Apteczka pierwszej pomocy
Jest to kolejny z niezbędnych, element wyposaŜenia survivalowego i turystycznego. Zawartość zaleŜy od terenu, klimatu,
typu działania (inne środki na wycieczce turystycznej a inne w działaniach typu combat survival). Sensownym rozwiązaniem
jest stosowanie małej, apteczki indywidualnej (która moŜe teŜ posłuŜyć dla kilku osób) oraz duŜej, dla kaŜdej większej
grupy/wycieczki. Tę pierwszą nosi się zawsze na wierzchu, przytroczoną do pasa, plecaka czy oporządzenia. Apteczka dla
całego zespołu moŜe być schowana w plecaku. Ogólnie apteczka powinna być jak najmniejsza i wyposaŜona w środki tylko
niezbędne. W survivalu ponadto powinno się unikać środków o intensywnym zapachu czy kolorze, aby uniknąć wykrycia.
NaleŜy pamiętać, Ŝe samo posiadanie choćby najlepiej zaopatrzonej apteczki nie pomoŜe wtedy, gdy nie posiadamy wiedzy
na temat udzielania pierwszej pomocy. Dlatego naleŜy przejść odpowiedni kurs np. w PCK czy ZHP.
Absolutnym minimum kaŜdego survivalowca jest zestaw składający się z dwóch podstawowych elementów: rękawiczek
jednorazowych oraz opatrunku osobistego. Wszystko jest łatwe do zdobycia, jest tanie, zajmuje bardzo niewiele miejsca i
swobodnie mieści się w kieszeni.
Rękawiczek zawsze uŜywamy, gdy komuś udzielamy pomocy. W dzisiejszych czasach kaŜdy kontakt z krwią czy innymi
płynami ustrojowymi poszkodowanego moŜe być w skutkach bardzo niebezpieczny dla ratownika. AIDS, HIV, Ŝółtaczka typu
B, etc. Na wszelkich treningach i pozoracjach naleŜy w sobie wyrobić nawyk zakładania rękawiczek, gdyŜ to moŜe nam
uratować zdrowie lub Ŝycie. Rękawiczki wykonane są z hypoalergicznego lateksu i są w miarę wytrzymałe. Przy zakupie
sprawdźmy dobrze rozmiar: za małe będą pękały, a za duŜe nie są wygodne. I jeszcze jedno, starajmy się nie nosic Ŝadnej
biŜuterii w stylu sygnetów, obrączek etc., bo podczas zakładania rękawiczki moŜemy ją rozedrzeć, naleŜy teŜ uwaŜać na
zegarek.
Opatrunek osobisty to podstawowy środek do opatrywania ran. UŜywamy opatrunków wojskowych, zapakowanych w
grube, wodoszczelne opakowania, nie tych z apteki zapakowanych w papier! W Polsce moŜna swobodnie zaopatrzyć się w
dwa rodzaje opatrunków osobistych, polskie oraz amerykańskie. Opatrunek Wojska Polskiego ma na bandaŜu umocowane
dwa kawałki gazy, w tym jeden ruchomy, co umoŜliwia opatrzenie nawet rozległej rany. Gdy złoŜymy kawałki gazy moŜa ich
uŜywać jako opatrunków chłonących. Zielonkawe opakowanie moŜę posłuŜyć do wykonania opatrunku zastawkowego na
przebite płuco, po prostu kładziemy je na ranę niedotykalną stroną wew. (napisami do góry) i obwiązujemy bandaŜem. Wraz
z opatrunkiem, którego cena to ok. 3 zł otrzymujemy teŜ duŜą agrafkę. Wadą polskiego opatrunku wojskowego jest słaby
bandaŜ, który ma tendencje do rwania się. Nie nadaje się do unieruchomiania złamań ani do opatrunków uciskowych przy
krwotoku. Opatrunek amerykańskich Ŝołnierzy juŜ na pierwszy rzut oka jest lepszy od polskiego: jest bowiem firmowo,
bardzo mocno sprasowany dzięki czemu zajmuje naprawdę niewiele miejsca. Zapakowany jest w grubą szarozieloną folię,
której moŜna równieŜ uŜyć tak jak opakowania w polskim. BandaŜ został wykonany w kolorze zielonym, dzięki czemu mniej
go widać niŜ polski. Posiada te same zalety, co polski opatrunek, ale jest od niego droŜszy, kosztuje ok. 12 zł za sztukę.
