Acta Haematologica Polonica 2010, 41, Nr 4, str. 443–451 

PRACA POGLĄDOWA – Review Article 

 
SŁAWOMIRA KYRCZ-KRZEMIEŃ, GRZEGORZ HELBIG 
 

 

Aktualne poglądy dotyczące wskazań i skuteczności allogenicznej trans-
plantacji krwiotwórczych komórek macierzystych w nowotworach mielo-

proliferacyjnych Filadelfia-ujemnych 

 
Current opinions on indications and efficacy of allogeneic haematopoietic stem 

cell transplantation (alloHSCT) for Philadelphia-negative myeloproliferative 
neoplasms (MPN) 

 
 

Z Katedry i Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 
Kierownik: Prof. dr hab. med. Sławomira Kyrcz-Krzemień 
 
 
 

STRESZCZENIE 

W pracy przedstawiono aktualne wskazania oraz wyniki leczenia z zastosowaniem alloHSCT w MPN Filadeflia 
ujemnych (Ph–). AlloHSCT stanowi jedyną metodę trwałego wyleczenia choroby, jednak  ze względu na wiek cho-
rych i częste współistnienie chorób towarzyszących, ryzyko powikłań poprzeszczepowych jest wysokie. Celowe wy-
daje się więc opracowanie bezpiecznej procedury transplantacyjnej uwzględniającej kondycjonowanie o zredukowa-
nej intensywności, poprzedzone w wybranych przypadkach terapią celowaną zmniejszającą masę choroby przed 
przeszczepieniem.  

SŁOWA KLUCZOWE: Allogeniczna transplantacja krwiotwórczych komórek macierzystych – Nowotwory mieloproli-

feracyjne 

 
SUMMARY 

Current opinions on indications and efficacy of alloHSCT in Ph-negative MPN are presented. AlloHSCT remains the 
only curative therapeutic option for these patients subset, however due to older age and concomitant morbidities, the 
risk of posttransplant complications is high. Reduced intensity conditioning together with targeted therapy decreasing 
tumour mass seem to be required to make this procedure safer  and available for larger patient population.  

KEY WORDS: Allogeneic haematopoietic stem cell transplantation  –  Myeloproliferative neoplasms 
 
 
     

WPROWADZENIE 
 

Nowotwory mieloproliferacyjne (MPN) stanowią klonalną grupę chorób charakteryzujących się 

niekontrolowaną proliferacją jednej lub kilku linii komórkowych szpiku. Występują przeważnie u doro-
słych ze szczytem zachorowań pomiędzy 5 a 7 dekadą  życia, a częstość ich występowania waha się 
pomiędzy 6–10 na 100 000 osób rocznie. Klinicznie MPN cechują się powolnym przebiegiem, nie-
uchronnie prowadzą jednak do włóknienia szpiku lub transformacji do ostrej białaczki. Aktualnie obo-
wiązującą klasyfikację MPN przedstawiono w tabeli 1 [1].  

Znaczna część wprowadzonych zmian była podyktowana odkryciem związku patogenetycznego 

pomiędzy obecnością mutacji punktowej JAK2V617F a rozwojem MPN [2]. Podobieństwo obrazu 
klinicznego MPN stwarza trudności diagnostyczne w różnicowaniu pomiędzy poszczególnymi jednost-
kami chorobowymi. Wykazanie obecności chromosomu Filadelfia pozwala na rozpoznanie przewlekłej 
białaczki  szpikowej,  pozostałe MPN  charakteryzuje natomiast brak tego znacznika genetycznego, stąd  

S. KYRCZ-KRZEMIEŃ, G. HELBIG 

444 

Tabela 1. Nowotwory mieloproliferacyjne [1] 

Table 1. Myeloproliferative neoplasms [1] 

 

1. Przewlekła białaczka szpikowa BCR-ABL (+) 
2. Pierwotne włóknienie szpiku 
3. Nadkrwistość prawdziwa 
4. Nadpłytkowość samoistna 
5. Przewlekła białaczka neutrofilowa 
6. Przewlekła białaczka eozynofilowa /Zespół hipereozynofilowy 
7. Mastocytoza 
8. Nowotwór mieloproliferacyjny niesklasyfikowany 

 
określane są w literaturze jako MPN Filadelfia-ujemne. Pojęcie to najczęściej odnosi się do 3 klasycz-
nych MPN tj. nadkrwistości prawdziwej, nadpłytkowości samoistnej oraz włóknienia szpiku [3]. Prze-
szczepienie allogenicznych krwiotwórczych komórek macierzystych (alloHSCT) stanowi jedyną meto-
dę wyleczenia tej grupy nowotworów [4]. Poniżej przedstawiono aktualne wskazania oraz wyniki le-
czenia z zastosowaniem alloHSCT u chorych z MPN Filadelfia-ujemnymi.  
 
