background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI 
              NARODOWEJ  

 
 

 

 

 

Teresa Smolec 

 

 

Instalacja urządzeń grzewczych i wymienników ciepła 
713[02].Z2.06 

 

 

 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 

 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom  2006 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1

Recenzenci: 
dr inż. Marian Rubik 
mgr inż. Beata Wiśniewski - Milej 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Marzena Więcek 
 
 
 
Konsultacja: 
dr inż. Bożena Zając 
 
 
 
Korekta: 

 
 
 

Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 713[02].Z2.06 
Instalacja urządzeń grzewczych i wymienników ciepła zawartego w modułowym programie 
nauczania dla zawodu monter instalacji sanitarnych. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 

 

 

Wydawca 
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom  2006

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2

SPIS TREŚCI 
 

1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

5. Ćwiczenia  

12 

5.1. Urządzenia grzewcze centralnego ogrzewania 

12 

   5.1.1. Ćwiczenia 12 
5.2. Wymienniki ciepła 

16 

   5.2.1. Ćwiczenia 16 
5.3. Osprzęt urządzeń grzewczych 

19 

   5.3.1. Ćwiczenia 19 
6. Ewaluacja osiągnięć ucznia  

21 

7. Literatura 

36 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3

1. WPROWADZENIE 

 

 Przekazujemy 

Państwu Poradnik dla nauczyciela „Instalacje urządzeń grzewczych  

i wymienników ciepła”, który będzie pomocny w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w szkole 
kształcącej w zawodzie monter instalacji sanitarnych 713[02]. 
 W poradniku zamieszczono: 

−  wymagania wstępne, 
−  wykaz umiejętności, które uczeń powinien opanować podczas zajęć, 
−  przykładowe scenariusze zajęć, 
−  propozycje  ćwiczeń, które mają na celu wykształcenie u uczniów umiejętności 

praktycznych, 

−  wykaz literatury, z jakiej uczniowie mogą korzystać podczas nauki, 

Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone różnymi metodami ze szczególnym 
uwzględnieniem: 

−  pokazu z objaśnieniem, 
−  tekstu przewodniego, 
−  metody projektów, 
−  ćwiczeń praktycznych. 

Formy organizacyjne procesu nauczania mogą być zróżnicowane, począwszy od pracy 
samodzielnej uczniów do pracy zespołowej. 
W celu przeprowadzenia sprawdzianu wiadomości i umiejętności ucznia, nauczyciel może 
posłużyć się, zamieszczonym w rozdziale 6, zestawem zadań testowych, zawierającym 
różnego rodzaju zadania. 
W tym rozdziale podano również: 

−  plan testu w formie tabelarycznej 
−  punktację zadań. 
−  propozycje norm wymagań, 
−  instrukcję dla nauczyciela, 
−  instrukcję dla ucznia, 
−  kartę odpowiedzi, 
−  zestaw zadań testowych, 
−  test „próba pracy” 
−  kartę obserwacji testu „próba pracy” 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 Schemat 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

713[02].Z2.06 

Instalacja urządzeń grzewczych  

i wymienników ciepła 

713[02].Z2 

Technologia montażu instalacji 

centralnego ogrzewania 

713[02].Z1/2/3/4.01 

Prace przygotowawczo – zakończeniowe 
przy wykonywaniu instalacji sanitarnych 

713[02].Z1/2/3/4.03 

Montaż instalacji z rur miedzianych 

 

713[02].Z1/2/3/4.02 

Montaż instalacji z rur stalowych 

713[02].Z1.04 

Montaż instalacji z tworzyw sztucznych 

713[02].Z1.05 

Montaż instalacji centralnego ogrzewania 

 

713[02].Z2.07 

Konserwacja instalacji centralnego 
ogrzewania i urządzeń grzewczych 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

5

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej „Instalacja urządzeń 

grzewczych i wymienników ciepła”, uczeń powinien umieć: 
−  rozpoznawać rodzaje instalacji, 
−  wykonywać prace przygotowawczo-zakończeniowe przy montażu instalacji, 
−  rozróżniać łączniki do połączeń rozłącznych i nierozłącznych stosowane w instalacjach 

ze stali, miedzi i tworzyw sztucznych, 

−  oceniać stan techniczny rur i łączników stalowych, miedzianych i tworzywowych 

używanych do montażu, 

−  wykonywać połączenia rozłączne rur instalacyjnych stalowych, miedzianych 

 

i  tworzywowych, 

−  wykonywać połączenia nierozłączne rur instalacyjnych stalowych metodą spawania 

gazowego, 

−  wykonywać podstawowe operacje obróbki materiałów stalowych, miedzianych 

 

i tworzywowych stosowanych w instalacjach sanitarnych, 

−  mocować elementy instalacji do przegród  budynku, 
−  prowadzić instalacje różnymi sposobami, 
−  stosować terminologię budowlaną, 
−  przestrzegać zasad bezpiecznej pracy, przewidywać zagrożenia i im zapobiegać, 
−  stosować w praktyce procedury udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, 
−  odczytywać i interpretować rysunki budowlane, 
−  posługiwać się dokumentacją budowlaną, 
−  wykonywać przedmiary i obmiary robót, 
−  wykonywać pomiary i rysunki inwentaryzacyjne, 
−  organizować stanowiska składowania i magazynowania materiałów, 
−  korzystać z różnych źródeł informacji. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

6

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−  wykonać prace montażowe urządzeń grzewczych i wymienników ciepła w instalacji 

centralnego ogrzewania, zgodnie z obowiązującymi przepisami bhp i ochrony ppoż., 

−  skompletować urządzenia grzewcze przed montażem, 
−  dobrać urządzenia grzewcze przed zainstalowaniem, 
−  zainstalować urządzenia grzewcze, 
−  skompletować osprzęt urządzeń grzewczych, 
−  zainstalować osprzęt urządzeń grzewczych, 
−  zainstalować aparaturę kontrolno-pomiarową i elementy automatyki w urządzeniach 

grzewczych, 

−  podłączyć urządzenia grzewcze do instalacji centralnego ogrzewania, 
−  wykonać próbę ciśnieniową połączeń urządzeń grzewczych centralnego ogrzewania po 

wykonaniu montażu, 

−  dokonać regulacji zainstalowanych urządzeń grzewczych, 
−  posłużyć się dokumentacją techniczną. 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

7

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

Osoba prowadząca ………………………………………………. 
Modułowy program nauczania:   Monter instalacji i urządzeń sanitarnych 713[02] 
Moduł: Technologia montażu instalacji centralnego ogrzewania 713[02]Z2, 
Jednostka modułowa: 

  Instalacja 

urządzeń grzewczych i wymienników ciepła 

713[02].Z2/06  

Temat: Montaż kotła na paliwo stałe z pompą zamontowaną na zasilaniu zgodnie  

z załączoną dokumentacją zawartą w instrukcji. 

Cel ogólny: kształtowanie umiejętności wykonywania montażu kotłów na paliwo stałe 

wraz z armaturą. 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien potrafić: 

−  posłużyć się dokumentacją techniczną montażu kotła, 
−  zastosować w praktyce wytyczne montażu kotła, 
−  dobrać materiały i narzędzia do wykonania montażu kotła, 
−  dobrać środki ochrony osobistej i stosować je podczas wykonywania czynności 

monterskich, 

−  zorganizować stanowisko do wykonywania czynności monterskich związanych  

z montażem kotła, zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, 

−  wykonać montaż kotła na paliwo stałe z pompą zamontowana na zasilaniu, 
−  utrzymywać ład i porządek podczas czynności monterskich, 
−  uporządkować stanowisko pracy, zagospodarować odpady i niewykorzystane materiały, 
−  ocenić jakość wykonanego montażu. 
 