Wszystko wymienione wyŜej moŜe być całym sprzętem, który ze sobą, pod warunkiem, Ŝe w grupie jest wyposaŜona
apteczka. Jeśli jest inaczej to trzeba rozbudować swój zestaw medyczny. W apteczce osobistej powinny się znaleźć powyŜsze
przedmioty, ale takŜe kilka innych.
Kompresy gazowe wyjałowione są podstawowym środkiem do wykonywaia opatrunków. Dostępne są w kilku róŜnych
rozmiarach: 7x7 cm, 9x9 cm, 1/4 m. Sama gaza posłuŜy do opatrunków chłonących.
BandaŜ dziany, czyli "opaska dziana podtrzymująca" słuŜy do zakładania prostych opatrunków z kompresów gazowych
oraz opatrunków uciskowych.
BandaŜ elastyczny - do unieruchomień kontuzji stawów. Uwaga: bandaŜ elastyczny nie nadaje się do podtrzymywania
opatrunków! Ta wiadomość bywa zaskoczeniem, gdyŜ na niektórych kursach do ćwiczeń uŜywa się opasek elastycznych
zamiast dzianych. Wynika to jedynie z faktu ze są wygodniejsze, trwalsze i łatwiej je zwinąć po uŜyciu. Nie moŜna nimi
bandaŜować ran gdyŜ bardzo słabo przepuszczają powietrze, poza tym nie są najczęściej fabrycznie wyjaławiane. MoŜna
natomiast zwiniętego ciasno bandaŜa elastycznego w opatrunku uciskowym, jako element uciskający ranę. W takim
przypadku jednak miedzy rolka bandaŜa a rana musi się znaleźć kompres gazowy i kilka zwojów bandaŜa dzianego.
Chusta trójkątna - słuŜy do usztywniania wszelkich złamań oraz zwichnięć kończyn. Chusta moŜe być wykonana z tkaniny
lub z tworzywa sztucznego. Do "leśnej" apteczki warto zakupić amerykańską chustę w kolorze zielonym.
Plastry opatrunkowe - słuŜą do opatrywania drobnych i dokuczliwych skaleczeń jak rozcięcia czy odciski. Plastry powinny
być wodoodporne oraz posiadać opatrunek. Bierzemy ze sobą paczkę plastrów w róŜnych rozmiarach. Opórcz plastrów w
odcinkach warto zarać ze sobą plaster w rolce.
Folia NRC, czyli dostępnym w chyba kaŜdej aptece "koc ratowniczy/termiczny/przeciwwstrząsowy". Jest to płachta folii z
jednej strony srebrna (strona odbijająca ciepło) z drugiej złota (pochłaniajaca ciepło). SłuŜy do ochrony poszkodowanego
przed skrajnymi temperaturami. Jeśli mamy ochronić poszkodowanego przed wychłodzeniem to kładziemy go w folii złotą
stroną do góry. Jesli natomiast przed przegrzaniem to srebrną do góry. MoŜe takŜe posłuŜyć jako okrycie od deszczu,
improwizowany śpiwór, namiot, jako ekran do ogniska czy do dawania znaków ratunkowych. Folia, gdy jest firomowo
zapakowana nie zajmuje więcej miejsca niŜ tabliczka czekolady. Jednak po wyjęciu i ponownym złoŜeniu zajmuje juŜ o wiele
więcej miejsca. Dostępne są róŜne wersje koców term., wykonane z folii grubszej lub cieńszej, są takŜe wersje nagumowane.
Militarne wersje folii NRC z jednej strony są koloru zielonego.
