępstwa moŜe być tylko pracownik ochrony (podmiot indywidualny)
określony w art. 2 pkt 6 ustawy, a więc zarówno licencjonowany jak nielicencjonowany
pracownik ochrony.

Strona  podmiotowa  –  przestępstwo  naruszania  uprawnień  lub  niedopełnienia  obowiązków
moŜe być popełnione tylko umyślnie w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Pracownik
ochrony  działający  w  granicach  uprawnień  i  obowiązków,  nie  popełnia  przestępstwa  lub
wykroczenia,.  Jego  zachowanie  cechuje  brak  bezprawności  (zaistnienie  okoliczności
wyłączającej  bezprawność  czynu).  Z  analizy  treści  art.  50  omawianej  ustawy  nasuwa  się
następujące  stwierdzenie,  iŜ  uprawnienia  w  zakresie  stosowania  środków  przymusu
bezpośredniego  oraz  uŜycia  broni  palnej,  przysługują  jedynie  pracownikowi  ochrony,  a  nie
przedsiębiorcy związanemu z pracownikiem umową o pracę. Treść, bowiem art. 50 stwierdza,
bowiem  wyraźnie:„Pracownik  ochrony,  który  przy  wykonywaniu  zadań  przekroczył
upowaŜnienia lub nie dopełnił obowiązku, naruszając w ten sposób dobro osobiste człowieka,
podlega  karze  pozbawienia  wolności  do  lat  5”.  Jak  widać,  treść  art.  niczym  nie  wspomina
o  przedsiębiorcy.  Eksponuje  jedynie  osobę  pracownika  ochrony,  który  dysponując  środkami
ochrony fizycznej w tym środkami przymusu, winien wiedzieć, kiedy i jak moŜe je uŜyć, aby
nie  naruszyć  prawa,  a  tym  samym  dóbr  osobistych  człowieka.  NiezaleŜnie  od
odpowiedzialności  karnej  wynikającej  z  art.  50  ustawy  o  ochronie  osób  i  mienia,  pracownik
ochrony  moŜe  równieŜ  odpowiadać  karnie  z  przepisów  wynikających  z  kodeksu  karnego.
UŜycie, bowiem środka bezpośredniego niezgodnie z przepisami obowiązującego prawa, staje
się  czynem  bezprawnym,  zakwalifikowanym  jako  przestępstwo  najczęściej  nieumyślne.
Działanie  tego  typu  z  reguły  jest  wynikiem  lekkomyślności  lub  niedbalstwa  pracownika
ochrony. Najczęściej popełnianymi czynami zabronionymi wynikającymi bezprawnego uŜycia

przez pracownika ochrony środka przymusu bezpośredniego są:

−

naruszenie nietykalności cielesnej art. 217 k.k.

−

nieumyślne spowodowanie śmierci art. 155 k.k.

−

zabójstwo art. 148 k.k.

−

cięŜki uszczerbek na zdrowiu art. 156 par. 1 k.k.

−

pozbawienie wolności art. 189 k.k.

−

zmuszenie do określonego zachowania art. 191 k.k.

Ze  względu  na  to,  Ŝe  art.  50  ustawy  o  ochronie  osób  i  mienia  przewiduje  surową  sankcję
w postaci  kary  pozbawienia  wolności  do  lat  5,  czyn  pracownika  ochrony  z  reguły
kwalifikowany  będzie  wyłącznie  z  tego  przepisu,  bądź  w  tzw.  Kumulatywnym  zbiegu
z czynami  zagroŜonymi  w  kodeksie  karnym  identyczną  lub  wyŜszą  sankcją.  Pracownik
ochrony  odpowiedzialność  karną  ponosi  na  zasadach  i  w  trybie  przewidzianym  w  kodeksie
karnym,  według  tych  samych  reguł,  co  kaŜdy  obywatel.  Jednak  ze  względu  na  funkcję
licencjonowanego  pracownika  ochrony  z  racji  specjalistycznego  przeszkolenia,  często
stanowić będzie tzw. Okoliczności obciąŜające.

4.7.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.

Na jakich zasadach podlega odpowiedzialności karnej pracownik ochrony?

Czy potrafisz wskazać rozdział oraz artykuły kodeksu karnego i ustawy o ochronie osób
i mienia, dotyczące odpowiedzialności karnej pracownika ochrony?