Metody nauczania–uczenia się:  

−  ćwiczenia praktyczne. 
 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−  indywidualna. 
 

Strategia: uczenie się przez doświadczenie 
Czas: 240min. 
Środki dydaktyczne: 

−  instrukcja wykonania ćwiczenia wraz z dokumentacją zadania, 
−  urządzenia – kocioł, pompa, 
−  armatura: zawór z kulą gumową, filtr, zawór zwrotny, zawór odcinający – 2 sztuki, 
−  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
−  komplet kluczy płaskich, 
−  komplet kluczy oczkowych, 
−  komplet kluczy hydraulicznych, 
−  komplet wkrętaków płaskich, 
−  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
−  poziomnica, 
−  przymiar składany, 
−  młotek, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

8

−  apteczka pierwszej pomocy, 
−  środki ochrony osobistej, 
−  literatura z rozdziału 7. 
 

Przebieg zajęć: 

1.  Sprawy organizacyjne. 
2.  Sformułowanie tematu, omówienie celów zajęć. 
3.  Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 
4.  Wydanie uczniom materiałów do wykonywania ćwiczenia: pompa, zawór z kulą gumową, 

filtr, zawór zwrotny, zawór odcinający – 2 sztuki, kształtki,  łączniki, konopie, taśma 
teflonowa, 

5.  Dobranie przez uczniów materiałów do montażu armatury kotła. 
6.  Wykonanie zajęć: 

−  Każdy uczeń zabezpiecza się w środki ochrony osobistej, 
−  Każdy uczeń sprawdza stan techniczny sprzętu i ocenia jakość materiału, 
−  Uczeń sprawdza ustawienie kotła zgodnie z dokumentacją, 
−  Uczeń montuje na króćcu odpływowym z kotła kształtki, zgodnie z dokumentacją, 
−  Uczeń montuje

 

na przewodzie głównym zawór z kulą gumową, zgodnie 

 

z dokumentacją, 

−  Uczeń montuje na przewodzie obejściowym: zawór odcinający, filtr, pompę, zawór 

zwrotny, zawór odcinający zgodnie z dokumentacją, 

−  Uczeń łączy przewód główny z przewodem obejściowym instalacji kotłowej zgodnie  

z dokumentacją, 

−  Uczeń sprawdza poprawność wykonania połączeń, 
−  Uczeń napełnia wodą instalację kotłową, 
−  Uczeń sprawdza szczelność wykonanych połączeń, 
−  Uczeń łączy naczynie wzbiorcze otwarte z kotłem, 
−  Nauczyciel nadzoruje pracę uczniów i pomaga w wykonaniu montażu instalacji 

kotłowej. Sugeruje najlepsze rozwiązania. 

7.  Po wykonaniu wszystkich czynności uczeń próbuje dokonać analizy wykonanego 

ćwiczenia. 

8.  Uczeń wskazuje mocne i słabe strony swojej pracy. 
9.  Nauczyciel analizuje pracę ucznia i stwierdza czy wykonując kolejne połączenia czyni on 

postępy. 

10. Uczniowie prezentują swoje prace w kolejności wykonywania. 
11. Klasa wspólnie z nauczycielem dokonuje oceny prac. 
 
Zakończenie zajęć 
Praca domowa 
Odszukaj w literaturze wiadomości na temat: ,,Kotły wiszące dwufunkcyjne, zasady 
montażu” 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

−  anonimowe ankiety ewaluacyjne dotyczące sposobu prowadzenia zajęć i nabyte 

umiejętności. 

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

9

Scenariusz zajęć  2 

 

Osoba prowadząca ………………………………………………. 
Modułowy program nauczania:   Monter instalacji i urządzeń sanitarnych 713[02] 
Moduł: Technologia montażu instalacji centralnego ogrzewania 713[02]Z2 
Jednostka modułowa: 

  Instalacja 

urządzeń grzewczych i wymienników ciepła 

713[02].Z2/.06  
Temat: Montażu gazowego kotła dwufunkcyjnego, wiszącego, zgodnie z dokumentacją 
zawartą w Instrukcji.

 

Cel ogólny: kształtowanie umiejętności montażu kotłów wiszących. Montaż kotła wiszącego 
zgodnie z dokumentacją. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien potrafić: 

−  posłużyć się dokumentacją techniczną montażu kotła, 
−  zastosować w praktyce wytyczne montażu kotła, 
−  dobrać materiały i narzędzia do wykonania montażu kotła, 
−  dobrać środki ochrony osobistej i stosować je podczas wykonywania czynności 

monterskich, 

−  zorganizować stanowisko do wykonywania czynności związanych z montażem kotła, 

zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, 

−  wykonać montaż kotła wiszącego, 
−  sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
−  utrzymywać ład i porządek podczas czynności monterskich, 
−  uporządkować stanowisko pracy, zagospodarować odpady i niewykorzystane materiały, 
−  ocenić jakość wykonanego montażu. 
−  ocenić jakość swojej pracy. 
 
Metody nauczania–uczenia się:  

−  ćwiczenia praktyczne, 
−  metoda tekstu przewodniego. 
 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−  indywidualna. 
 
Strategia: uczenie się przez doświadczenie 
 
Środki dydaktyczne: 
–  instrukcja wykonania ćwiczenia zawierająca dokumentację techniczną, 
–  urządzenia – gazowy kocioł wiszący, dwufunkcyjny, 
–  armatura: filtr do wody –2 sztuki, zawór zwrotny – 2 sztuki, zawór odcinający – 4 sztuki,  

– 

materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa,

 

–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10

–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
1)   Czas: 180 min. 
 
Przebieg zajęć: 
Zadanie dla ucznia 
Przedmiotem ćwiczenia jest montaż gazowego kotła dwufunkcyjnego, wiszącego, zgodnie  
z dokumentacją techniczną.

 

FAZA WSTĘPNA 
Czynności organizacyjno-porządkowe, podanie tematu lekcji, zaznajomienie uczniów z pracą 
metodą tekstu przewodniego. 
FAZA WŁAŚCIWA 
INFORMACJE 
1.  Na jakiej wysokości należy zamontować kocioł wiszący? 
2.  Jakie narzędzia służą do montażu kotła? 
3.  W jaką armaturę powinien być wyposażony kocioł wiszący? 
4.  W jakiej kolejności należy montować armaturę? 
5.  W jakie środki ochrony osobistej należy wyposażyć się podczas wykonywania otworów 

do mocowania kotła wiszącego? 

 
PLANOWANIE 
1.  Ustal, jakimi narzędziami dokonasz montażu kotła. 
2.  Zaplanuj kolejność czynności montażowych. 
3.  Ustal, miejsce montażu kotła. 
4.  Zaplanuj czynności końcowe po wykonaniu montażu kotła. 
 
UZGODNIENIE 
1.  Omów wszystkie punkty z fazy planowania z nauczycielem. 
2.  Odnieś się do uwag i propozycji nauczyciela. 
 