Maseczka ratownicza do sztucznego oddychania to bardzo przydatny element wyposaŜenia apteczki, pozwala bezpiecznie
reanimować poszkodowanego metodą "usta-usta" czy "usta-nos". Zajmuje bardzo niewiele miejsca i jeśli tylko umiesz go
wykorzystać, bierz go ze sobą.
Page 1 of 3
Apteczka pierwszej pomocy
2010-04-15
mhtml:file://G:\ASG\teoria\zdrowie\apteczka.mht
Fot. Apteczka Janysportu z "miejskim" wyposaŜeneim". Szaszłyk
W apteczce indywidualnej, którą noszę (Szaszłyk) na codzień jako ratownik PCK znajduje się nast. wyposaŜenie. Podczas
wypadów w teren oczywiście dochodzi do tego jeszcze trochę środków w "zielonych" kolorach. Oczywiście u Ciebie moŜe to
wyglądać inaczej, to tylko przykład.
- 2 opaski dziane podtrzymujące 4m x 10 cm;
- 2 opaski dziane podtrzymujące 4 m x 5 cm;
- 3 opakowania (po 3 szt.) kompresów gazowych 7 x 7 cm;
- 1 paczka plastrów wodoodpornych, róŜne rozmiary;
- 1 maseczka ratownicza do sztucznego oddychania;
- 1 opatrunek osobisty US;
- 1 folia NRC;
- 2 pary rękawiczek jednorazowych;
- 1 foliowa chusta trójkątna;
- 1 sznurowadło (do podtrzymywania opatrunków lub jako opaska uciskowa);
- 1 noŜyczki składane (swobodnie moŜesz zastąpić je scyzorykiem w kieszeni);
- 2 średniej wielkości worki foliowe, hermetyczne z zapięciem strunowym;
- 1 listek tabletek przeciwbólowych PANADOL extra/IBUPROM/IBUPROFEN/NOSPA;
- kilka cukierków;
Dodatkowo, w moim zestawie survivalowym noszę opatrunek osobisty, plastry i tabletki przeciwbólowe.
Tyle na temat zestawu osobistego. Gdy jest większa ilość osób lub wybieracie się na dłuŜszy czas niezbędna staje sie duŜa
apteczka zespołowa. Znajdują się w niej wszystkie wyŜęj wymienione środki opatrunkowe, oczywiście w wiekszej ilości oraz
dodatkowe elementy. Oczywiście jest potrzebna osoba, która będzie potrafiła z niej korzystać!
Pęseta - posłuŜy do wydobywania wszelkich drzazg, Ŝądeł itp. drobnicy.
Marker - wodoodporny pisak potrzebny w przypadku powaŜnych wypadków, gdy trzeba napisać, o której załoŜono opaskę
uciskowa, bądź dokonać selekcji poszkodowanych w wypadku masowym. W takim wypadku piszemy stosowne informacje na
ciele poszkodowanego. Podobnie, jeśli posyłamy kogoś po pomoc, trzeba mu napisać diagnozę poszkodowanych. Dobrze
mieć, więc coś co pisze po wszystkim i w kaŜdych warunkach.
Kilka tabletek witaminowych - trzymamy je w niepodpisanym opakowaniu. SłuŜą jako placebo. Nie moŜemy kupić
Ŝadnych powaŜniejszych środków przeciwbólowych, toteŜ czasem warto podać komuś lekko poszkodowanemu taka tabletkę i
powiedzieć, Ŝe przestanie go boleć, ale Ŝeby nie mówił, Ŝe mu to daliśmy. Ponoć działa. Tylko Ŝeby nie była to witamina C, bo
ma rozpoznawalny kształt i smak.
Środki dezynfekcyjne: Spirytus salicylowy nadaje się do dezynfekcji narzędzi, woda utleniona ma silniejsze działanie, ale
krótki okres waŜności (po paru tygodniach traci aktywność). śadnego z tych, ani innych środków nie lejemy do rany, ale
odkaŜamy jedynie jej obrzeŜa. Sama ranę przemywamy czystą wodą i opatrujemy.