Wskazania i wyniki alloHSCT u chorych z pierwotnym włóknieniem szpiku, włóknieniem szpiku 
wtórnym do nadkrwistości prawdziwej i nadpłytkowości samoistnej 
   

Wykonanie zabiegu alloHSCT w przypadkach pierwotnego włóknienia szpiku (PMF) należy roz-

ważyć u pacjentów z pośrednim lub wysokim wskaźnikiem ryzyka. Zakwalifikowanie pacjenta do 
określonej grupy ryzyka powinno być przeprowadzone w momencie postawienia rozpoznania. W prak-
tyce stosuje się skalę Dupriez zwaną także systemem Lille [5], która obejmuje następujące niekorzystne 
czynniki rokownicze tj. 1) stężenie hemoglobiny <10 g/dl oraz 2) liczbę białych krwinek <4×10

9

/L lub 

>30×10

9

/L. W przypadku obecności 1 czynnika (ryzyko pośrednie)- mediana przeżycia sięga 26 mie-

sięcy, a gdy obecne są obydwa czynniki (ryzyko wysokie) tylko 19 miesięcy. U chorych <55 roku życia 
zastosowanie ma także skala Cervantesa [6]. Do czynników związanych ze złym rokowaniem zalicza-
my 1) stężenie hemoglobiny <10 g/dl 2) obecność objawów hipermetabolizmu 3) obecność komórek 
blastycznych we krwi obwodowej. W przypadku obecności 0–1 czynnika mediana przeżycia sięga 15 
lat, podczas gdy tylko 3 lata w momencie wykazania 2–3 czynników.  U pacjentów z nadkrwistością 
prawdziwą (PV) lub nadpłytkowością samoistną (ET) wskazaniem do wykonania zabiegu może być 
wystąpienie włóknienia szpiku. Należy pamiętać, że znaczna część chorych z PMF, zwłaszcza w młod-
szej grupie wiekowej przez długi okres czasu nie wymaga wdrożenia leczenia, a mediana czasu przeży-
cia może sięgać nawet kilkanaście lat [6]. Pojawienie się w trakcie trwania choroby jednego lub kilku 
z przedstawionych  powyżej czynników ryzyka powoduje, że spodziewany czas przeżycia ulega istot-
nemu skróceniu i wtedy należy rozważyć zabieg alloHSCT. Biorąc pod uwagę fakt, że większość pa-
cjentów z PMF poddawanych procedurze przeszczepowej przekroczyła 50 rok życia, istotny wydaje się 
wybór optymalnego leczenia kondycjonującego. Aktualne dane są niewystarczające dla jednoznaczne-
go określenia sposobu przygotowania chorego do przeszczepienia  (7). Pierwszą retrospektywną analizę 
wyników leczenia z zastosowaniem alloHSCT w pierwotnym i wtórnym do ET włóknieniu szpiku 
przedstawili Guardiola i wsp. w oparciu o dane 55 chorych pochodzących z 28 amerykańskich i euro-
pejskich ośrodków przeszczepowych. Transplantację wykonano w młodszej grupie pacjentów (mediana 
42 lata, zakres 4–53 lata), źródłem komórek macierzystych był szpik kostny u 49 chorych, u większości 
dawcą było zgodne w HLA rodzeństwo, a mieloablacyjne leczenie kondycjonujące obejmowało che-
mioterapię z napromienianiem całego ciała (TBI) u 35 transplantowanych. Prawdopodobieństwo 5-
letniego przeżycia dla całej grupy badanej i pacjentów, u których wykonano zabieg przeszczepienia bez 
deplecji limfocytów T wynosiło odpowiednio 47 i 54%. Śmiertelność okołoprzeszczepowa po roku 
sięgała 27%. Do czynników negatywnie wpływających na wyniki długoletniego przeżycia po alloHSCT 

Allogeniczna transplantacja krwiotwórczych komórek macierzystych 

445 

należały stwierdzane przed zabiegiem 1) stężenie hemoglobiny <10 g/dl oraz 2) osteomieloskleroza [8]. 
Prawdopodobieństwo 5-letniego całkowitego przeżycia było znacząco wyższe w porównaniu do cho-
rych z PMF leczonych konwencjonalnie (54% vs 40%) [5]. Warto podkreślić, że leczenie z zastosowa-
niem alloHSCT spowodowało prawie całkowite ustąpienie włóknienia szpiku już w pierwszym roku po 
zabiegu [8]. Podobne wyniki zostały opublikowane przez Deeg i wsp. Analizie poddano 56 pacjentów 
z pierwotnym i wtórnym do PV i ET włóknieniem szpiku, u których przeprowadzono alloHSCT po 
wcześniejszym przygotowaniu mieloablacyjnym. Prawdopodobieństwo 3-letniego przeżycia wynosiło 
58%. Wykazano, że korzystny wpływ na wyniki alloHSCT mają niski wskaźnik Dupriez, wyższa liczba 
płytek krwi, mniej nasilone włóknienia szpiku oraz prawidłowy kariogram. Okazało się także, że istot-
nym czynnikiem wpływającym na wyniki transplantacji jest sposób kondycjonowania, a zastosowanie 
schematu  BUCY (busulfan i cyklofosfamid) z docelowym stężeniem busulfanu w osoczu pomiędzy 
800–900 ng/ml, wydaje się najbardziej korzystne. Nie wykazano natomiast różnic pomiędzy przeszcze-
pieniem od dawcy rodzinnego i niespokrewnionego [9]. Należy zwrócić uwagę, że wyniki zaprezento-
wane przez wymienione zespoły badawcze dotyczyły chorych w młodszej grupie wiekowej (mediany 
wieku odpowiednio 42 i 43 lata), chorych transplantowanych głównie od zgodnych dawców rodzin-
nych, u których stosowano kondycjonowanie schematami mieloablacyjnymi. U większości chorych 
uzyskano chimeryzm dawcy, niepokój budzi jednak wysoki wskaźnik śmiertelności okołoprzeszczepo-
wej (TRM).  Wyniki oparte na analizie najliczniejszej grupy pacjentów z pierwotnym i wtórnym MF 
przedstawiła grupa badaczy z Seattle w 2007 roku [10]. 104 chorych w wieku pomiędzy 18–70 lat pod-
dano zabiegowi alloHSCT zarówno od dawcy rodzinnego jak i niespokrewnionego. Kondycjonowanie 
u większości transplantowanych miało charakter mieloablacyjny i obejmowało BUCY lub schematy 
z TBI. Uzyskane wyniki potwierdziły wysoką skuteczność tego sposobu postępowania terapeutyczne-
go, z prawdopodobieństwem 7-letniego przeżycia wynoszącym 61%. Wykazano, że w przypadku 
podania schematu BUCY jako kondycjonowania, istnieje największa szansa na uzyskanie długoletniego 
przeżycia, podobne wnioski zostały sformułowane także przez Deeg i wsp. [9]. Ostatnio