WYKONANIE 
1.  Utrzymuj ład i porządek na stanowisku pracy. 
2.  Zwróć uwagę na prawidłowość i dokładność swojej pracy. 
3.  Wyznacz miejsce montażu kotła. 
4.  Zamontuj kocioł na ścianie. 
5.  Połącz kocioł z przewodem powrotnym instalacji centralnego ogrzewania, zgodnie  

z załączoną dokumentacją. 

6.  Wykonaj połączenie kotła z przewodem zasilającym instalacji centralnego ogrzewania, 

zgodnie z załączoną dokumentacją. 

7.  Wykonaj połączenie kotła z instalacją zimnej wody zasilającą wymiennik ciepłej wody, 

zgodnie z załączoną dokumentacją. 

8.  Wykonaj połączenie kotła z instalacją ciepłej wody. 
9.  Wykonaj połączenie kotła z kominem. 
10. Sprawdź poprawność wykonanych połączeń. 
11. Napełnji wodą instalację kotłową. 
12. Sprawdź szczelność wykonanych połączeń. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11

13. Uporządkuj stanowisko pracy. 
14. Zagospodaruj odpady i nieużyte materiały. 
15. Przygotuj się do zaprezentowania wyników swojej pracy. 
 
SPRAWDZANIE 
1.  Czy poprawnie został zamontowany kocioł wiszący? 
2.  Czy prawidłowo zostały dobrane narzędzia? 
3.  Czy prawidłowo posługiwano się narzędziami? 
4.  Czy utrzymywano ład i porządek na stanowisku pracy 
5.  Czy uporządkowano stanowisko po wykonaniu ćwiczenia 
 
 
ANALIZA 

Uczniowie wraz z nauczycielem wskazują, które etapy ćwiczenia sprawiły im najwięcej 

trudności. Nauczyciel podsumowuje całe  ćwiczenie, wskazuje jakie nowe, ważne 
umiejętności zostały ukształtowane, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich unikać  
w przyszłości. 
 
FAZA KOŃCOWA 
 
Zakończenie zajęć 
 
Praca domowa 

Odszukaj w literaturze wiadomości na temat: ,,Zasady montażu kotłów na paliwo 

płynne”. 

 

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

−  anonimowe ankiety ewaluacyjne dotyczące sposobu prowadzenia zajęć, trudności 

podczas realizowania zadania i nabyte umiejętności. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12

5.ĆWICZENIA 

 
5.1. Urządzenia grzewcze centralnego ogrzewania. 
 

5.1.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 
 

Zamontuj kocioł na paliwo stałe z pompą zamontowaną na zasilaniu instalacji, zgodnie  

z załączoną dokumentacją zawartą w instrukcji. 
 
 

Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 

 Przed 

przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres  

i techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp, 
2)  zgromadzić materiał niezbędny do wykonania zadania, 
3)  skompletować narzędzia, sprzęt, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
4)  zaopatrzyć się w środki ochrony osobistej, 
5)  sprawdzić ustawienie kotła zgodnie z dokumentacją, 
6)  zamontować na króćcu odpływowym z kotła kształtki, zgodnie z dokumentacją, 
7)  zamontować na przewodzie głównym zawór z kulą gumową zgodnie z dokumentacją, 
8)  zamontować na przewodzie obejściowym: zawór odcinający, filtr, pompę, zawór zwrotny, 

zawór odcinający zgodnie z dokumentacją, 

9)  połączyć przewód główny z przewodem obejściowym instalacji kotłowej zgodnie  

z dokumentacją, 

10) połączyć przewód powrotny instalacji centralnego ogrzewania z kotłem, 
11) sprawdzić poprawność wykonanych połączeń, 
12) napełnić wodą instalację kotłową, 
13) sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
14) połączyć z kotłem naczynie wzbiorcze otwarte, 
15) uporządkować stanowisko pracy, 
16) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
17) ocenić poprawność i estetykę wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem, ćwiczenia praktyczne 

 
Środki dydaktyczne:

 

–  instrukcja wykonania ćwiczenia wraz z dokumentacją zadania, 
–  urządzenia – kocioł, pompa, 
–  armatura: zawór z kulą gumową, filtr, zawór zwrotny, zawór odcinający – 2 szt., 
–  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13

–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 
Ćwiczenie 2 
 

Zamontuj gazowy dwufunkcyjny kocioł wiszący, zgodnie z załączoną dokumentacją 

zawartą w instrukcji. 

 

 

Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 

Przed przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres i 

techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp, 
2)  zgromadzić materiał niezbędny do wykonania zadania, 
3)  skompletować narzędzia, sprzęt, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
4)  zaopatrzyć się w środki ochrony osobistej, 
5)  zamontować kocioł na ścianie kotłowni, 
6)  wykonać połączenie kotła z przewodem powrotnym instalacji centralnego ogrzewania, 

zgodnie z załączoną dokumentacją, 

7)  wykonać połączenie kotła z przewodem zasilającym instalacji centralnego ogrzewania, 

zgodnie z załączoną dokumentacją, 

8)  wykonać połączenie kotła z instalacją zimnej wody zasilającą wymiennik ciepłej wody, 

zgodnie z załączoną dokumentacją, 

9)  wykonać połączenie kotła z instalacją ciepłej wody, 
10) sprawdzić poprawność wykonania połączeń, 
11) napełnić wodą instalację kotłową, 
12) sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
13) uporządkować stanowisko pracy, 
14) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
15) ocenić poprawność i estetykę wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem, ćwiczenia praktyczne 
 

Środki dydaktyczne: 

–  dokumentacja techniczna zawarta w instrukcji, 
–  urządzenia – gazowy kocioł wiszący dwufunkcyjny, 
–  armatura: filtr do wody – 2 sztuki, zawór zwrotny – 2 sztuki, zawór odcinający – 4 sztuki,  
–  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
–  komplet kluczy płaskich, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14

–  komplet kluczy oczkowych, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 
Ćwiczenie 3 
 

Zamontuj kocioł olejowy, zgodnie z załączoną dokumentacją zawartą  w Instrukcji. 

 
 

Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 

 Przed 

przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres  

i techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp, 
2)  zgromadzić materiał niezbędny do wykonania zadania, 
3)  skompletować narzędzia, sprzęt, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
4)  zamontować na króćcu odpływowym z kotła pompę wraz z armaturą zgodnie  

z dokumentacją, 

5)  połączyć kocioł z przewodem zasilającym instalację centralnego ogrzewania 
6)  połączyć kocioł z przewodem powrotnym instalacji centralnego ogrzewania, zgodnie 

 z dokumentacją, 

7)  zamontować przeponowe naczynie wzbiorcze, zgodnie z dokumentacją, 
8)  zamontować zawór bezpieczeństwa zgodnie z dokumentacją 
9)  sprawdzić poprawność wykonanych połączeń, 
10) napełnić wodą instalację kotłową, 
11) sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
12) uporządkować stanowisko pracy, 
13) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
14) ocenić poprawność i estetykę wykonanego ćwiczenia. 
 
 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem, ćwiczenia praktyczne 

 
Środki dydaktyczne: 

–  dokumentacja techniczna zawarta w instrukcji, 
–  urządzenia – kocioł olejowy, pompa, 
–  urządzenia zabezpieczające: zawór bezpieczeństwa, przeponowe naczynie wzbiorcze, 
–  armatura: filtr do wody, zawór zwrotny, zawór odcinający – 3 sztuki, 
–  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15

–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 

 

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16

5.2. Wymienniki ciepła 

 
5.2.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 
 

Zamontuj pojemnościowy wymiennik ciepłej wody, zgodnie z dokumentacją zawartą 

w instrukcji. 
 