Z jakiej winy mogą być popełnione występki z art. 48–50 ustawy o ochronie osób
i mienia?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Jakie dobra narusza pracownik ochrony w przypadku przekroczenia przepisów
wynikających z art. 50 ustawy o ochronie osób i mienia?

Co jest bezpośrednim przedmiotem ochrony i, na czym polega strona przedmiotowa
sprawcy art. 50 ustawy?

Czy potrafisz wyjaśnić pojęcie podmiotu oraz strony podmiotowej przestępstwa art. 50
ustawy?

Czy przestępstwa z art. 50 ustawy o ochronie osób i mienia, moŜe dopuścić się wyłącznie
pracownik ochrony, czy równieŜ i inna osoba?

Czy potrafisz wymienić najczęściej popełniane czyny zabronione wynikające
z bezprawnego uŜycia przez pracownika ochrony środka przymusu bezpośredniego?

4.7.3.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Jako kierownik jednostki organizacyjnej, podległej obowiązkowej ochronie, będąc

uprawnionym zgodnie z przepisami prawa, umową, do zarządzania nią, nie dopełniłeś
ciąŜących na tobie obowiązków poddania obszarów i obiektów obowiązkowej ochronie przez
specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne. Kontrola obiektów brak ten wykazała. Dokonaj
kwalifikacji prawnej tego czynu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować treść podanego zadania,

przeanalizować odpowiednie art. uchwały o ochronie osób i mienia

zreferować rozwiązanie problemu na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

ustawa o ochronie osób i mienia,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

kodeks karny, kodeks wykroczeń,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika.

Ćwiczenie 2

Na podstawie obowiązujących przepisów wyjaśnij, kto moŜe być sprawcą występków art.

48, 49 oraz 50 ustawy o ochronie osób i mienia i na czym polega strona przedmiotowa tego
przestępstwa?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przypomnieć sobie zagadnienia dotyczące ustawowych znamion przestępstwa,

przeanalizować treść podanych w ćwiczeniu art. 48–50 ustawy o ochronie osób i mienia,

przeanalizować odpowiedni rozdział poradnika ucznia,

zreferować rozwiązanie ćwiczenia na forum grupy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

ustawa o ochronie osób i mienia,

−

Kodeks karny, część szczególna,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika.

4.7.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

określić, na jakich zasadach podlega odpowiedzialności karnej
pracownik ochrony?

określić, z jakich przepisów karnych odpowiada pracownik ochrony,
kiedy przekroczył swoje uprawnienia?

wymienić najczęściej popełniane przez pracownika czyny zabronione
wynikających z bezprawnego uŜycia środków przymusu
bezpośredniego?

wyjaśnić pojęcia „podmiotu i przedmiotu przestępstwa?

wyjaśnić, czyje i jakie dobra narusza pracownik ochrony w momencie
przekroczenia swoich uprawnień?

wyjaśnić związek odpowiedzialności karnej pracownika ochrony
z odpowiedzialnością cywilną?

omówić stronę przedmiotowa i podmiotową przestępstwa art. 50
ustawy o ochronie osób i mienia?

wymienić, z jakich przepisów karnych dodatkowo moŜe odpowiadać
pracownik ochrony za przekroczenie swoich uprawnień?

wyjaśnić, na czym polega strona przedmiotowa przestępstwa art. 48-
50 ustawy o ochronie osób i mienia?

10)

wyjaśnić czy pracownik ochrony działając w granicach uprawnień
i obowiązków popełnia przestępstwo Lu wykroczenie? Co cechuje
jego zachowanie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8. Zakres i tryb sprawowania przez Policję nadzoru nad

specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochronnymi
(SUFO)

4.8.1. Materiał nauczania

Zakres nadzoru oraz rodzaj czynności ochronnych

Nadzór nad działalnością specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych

z wyjątkiem formacji ochronnych działających na terenach obiektów i urządzeń jednostek
organizacyjnych, podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony
Narodowej, sprawuje Komendant Główny Policji w zakresie:

−

zasad i sposobów realizacji zadań ochrony osób i mienia,

−

sposobów uŜycia przez pracowników tych formacji środków przymusu bezpośredniego
lub broni palnej,

−

posiadania przez pracowników ochrony niezbędnych kwalifikacji.