Cardiamit - dostępne w kaŜdej aptece bez recepty, tabletki z glukoza i substancjami pobudzającymi pomagają przy
zmęczeniu. Podajemy teŜ przy osłabieniach, gdy obawiamy się Ŝeby poszkodowany nie zemdlał. NIE podajemy juŜ
zemdlonym i nieprzytomnym Ŝadnych tabletek ani napojów.
Środki zaleŜne od chorób członków twojej ekipy, terenu czy transportu - kaŜdy survivalowiec-medyk musi wiedzieć czy jego
ludzie na coś chorują i mieć ze sobą środki zaradcze. W przypadku uczuleń na jad owadów - wapno i hydrokortizon, kontuzji
układu ruchu- maść rozgrzewającą. Szczególnie waŜna jest wiedza o powaŜnych chorobach kolegów i koleŜanek - epilepsji,
cukrzycy, cięŜkich alergiach. W takich przypadkach chory zwykle sam ma przy sobie potrzebne środki, my musimy jednak
wiedzieć jak mu je podać gdyby sam nie był w stanie. W przypadku zasłabnięcia cukrzyka, który ma przy sobie insulinę
wstrzykujemy mu ją. Insulina jest środkiem, który zostanie przyjęty przez organizm bez względu czy podamy ją podskórnie,
domięśniowo czy doŜylnie, więc nie musimy się martwić źle wykonanej iniekcji (oficjalnie jako ratownicy przedmedycznie nie
moŜemy dokonywać jakichkolwiek iniekcji!). Epileptycy czują, kiedy zbliŜa się atak i wtedy zwykle sami biorą odpowiednie
leki. W trakcie ataku nie podajemy Ŝadnych środków. Przy cięŜkich alergiach chorzy noszą przy sobie strzykawkę z
adrenalina, która musza przyjąć niezwłocznie po ukąszeniu. Jeśli korzystamy ze środków transportu wartop zabrać ze sobą
środki przeciw chorobie lokomcyjnej np. popularny Aviomarin.
Teraz zostaną wymienione środki, które WARTO jest zapakować do apteczki. Nie są one niezbędne, ale bardzo ułatwią nam i
nie tylko, Ŝycie.
Codofix - nazwa handlowa elastycznej siateczki słuŜącej do mocowania opatrunku zamiast bandaŜa. Sprzedawany jest w
odcinkach np. głowa czy ręka. Szybsza, prostsza i wymagająca mniejszych umiejętności metoda załoŜenia opatrunku.
Page 2 of 3
Apteczka pierwszej pomocy
2010-04-15
mhtml:file://G:\ASG\teoria\zdrowie\apteczka.mht
Fast splint - nazwa handlowa materiału podobnego do karimaty, jednak znacznie sztywniejszego. SłuŜy do unieruchamiania
uraŜonych kończyn.
HydroŜele - nowoczesne środki opatrunkowe wspomagające gojenie. Szczególnie dobre na poparzenia.
Glukoza spoŜywcza w proszku - moŜna pić jej gorący roztwór z wodą. Daje energie w trudnych warunkach. Dlaczego w
proszku, a nie w płynie? Nikt nam jej nie wyje.
Panthenol - bardzo pzrydatny środek łagodzący poparzenia i drobne urazy. Przydatny szczególnie latem. Polecam wersje w
sprayu.
Tabletki do uzdatniania wody - za ich pomocą moŜna przysposobić znaleziona w terenie wodę do spoŜycia.
Zimne światło - "lightstick" albo "światło chemiczne". Pałka z tworzywa sztucznego wypełniona dwoma substancjami, które
po przełamaniu wchodzą ze sobą w reakcję dając światło. Dostępne w kilku kolorach i w róŜnych długościach. Święcą nawet
do kilkunastu godzin. Przydają się do oznaczania miejsca wypadku, dróg...
Zimne okłady - nowość w aptekach. Foliowe opakowania, które zapewniają schłodzenie ran.
W duŜej apteczce powinien się znajdować zapas środków opatrunkowych odpowiedni od długości naszej wyprawy oraz od
liczebności naszej grupy. Oto przykładowe zestawienie, oparte na moich doświadczeniach, doświadczeniach znajomych
ratowników PCK, ZHP i pogotowia ratunkowego. Przykład dla grupy 6-8 osób, na okres do 2 tygodni, wiosna-lato.