 

Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 

 Przed 

przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres  

i techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp, 
2)  zgromadzić materiał niezbędny do wykonania zadania, 
3)  skompletować narzędzia, sprzęt, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
4)  wyposażyć się w środki ochrony osobistej, 
5)  ustawić wymiennik ciepłej wody, zgodnie z dokumentacją, 
6)  zamontować na rurze zasilającej wężownicy wymiennika ciepłej wody armaturę: zawór 

zwrotny, pompę ciepłej wody, filtr i zawór odcinający, zgodnie z dokumentacją, 

7)  połączyć tak zmontowaną armaturę z instalacją zasilającą czynnikiem grzewczym 

wymiennik ciepłej wody, zgodnie z dokumentacją, 

8)  zamontować na króćcu powrotnym wężownicy zawór odcinający, 
9)  połączyć zawór odcinający z powrotem instalacji grzewczej wymiennika ciepłej wody, 
10)  zamontować na doprowadzeniu do wymiennika zimnej wody armaturę: zawór 

bezpieczeństwa, zawór zwrotny, filtr , zawór odcinający, 

11)  połączyć wymiennik z instalacją zimnej wody, 
12)  zamontować zawór odcinający na króćcu ciepłej wody, 
13)  połączyć wymiennik z instalacją ciepłej wody, 
14)  zamontować na króćcu cyrkulacyjnym zawór odcinający, 
15)  połączyć wymiennik z instalacją cyrkulacyjną, 
16)  sprawdzić poprawność wykonanych połączeń, 
17)  napełnić wodą wykonaną instalację, 
18)  sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
19)  uporządkować stanowisko pracy, 
20)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
21)  ocenić poprawność wykonania ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem, ćwiczenia praktyczne 
 

Środki dydaktyczne:

 

–  dokumentacja techniczna zawarta w instrukcji, 
–  urządzenia – pojemnościowy wymiennik ciepłej wody, pompa, 
–  armatura: zawór bezpieczeństwa, filtry do wody – 2 sztuki, zawory zwrotne – 2 sztuki, 

zawory odcinające – 5 sztuk,  

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17

–  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
Ćwiczenie 2 
 

Zamontuj przeciwprądowy wymiennik ciepła w instalacji centralnego ogrzewania, 

zgodnie z dokumentacją zawartą w instrukcji. 
 
 

Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 

 Przed 

przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres  

i techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp, 
2)  zgromadzić materiał niezbędny do wykonania zadania, 
3)  skompletować narzędzia, sprzęt, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
4)  wyposażyć się w środki ochrony osobistej, 
5)  ustawić wymiennik przeciwprądowy centralnego ogrzewania, zgodnie z dokumentacją, 
6)  połączyć wymiennik od strony czynnika grzewczego z siecią ciepłowniczą, montując 

armaturę zgodnie z dokumentacją, 

7)  połączyć wymiennik z instalacją centralnego ogrzewania montując armaturę, zgodnie  

z dokumentacją, 

8)  zamontować zawór bezpieczeństwa zgodnie z dokumentacją, 
9)  zamontować przeponowe naczynie wzbiorcze zgodnie z dokumentacją, 
10) sprawdzić poprawność wykonanych połączeń, 
11) napełnić wodą wykonaną instalację, 
12) sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
13) uporządkować stanowisko pracy, 
14) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
15) ocenić poprawność wykonania ćwiczenia. 
 
 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem, ćwiczenia praktyczne 
 
 

Środki dydaktyczne:

 

–  dokumentacja techniczna zawarta w instrukcji, 
–  urządzenia – wymiennik przeciwprądowy ciepła, pompa, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18

–  urządzenia zabezpieczające: zawór bezpieczeństwa, przeponowe naczynie wzbiorcze, 
–  armatura: filtr do wody, zawór zwrotny, zawory odcinające – 4 sztuki,  
–  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 
 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19

5.3

Osprzęt urządzeń grzewczych. 

 
5.3.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 
 

Zamontuj aparaturę kontrolno-pomiarową kotła gazowego, stojącego, zgodnie 

z załączoną, dokumentacją zawartą w instrukcji. 
 
 

Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 

 Przed 

przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres  

i techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko pracy zgodnie z wymogami bhp, 
2)  zgromadzić materiał niezbędny do wykonania zadania, 
3)  skompletować narzędzia, sprzęt, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
4)  wyposażyć się w środki ochrony osobistej, 
5)  zamontować termometr, zgodnie z dokumentacją, 
6)  zamontować manometr, zgodnie z dokumentacją, 
7)  zamontować przylgowy czujnik temperatury na przewodzie zasilającym kocioł, zgodnie  

z dokumentacją, 

8)  sprawdzić poprawność montażu, 
9)  napełnić wodą instalację kotłową, 
10) sprawdzić szczelność wykonanych połączeń, 
11) uporządkować stanowisko pracy, 
12) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
13) ocenić poprawność wykonania ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  ćwiczenia praktyczne, metoda projektów 

 

Środki dydaktyczne:

 

–  dokumentacja techniczna zawarta w instrukcji, 
–  armatura kontrolno – pomiarowa: termometr, manometr, termometr przylgowy 

 

z czujnikiem, 

–  materiały pomocnicze: kształtki, łączniki, konopie, taśma teflonowa, 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  urządzenie do próby ciśnieniowej, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20

–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 
Ćwiczenie 2 
 

Wykonaj próbę szczelności instalacji kotłowej centralnego ogrzewania, zgodnie 

 z dokumentacją. 
 
Wskazówki do wykonania ćwiczenia: 
 Przed 

przystąpieniem do wykonywania ćwiczenia, nauczyciel powinien omówić zakres  

i techniki wykonania. Zapoznać uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować stanowisko do wykonania ćwiczenia zgodnie z wymogami bhp, 
2)  skompletować narzędzia, sprawdzając jednocześnie ich stan techniczny, 
3)  wyposażyć się w środki ochrony osobistej, 
4)  przeprowadzić próbę szczelności instalacji kotłowej, 
5)  wypełnić protokół z przeprowadzenia próby szczelności, 
6)  uporządkować stanowisko pracy, 
7)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
8)  ocenić poprawność wykonania ćwiczenia. 
 
 

Zalecane metody nauczania-uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem, ćwiczenia praktyczne 
 

Środki dydaktyczne:

 

–  stanowisko do przeprowadzenia ćwiczenia, 
–  przyrząd do próby szczelności instalacji, 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 
–  notatnik, 
–  długopis, 
–  apteczka, 
–  środki ochrony osobistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 

 

 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 
TEST 1 

Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Instalacja urządzeń 
grzewczych i wymienników ciepła”. 
 

Test składa się z 20 zadań, z których: 

−  zadania 1-15 są z poziomu podstawowego, 
−  zadania 16 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 
 

Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne: 

-

  dopuszczający – za rozwiązanie 10 lub 11 zadań z poziomu podstawowego,  

-

  dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12

÷14 zadań z poziomu podstawowego, 

-

  dobry – za rozwiązanie 15 lub 16 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu 

ponadpodstawowego, 

-

  bardzo dobry – za rozwiązanie 17

÷20 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu 

ponadpodstawowego. 