Przez nadzór, który z natury wiąŜe się z kontrolą, rozumiemy korygowanie działalności

organu  lub  jednostki  nadzorowanej  przez  organ  nadzorujący  w  formie  stosowania
przewidzianych przez prawo środków np. w postaci zawieszenia aktu organu nadzorowanego,
uchylenia lub zmiany decyzji, a nawet rozwiązania tego organu.
Wspomniany  nadzór  realizowany  w  ramach  kontroli,  sprowadza  się  głównie  do  oceny  przez
organ nadzorczy przebiegu pracy pracowników ochrony, wykonywania czynności kontrolnych
oraz  wydawania  kierownikom  kontrolowanych  jednostek,  wiąŜących  zaleceń  dotyczących
uchybień  i  występujących  nieprawidłowości.  Kontrola  zadań  pracowników  ochrony
sprawowana  jest  między  innymi  poprzez  bieŜącą  obserwację  realizowania  przydzielonych
zadań  oraz  sprawdzanie  wykonywania  poszczególnych  czynności  słuŜbowych.  Organ
nadzorczy  musi  posiadać  jednocześnie  uprawnienia  organu  kontrolnego,  gdyŜ  w  innym
przypadku  nie  mógłby  realizować  obowiązku  nadzoru.  Nadzór  jest  pojęciem  szerszym  niŜ
kontrola.  Będąc  zastrzeŜonym  dla  kompetencji  przełoŜonych  stanowi  instytucję  prawną,
kontrola  natomiast  jako  zespół  czynności  sprawdzających  umoŜliwia  jedynie  realizację
funkcji  nadzorczej.  Posiadane  przez  organ  nadzoru  uprawnienia  do  kontroli  upowaŜniają  go
do wykonywania:

−

kontroli organizacji i zasad działania, uzbrojenia, wyposaŜenia oraz współpracy z innymi
formacjami i słuŜbami,

−

kontroli zgodności aktualnego stanu ochrony jednostki z planem ochrony,

−

wejścia na teren obszarów i obiektów, a takŜe innych miejsc, w których jest prowadzone
ochrona oraz Ŝądaniu wyjaśnień i udostępniania bądź wglądu w dokumentację ochronną,

−

wejścia na teren siedziby przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie ochrony
osób i mienia w takich dniach i godzinach, w jakich jest prowadzona lub powinna być
prowadzona działalność,

−

wydawania

pisemnych

zaleceń

mających

celu

usunięcie

stwierdzonych

nieprawidłowości i dostosowanie działalności specjalistycznej uzbrojonej formacji
ochronnych do przepisów prawa.

Kierownik  jednostki  w  skład,  której  wchodzą  obiekty,  obszary  i  urządzenia  chronione  przez
specjalistyczne  uzbrojone  formacje  ochronne,  lub  osoba  przez  niego  upowaŜniona  są
obowiązani  do  usunięcia  w  terminie  określonym  w  zaleceniu  uchybień  i  nieprawidłowości
stwierdzonych przez kontrolę.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Osoby upowaŜnione do przeprowadzania kontroli
Zgodnie  z  treścią  ustawy  o  ochronie  osób  i  mienia  Minister  Spraw  Wewnętrznych
i Administracji  moŜe  upowaŜnić  Komendanta  Głównego  Policji  do  kontroli  działalności
gospodarczej  w  zakresie  usług  ochrony  osób  i  mienia  wymagającej  koncesji.  Natomiast
Komendant  Główny  Policji  moŜe  powierzać  przeprowadzenie  kontroli  komendantowi
wojewódzkiemu Policji.
Z  powyŜszego  wynika,  Ŝe  działalność  gospodarcza  w  zakresie  dozoru  mienia,  która  nie
wymaga  uzyskania  koncesji  na  jej  prowadzenie  w  zrozumieniu  obowiązującej  ustawy,
wyłączona  jest  z  pod  jurysdykcji  kontrolnej  wchodzącej  w  zakres  Ministra  Spraw
Wewnętrznych  i  Administracji  oraz  Komendanta  Głównego  Policji,  czy  teŜ  komendanta
wojewódzkiego  Policji.  Z  treści  ustawy  wynika  równieŜ,  Ŝe  osobami  uprawnionymi  do
prowadzenia kontroli działalności gospodarczej podmiotów ochrony w zakresie ochrony osób
i mienia, jak teŜ kontroli dotyczącej specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych są:

−

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji,

−

upowaŜnieni przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pracownicy
ministerstwa,

−

Komendant Główny Policji, oraz upowaŜnieni przez niego pracownicy Biura Prewencji
Komendy Głównej Policji,

−

komendant wojewódzki Policji oraz upowaŜnieni przez niego funkcjonariusze wydziału
prewencji komendy wojewódzkiej Policji.

