Zastosowanie neuromobilizacji w 

Zastosowanie neuromobilizacji w 

leczeniu uszkodzeń nerwów 

leczeniu uszkodzeń nerwów 

obwodowych

obwodowych

 

      

      

Piotr Pietras

Piotr Pietras

                                              

                                              

Michał Dwornik

Michał Dwornik

Terapia manualna

- wstęp

• Medycyna manualna – jest nauką                    

o diagnozowaniu i leczeniu odwracalnych 
zaburzeń narządu ruchu.

 Zaburzenia te mogą być przyczyną różnych 

dolegliwości i bólowych w obrębie tułowia     i 
kończyn

Historia

• Początki stosowania technik manualnych 

pochodzą z Egiptu z 3.000 p.n.e 
oraz z Azji Mniejszej. 

• Hipokrates który uważany jest za jednego     z 

największych twórców myśli medycznej 
napisał „Corpus Hippocratum” 

 zawarł w nim wiele pism dotyczących tematu 

medycyny manualnej.  Wyodrębnił on termin 
„ parathrematach” który oznaczał małe 
przemieszczenia lub subluksacje 
powodujące choroby kręgosłupa.

• Galen przedstawił drzeworyt prezentujący 

m.in. trakcje i ślizg.

Terapia manualna w XX wieku

• W 1966 powstaje Niemieckie Towarzystwo 

Medycyny Manualnej które współpracuje       
z 21 innymi krajami gdzie stosuje się terapię 
manualną

• Terapia manualna bardzo dobrze rozwija się 

w Czechosłowacji – wielu utalentowanych      
i znanych lekarzy stosuje tam tą metodę 
leczenia – Cerny ,Lewit 

• W Anglii tematyką terapii manualnej 

zajmował się Dr James Menel – uczył on     na 
londyńskim wydziale medycznym
- stworzył on podręcznik dotyczący leczenia 
stawów kończyn i kręgosłupa

• Jego uczniem był Dr James Cyriax 
 Napisał on „Diagnosis” i „Treatment” – 

ksiązki te stały się podstawą wiedzy 
dotyczącej diagnozowania i leczenia tkanek 
miękkich 

• W Skandynawii pracował Freddy Kantelborn 

– od 1954 

   - był on uczniem Mennela i Cyriaxa
 Rozwinął przy współpracy lekarzy                  i 

fizjoterapeutów System Nordycki 
Ortopedycznej Terapii Manualnej – OMT 

• W Australii Geoffrey Maitland stworzył swój 

własny system terapii manualnej 
rozpowszechniony szeroko w wielu krajach 
świata

• W 1970 odbył się Kongres Światowy – World 

Confederation of Physical Therapist

 Opracowano tam międzynarodowy standard 

ortopedycznej terapii manualnej

• Bardzo istotnym elementem jest Autoterapia

– polega ona na świadomym włączeniu się 
pacjenta w proces leczenia.  
- Obejmuje zmianę nawyków poprzez naukę 
poprawnego wykonywania czynności życia 
codziennego które oddziaływują na 
kręgosłup

• Leczenie manualne jest nierozerwalnie 

złączone z fizykoterapią i kinezyterapią. 
Techniki te uzupełniają się wzmacniając 
nawzajem swoje działanie. 

Przeciwwskazania

• Najbardziej istotnym przeciwwskazaniem jest 

niepewność co do przyczyn powodujących 
dane schorzenie .Dobrze wykonane badanie 
i ścisła współpraca z lekarzem prowadzącym 
pacjenta musi zapewnić nam pewność co   
do rozpoznanego schorzenia i właściwego 
sposobu wykonania terapii

• Przeciwwskazania do wykonania terapii 

manualnej :

 Niebezpieczeństwo wypuklenia krążka 

międzykręgowego do kanału kręgowego 

 Rwa kulszowa obustronna ,postępująca       z 

objawami neurologicznymi

   - parestezja w okolicy krocza

- zaburzenia pracy zwieraczy

Leczenie przeciwzakrzepowe 
 ryzyko wytworzenia się krwiaka 

zewnątrzoponowego

 Przeszczep naczyniowy aorty i tętnic 

biodrowych

 Ciąża

Stany zapalne

Nowotwór 

Gruźlica

Zmiany zwyrodnieniowe 

Cechy terapii manualnej

• Terapia manualna – są to zabiegi 

wykonywane rękami terapeuty
- ich charakterystyczne cechy to :

 bezbolesność
 delikatność
 bezpieczeństwo 

 Osteoporoza i osteomalacja 
 zawsze należy zachować ostrożność             

u osób w starszym wieku a także                    u 
pacjentów u których chorował ktoś            w 
rodzinie 

 Urazy z uszkodzeniem struktur 

anatomicznych ciała

 Zaburzenia psychiczne

 Szczególną uwagę należy zastosować 

podczas zabiegów wykonywanych na 
odcinku głowowo – szyjnym 

Zastosowanie neuromobilizacji w leczeniu 

uszkodzeń nerwów obwodowych

TKANKA NERWOWA

• Ruchy ciała powodują napięcia tkanek
- Także tkanki nerwowej
 Tkanka nerwowa musi posiadać 

odpowiednią elastyczność

CECHY TKANKI NERWOWEJ

Układ nerwowy charakteryzuje się 
następującymi cechami :

• Ciągłość tkanki nerwowej
• Ciągłość przewodnictwa impulsu
• Ciągłość przekazywania napięć i sił 

mechanicznych wzdłuż całego swojego 
przebiegu

 Np. zgięcie grzbietowe stopy powoduje 

przeniesienie napięcia na kanał kręgowy      w 
rejonie lędźwiowym 

Dlatego też istnieją mechanizmy adaptacyjne 
 Rdzeń przesuwa się w stosunku                  do 

opony twardej

 Włókna nerwowe przesuwają się w stosunku 

do endoneurium

 Poszczególne pęczki poruszają się 

względem siebie w nerwach

 Naczynia krwionośne zaopatrujące nerwy    

w krew przebiegają faliście

 Nerwy wykonują odpowiednie ruchy 

poprzeczne co chroni je przed przeciążeniami 
w fazie zginania stawu

 - Np. Nerw łokciowy 

Wszystkie te mechanizmy adaptacyjne 
nazywamy N e u r o m e c h a n i k ą 

NEUROMECHANIKA W OUN

Rdzeń kręgowy – włókna ułożone są 

nieregularnie ,spiralnie

- są pofałdowane i porządkują się przy 

wydłużeniu rdzenia

 

• Opona twarda – zewnętrzna opona rdzenia. 
 Przy wykonywaniu ruchów głowy                   i 

kręgosłupa przesuwa się również worek 
oponowy

 Przy silnym zgięciu do przodu opona 

przemieszcza się w kanale kręgowym ku 
górze. Ślizga się po więzadle podłużnym 
tylnym

• Opona twarda unerwiona jest przez gałęzie 

wsteczne nerwów rdzeniowych

   ( włókna czuciowe i autonomiczne )

Rozgałęziają się one na gałęzie wstępujące    
i zstępujące które łącza się ze sobą tworząc 
splot oponowy przedni i tylny

WIĘZADŁO ZĄBKOWANE

• Występuje między oponą twardą ,miękką        

i pajęczynówką w płaszczyźnie czołowej

• Utrzymuje i zamocowuje rdzeń kręgowy w 

zawieszeniu w płynie mózgowo – rdzeniowym 

 Dzięki swojej funkcji podczas zginania 

kręgosłupa w przód powoduje że napięcie    
w worku oponowym jest zawsze większe niż 
w rdzeniu