Plan testu                                           
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klucz odpowiedzi 

 

Nr zadania 

Cel operacyjny (mierzone osiągnięcia 

ucznia) 

Kateg

or

ia 

celu 

Poziom 

wymaga

ń 

Poprawna 

odpowiedź 

1. 

Dobrać urządzenie grzewcze zlokalizowane 
w łazience 

C P 

2. 

Dobrać miejsce lokalizacji kotła gazowego 
stojącego  

C P 

3.  Dobrać zabezpieczenie kotła na paliwo stałe

C P 

4. 

Dobrać urządzenie zabezpieczające kocioł 
na paliwo gazowe pracujący w systemie 
zamkniętym  

C P 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22

 

5. 

Dobrać urządzenie zabezpieczające kocioł 
na paliwo olejowe pracujące w systemie 
zamkniętym 

C P 

6. 

Wskazać miejsce montażu rury 
bezpieczeństwa  

A P 

7.  Dobrać osprzęt wyposażenia pompy  

C P 

8. 

Wskazać miejsce montażu zaworu 
bezpieczeństwa  

A P 

9. 

Zastosować jednostki układu SI do 
określenia wielkości ciśnienia  

C P 

10

Dobrać przyrząd do pomiaru ciśnienia  

C P 

11

Wyjaśnić, do czego służy zawór 
trójdrogowy 

B P 

12

Zastosować przepisy związane z pierwszym 
uruchomieniem kotłów na paliwo gazowe  

C P 

13 

Zastosować przepisy dotyczące 
przygotowania instalacji kotłowej do 
odbioru  

C P 

14

Wskazać miejsce montażu miarkownika 
ciągu 

A PP 

15

Dobrać czujnik sterujący pracą wentylatora 
nadmuchu powietrza do komory 
paleniskowej 

C PP 

16 

Dobrać urządzenie do podgrzewania ciepłej 
wody 

C P 

17 

Określić, w jakie urządzenie należy 
wyposażyć kotłownie budynku 
jednorodzinnego 

B PP 

18

Dobrać urządzenie grzewcze zlokalizowane 
w kotłowni budynku jednorodzinnego  

C PP 

19

Dobrać urządzenie grzewcze zlokalizowane 
w węźle ciepłej wody 

C PP 

20

Dobrać kocioł dla kotłowni, która będzie 
źródłem ciepła dla instalacji centralnego 
ogrzewania wykonanej z rur tworzywowych

C PP 

 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania sprawdzianu dydaktycznego. 

3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.  Przeprowadź z uczniami próbę udzielania odpowiedzi na takie typy zadań testowych, 

jakie będą w teście. 

5.  Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 

7.  Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi, podaj czas przeznaczony 

na udzielanie odpowiedzi. 

8.  Postaraj się stworzyć odpowiednią atmosferę podczas przeprowadzania sprawdzianu  

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

9.  Kilka minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o zbliżającym się 

czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10. Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11. Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

12. Przeprowadź analizę uzyskanych wyników sprawdzianu i wybierz te zadania, które  

sprawiły uczniom największe trudności. 

13. Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14. Opracuj wnioski do dalszego postępowania, mającego na celu uniknięcie niepowodzeń 

dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 

2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 

4.  Test zawiera 20 pytań dotyczących instalacji urządzeń grzewczych i wymienników ciepła 

Pytania w teście są to pytania wielokrotnego wyboru i tylko jedna odpowiedź jest 

prawidłowa. 

5.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi: 

−  w pytaniach wielokrotnego wyboru zaznacz prawidłową odpowiedź X (w przypadku 

pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie 

zakreślić odpowiedź prawidłową), 

6.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.  Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie  

na później i wróć do niego, gdy zostanie wolny czas. Trudności mogą przysporzyć Ci 

pytania: 16 – 20, gdyż są one na poziomie trudniejszym niż pozostałe. 

8.  Na rozwiązanie 

testu 

masz 

45 

min. 

      

Powodzenia 

 

 

Materiały dla ucznia:

 

−  instrukcja, 

−  zestaw zadań testowych, 

−  karta odpowiedzi. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 
Część I 

1.  W pomieszczeniu łazienki możemy zamontować: 

a)  kocioł na paliwo stałe, 
b)  stojący kocioł gazowy, 
c)  gazowy kocioł wiszący, 
d)  kocioł olejowy 

2.  Kocioł stojący na paliwo gazowe montujemy: 

a)  na środku pomieszczenia kotłowni, 
b)  10 cm od ściany kotłowni, 
c)  50 cm od ściany kotłowni, 
d)  w odległości pozwalającej na dostęp do osprzętu kotła. 

3.  Urządzenie zabezpieczające kocioł na paliwo stałe to: 

a)  zawór bezpieczeństwa, 
b)  przeponowe naczynie wzbiorcze, 
c)  naczynie wzbiorcze otwarte, 
d)  zawór zwrotny. 

4.  Jakie urządzenie zabezpiecza kocioł gazowy pracujący w systemie zamkniętym? 

a)  zawór bezpieczeństwa + zawór zwrotny, 
b)  przeponowe naczynie wzbiorcze, 
c)  przeponowe naczynie wzbiorzcze + zawór bezpieczeństwa, 
d)  naczynie wzbiorcze otwarte. 

5.  Urządzenie zabezpieczające kocioł olejowy pracujący w systemie zamkniętym to: 

a)  zawór bezpieczeństwa + zawór zwrotny, 
b)  przeponowe naczynie wzbiorcze, 
c)  przeponowe naczynie wzbiorcze +zawór bezpieczeństwa, 
d)  naczynie wzbiorcze otwarte + zawór bezpieczeństwa. 

6.  Rurę bezpieczeństwa należy przyłączyć: 

a)  bezpośrednio do rury zasilającej instalacje centralnego ogrzewania, 
b)  do przewodu powrotnego z instalacji centralnego ogrzewania do kotła, 
c)  za zaworem odcinającym kocioł od instalacji, 
d)  za pompą centralnego ogrzewania. 

7.  Pompa powinna być wyposażona w: 

a)  zawór odcinający + zawór zwrotny, 
b)  zawór odcinający +zawór bezpieczeństwa, 
c)  filtr +zawór zwrotny, 
d)  filtr + zawór bezpieczeństwa. 

8.  Zawór bezpieczeństwa montujemy: 

a)  bezpośrednio na kotle centralnego ogrzewania, 
b)  na powrocie instalacji centralnego ogrzewania, 
c)  bezpośrednio na przeponowym naczyniu wzbiorczym, 
d)  za zaworem odcinającym kocioł od instalacji centralnego ogrzewania. 

9.  Jednostką ciśnienia w układzie SI jest: 

a)  MPa, 
b) 

°C, 

c)  W, 
d)  dżul. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25

10.  Do pomiar ciśnienia służy: 

a)  manometr, 
b)  termometr, 
c)  wodomierz, 
d)  wodowskaz. 

11.  Zawór trójdrogowy służy do: 

a)  regulacji ciśnienia w kotle, 
b)  regulacji temperatury w instalacji centralnego ogrzewania, 
c)  regulacji ciśnienia w instalacji centralnego ogrzewania 
d)  regulacji wydajności cieplnej kotła. 

12.  Pierwszego uruchomienia kotła gazowego może dokonać: 

a)  instalator montujący instalację kotłową, 
b)  osoba posiadająca uprawnienia w danym zakresie robót, 
c)  kierownik budowy, 
d)  inspektor nadzoru. 

