Politechnika Poznańska - Zakład Tworzyw Sztucznych 
__________________________________________________________________________________________ 

Laboratorium: Metody badań właściwości tworzyw sztucznych _Aktualizacja: wrzesień 2009_DCK 

 

TEMAT 5: Badanie udarności tworzyw sztucznych 

 

OBOWIĄZUJĄCE ZAGADNIENIA: 

1.

 

definicja udarności, 

2.

 

wpływ karbu na wytrzymałość tworzyw sztucznych, 

3.

 

metody oznaczania udarności tworzyw sztucznych, 

4.

 

wpływ struktury na właściwości mechaniczne tworzyw sztucznych. 

 

LITERATURA: 

1.

 

Broniewski T. i inni: Metody badań i ocena własności tworzyw sztucznych, WNT, 1970 

2.

 

Praca zbiorowa (pod red. D. Senczyka): Materiałoznawstwo instalacyjne, Wyd. PP, 1998 

3.

 

Łączyński B.: Tworzywa wielkocząsteczkowe. Rodzaje i właściwości. WNT, 1982 

4.

 

PN/C-89029 – Tworzywa sztuczne. Oznaczanie udarności metodą Charpy 

5.

 

PN/C-89050 – Tworzywa sztuczne. Oznaczanie udarności metodą Izoda 

6.

 

ISO 8256 – Plastics – Determination of tensile-impact strength. 

 

CEL ĆWICZENIA: 

 

Celem  ćwiczenia  jest  poznanie  metod  oznaczania  udarności  tworzyw  sztucznych,  

a  takŜe  wpływu  charakteru  obciąŜenia,  obecności  karbu  oraz  struktury  polimeru  na  badaną 

cechę.  Cel  ćwiczenia  realizowany  jest  poprzez  pomiary  udarności  próbek  z  karbem  i  bez 

wykonanych  z  tworzyw  o  odmiennej  strukturze.  Oznaczanie  udarności  odbywa  się  zarówno  

w próbie dynamicznego rozciągania, jak i zginania. 

 

PRZEBIEG ĆWICZENIA: 
 

 

Na  połowie  próbek  przeznaczonych  do  badań  naciąć  karb  zgodnie  z  PN.  Zmierzyć  

w  połowie  długości  próbki  jej  wysokość  i  szerokość  (w  przypadku  próbki  z  karbem  –  

w  środku  karbu)  z  dokładnością  do  0,1  mm.  Wyzerować  przyrząd  pomiarowy.  Unieść 

wahadło młota i zablokować w górnym połoŜeniu. Próbkę zamocować w uchwycie przyrządu 

(w  przypadku  rozciągania)  lub  ułoŜyć  na  podporach  (w  przypadku  zginania).  W  metodzie 

Charpy  próbkę  umieścić  w  ten  sposób,  aby  ostrze  młota  trafiało  w  środek  próbki.  Próbki  

z karbem układać na podporach tak, aby karb znajdował się po przeciwnej stronie uderzenia 

Politechnika Poznańska - Zakład Tworzyw Sztucznych 
__________________________________________________________________________________________ 

Laboratorium: Metody badań właściwości tworzyw sztucznych _Aktualizacja: wrzesień 2009_DCK 

młota,  a  jego  środek  wypadał  dokładnie  w  płaszczyźnie  ruchu  ostrza  młota.  Przeprowadzić 

pomiar zwalniając blokadę wahadła młota. Na skali przyrządu odczytać wartość pracy zuŜytej 

na dynamiczne zniszczenie próbki. 

 

 

Udarność U (U

k

) obliczyć w kJ/m

2 

 wg wzoru: 

h

b

L

U

⋅

=

         lub      

k

k

h

b

L

U

⋅

=

       [kJ/m

2

] 

w którym:  

L - praca zuŜyta na dynamiczne zniszczenie próbki, J 

b - szerokość próbki, mm 

h - wysokość próbki, mm 

h

k

 – wysokość próbki w miejscu karbu (

≈

 2/3 h), mm 

Badaniom naleŜy poddać po 3 próbki z kaŜdego rodzaju tworzywa.  

 

Tabela wyników (wzór dla pojedynczego oznaczenia): 

Nr 

próbki 

Rodzaj tworzywa 

b 

h (h

k

) 

b

⋅⋅⋅⋅

h (b

⋅⋅⋅⋅

h

k

) 

L 

U (U

k

) 

[kJ/m

2

] 

1. 

2. 

3. 

 

 

 

 

 

 

Wartość średnia: 

Odchylenie standardowe: 

 

 

 

Wnioski: 

1.

 

Określić odporności tworzywa na działanie karbu wyznaczając, tzw. udarność względną, 

czyli stosunek Uk/U. 

2.

 

Ocenić  zaleŜność  odporności  badanych  tworzyw  na  obciąŜenia  uderzeniowe  od  rodzaju 

obciąŜenia (rozciąganie, zginanie).  

3.

 

Przeanalizować wpływ struktury polimeru na jego odporność na obciąŜenia dynamiczne.