 

zostały przed-

stawione wyniki grupy włoskiej [11] obejmujące 100 chorych z włóknieniem szpiku leczonych al-
loHSCT w 26 ośrodkach przeszczepowych. Mediana wieku chorych wynosiła 49 lat, 90% pacjentów 
miało pośredni lub wysoki wskaźnik Dupriez i w 50% przypadków przed transplantacją zastosowano 
leczenie mieloablacyjne. Prawdopodobieństwo 3-letniego przeżycia wynosiło 42%, podczas gdy TRM 
w pierwszym i trzecim roku po alloHSCT odpowiednio 35 i 43%. Warto podkreślić, że u 87% chorych 
stwierdzono cechy wszczepu do 90 dni od zabiegu, częstość ostrej i przewlekłej choroby przeszczep 
przeciwko gospodarzowi (GVHD) wynosiła odpowiednio 41 i 43%. Podsumowując, wyniki uzyskane 
przez grupę  włoską    są istotnie gorsze w aspekcie całkowitego przeżycia (OS) i TRM od wcześniej 
zaprezentowanych [8, 9, 10]. Może to być wynikiem heterogenności obrazu klinicznego choroby, dużej 
liczby uczestniczących ośrodków przeszczepowych (26 ośrodków) oraz długim okresem rekrutacji 
chorych do badania (20 lat) w analizie włoskiej. Istotny jest także fakt, że 13% pacjentów przekroczyło 
60 rok życia. Po raz pierwszy wykazano, że transplantacja od dawcy niespokrewnionego wiąże się 
z wyższym ryzykiem TRM. Nie potwierdzono, że zastosowanie schematów kondycjonujących 
o zmniejszonej intensywności (RIC) istotnie zmniejsza TRM i wydłuża OS tak jak to zaobserwowano 
we wcześniejszych publikacjach [12, 13]. Interpretacja dotychczas przedstawionych wyników leczenia 
z zastosowaniem alloHSCT we włóknieniu szpiku [8, 9, 10, 11] ma istotne ograniczenia wynikające 
przede wszystkim z retrospektywnego charakteru badań, sposobu badania zgodności HLA zmieniające-
go się na przestrzeni lat oraz z braku danych dotyczących tak istotnych czynników rokowniczych jak 
odsetek komórek CD34+ krążących we krwi obwodowej [14] oraz oceny mutacji JAK2V617F [15].  

Wysoki wskaźnik TRM obserwowany w  przypadku przeszczepów z kondycjonowaniem mielo-

ablacyjnym [8, 9, 10] oraz fakt, że mediana wieku chorych z włóknieniem szpiku wynosi 67 lat [1], 
przyczyniły się do wprowadzenia przed zabiegiem alloHSCT tzw. zredukowanego kondycjonowania. 
Wstępne wyniki transplantacji z RIC-alloHSCT niewielkiej grupy pacjentów potwierdziły niski TRM 
(<20%) i prawdopodobieństwo 3-letniego OS pomiędzy 84 a 100% [12, 13]. W 2009 roku przedsta-

S. KYRCZ-KRZEMIEŃ, G. HELBIG 

446 

wiono wyniki RIC-alloHSCT u 103 pacjentów analizowanych w ramach prospektywnego badania 
EBMT (European Group for Blood and Marrow Transplantation) [16]. Mediana wieku chorych włą-
czonych do badania wynosiła 55 lat, leczenie RIC obejmowało busulfan z fludarabiną, większość sta-
nowiły przeszczepienia od dawców niespokrewnionych.  TRM w 1 roku wynosił 16% i był istotnie 
statystycznie niższy w przypadku pełnej zgodności w układzie HLA. 5-letnie prawdopodobieństwo 
całkowitego przeżycia sięgało 67%. W opracowaniu tym dokonano także analizy włóknienia szpiku 
oraz mutacji V617F przed i po zabiegu SCT. Prawie całkowite lub całkowite ustąpienie włóknienia w 
dniu +100 i +365 po przeszczepieniu obserwowano  u odpowiednio 69 i 93% pacjentów. 21 spośród 29 
(72%) chorych z obecną przed SCT mutacją V617F uzyskało jej negatywizację po medianie 106 dni po 
zabiegu przeszczepienia komórek krwiotwórczych. Wpływ mutacji JAK2 na wyniki SCT wymaga dal-
szych obserwacji. Obecność mutacji po zabiegu SCT pozostaje markerem choroby resztkowej i może 
stanowić wskazanie do zastosowania immunoterapii.  

