1. Histoklinika seminoma (nasieniaka)
a) klasyczny
•
50% germinalnych nowotworów jąder
•
występowanie 15 – 34 r.ż.
•
dobrze odgraniczone, duże guzy
•
z miękkiej, homogennej tkanki uwypuklającej się ponad powierzchnię jądra
•
duże komórki, jasna cytoplazma, wyraźne jąderka, z dużą ilością glikogenu
•
komórki w gniazdach, oddzielone przegrodami łącznotkankowymi
•
możliwy naciek z limfocytów
•
daje przerzuty
b) spermatocytowy
•
rzadki
•
u starszych mężczyzn
•
rzadko przerzutuje
2. Wymień nowtowory germinalne (zarodkowe) jąder i opisz jeden z nich.
a) o jednym rodzaju utkania
•
nasieniak (seminoma) 50%
•
rak zarodkowy
•
guz zatoki endodermalnej
•
nabłoniak kosmówkowy złośliwy
•
potworniaki (teratoma)
b) nowotwory złożone
Rak zarodkowy:
•
naciekający, słabo odgraniczony
•
często obecne ogniska martwicy i wylewów
•
komórki: duże, z dużymi jądrami, wyraźnymi jąderkami
•
komórki neo w litych polach, bez cech różnicowania
•
w 97% obecne inne komponenty nowotworowe
•
w świetle kanalików nasieniotwórczych na obrzeżu guza obecny wewnątrzkanalikowy
nowotwór zarodkowy
3. Przedstaw histoklinikę raka prostaty.
•
najczęstszy nowotwór u mężczyzn, druga co do częstości przyczyna śmierci
•
65 – 75 r.ż.
•
dot. głównie strefy obwodowej
•
większość to adenocarcinoma (gruczolakoraki)
•
skala Gleasona - do oceny stopnia złośliwości
•
mniej zróżnicowane
◦
nieregularne struktury gruczołowe
◦
naciekanie w sposób rozproszny
•
bardziej zróżnicowane
◦
małe cewki gruczołowe
◦
nieregularne naciekanie podścieliska
•
cewki nie są otoczone kolagenem i komókami zrębu – w odróżnieniu od łagodnego
rozrostu i prawidłowego gruczołu krokowego
•
wewnątrznabłonkowy rozrost gruczołu krokowego (PIN) – są to atypowe komórki
nabłonka gruczołowego w sąsiedztwie nacieków raka
•
przeważnie bezobjawowy → przerzuty często pierwszym objawem (najczęściej do
kości – zmiany osteolityczne i osteosklerotyczne)
•
PSA
◦
< 4 ng/L
◦
enzym proteolityczny, który zwiększa ruchliwość plemników
◦
produkowany przez komórki nabłonkowe gr. krokowego prawidłowego, a w
zwiększonych ilosciach w łagodnym rozroście oraz raku prostaty
◦
służy do monitorowania pacjentów (skuteczności leczenia)
4. Zmiany włóknikowo - torbielowate sutka – charakterystyka
a) zmiana nieproliferująca – torbiele i zwłóknienia
•
najczęstsze
•
przyczyna: niedmierna/ zaburzona reakcja na zmiany hormonalne podczas cyklu
menstruacyjnego
•
charakterystyka:
◦
↑ ilość włóknistego podścieliska
◦
poszrzenie przewodów
◦
towrzenie torbileli
•
makroskopowo jedna duża torbiel – mikroskopowo wieloogniskowe
•
często obustronnie
•
średnica 1 – 5 cm
•
zawartość: płyn surowiczy (może wapnieć)
•
ogniska metaplazji apokrynowej
◦
duże, wielokątne komórki wyścielające torbiel
◦
liczne kwasochłonne ziarnistości w cytoplazmie
◦
małe, okrągłe, intensywnie barwiące się jądro
•
częste nacieki z limfocytów w podścielisku
b)
zmiany proliferujące
1)
rozrost nabłonkowy
•
fenestracje – układy gruczołowe wśród szcześciennych, uporządkowanych komórek
zanjdujących się w przewodzikach, przewodach i zarazikach
•
brodawkowatość przewowdowa - gdy proliferujący nabłonek układa się w
zgrubienia w świetle przewodu
•
czasem upodabnia się do raka in situ (atypowy rozrost)
2)
gruczolistość stwardniające
•
myląco podoby do raka
•
cechy:
◦
włóknienie śródzrazikowe (podścieliska)
◦
proliferacja przewodzików i gruczołów
•
zmiana twarda
•
zwłókniałe podścielisko (możliwy ucisk i deformacja proliferującego nabłonka)
5. Zmiany łagodne sutka
a) gruczolakowłókniak (fibroadenoma)
•
najczęstszy łagodny nowotwór piersi
•
czynnik ryzyka: ↑ estrogenów
•
głównie u młodych kobiet (III dekada)
•
morfologia:
◦
ograniczony, przesuwalny
◦
zwykle pojedynczy
◦
średnica 1 – 10 cm
•
nie ulegają złośliwieniu
b) guz liściasty (tumor phyllodes)
•
przeważnie znaczne rozmiary, > 3 – 4 cm
•
struktura zrazikowa i torbielowata
•
może ulega złośliwieniu
•
odległe przerzuty: 15%
c) brodawczak wewnątrzprzewodowy
•
przeważnie pojedynczy, < 1 cm
•
lokalizacja: wewnątrz głównych przewodów wyprowadzających i zatok
•
objawy:
◦
surowiczy/ krwisty wysięk z brodawki
◦
podotoczkowy guzek
◦
możliwe zaciągnięcie brodawki
6. Rak sutka
7. Opisz róznice pomiędzy rakiem przewodowym i zrazikowym sutka.
rak przewodowy
•
70 – 80% wszystkich postaci raka piersi
•
nadekspresja ERBB2 (ok 30%)
•
2/3 przyp – ekspresja receptorów
estrogenowych i progesteronowych
•
desmoplastyczna odpowiedź
podścieliska
•
o niespecyficznym utkaniu, o
nieokreślonej budowie
•
twarda masa w badaniu palpacyjnym
•
powoduje zagęszczenie w obrazie
mammogrficznym
•
granice nowotworu nieregularne
•
rzadziej daje przerzuty do PMR, błon
surowiczych, jajników, macicy, szpiku
•
rzadziej wieloogniskowy i obustronny
•
często towarzyszy DCIS, LCIS rzadko
•
wygląd heterogenny
•
zastępowanie tk. tłuszczowej przez tk.
włóknistą
•
możliwa inwazja naczyń członnych i pni
nerwowych
•
w zaawansowanym stadium: zaciąganie
skóry, wciągnięcie brodawki,
unieruchominie skóry klatki piersiowej
rak zrazikowy
•
< 20% postaci raka piersi
•
rzadka ekspresja ERBB2
•
prawie we wszystkich przypadkach
obecne receptory hormonalne
•
bez desmoplastycznej odp. środowiska
•
komórki monomorficzne, jądra okrągłe
i regularne
•
twrady guz w badaniu palpacyjym
•
powoduje zagęszczenie w obrazie
mammogrficznym
•
naciekanie: rozproszone
•
częściej daje przerzuty do PMR, błon
surowiczych, jajników, macciy, szpiku
•
częściej wieloogniskowy i obustronny
•
2/3 przypadków w pobliżu LCIS
•
komóki toworzą gniazda
•
obecne komórki sygnetowate: z
wakuolami zawierającymi śluz
8. Wymień czynniki ryzyka raka piersi ze wskazaniem na rolę zwięszkąjącą lub
zmniejszającą ryzyko wystąpienia.
Dobrze ustalony wpływ
a) czynniki geograficzne
•
mieszkanki Ameryki Północnej i Europy ↑
•
mieszkanki Azji, Afryki ↓
b)
wiek
•
od 30 r. ż. do menopauzy ↑
•
poniżej 30 r. ż. rak występuje rzadko ↓
b)
genetyka i wywiad rodzinny
•
mutacja genu BRCA 1 lub BRCA 2 ↑
(połowach chorych ma tą mutację)
•
pokrewieństwo z osobą chorą na raka
piersi ↑
c)
ciąże
•
pierwszy poród po 30 r. ż. ↑
•
brak porodów↑
•
liczne ciąże ↓
d) przebieg miesiączkowania
•
rozpoczęcie < 12 r. ż. ↑
•
zakończenie > 55 r. ż. ↑
e)
łagodne zmiany piersi
•
zmiany proliferacyjne z atypowym
rozrostem ↑
•
rak zrazikowy przedinwazyjny ↑
Gorzej ustalony wpływ
f)
sapdek poziomu melatoniny
•
zwiększa ryzyko wystąpienia nowotoworu
•
osoby z rozpoznanym rakiem sutka nie
powinny pracować w, ze względu na
supresję melatoniny, której obniżony
poziom powoduje progresję guza
•
u osób pracującychw systemie zmianowym,
szczególnie gdy czas pracy nocnej
przekracza 50% czasu pracy
g) zastępcza terapia estrogenowa (ERT)
•
stosowana do ochrony przed osteoporozą
•
korzyści ze stosowania są większe od
ewentualnych działań szkodliwych
e)
doustne środki antykoncepcyjne
f)
promieniowanie jonizujące
•
przed 30 r. ż. ↑
•
po 30 r. ż. bz
g) nawaga, spozywanie alkoholu, dieta
bogatotłuszczowa - w trakcie badań