- opaski dziane podtrzymujące 4 m x 15 cm (3 szt.)
- opaski dziane podtrzymujące 4 m x 10 cm (10 szt.)
- opaski dziane podtrzymujące 4 m x 5 cm (6 szt.)
- gazy wyjałowione 0,5 m x 0,5 m (3 szt.)
- gazy wyjałowione 7 cm x 7 cm (18 szt., 6 opak. po 3)
- gazy wyjałowione 5 cm x 5 cm (9 szt., 3 opak. po 3)
- Codofix (6 odc.: 2 głowa, 2 ręka)
- chusty trójkątne, foliowe (4 szt.)
- plastry wodoodporne, róŜne rozmiary (2 opak.)
- plaster bez opatrunku w rolce (2 szt.)
- opatrunek osobisty (PL lub US) (3 szt.)
- opakowanie węgla leczniczego w tabletkach (1 szt.)
- opakowanie wapna w tabletkach mus. (1 szt.)
- opakowanie tabletek przeciwbólowych PANADOL extra/IBUPROM/IBUPROFEN/NOSPA (1 szt.)
- spirytus salicylowy (1 but.)
- folia NRC (2 szt.)
- rękawiczki jednorazowe, lateksowe (8 par)
- Fenistil Ŝel (1 opak.)
- Panthenol (1 opak.)
- talk do stóp (1 opak.)
- paczka cukierków (1 opakt.)
- worki foliowe, hermetyczne, duŜe (2 szt.)
- worki foliowe, hermetyczne, średnie (4 szt.)
- worki foliowe na śmieci, czarne, 25 litrów (4 szt.)
Jako apteczkę indywidualną polecamy apteczkę polskiej firmy Janysport dlatego, iŜ jest niewielka, wygodna w obsłudze, ma
wewn. małe siatkowate kieszonki, co ułatwia zorientowanie się co gdzie jest i jak na swoje niewielkie wymiary, jest dość
pojemna (mieści sie w niej wyposaŜenie dla kilku osób na kilkudniowy wypad, jeśli oczywiście mądrze ją spakujemy). MoŜna
teŜ ją łatwo dotroczyć do ekwipunku. Ja (Szaszłyk) swoją z zielonej cordury noszę przy buttpack'u w lesie lub przy pasie, a w
mieście w plecaku. Jest to sprzęt bardzo popularny wśród polskich survivalowców i ratowników. Oczywiście moŜna stosować
inne typy pojemników, waŜne jest aby je odpowiednio oznaczyć, jeśli nie jest to firmowo zrobione to moŜna na pojemniku
domalować markerem czy farbą krzyŜ, w trakcie awaryjenj sytuacji ułatwi to jej odnalezinie. Najlepiej gdyby posiadał wewn.
dodatkowe gumki czy kawałki rzepów do mocowania jeszcze innych rzeczy. Proponuję teŜ porozkładać środki medyczne wg
kolejności, jakiej mogą zostać najczęściej uŜyte. MoŜna to zrobić w bardzo prosty sposób: na kaŜdej kieszonce czy przegródce
przyklejamy kawałek plastra, na którym piszemy "GAZA", "PLASTRY" etc. W sytuacji, gdy powiemy jakiejś osobie, aby
podała nam z apteczki np. gazy, nie będzie musiała długo szukać, tylko od razu sięgnie do dobrej przegródki.
Jako apteczka zespołowa moŜę posłuŜyć apteczka plecakowa lub torba medyczna. Pozwalają one na przenoszenie szerokiej
gamy środków ratunkowych, ale jeśli ich uŜywasz to znaczy, ze Twoje umiejętności daleko wykraczają za te, które były
przydatne przy czytaniu tego poradnika!
Page 3 of 3
Apteczka pierwszej pomocy
2010-04-15
mhtml:file://G:\ASG\teoria\zdrowie\apteczka.mht