13.  Przygotowanie instalacji kotłowej do odbioru polega na: 

a)  wykonaniu próby szczelności instalacji z wynikiem pozytywnym

b)  wykonaniu pomiaru temperatury w pomieszczeniu, 
c)  wykonaniu pomiaru ciśnienia w instalacji, 
d)  wykonaniu próby szczelności i pomiaru temperatury w pomieszczeniu. 

14.  Miarkownik ciągu montujemy na: 

a)  kotle grzewczym, 
b)  przeponowym naczyniu wzbiorczym, 
c)  przewodzie doprowadzającym wodę do kotła, 
d)  pompie. 

15.  Pracą wentylatora podmuchowego steruje: 

a)  czujnik ciśnienia, 
b)  czujnik temperatury wody na odpływie z kotła, 
c)  czujnik temperatury powietrza zewnętrznego 
d)  czujnik temperatury wody na powrocie do kotła. 

Część II 
16.  Ciepła woda podgrzewana jest w: 

a)  kotle na paliwo stałe, 
b)  kotle gazowym, 
c)  pojemnościowym wymienniku ciepła, 
d)  hydroforze. 

17.  Wybierz urządzenie, które można zamontować w kotłowni budynku jednorodzinnego? 

a)  kocioł parowy, 
b)  hydrofor, 
c)  kocioł gazowy, 
d)  zasobnik ciepła. 

18.  W jakie urządzenie grzewcze należy wyposażyć węzeł ciepłowniczy? 

a)  kocioł parowy, 
b)  kocioł gazowy, 
c)  hydrofor, 
d)  wymiennik ciepła. 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26

19.  W jakie urządzenie grzewcze należy wyposażyć węzeł ciepłej wody? 

a)  kocioł parowy, 
b)  wymiennik ciepłej wody, 
c)  kocioł gazowy, 
d)  kocioł olejowy. 

20.  W jaki kocioł należy wyposażyć kotłownię, która będzie  źródłem ciepła w instalacji 

centralnego ogrzewania wykonanej z rur tworzywowych? 

a)  kocioł opalany węglem, 
b)  kocioł opalany miałem, 
c)  kocioł gazowy, 
d)  kocioł parowy. 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko …………………………………………………….. 

 
Instalowanie urządzeń grzewczych i wymienników ciepła. 
 

Zaznacz poprawną odpowiedź poprzez postawienie znaku X przy prawidłowej 
odpowiedzi. Jeżeli pomylisz się – błędną odpowiedź zakreśl kółkiem. 

 

Odpowiedź prawidłowa Uzyskane 

punkty 

Numer pytania 

a b c d 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

 

 

 

 

11 

 

 

 

 

 

12 

 

 

 

 

 

13 

 

 

 

 

 

14 

 

 

 

 

 

15 

 

 

 

 

 

16 

 

 

 

 

 

17 

 

 

 

 

 

18 

 

 

 

 

 

19 

 

 

 

 

 

20 

 

 

 

 

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28

TEST 2 
Test „próba pracy” 
 

−  Test jest przewidziany jako próba pracy”. 
Zadanie: Montaż dwufunkcyjnego gazowego kotła wiszącego, zgodnie z załączoną 
dokumentacją zawartą w instrukcji. 
 

 
Punktacja zadań 0 lub 1 punkt
 

 

Za każdą prawidłowo wykonaną czynność uczeń otrzymuje 1 punkt. Za źle wykonaną 

czynność lub jej brak uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne: 

-

  dopuszczający- za uzyskanie co najmniej 15 punktów, 

-

  dostateczny- za uzyskanie 16 - 17 punktów, 

-

  dobry- za uzyskanie 18 - 19 punktów, 

-

  bardzo dobry- za uzyskanie 20 - 21punktów, 

-

  celujący za uzyskanie 22 – 23 punktów. 

  

Kryteria oceny 

 

                  Klucz 

punktowania 

Obszar wymagań 

Numer 

czynno

ści 

Sprawdzana czynność Kryterium 

wykonania 

czynności 

Punktacja 

0 - 1 

Uczeń zapoznaje się  
z dokumentacją zadania 

Zapoznał się  
z dokumentacją zadania 

0 lub 1 

Organizacja 
stanowiska 
pracy 

Uczeń organizuje 
stanowisko pracy 

Zorganizował 
stanowisko pracy 
zgodnie z wymogami 
bhp i ergonomii 

0 lub 1 

Wykonywanie 
zadania z 
zachowaniem 
przepisów bhp  
i wymagań 
ergonomii 

Uczeń dobiera kocioł wraz z 
osprzętem: zawór 
odcinający 4szt., filtr do 
wody - 2szt.,zawór zwrotny 
– 2 szt., , 

Z zestawu dobrał 
zgodnie  
z dokumentacją: zawór 
odcinający 4szt., filtr do 
wody - 2szt.,zawór 
zwrotny – 2 szt.,  
 

0 lub 1 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29

 

Uczeń wyznacza miejsce 
montażu kotła wiszącego 

Wyznaczył miejsce 
montażu kotła zgodnie  
z dokumentacją 

0 lub 1 

Uczeń montuje uchwyty do 
mocowania kotła 

Zamontował uchwyty do 
mocowania kotła 

0 lub 1 

Uczeń zawiesza kocioł na 
ścianie 

Zawiesił kocioł na 
ścianie 

0 lub 1 

Uczeń montuje filtr na 
przewodzie powrotnym  
z instalacji centralnego 
ogrzewania 

Zamontował filtr na 
przewodzie powrotnym  
z instalacji centralnego 
ogrzewania 

0 lub 1 

Uczeń montuje zawór 
odcinający na przewodzie 
powrotnym z instalacji 
centralnego ogrzewania 

Zamontował zawór 
odcinający na 
przewodzie powrotnym  
z instalacji centralnego 
ogrzewania 

0 lub 1 

Uczeń łączy kocioł z 
przewodem powrotnym  
instalacji centralnego 
ogrzewania 

Połączył kocioł z 
przewodem powrotnym 
instalacji centralnego 
ogrzewania 

0 lub 1 

10 

Uczeń montuje filtr na 
przewodzie 
doprowadzającym zimną 
wodę do kotła 

Zamontował filtr na 
przewodzie 
doprowadzającym zimną 
wodę do kotła 

0 lub 1 

11 

Uczeń montuje zawór 
odcinający na przewodzie 
doprowadzającym zimną 
wodę do kotła. 

Zamontował zawór 
odcinający na 
przewodzie 
doprowadzającym zimną 
wodę do kotła. 

