background image

41.Rozbiory  Polski  (1772,1793,1795r).  wewnętrzne  i 
zewnętrzne przyczyny upadku Rzeczpospolitej szlacheckiej w 
XVIII wieku. 
 
Konfederacja  barska  (1768)  została  zawiązana,  ponieważ 
wzrastało  niezadowolenie  szlachty  po  upadku  obazu 
hetmańskiego,  który  to  obóz  nie  osiągnął  żadnego 
wyznaczonego  celu.  Wzrastała  także  niechęć  do  Rosji, 
ponieważ za bardzo walczyła ona o prawa dla desydentów.  
-zawiązana przez twórców konfederacji w Radomiu;  
-była  skierowana  przeciw  Rosji,  królowi,  różnowiercom  i 
reformom Czartoryskich;  
-zawiązana "w obronie wiary i wolności";  
-przedstawiciele:  Józef  Pułaski,  Michał  Krasiński,  Józef 
Wybicki;  
-konfederaci otrzymali pomoc Francji i Turcji, państwa te były 
zainteresowane  osłabieniem  Rosji;  Turcja  wypowiedziała 
wojnę  Rosji,  wojne  tą  przegrała,  natomiast  Rosja  zdobyła 
duże tereny;  
-wzrost potęgi Rosji nie spodobał się Prusom i Austrii, dlatego 
Katarzyna  II  poparła  przedstawiony  przez  Prusy  plan 
rozbiorowy  Polski,  który  miał  być  rozwiązaniem  wszystkich 
sprzeczności.  
Za  wyrażenie  zgody  na  nabytki  rosyjskie  w  Turcji,  Prusy  i 
Austria zostały wynagrodzone ziemiami polskimi.  
 
W  wyniku  I  rozbioru  Prusy  uzyskały:  Warmię,  województwo 
pomorskie, malborskie i chełmińskie (bez Gdańska i Torunia) 
oraz  tereny  położone  nad  Notecią  i  Gopłem,  łącznie  36  tys. 
km2 i 580 tys. mieszkańców. Rosja zajęła tereny położone na 
wschód od Dźwiny, Drui i Dniepru, obejmujące 92 tys. km2 i 1 
mln  300  tys.  ludności.  Austria  -  południową  część 
województwa  krakowskiego  i  sandomierskiego,  księstwa 
oświęcimskie  i  zatorskie,  województwo  ruskie  (bez  ziemi 
chełmskiej) oraz część województwa bełskiego, razem 83 tys. 
km2 i 2 mln 600 tys. ludności.  
Na  żądanie  zaborców  traktat  rozbiorowy  musiał  zatwierdzić 
sejm  Rzeczypospolitej.  Nie  przyniosły  skutku  interwencje 
króla  Stanisława  Augusta  Poniatowskiego  na  dworach 
europejskich  i  tragiczny  protest  Tadeusza  Rejtana.  Poza 
traktatem  sejm  musiał  przyjąć  niekorzystne  uchwały 
gospodarcze i handlowe. Skonfederowany sejm podjął próbę 
reformy  państwa,  powołał  Radę  Nieustającą  i  Komisję 
Edukacji  Narodowej,  uchwalił  zwiększenie  armii  do  30  tys. 

background image

żołnierzy  i  jej  reorganizację.  Ponadto  przeprowadził  reformę 
skarbową.  
 
Bezpośrednią  przyczyną  II  rozbioru  Polski  była  przegrana 
wojna polsko-rosyjska 1792, toczona w obronie Konstytucji 3 
Maja.  Król  ugiął  się  przed  żądaniami  Katarzyny  II  i  w  lipcu 
1792  przystąpił  do  konfederacji  targowickiej.  Przywódcy 
patriotycznego  stronnictwa  reform  musieli  opuścić  kraj.  23  I 
1793 Prusy i Rosja podpisały konwencję w sprawie II rozbioru 
Polski,  który  został  zatwierdzony  przez  zdominowany  przez 
targowiczan  sejm  grodzieński  (1793).  W  wyniku  II  rozbioru 
Prusy 

zajęły: 

województwo 

poznańskie, 

kaliskie, 

gnieźnieńskie, sieradzkie, łęczyckie, inowrocławskie, brzesko-
kujawskie,  płockie,  ziemię  dobrzyńską,  część  województw 
rawskiego  i  mazowieckiego  oraz  Toruń  i  Gdańsk,  razem  58 
tys.  km2  i  ponad  1  mln  mieszkańców.  Zabór  rosyjski  objął 
ziemie ukraińskie i białoruskie na wschód od linii Druja-Pińsk-
Zbrucz, razem 280 tys. km2 i 3 mln mieszkańców. Austria nie 
brała udziału. 
 
III  rozbiór  Polski  –  ostatni  z  trzech 

rozbiorów  Polski

,  jakie 

miały miejsce pod koniec 

XVIII w.

 

Niecały  rok  po  upadku 

insurekcji  kościuszkowskiej

24 

października

 

1795

, monarchowie 

Rosji

Prus

 i 

Austrii

 uzgodnili 

wzajemnie  traktat,  zgodnie  z  którym  przeprowadzili  ostatni, 
pełny, III rozbiór Rzeczypospolitej. 
Trzeci  rozbiór  był  rezultatem  m.in.  kryzysu  wewnętrznego  i 
ekspansywnych  działań  mocarstw  ościennych,  bezpośrednio 
jednak wynikiem nieudanego 

powstania  kościuszkowskiego

  i 

przegranej wojny 

Polski

 z 

Rosją

 i 

Prusami