Wyniki tego jak dotychczas największego badania prospektywnego RIC-alloHSCT w MF jedno-

znacznie wykazały, że procedura ta jest bezpieczna u chorych w starszej grupie wiekowej, ze zdecydo-
wanie niższym TRM w porównaniu z przeszczepieniami „mieloablacyjnymi”. Jako czynniki, które 
w negatywny sposób wpływają na OS w tej populacji chorych zidentyfikowano: 1) transplantację od 
dawcy nie w pełni zgodnego w układzie HLA oraz 2) wiek powyżej 55 roku życia. Dodatkowo zaob-
serwowano, że pacjenci, u których przed przeszczepieniem wykonano zabieg usunięcia śledziony mieli 
3-krotnie większe ryzyko nawrotu choroby. Niemniej jednak, rola splenektomii przed alloHSCT pozo-
staje kontrowersyjna. Część autorów zwraca uwagę na szybszą regenerację granulocytów oraz mniejszą 
zależność od transfuzji krwinek czerwonych i płytkowych w tej populacji chorych. 3-letnie prawdopo-
dobieństwo przeżycia bez objawów choroby nie różniło się jednak znamiennie gdy dokonano porówna-
nia pacjentów u których zabieg przeszczepienia  wykonano z pozostawioną śledzioną oraz po jej usu-
nięciu [17].  

Doświadczenia ośrodka w Katowicach w oparciu o jak dotychczas 10 przeprowadzonych RIC-

alloHSCT w MF wydają się potwierdzać wyniki uzyskane przez innych autorów. U wszystkich trans-
plantowanych obserwowano cechy wszczepu z pełnym chimeryzmem dawcy, uzyskano ustąpienie ob-
jawów ogólnych i zmniejszenie wielkości  śledziony. U chorych z obecną przed SCT mutacją 
JAK2V617F, zaobserwowano eradykację klonu lub istotne zmniejszenie ilości zmutowanych alleli 
(dane nie publikowane). Podsumowanie wyników alloHSCT we włóknieniu szpiku przedstawia tabe-
la 2. 
 

Tabela 2. Wyniki alloHSCT we włóknieniu szpiku (zmodyfikowano wg 11) 

Table 2. Summary of the results of alloHSCT in myelofibrosis (modified according to 11) 

 

 

Guardiola [8] 

Deeg [9] 

Kerbauy [10] 

Patriarca [11] 

Rondelli [12] 

Kroger [16] 

Liczba chorych 

55 

56 

104 

100 

21 

103 

Mediana wieku, lata 

42 

43 

49 

49 

54 

55 

Kondycjonowanie M M 

M>RIC 

M=RIC 

RIC RIC 

Dawca rodzin-
ny/niespokr. 

49/6 36/26 59/45  83/18  19/2  33/70 

TRM (%) 

27 (1 rok) 

32(31) 

34(1) 

43(31) 

9 

16 (1 rok) 

OS (%) 

47 (5 lat) 

58(31) 

61(51) 

42(31) 

78(21) 

67(51) 

Brak wszczepu (%) 

9 

5 

10 

12 

12 

2 

 
Skróty: M – mieloablacyjny, M>RIC – przewaga pacjentów kondycjonowanych protokołem mieloablacyjnym, M=RIC – 
porównywalna liczba chorych przygotowywanych protokołem mieloablacyjnym i o zredukowanym kondycjonowaniu. 

 

Nadal bez odpowiedzi pozostaje pytanie kto powinien być kandydatem do zabiegu alloHSCT 

w przebiegu MF, biorąc pod uwagę z jednej strony obiecujące wyniki stosowania inhibitorów JAK2 
w terapii symptomatycznych chorych z włóknieniem szpiku [18] jak również fakt, że alloHSCT wiąże 

Allogeniczna transplantacja krwiotwórczych komórek macierzystych 

447 

się z relatywnie wysokim wskaźnikiem TRM. Analiza wyników alloHSCT dowodzi, że TRM przy za-
stosowaniu protokołów mieloablacyjnych wynosi około 30%, a OS około 50% [19]. Należy jednak 
podkreślić, że podobne wyniki uzyskano w ostatnio opublikowanej analizie pacjentów przygotowywa-
nych protokołem RIC [20]. Biorąc pod uwagę dodatkowo wysoką częstość występowania zarówno 
ostrego jak i przewlekłego GVHD [10], zaproponowanie pacjentowi zabiegu alloHSCT wymaga wni-
kliwej analizy. Wykonanie zabiegu jest uzasadnione u chorych z przewidywaną medianą przeżycia <5 
lat. W 2009 roku Cervantes zaproponował nowy wskaźnik prognostyczny dla chorych z PMF tzw. IPSS 
[21]. Pacjenci z IPSS wysokim, pośrednim wysokim jak również zależni od substytucji krwinek czer-
wonych i z niekorzystnym kariotypem powinni być potencjalnymi kandydatami do alloHSCT. Tefferi 
zaproponował diagram postępowania u chorych z włóknieniem szpiku w zależności od IPSS [22].  
 