Funkcjonariuszowi Policji, prawo do prowadzenia kontroli przysługuje po okazaniu
legitymacji słuŜbowej i pisemnego upowaŜnień (art. 46, ust. 1 ustawy).

Rodzaje kontroli oraz zasady jej przeprowadzania

KaŜdy  funkcjonariusz  organu  nadzorującego  podejmujący  się  kontroli  winien  sobie  zdawać
sprawę  z  tego,  Ŝe  celem  kontroli  nie  moŜe  być  z  góry  załoŜone  ukaranie  kontrolowanego
czy teŜ zaskoczenie kontrolą. Kontrola oznacza zespół czynności zmierzających do ustalenia i
oceny stanu   faktycznego,  porównanie  go  z  obowiązującymi  wymogami,  wskazanie
istniejących nieprawidłowości jak teŜ sposobów i moŜliwości ich likwidacji.

Celem kontroli jest przede wszystkim:

−

wykrycie i eliminacja ewentualnych niedociągnięć i błędów,

−

omówienie ich z kontrolowanym,

−

pozostawienie  zaleceń  pokontrolnych,  które  winny  być  zrealizowane  przez
kontrolowanego  w  terminie  wyznaczonym  przez  kontrolującego.  Ewentualne
konsekwencje  karne  mogą  być  wyciągnięte  w  stosunku  do  kontrolowanego  dopiero  po
stwierdzeniu, Ŝe nie wykonał on nałoŜonych na niego zaleceń pokontrolnych,

−

aktywizacja pracowników,

−

doskonalenie wykonawstwa realizowanych zadań,

−

wzmocnienie dyscypliny.

W zaleŜności od zakresu i tematyki, jaką zajmuje się dana kontrola, moŜna wyróŜnić
następujące jej rodzaje:
Ze względu na zakres:

−

problemowe – obejmujące wybrany zakres zagadnień związanych z ochroną lub
prowadzoną działalnością ochronną,

−

kompleksowe – zajmujące się całokształtem zagadnień związanych z całokształtem
działalności ochronnej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ze względu na tryb ich wszczynania:

−

planowe – ujęte w rocznym planie kontroli specjalistycznych uzbrojonych formacji
ochronnych uzgodnionego i zatwierdzonego przez właściwego terytorialnie komendanta
wojewódzkiego Policji,

−

systematyczne – polegające na codziennej kontroli pracowników ochrony przed słuŜbą
oraz na stałym rozliczaniu z przydzielonych czynności,

−

doraźne – mające charakter interwencyjny wynikający z potrzeby zbadania nagłych
zdarzeń bądź podejmowane bez zapowiedzi w celu skontrolowania sposobu pełnienia
słuŜby ochronnego obiektu,

−

okresowe – polegające na cyklicznym rozliczaniu pracowników z wykonywania
nałoŜonych zadań.

Rozporządzenie  Ministra  Spraw  Wewnętrznych  i  Administracji  określa  konieczność
posiadania  przez  kontrolującego  funkcjonariusza  Policji  legitymacji  słuŜbowej,  pisemnego
upowaŜnienia  do  przeprowadzenia  kontroli  oraz  sporządzonego  w  formie  pisemnej  zakresu
kontroli,  podpisanego  przez  jego  przełoŜonego.  Zapis  ten  ma  na  celu  sprecyzowanie
zagadnień będących przedmiotem kontroli w celu uniknięcia ewentualnych zarzutów ze strony
kontrolowanego  o  tendencyjnej  dowolności  podejmowanych  działań  przez  kontrolującego.
Wspomniane  dokumenty  prowadzący  kontrolę  obowiązany  jest  okazać  kierownikowi
jednostki  chronionej  przez  specjalistyczną  uzbrojoną  formację  ochronną,  oraz  osobie
kierującej tą formacja ochronną zwaną kontrolowanym.
Kontrolę  przeprowadza  się  w  obecności  kontrolowanego  lub  osoby  przez  niego
upowaŜnionej,

4.8.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co oznacza zakres nadzoru nad specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochronnymi?
2.  Czy potrafisz wyjaśnić pojęcie nadzoru i kontroli?
3.  Do czego głównie sprowadza się nadzór realizowany w ramach kontroli?
4.  Czy potrafisz wymienić rodzaje kontroli?
5.  W  jakim  terminie  kierownik  lub  osoba  przez  niego  upowaŜniona  winna  usunąć

stwierdzone przez kontrolujących nieprawidłowości?