0 lub 1 

12 

Uczeń łączy kocioł z 
instalacją zimnej wody  

Połączył kocioł z 
instalacją zimnej wody 

0 lub 1 

13 

Uczeń montuje zawór 
odcinający na przewodzie 
ciepłej wody 

Zamontował zawór 
odcinający na 
przewodzie ciepłej wody 

0 lub 1 

14 

Uczeń łączy kocioł z 
instalacją ciepłej wody 

Połączył kocioł z 
instalacją ciepłej wody 

0 lub 1 

15 

Uczeń montuje zawór 
odcinający na przewodzie 
zasilającym instalację 
centralnego ogrzewania 

Zamontował zawór 
odcinający na 
przewodzie zasilającym 
instalację centralnego 
ogrzewania 

0 lub 1 

16 

Uczeń łączy kocioł  
z przewodem zasilającym 
instalacji centralnego 
ogrzewania 

Połączył kocioł  
z przewodem 
zasilającym instalacji 
centralnego ogrzewania 

0 lub 1 

Wykonywanie 
zadania  
z zachowaniem 
przepisów bhp  
i wymagań 
ergonomii 

17 

Uczeń łączy kocioł  
z kominem 

Połączył kocioł  
z kominem 

0 lub 1 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30

 

18 

Uczeń sprawdza 
poprawność wykonania 
zadania 

Sprawdził poprawność 
wykonanego zadania 

0 lub 1 

19 

Uczeń napełnia wodą 
instalację kotłową 

Napełnił wodą instalacje 
kotłową  

0 lub 1 

20 

Uczeń sprawdza szczelność 
wykonanych połączeń 

Sprawdził szczelność 
wykonanych połączeń 

0 lub 1 

21 

Uczeń utrzymuje ład  
i porządek podczas 
wykonywania ćwiczenia 

Podczas wykonywania 
ćwiczenia uczeń 
utrzymywał ład  
i porządek na stanowisku 
pracy 

0 lub 1 

Wykonywanie 
zadania  
z zachowaniem 
przepisów bhp  
i wymagań 
ergonomii 

22 

Uczeń porządkuje 
stanowisko pracy  

Uporządkował 
stanowisko pracy po 
wykonaniu ćwiczenia  

0 lub 1 

Prezentowanie  
i ocena 
wykonanego 
ćwiczenia 

23 

Uczeń prezentuje i ocenia 
wykonane ćwiczenie 

Ocenił jakość swojej 
pracy, wskazał 
ewentualne 
nieprawidłowości 

0 lub 1 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31

KARTA OBSERWACJI  
 

Imię i nazwisko …………………………………………………….. 

 

Wymagania dotyczące montażu gazowego kotła dwufunkcyjnego, 
wiszącego 

 

Wykonaj montaż dwufunkcyjnego gazowego kotła wiszącego, zgodnie z załączoną 
dokumentacją zawartą w instrukcji 

 
 

OBSZAR 

WYMAGA

Ń

 

CZYNNOŚCI OCENIANE I KRYTERIA WYKONANIA 

LICZBA 

PUNKTÓW 

Czynność 1.:Zapoznawanie się z dokumentacją zadania 
Kryterium wykonania: Uczeń zapoznał się z dokumentacją 
zadania 

 

Czynność 2.:Organizowanie stanowiska pracy 

Organizacja 
stanowiska 
pracy 

Kryterium wykonania: Uczeń zorganizował stanowisko pracy 
zgodnie z wymogami bhp i ergonomii 

 

Czynność 3.:Dobieranie: kotła, zaworu odcinającego - 4szt.,filtru 
do wody – 2 szt., zaworu zwrotnego – 2szt 
Kryterium wykonania: Uczeń dobrał: kocioł, zawór odcinający 
– 4 szt., filtr do wody – 2szt., zawór zwrotny – 2szt., 

 
 
 
 

Czynność 4.: Wyznaczanie miejsca montażu kotła, 
Kryterium wykonania: Uczeń wyznaczył miejsce montażu kotła 
zgodnie z dokumentacją, 

 

Czynność 5.: Montaż uchwytów do mocowania kotła, 
Kryterium wykonania: Uczeń zamontował uchwyty do 
mocowania kotła, 

 

Czynność 6 Zawieszanie kotła na ścianie, 
Kryterium wykonania: Uczeń zawiesił kocioł na ścianie, 

 

Czynność 7: Montaż filtra na przewodzie powrotnym instalacji 
centralnego ogrzewania, 
Kryterium wykonania: Uczeń zamontował filtr na przewodzie 
powrotnym  instalacji centralnego ogrzewania, 

 

Czynność 8: Montaż zaworu odcinającego na przewodzie 
powrotnym instalacji centralnego ogrzewania, 

Wykonywanie 
zadania z 
zachowaniem 
przepisów bhp  
i wymagań 
ergonomii 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kryterium wykonania: Uczeń zamontował zawór odcinający na 
przewodzie powrotnym instalacji centralnego ogrzewania, 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32

 

Czynność 9: Łączenie kotła z przewodem powrotnym instalacji 
centralnego ogrzewania 

 

Kryterium wykonania: Uczeń połączył kocioł z przewodem 
powrotnym instalacji centralnego ogrzewania, 

 

Czynność 10: Montaż filtra na przewodzie doprowadzającym 
zimną wodę do kotła, 

Kryterium wykonania: Uczeń zamontował filtr na przewodzie 
doprowadzającym zimną wodę do kotła, 

 

Czynność 11: Montaż zaworu odcinającego na przewodzie 
doprowadzającym zimną wodę do kotła, 
Kryterium wykonania: Uczeń zamontował zawór na przewodzie 
doprowadzającym zimną wodę do kotła, 

 

Czynność 12: Łączenie kotła z instalacją zimnej wody, 
Kryterium wykonania: 
Uczeń połączył kocioł z instalacją zimnej 
wody, 

 

Czynność 13: Montaż zaworu odcinającego na przewodzie cieplej 
wody, 
Kryterium wykonania: Uczeń zamontował zawór  odcinający na 
przewodzie cieplej wody, 

 

Czynność 14: Łączenie kotła z instalacją ciepłej wody 
Kryterium wykonania: Uczeń połączył kocioł z instalacją ciepłej 
wody, 

 

Czynność 15.: Montaż zaworu odcinającego na przewodzie 
zasilającym instalację centralnego ogrzewania, 
Kryterium wykonania: Uczeń zamontował zawór odcinający na 
przewodzie zasilającym instalację centralnego ogrzewania 

 

Czynność 16.: Łączenie kotła z przewodem zasilającym instalacji 
centralnego ogrzewania, 
Kryterium wykonania: Uczeń połączył kocioł z przewodem  
zasilającym instalacji centralnego ogrzewania, 

 

Czynność 17.: Łączenie kotła z kominem, 
Kryterium wykonania: Uczeń połączył kocioł z kominem, 

 

Czynność 18.: Sprawdzanie poprawności wykonania zadania, 
Kryterium wykonania: 
Uczeń sprawdził poprawność wykonania 
zadania, 

 

Czynność 19.: Napełnić wodą instalację kotłową  
Kryterium wykonania: 
Uczeń napełnił wodą instalację kotłową 

 

Czynność 20.: Sprawdzanie szczelności wykonanych połączeń 
Kryterium wykonania: 
Uczeń sprawdził szczelność wykonanych 
połączeń 

 

Czynność 21.: Utrzymywanie ładu i porządku na stanowisku pracy 

Wykonywanie 

zadania z 
zachowaniem 
przepisów 
bhp  
i wymagań 
ergonomii 

Kryterium wykonania: Uczeń utrzymywał ład i porządek na 
stanowisku pracy 

 

Czynność 22.: Porządkowanie stanowiska pracy 

 

Kryterium wykonania:  - uczeń po zakończeniu zadania 
uporządkował stanowisko pracy 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33

 

Czynność 23.: Prezentacja i ocena przez ucznia wykonanego 
zadania 

 

Prezentowan
ie i ocena 
wykonanego 
zadania 

 

Kryterium oceny: Uczeń zaprezentował swoją prace, ocenił jej 
jakośćwskazał ewentualne nieprawidłowości 

 

Łączna uzyskana liczba punktów 

 

Uzyskana 
liczba 
punktów 

Uzyskana ocena szkolna 

 

 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34

Przebieg testowania

 

  

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.  Zapoznaj uczniów ze sposobem testowania: „próba pracy” oraz z zasadami punktowania. 