 

 

Wskaźnik prognostyczny IPSS 

 
 

 

 

IPSS wysoki lub pośredni wysoki lub 

IPSS niski lub 

 

IPSS pośredni niski z zależnością od transfuzji lub 

IPSS pośredni niski i niezależność od 

transfuzji lub korzystny kariotyp 

Niekorzystny kariotyp 

 

                                                                          pacjent z objawami      pacjent bez objawów 

 

 

 

 

       Mielo-HSCT                    RIC-HSCT                Leki eksperymentalne                              Obserwacja 
       lub konwencjonalne 

 

Skróty: IPSS – międzynarodowy wskaźnik prognostyczny, Mielo-HSCT – kondycjonowanie mieloablacyjne przed transplan-
tacją, RIC-HSCT – kondycjonowanie o zredukowanej intensywności przed transplantacją 
 

 

Ryc. 1. Algorytm postępowania we włóknieniu szpiku w zależności od IPSS (zmodyfikowano według 22) 

Fig. 1.  Management algorithm for myelofibrosis according to IPSS (modified according to 22) 

 
 

Oddzielnego omówienia wymagają pacjenci z włóknieniem szpiku w fazie transformacji do ostrej 

białaczki. W 2010 roku opublikowano wyniki retrospektywnej analizy 14 chorych będących w fazie 
białaczkowej MF z ośrodka MD Anderson w Stanach Zjednoczonych [23]. 13 chorych otrzymało che-
mioterapię indukującą remisję przed SCT, 6 uzyskało remisję choroby. Kondycjonowanie było oparte 
na zastosowaniu busulfanu u większości pacjentów. Uzyskano remisję u wszystkich transplantowanych, 
jednak u 4 z nich wkrótce wystąpiła wznowa choroby. Po upływie mediany okresu obserwacji wyno-
szącej 31 miesięcy, 6 pacjentów pozostaje w fazie remisji. Ze względu na niewielką liczbę przeszcze-
pionych chorych nie można wysunąć daleko idących wniosków, ale wyniki tego badania sugerują, że 
SCT może być skuteczną metodą leczenia w tej bardzo źle rokującej populacji pacjentów. 
 

<45 rż 

45–65 rż 

>65 rż 

S. KYRCZ-KRZEMIEŃ, G. HELBIG 

448 

AlloHSCT u pacjentów z nadkrwistością prawdziwą (PV) i nadpłytkowością samoistną (ET) bez 
cech włóknienia szpiku i transformacji białaczkowej 
 

Aktualnie brak jest wskazań do wykonania zabiegu SCT u chorych z niezaawansowaną postacią PV 

i ET. Wskazaniem pozostają postaci z włóknieniem szpiku oraz w fazie transformacji białaczkowej. 
Pojedyncze opisy alloHSCT w niezaawansowanej postaci PV opisano w populacji dziecięcej [24]. 
Transplantację od dawcy niespokrewnionego wykonano u 12 letniego chłopca, 3 lata po rozpoznaniu 
PV, dotychczas leczonego interferonem. Ze względu jednak na stale powiększający się wymiar śledzio-
ny, w obawie przed rozwojem białaczki zdecydowano o wykonaniu zabiegu przeszczepienia. Ze 
względu na obecność mieszanego chimeryzmu w dobie +90 po zabiegu zdecydowano o wykonaniu 
infuzji limfocytów dawcy, uzyskując pełny chimeryzm dawcy. Pacjent pozostaje w całkowitej remisji 
6,5 roku po SCT [25].  
 
AlloHSCT u pacjentów z przewlekłą białaczką neutrofilową 
 

Przewlekła białaczka neutrofilowa (CNL) jest rzadkim nowotworem mieloproliferacyjnym wystę-

pującym najczęściej w 6-7 dekadzie życia, charakteryzującym się progresywną neutrofilową leukocyto-
zą. Rokowanie jest złe, z medianą przeżycia nieprzekraczającą 2 lat. alloHSCT pozostaje jedyną meto-
dą wyleczenia tej jednostki chorobowej, jednak ze względu na jej rzadkie występowanie oraz zaawan-
sowany wiek w momencie rozpoznania, opisano jedynie kilka przypadków SCT w CNL [26]. Dotych-
czasowe obserwacje wskazują na konieczność przeprowadzenia zabiegu w stabilnej fazie choroby [27]. 
Interesujący przypadek SCT w aktywnej fazie CNL z obecną mutacją JAK2V617F przedstawił Kako 
i wsp. [28]. Zabieg SCT od dawcy niespokrewnionego po kondycjonowaniu mieloablacyjnym przepro-
wadzono u 46-letniego mężczyzny. W +50 dobie po zabiegu obserwowano cechy nasilonej progresji 
choroby z narastaniem leukocytozy i małopłytkowością, dodatkowo wystąpiły objawy infiltracji bia-
łaczkowej w ośrodkowym układzie nerwowym. Badanie molekularne potwierdziły obecność mutacji 
V617F w momencie rozpoznania choroby, przed i po HSCT, jednak jej znaczenie prognostyczne 
w CNL wymaga przeprowadzenia dalszych badań. 
 