6. Czy potrafisz wymienić osoby upowaŜnione do prowadzenia kontroli?
7. Kogo minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a kogo Komendant Główny Policji

moŜe upowaŜnić do przeprowadzenia kontroli w zakresie usług ochrony osób i mienia
wymagających koncesji?

8.  Od jakiego momentu funkcjonariusz policji ma prawo przeprowadzać kontrolę?
9.  Czy znasz zasady wydawania i przedłuŜania upowaŜnień do kontroli?
10.  W ramach, czego realizowany jest nadzór nad działalnością (SUFO)?

4.8.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Udziel wyjaśnień na niŜej postawione problemy:

−

Na czy polega nadzór komendanta głównego policji nad działalnością (SUFO)?

−

Do czego jest zobligowany policjant przeprowadzający kontrolę?

−

Jakie regulacje prawne (konkretne artykuły) określającą szczegółowe zasady wydawania
upowaŜnień do kontroli oraz tryb wykonywania czynności nadzoru komendanta
głównego Policji nad działalnością (SUFO)?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

Na czym polega nadzór, a na uczymy kontrola uzbrojonych formacji ochronnych?

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować odpowiedni rozdział poradnika dla ucznia,

odszukać właściwe art. ustawy o ochronie osób i mienia,

odpowiedzieć na zadane pytania w formie pisemnej.

przedstawić rezultat ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

ustawa o ochronie osób i mienia,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika,

−

komputer z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 2

Omów sposób przeprowadzenia kontroli, wskaŜ dokumenty sporządzane po jej

zakończeniu oraz wymień, co te dokumenty w szczególności powinny zawierać? Określ, kto
jest zobowiązany do ich podpisania oraz w jakim terminie (najpóźniej) winno nastąpić ich
podpisanie? Ponadto wyjaśnij, w jaki jeszcze sposób oraz z zachowaniem, jakich przepisów
moŜna wzmocnić przebieg kontroli?

Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeanalizować tryb wydawania zezwoleń do kontroli oraz czynności nadzoru nad
(SUFO).

odnaleźć w ustawie o ochronie osób i mienia stosowne artykuły,

sformułować odpowiedzi na postawione problemy w formie pisemnej,

przedstawić rezultat ćwiczenia na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

przykłady dokumentacji kontrolnej,

−

regulacje prawne,

−

literatura zgodna z punktem 6 poradnika ucznia.

4.8.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz?

Tak

Nie

określić, kto sprawuje nadzór na działalnością specjalistycznych
uzbrojonych formacji ochronnych (SUFO)?

wyjaśnić, co rozumiesz przez pojęcie nadzoru oraz w ramach, czego
jest on realizowany?

wyjaśnić, co musi posiadać organ nadzorujący, aby mógł realizować
obowiązki nadzoru?

wyjaśnić, do czego uprawniają posiadane przez organ nadzoru,
uprawnienia kontrolne?

wyjaśnić, w jakim zakresie sprawuje nadzór nad SUFO organ
nadzorujący?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wymienić osoby uprawnione do prowadzenia kontroli działalności
gospodarczej, podmiotów ochrony w zakresie ochrony osób i mienia,
jak teŜ kontroli dotyczącej SUFO?

wyjaśnić, pojęcie, rodzaje oraz zasady przeprowadzenia kontroli,
wskazując jednocześnie, kiedy Policji przysługuje prawo do jej
prowadzenia?

podać, podstawę prawną dotyczącą trybu szczegółowych zasad
wydawania upowaŜnień do kontroli oraz tryb wykonywania
czynności nadzorczych Komendanta Głównego Policji nad SUFO?

do czego ponadto uprawnia upowaŜnienie do kontroli?