4.  Przeprowadź z uczniami próbę ocen wykonywanych czynności, które będą w teście. 

5.  Omów z uczniami sposób wykonania zadania typu „próba pracy”, 

6.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 

7.  Rozdaj uczniom instrukcje wykonania zadania wraz z dokumentacją, podaj czas 

przeznaczony na wykonanie zadania. 

8.  Rozdaj uczniom zestawy niezbędnych materiałów, narzędzi . 

9.  Postaraj się stworzyć odpowiednią atmosferę podczas przeprowadzania pomiaru 

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

10.  Kilka minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o zbliżającym się 

czasie zakończenia wykonania ćwiczenia. 

11.  Wpisz do karty obserwacji wyniki przeprowadzonego testowania.. 

12.  Przeprowadź analizę uzyskanych wyników sprawdzianu i wybierz te czynności, które  

sprawiły uczniom największe trudności. 

13.  Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14.  Opracuj wnioski do dalszego postępowania, mającego na celu uniknięcie niepowodzeń 

dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia

 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Zapoznaj się z dokumentacją zadania. 
3.  Test „próba pracy” oceniany jest według punktacji określającej zarówno czynności 

wykonywane podczas testowania, jak i ich prawidłowość. 

4.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
5.  Zorganizuj stanowisko do wykonania ćwiczenia. 
6.  Zapoznaj się z dokumentacją zadania. 
7.  Zaplanuj miejsce montażu wiszącego, gazowego kotła dwufunkcyjnego i czynności 

konieczne do wykonania ćwiczenia. 

8.  Wykonaj czynności związane z montażem wiszącego, gazowego kotła dwufunkcyjnego. 
9.  Sprawdź poprawność montażu wiszącego, gazowego kotła z dokumentacją. 
10.  Skoryguj ewentualne błędy. 
11.  Utrzymuj ład i porządek na stanowisku pracy. 
12.  Po zakończonym zadaniu uporządkuj stanowisko pracy. 
13.  Zaprezentuj efekty swojej pracy, wskaż trudności lub niedociągnięcia. 
14.  Na wykonanie zadania masz 120 minut 

Powodzenia 

 
Materiały dla ucznia: 

–  instrukcja z dokumentacją zadania, 
–  kocioł wiszący, gazowy dwufunkcyjny, 
–  zawory odcinające - 4szt.,filtry do wody – 2 szt., zawory zwrotne – 2szt 
–  komplet kluczy płaskich, 
–  komplet kluczy oczkowych, 
–  komplet kluczy hydraulicznych, 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35

–  komplet wkrętaków płaskich, 
–  komplet wkrętaków krzyżakowych, 
–  poziomnica, 
–  przymiar składany, 
–  młotek, 
–  kombinerki, 
–  wiertarka udarowa z kompletem wierteł, 
–  apteczka pierwszej pomocy, 
–  środki ochrony ososbistej, 
–  literatura z rozdziału 7. 
 
 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36

7. LITERATURA 

 

1.  Cieślowski S., Krygier K.: Instalacje sanitarne cz. 1. WSiP, Warszawa 1998 
2.  Górecki A.: Wewnętrzne instalacje wodociągowe, ogrzewcze i gazowe z rur 

miedzianych. Branżowy Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej 
„INSTAL”, Warszawa 1996 

3.  Karty katalogowe firmy Brostal (

www.brostal.com.pl

 

4.  Karty katalogowe firmy BROTJE (

www.brotje.com.pl

5.  Karty katalogowe firmy Danffos 
6.  Karty katalogowe firmy FERRO (www.ferro.pl) 
7.  Karty katalogowe firmy Flamco (

www.flamco.pl

8.  Karty katalogowa firmy Konstal Olsztyn 
9.  Karty katalogowe firmy Kotłospław (www.kotlospaw.pl) 
10.  Karty katalogowe firmy Lumo (www.lumo.com.pl) 
11.  Karty katalogowe firmy Rothenberger (

www.rotenberger.pl

12.  Karty katalogowe firmy TMK (www.tmk.com.pl) 
13.  Karty katalogowe firmy Valvex (www.valvex.pl) 
14.  Karty katalogowe firmy Vaillant (www.vaillant.pl) 
15.  Karty katalogowe firmy Vissman (

www.vissman.pl

 

16.  Karty katalogowe firmy Wilo (

www.willo.pl

17.  Krygier K., Cieślowski S.: Instalacje sanitarne cz. 2. WSiP, Warszawa 1998 
18.  Krygier K.,Klinke T.: Ogrzewnictwo, wentylacja, klimatyzacja. WSiP, Warszawa 2005 
19.  Mizielińska K.,Olszak J.: Gazowe i olejowe źródła ciepła małej mocy. Oficyna 

wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2005  

20.  Mroczek W.: Ogrzewanie podłogowe z rur wielowarstwowych (PE-AL.-PE) Systemu 

KISAN, Instrukcja 2, PT-H „Kisan”, Warszawa 2002 

21.  Murator – Wydanie specjalne 3/2000 
22.  Płuciennik M.: Warunki techniczne wykonywania i odbioru instalacji ogrzewczych. 

COB-RTI „INSTAL”, Warszawa 2003 

23.  PN-91/B-02413: Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie instalacji ogrzewań 

wodnych systemu otwartego. Wymagania. 

24.  PN-91/B-02420: Ogrzewnictwo. Odpowietrzenie instalacji ogrzewań wodnych. 

Wymagania. 

25.  PN-B-02414/1999: Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie instalacji ogrzewań 

wodnych systemu zamkniętego z naczyniami wzbiorczymi przeponowymi. Wymagania. 

26.  PN-EN-303-5:2002 Kotły grzewcze. Kotły grzewcze na paliwo stałe z ręcznym  

i automatycznym zasypem paliwa o mocy nominalnej do 300 kW. Terminologia, badania  
i oznakowania. 

27.  PN-EN-303-1:2000: Kotły grzewcze. Kotły grzewcze z palnikami nadmuchowymi. 

Terminologia, ogólne wymagania, badania i określenia. 

28.  PN-EN-297:2002: Kotły centralnego ogrzewania opalane gazem. Kotły typu B11  

i B11BS, z palnikami atmosferycznymi, o nominalnym obciążeniu cieplnym 
nieprzekraczającym 70 kW.  

29.  Rettig Heating Spółka z o.o.,(www.purmo.com.pl) 
30.  Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dn. 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków 

technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie 

background image

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37

31.  Rubik M.: Centralne ogrzewanie, wentylacja, ciepła i zimna woda oraz instalacje gazowe 

w budynkach 

jednorodzinnych. 

Ośrodek Informacji „Technika instalacyjna 

 

w budownictwie”, Warszawa 2000 Sp.zo.o., Warszawa 2003 

32.  Sękowski K.: Poradnik projektanta i wykonawcy-system Kan-therm, KAN 
33.  Spaethe / Mast: Ogrzewanie – praktyczny poradnik instalatora w pytaniach 

 

i odpowiedziach Instalator Polski, Warszawa 1998 

34.  „THERMA” Spółka oo. Przedsiębiorstwo Komunalne w Bielsku Biała 
35.  Wasilewski Z.: Rysunek zawodowy – Instalacje sanitarne i rurociągi przemysłowe. 

WSiP, Warszawa 1993