AlloHSCT u pacjentów z przewlekłą białaczką eozynofilową (CEL) i zespołami hipereozynofilo-
wymi (HES) 
 

CEL i HES stanowią rzadkie jednostki chorobowe, których wspólną cechę stanowi długotrwała, 

niereaktywna hipereozynofilia >1500/ul. W przypadku CEL konieczne jest stwierdzenie zwiększonej 
puli komórek blastycznych w krwi obwodowej /szpiku (<20%) lub obecności klonalnego znacznika 
molekularnego/cytogenetycznego. Z definicji CEL wyłączono przypadki białaczki eozynofilowej z eks-
presją białka fuzyjnego FIP1L1-PDGFRA (F/P), które zostały włączone do oddzielnej kategorii nowo-
tworów mieloidalnych [1]. Dla rozpoznania idiopatycznego HES konieczne jest spełnienie kryteriów 
zaproponowanych przez Chusida [29]. AlloHSCT wykonuje się u chorych z CEL/HES w przypadku 
oporności choroby na standardowe leczenie obejmujące kortykosteroidy, hydroksymocznik, interferon 
i inne. Rokowanie w CEL/HES uległo istotnej poprawie w związku z wykryciem w roku 2003 mutacji 
F/P wrażliwej na imatinib. Aktualne wyniki leczenia w tej populacji chorych pozwalają na uzyskanie 
remisji hematologicznej i molekularnej u prawie 100% leczonych [30, 31]. Wydaje się, że aktualnie do 
alloHSCT należy kierować chorych z zaawansowanym i opornym na konwencjonalne leczenie 
CEL/HES bez obecności onkogenu F/P. W dalszej perspektywie, w przypadku rozwoju oporności lub 
nietolerancji na imatinib lub następne generacje inhibitorów kinaz tyrozynowych, także pacjenci z eks-
presją F/P powinni być rozważani jako potencjalni kandydaci do zabiegu transplantacji.  
    Na podstawie raportów opisujących pojedyncze przypadki opornych idiopatycznych HES, wydaje 
się, że alloHSCT stanowi jedyną metodę trwałego wyleczenia tej jednostki chorobowej. Zaobserwowa-

Allogeniczna transplantacja krwiotwórczych komórek macierzystych 

449 

no, że zabieg transplantacji prowadzi do eradykcji klonu nowotworowego, jak również wycofania się 
obserwowanych przed zabiegiem zmian narządowych będących wynikiem nacieku komórkami kwaso-
chłonnymi. Opisano długotrwałe remisje po wykonaniu SCT u chorych przygotowywanych kondycjo-
nowaniem mielo- jak i niemieloablacyjnym [32, 33]. 
  
AlloHSCT u pacjentów z mastocytozą 
 

    

Mastocytoza jest klonalnym rozrostem komórek tucznych, który prowadzi do ich akumulacji w róż-

nych narządach organizmu [1]. Wyróżnia się  kilka podtypów mastocytoz, ale wskazaniem do zabiegu 
alloHSCT pozostają przypadki  zaawansowanej, źle rokującej mastocytozy układowej, zazwyczaj opor-
nej na chemioterapię (SM). Nakamura i wsp. przedstawili wyniki alloHSCT u 3 chorych z SM [34]. 
Kondycjonowanie- niemieloablacyjne obejmowało cyklofosfamid i fludarabinę, źródłem komórek ma-
cierzystych była krew obwodowa, a dawcą zgodne w HLA rodzeństwo. Pomimo, że analizowana popu-
lacja objęła tylko 3 pacjentów, dokonano kilku bardzo interesujących spostrzeżeń. U 2 chorych zaob-
serwowano reakcje związane z uwolnieniem mediatorów z komórek tucznych we wczesnym okresie po 
SCT, w jednym przypadku konieczny był leczniczy wlew epinefryny. Uważa się, że degranulacja ko-
mórek tucznych mogła być wywołana działaniem leków zastosowanych w kondycjonowaniu lub profi-
laktyce GVHD. Warto podkreślić, że wszyscy chorzy uzyskali pełny chimeryzm dawcy. Z drugiej jed-
nak strony nie obserwowano w tej populacji pacjentów długotrwałych remisji, co może wskazywać na  
względną oporność zmian pozaszpikowych na działanie reakcji „przeszczep przeciwko mastocytozie”. 
Wydaje się konieczne opracowanie właściwego sposobu przygotowania chorego przed alloHSCT, po-
legającego na zastosowaniu skutecznych leków zmniejszających masę guza, a następnie przeprowadze-
niu zabiegu SCT w oparciu o mało toksyczne leczenie kondycjonujące.  

     

AlloHSCT u pacjentów z nowotworem mieloproliferacyjnym niesklasyfikowanym (MPN-U) 
 

Termin MPN-U obejmuje przypadki, które wykazują kliniczne, laboratoryjne i morfologiczne ce-

chy nowotworu mieloproliferacyjnego, lecz nie spełniają kryteriów rozpoznania dla konkretnego MPN 
lub też występuje „nakładanie” się cech 2 lub kilku znanych MPN [1]. Dotychczas w literaturze brak 
jest doniesień na temat zastosowania ALLOSCT u chorych z MPN-U, lecz wydaje się, że wskazania do 
transplantacji są takie same jak dla lepiej poznanych i scharakteryzowanych MPN. 
 