10)

wymienić zasady wydawania i przedłuŜania upowaŜnień do kontroli,
oraz wskazać jej cel jak teŜ?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 pytań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwe odpowiedzi. Tylko
jedna jest prawidłowa

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Niektóre zadania wymagają prostych obliczeń, które powinieneś wykonać przed
wskazaniem poprawnego wyniku. Samo wskazanie odpowiedzi, nawet poprawnej, bez
uzasadnienia, nie będzie uznawane.

Pracuj samodzielnie, bo wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie masz 45 minut.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. z późn. zm. o ochronie osób i mienia (Dz. U. Nr 114,
poz. 740) między innymi określa

obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochroni.

pojęcia ochrony osób, mienia i obiektów.

rozporządzenia wykonawcze do ustawy.

stosunki społeczne.

Podstawowym aktem normatywnym w sprawie warunków i sposobu postępowania

pracowników ochrony przy uŜyciu broni palnej
a)

ustawa o ochronie osób i mienia z dnia 22 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 740).

rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych
warunków i sposobu postępowania pracowników ochrony przy uŜyciu broni palnej.

c) ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz. 549 z późn.

zm.).

d) rozporządzenie Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 6 sierpnia

1998 r. w sprawie zasad uzbrojenia specjalistycznych uzbrojonych formacji
ochronnych i warunków przechowywania oraz ewidencjonowania broni i amunicji
(Dz. U. Nr 113 poz. 730).

Pracownik ochrony oznacza

osobę posiadającą licencję, umundurowaną, uzbrojoną w broń palną oraz środki
przymusu bezpośredniego.

osobę wykonującą zadania ochrony w ramach wewnętrznych słuŜb ochrony.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

osobę, która ukończyła kurs pracowników ochrony fizycznej i zdała egzamin przed
uprawnioną komisją egzaminacyjną, wykonującą zadania ochrony na rzecz
właściciela agencji ochrony.

osobę  posiadającą  licencję  pracownika  ochrony  fizycznej  lub  licencję  pracownika
zabezpieczenia  technicznego  i  wykonującą  zadania  ochrony  w  ramach  wewnętrznej
słuŜby ochrony albo na rzecz przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję na prowadzenie
działalności  gospodarczej  w  zakresie  ochrony  osób  i  mienia,  lub  osobę  wykonująca
zadania ochrony w zakresie niewymagającym licencji.

rodki przymusu bezpośredniego to

siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony
i ataku, kajdanki, pałki obronne wielofunkcyjne, psy tropiące, paralizatory
elektryczne, broń biała i ręczne miotacze gazu.

siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,
kajdanki, pałki obronne wielofunkcyjne, psy tropiące, paralizatory elektryczne, broń
biała i ręczne miotacze gazu.

siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony
i ataku, kajdanki, prowadnice pałki obronne wielofunkcyjne, psy tropiące,
paralizatory elektryczne i ręczne miotacze gazu.

siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,
kajdanki, pałki obronne wielofunkcyjne, psy obronne, paralizatory elektryczne broń
gazowa i ręczne miotacze gazu.

Naczelne organy administracji państwowej to

Prezydent, Rada Ministrów.

Sejm, Senat.

Kierownicy centralnych urzędów, wojewoda.

Rada Ministrów, Prezes Rady ministrów, ministrowie, Przewodniczący Komitetu
Badań Naukowych.

Odmowa uzgodnienia plany ochrony obszaru, obiektu bądź urządzenia podlegającego

obowiązkowej ochronie przez właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego
policji następuje w formie
a)

Rozkazu.

Zarządzenia.

Decyzji administracyjnej.

Dowolnej.

Formami państwowymi i samorządowymi powołanymi do ochrony bezpieczeństwa

i porządku publicznego są
a)

Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Biuro Ochrony Rządu, StraŜe
Gminne itp.

Urzędy Miejskie i Powiatowe.

Prokuratura i Adwokatura.