WNIOSKI 
 

AlloHSCT znajduje coraz szersze zastosowanie w leczeniu nowotworów mieloproliferacyjnych, 

szczególnie u pacjentów z włóknieniem szpiku. W związku z wysokim ryzykiem powikłań po SCT 
konieczny jest właściwy dobór pacjentów uwzględniający wiek chorych, choroby współistniejące jak 
również inne czynniki mogące mieć wpływ na przebieg transplantacji. Wyniki analiz jednoznacznie 
wskazują,  że allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych stanowi często 
jedyną metodę wyleczenia tych stosunkowo rzadkich jednostek chorobowych. Biorąc pod uwagę fakt, 
że choroby te występują zwłaszcza w populacji osób starszych, słuszne wydaje się zastosowanie przed 
SCT kondycjonowania niemieloablacyjnego. Celowe jest także dalsze doskonalenie procedury trans-
plantacyjnej celem zmniejszenia ryzyka TRM oraz poprawy jakości życia po zabiegu SCT.  
 
 
 
 
 
 

S. KYRCZ-KRZEMIEŃ, G. HELBIG 

450 

PIŚMIENNICTWO 

  

1.  Swerdlow HS, Campo E, Lee Harris N I wsp. .WHO classification of Tumours of Haematopoietic and Lymhoid Tissues. 

IARC Press, Lyon 2008: 18-30. 

2.  Baxter EJ, Scott LM, Campbell PJ I wsp. Acquired mutation of the tyrosine kinase JAK2 in human myeloproliferative 

disorders. Lancet 2005; 365: 1054-1061. 

3.  Tefferi A, Thiele J, Orazi A I wsp. Proposals and rationale for revision of the World Health Organization diagnostic 

criteria for polycythemia vera, essential thrombocythemia, and primary myelofibrosis: recommendation from an ad hoc 
international panel. Blood 2007; 110: 1092-1097. 

4.  Kerbauy DMB, Gooley TA, Sale GE i wsp. Hematopoietic cell transplantation as curative therapy for idiopathic 

myelofibrosis, advanced polycythemia vera and essential thrombocythemia. Biol Blood Marrow Tranplantation 2007; 13: 
355-365. 

5.  Dupriez B, Morel P, Demory JE i wsp. Prognostic factors in agnogenic myeloid metaplasia: a report on 195 cases with a 

new scoring system. Blood 1996; 88: 1013-1018. 

6.  Cervantes F, Barosi G, Demory JL i wsp. Myelofibrosis with myeloid metaplasia in young individuals: disease 

characteristic, prognostic factors and identification of risk groups. Br J Haematol. 1998; 102: 684-690. 

7.  Apperley J, Carreras E, Gluckman E, Gratwohl A, Masszi T. Haematopoietic stem cell transplantation. EBMT Handbook 

5

th

 Edition 2008; 399-405. 

8.  Guardiola P, Anderson JE, Bandini G i wsp. Allogeneic stem cell transplantation for agnogenic myeloid metaplasia: A 

European Group for Blood and Marrow Transplantation, Societe Francaise de Greffe de Moelle, Gruppo Italiano per il 
Trapianto del Midollo Osseo and Fred Hutchinson Cancer Center Collaborative Study. Blood 1999; 93: 2831-2838. 

9.  Deeg JH, Gooley TA, Flowers MED i wsp. Allogeneic hematopoietic stem cell tranplantation for myelofibrosis. Blood 

2003; 102: 3912-3918. 

10.  Kerbauy DM, Gooley TA, Sale GE i wsp. Hematopoietic cell transplantation as curative therapy for idiopathic 

myelofibrosis, advanced polycythemia vera, and essential thrombocythemia. Biol Blood Marrow Transplant. 2007; 13: 
355-365. 

11.  Patriarca F, Bacigalupo A, Sperotto A i wsp. Allogeneic hematopoietic stem cell transplantation in myelofibrosis: the 20-

year experience of the Gruppo Italiano Trapianto di Midolo Osseo (GITMO). Haematologica 2008; 93: 1514-1522. 

12.  Rondelli D, Barosi F, Bacigalupo A i wsp. Allogeneic hematopoietic stem-cell transplantation with reduced-intensity 

conditioning in intermediate- or high-risk patients with myelofibrosis with myeloid metaplasia. Blood 2005; 105: 4115-
4119. 

13.  Kroger N, Zabelina T, Schieder H i wsp. Pilot study of reduced-intensity conditioning followed by allogeneic stem cell 

transplantation from related and unrelated donors in patients with myelofibrosis. Br J Haematol 2005; 128: 690-697. 

14.  Passamonti F, Vanelli L, Malabarba L i wsp. Clinical utility of the absolute number of circulating CD34-positive cells in 

patients with chronic myeloproliferative disorders. Haematologica 2003; 88: 1123-1129. 

15.  Kroger N, Badbaran A, Holler E i wsp. Monitoring of the JAK2-V617F mutation by highly sensitive quantitative real-

time PCR after allogeneic stem cell transplantation in patients with myelofibrosis. Blood 2007; 109:1316-1321. 

16.  Kroger N, Holler E, Kobbe G i wsp. Allogeneic stem cell transplantation after reduced-intensity conditioning in patients 

with myelofibrosis: a prospective, multicenter study of the Chronic Leukemia Working Party of the European Group for 
Blood and Marrow Transplantation. Blood 2009; 114: 5264-5270. 

17.  Li Z, Gooley T, Appelbaum FR, Deeg HJ. Splenectomy and hemopoietic stem cell transplantation for myelofibrosis. 

Blood 2001; 97: 2180-2181. 

18.  Pardanani A. JAK2 inhibitor therapy in myeloproliferative disorders: rationale, preclinical studies and ongoing clinical 

trials. Leukemia 2008; 22: 22-30. 

19.  Siragusa S, Passamaonti F, Cervantes F, Tefferi A. Survival in young patients with intermediate-/high risk myelofibrosis: 

estimates derived from databases for non transplant patients. Am J Hematol. 2009; 84: 140-143. 

20.  Bacigalupo A, Soraru M, Dominietto A i wsp. Allogeneic hematopoietic stem-cell transplant for patients with primary 

myelofibrosis: a predictive transplant score based on transfusion requirement, spleen size and donor type. Bone Marrow 
Transplant 2010; 45: 458-463. 

21.  Cervantes F, Dupriez B, Pereira A i wsp. New prognostic scoring system for primary myelofibrosis based on a study of 

the International Working Group for Myelofibrosis Research and Treatment. Blood 2009; 113: 2895-2901. 

22.  Tefferi A. Allogeneic hematopoietic cell transplantation versus drugs in myelofibrosis: the risk-benefit balancing act. 

Bone Marrow Transplant. 2010; 45: 419-421. 

23.  Ciurea SO, de Lima M, Giralt S i wsp. Allogeneic stem cell transplantation for myelofibrosis with leukemic 

transformation. Biol Blood Marrow Transplant 2010; 16: 555-559. 

24.  Stobart K, Rogers PCJ. Allogeneic bone marrow transplantation for an adolscent with polycythemia vera. Bone Marrow 

Transplant. 1994; 13: 337-339. 

Allogeniczna transplantacja krwiotwórczych komórek macierzystych 

451 

25.  Reinhard H, Klingebiel T, Lang P, Bader P, Niethammer D, Graf N. Stem cell transplantation for polycythemia vera. 

Pediatr Blood Cancer 2008; 50: 124-126. 

26.  Elliot MA, Hanson CA, Dewald GW i wsp. WHO-defined chronic neutrophilic leukemia: a long-term analysis of 12 cases 

and a critical review of the literature. Leukemia 2005; 19: 313-317. 

27.  Piliotis E, Kutas G, Lipton JH. Allogeneic bone marrow transplantationin the management of chronic neutrophilic 

leukemia. Leuk Lymphoma 2002; 43: 2051-2054. 

28.  Kako S, Kanda Y, Sato T i wsp. Early Relapse of JAK2V617F-Positive Chronic Neutrophilic Leukemia With Central 

Nervous System Infiltration After Unrelated Bone Marrow Transplantation. Am J Hematol. 2007; 82: 386-390. 

29.  Chusid MJ, Dale DC, West BC, Wolff SM. The hypereosinophilic syndrome: analysis of fourteen cases with review of the 

literature. Medicine (Baltimore). 1975; 54: 1-27. 

30.  Cools J, De Angelo DJ, Gotlib J i wsp. A tyrosine kinase created by fusion of the PDGFRA and FIP1L1 genes as a 

therapeutic target of imatinib in idiopathic hypereosinophilic syndrome. N Engl J Med. 2003; 348: 1201-1214. 

31.  Helbig G, Stella-Hołowiecka, Majewski M i wsp. A Single Weekly Dose of Imatinib is Sufficient to Induce and Maintain 

Remission of Chronic Eosinophilic Leukemia in FIP1L1-PDGFRA-Expressing Patients. Br J Haematol. 2008, 141: 200-
204. 

32.  Juvonen E, Volin L, Koponen A, Ruutu T. Allogeneic blood stem cell transplantation following non-myeloablative 

conditioning for hypereosinophilic syndrome. Bone Marrow Transplant. 2002; 29: 457-458. 

33.  Halaburda K, Prejzner W, Szatkowski D, Limon J, Hellmann A. Allogeneic bone marrow transplantation for 

hypereosinophilic syndrome: long-term follow-up with eradication of FIP1L1-PDGFRA fusion transcript. Bone Marrow 
Transplant. 2006; 38: 319-320. 

 
 
Praca wpłynęła do Redakcji 01.06.2010 r. i została zakwalifikowana do druku 04.06.2010 r. 
 
 
Adres do korespondencji:  
Profesor Sławomira Kyrcz-Krzemień 
Katedra i Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku  Śląskiego Uniwersytetu Medycznego 
ul. Dąbrowskiego 25 
40-032 Katowice, 
Telefon 32 2591281 
fax 32 2554985, 
e-mail: klinhem@sum.edu.pl