Agencje ochrony.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Współpraca specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych z komendami

wojewódzkimi i terenowymi organami Policji w zakresie ochrony i zapobiegania
przestępczości polega między innymi na
a)

wydawaniu  zezwoleń  na  utworzenie  WSO,  wydawanie  licencji  pracowników
ochrony,  oraz  zezwoleń  na  broń  na  okaziciela,  nadzoru  nad  SUFO,  pomoc
w utrzymaniu  spokoju  i  porządku  publicznego  podczas,  imprez  sportowych
i artystycznych, wymiany informacji o zagroŜeniach, w zakresie bezpieczeństwa osób
i mienia.

zatrzymywaniu sprawców przestępstw drogowych, wydawaniu licencji oraz koncesji.

prowadzenia kontroli obiektów podległych obowiązkowej ochronie, nadzór nad
(SUFO).

legitymowania i zatrzymywania osób.

Art. 5 ust. 2 ustawy o ochronie osób i mienia określa

powstanie specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych.

sztywny podział obszarów, obiektów i urządzeń podległych obowiązkowej ochronie.

obszary, obiekty i urządzenia podległe dobrowolnej ochronie.

przykładowy podział obszarów, obiektów i urządzeń podległych obowiązkowej
ochronie.

10.

Art. 5 ust.3 ustawy o ochronie osób i mienia określa

szczegółowy podział obszarów obiektów i urządzeń ze względu na bezpieczeństwo
publiczne.

podmioty sporządzające szczegółowy wykaz obszarów, obiektów i urządzeń
podległych obowiązkowej ochronie.

obowiązki wewnętrznych słuŜb ochrony w zakresie ochrony obszarów, obiektów
i urządzeń podległych obowiązkowej ochronie.

formy realizacji ochrony osób i mienia.

11.

Odpowiedzialności karnej za brak zapewnienia fizycznej lub technicznej ochrony obszaru,

obiektu, urządzenia podlega
a)

kierownik specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej.

kierownik agencji ochrony, który podjął się bezpośredniej ochrony obszarów,
obiektów i urządzeń.

kierownik

jednostki,

który

bezpośrednio

zarządza

obszarami,

obiektami

i urządzeniami podległymi obowiązkowej ochronie, lub osoba przez niego
upowaŜniona.

wojewoda prowadzący bezpośrednio poufną ewidencję obszarów obiektów
i urządzeń podległych obowiązkowej ochronie.

12.

Do podstawowych zasad sporządzania planu ochrony naleŜy

sporządzanie planu przez kierownika jednostki bezpośrednio zarządzającego
obszarami, obiektami i urządzeniami.

sporządzanie planu ochrony wyłącznie przez pracownika ochrony posiadającego
licencję.

sporządzanie planu ochrony przez osobę upowaŜnioną przez kierownika jednostki.

sporządzanie plany ochrony wyłącznie przez pracownika ochrony posiadającego
licencję pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13.

Plan ochrony powinien między innymi uwzględniać

obraz wyników osiągniętych w ubiegłym roku produkcyjnym.

analizę stanu potencjalnych zagroŜeń i aktualnego stanu bezpieczeństwa jednostki.

dokładny adres jednostki prowadzącej bezpośrednią ochronę fizyczna jednostki.

wykaz osób zatrzymanych i przekazanych Policji.

14.

Plan ochrony stanowi

jeden z podstawowych dokumentów niezbędnych do podjęcia kompleksowej
ochrony obszarów, obiektów i urządzeń waŜnych dla obronności, bezpieczeństwa
publicznego oraz interesów gospodarczych państwa.

szczegółowy wykaz obszarów, obiektów i urządzeń podległych obowiązkowej
ochronie.

dokument wskazujący osobę upowaŜniona do uzgadniania planu ochrony.

podstawę do uzyskania koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej
w zakresie usług ochrony osób i mienia.

15.

Uzgadnianie planu ochrony dokonuje z komendantem wojewódzkim Policji

wyłącznie licencjonowany pracownik ochrony fizycznej.

kierownik jednostki albo upowaŜniona przez niego osoba.

kierownicy właściwych terytorialnie urzędów terenowych.

wojewodowie w stosunku do podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych
jednostek organizacyjnych.

16.

Wewnętrzne słuŜby ochrony w szczególności

wykonują usługi w zakresie ochrony osób i mienia.

wykonują konwojowanie mienia na rzecz innych jednostek organizacyjnych.

zapewniają ochronę mienia w granicach chronionych obszarów, obiektów oraz
urządzeń jednostki, znajdujących się poza granicami tych obszarów i obiektów.

organizują kursy dla kandydatów na pracowników ochrony fizycznej.

17.

Podstawową dokumentację ochronną wewnętrznych słuŜb ochrony stanowią

instrukcja kontroli ruchu osobowego i materiałowego.

instrukcja konwojowania, oraz obsługi systemów i urządzeń sygnalizacji alarmowej.

tabela słuŜby, dziennik zmiany, dziennik szkolenia, dziennik wydarzeń.

instrukcja uzbrojenia, wyposaŜenia i umundurowania.

18.

Podstawową dokumentację ochronna prowadzi się między innymi.

w  formie  pisemnej,  systemem  roczników,  czytelnie,  tuszem,  atramentem,
długopisem.  Dokumentacje  dotyczącą  ochrony  osób  i  mienia  przechowuje  się przez
okres  5  lat  od  daty  jej  zamknięcia,  a  protokoły  z  uŜycia  środków  przymusu
bezpośredniego lub broni palnej przez 5 lat od daty zdarzenia, którego dotyczą.

w formie nagrywania jej na filmy, dyskietki, mikrofilmy z zachowaniem przez 3 lata.

w postaci protokołów, notatek, instrukcji, z zachowaniem przez 2 lata.

w postaci zapisków urzędowych z zachowaniem ich przez 1 rok.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

19. Do właściwego gospodarowania zasobami broni i amunicji zaliczamy

zbieranie łusek po odbytym szkoleniu strzeleckim.

kontrolę członków wewnętrznych słuŜb ochrony w kontekście właściwej konserwacji
wydanej broni.

wyznaczenie osoby do prowadzenia gospodarki uzbrojeni, oraz właściwe warunki jej
przechowywania i ewidencjonowania.

cykliczna wymiana jednostek broni oraz amunicji.

20. Ilość egzemplarzy broni palnej w ramach uzbrojenie pracowników wewnętrznych słuŜb

ochrony przy wykonywaniu zadań ochronnych nie moŜe przekroczyć

broni palnej krótkiej – 20% wszystkich pracowników wewnętrznych słuŜb ochrony.

broni palnej krótkiej – stanu etatowego dwóch zmian pracowników wewnętrznej
słuŜby ochrony.

broni palnej krótkiej – 50% stanu etatowego dwóch zmian pracowników
wewnętrznej słuŜby ochrony, niezbędnych do ochrony obiektów i magazynów
wojskowych, w których przechowuje się broń i materiały wybuchowe.

broni palnej długiej – 25% stanu pracowników aktualnie pełniących słuŜbę.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko.......................................................................................................................................

Posługiwanie się pojęciami w zakresie podstaw prawnych wykonywania zadań
ochrony osób i mienia.

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

Enerlich M., Wojtal J., Milewicz M.: Ochrona osób i mienia, Toruń 2003

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej ze skorowidzem – stan prawny na 01.10.2005 r.
ZAKAMYCZE, Kraków 2005

Kowalski D., Kwiatkowski M., Zduniak A.: Edukacja dla bezpieczeństwa – Wybrane
perspektywy O’CHIKARA, Lublin 2004

Seidel R.: Prawoznawstwo. eMPi 2, Poznań 1997

Seruga W., Zaborski A.: Podstawy prawne wykonywania zawodu oraz wybrane
zagadnienia z kryminalistyki, kryminologii i terroryzmu. Hortpress, Warszawa 2002

Wanat Z.S.: Ochrona osób i mienia w świetle ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. Poradnik
dla przedsiębiorców i licencjonowanych pracowników ochrony Centrum Szkolenia Kadr
Ochrony FIGHTER, Radom 1998

Wanat Z.S.: Vademecum pracownika ochrony fizycznej i detektywa WyŜsza Szkoła
Finansów i Bankowości, Radom 2005

Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia z późn. zm. tj. (Dz. U.
z 2005 r. Nr 145, poz. 1221, z 2006 r. Nr 104, poz. 708) rozdział 3 art. od 8 do14, oraz
rozporządzenia wykonawcze do ustawy

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 sierpnia 1998 r.
w sprawie zasad uzbrojenia specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych
i warunków przechowywania oraz ewidencjonowania broni i amunicji (Dz. U. Nr 113,
poz. 730)

10.

Rozporządzenie Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 1998 r.
w sprawie wewnętrznych słuŜb ochrony (Dz. U. Nr 4, poz. 31)