1.Postulaty
statyki
1)Zasada
równoległoboku
R=P
1
+P
2
2)
Dwie siły przyłożone do
ciała
sztywnego
równoważą
się
tylko
wtedy,
gdy
działają
wzdłuż tej samej prostej,
są przeciwnie skierowane
i mają te same wartości
liczbowe
3)
Działanie
układu sił przyłożonych
do ciał sztyw. nie ulegnie
zmianie, gdy do układu
dodamy
lub
odejm.
dowolny
układ
równoważących się sił
tzw.
układ
zerowy
4)Zasada zesztywnienia
–
równowaga
sił
działających
na
ciało
odkształcalne
nie
zostanie naruszona przez
zesztywnienie tego ciała
5)
Każdemu
działaniu
towarzyszy równe co do
wartości
i
przeciwnie
skierowane wzdłuż tej
samej
prostej
przeciwdziałanie 6)Każde
ciało
nieswobodne
można
myślowo
oswobodzić od więzów,
zastępując przy tym ich
działanie
odpowiednimi
reakcjami.
2. Twierdzenie o trzech
siłach-
Aby
3
nierównoległe do siebie
siły działające na ciało
sztyw.
były
w
równowadze,
linie
działania tych sił muszą
się przecinać w jednym
punkcie, a same siły
tworzyć
trójkąt
zamknięty.
3. Varignon Moment
względem
dowolnego
punktu O wypadkowej
dwóch sił równy jest
sumie
momentów
sił
wypadkowych
względem
tego punktu.
4. Para sił - Układ dwóch
sił
równoległych
nie
leżących
na
jednej
prostej. Aby pary sił
działające
w
jednej
płaszczyźnie znajdowały
się w równowadze, suma
momentów tych par musi
być równa zeru.
5.Moment siły – Aby siły
zbieżne leżące w jednej
płaszczyźnie
były
w
równowadze,
sumy
rzutów tych sił na osie
układu muszą być równe
zero.
M
o
=rFsin(r,F)
∑M
i
=0
6. Kratownica
– jest to
układ złożony z prętów
połączonych
przegubowo,
mający
niezmienną
postać
geometryczną. Warunek
sztywności p=2w-3
7. Redukcja płaskiego
układu sił
P’=P
a’=-a
8.
Redukcja
przestrzennego ukł. Sił
– dowolny układ sił
przyłożonych do jednego
punktu zastąpić możemy
jedną siłą wypadkową
przyłożoną w tym punkcie
i
równą
sumie
geometrycznej sił.
9.Tarcie
–
zjawisko
powstawania
sił
stycznych do powierzchni
styku dwóch ciał. Siły te
nazywamy siłami tarcia.
Możemy je opisać jako
siły oporu zapobiegające
ruchowi, który by powstał
gdyby tarcia nie było
10.
Kinematyczne
równania
ruchu
–
x=f
1
(t), y=f
2
(t), z=f
3
(t)
–
równania parametryczne
toru punktu lub
11.
Definicja prędkości -
Prędkość punktu jest
wektorem
określonym
przez pierwszą pochodną
wektora
położenia
względem czasu.
12.
Definicja
przyspieszenia - Wektor
dany
przez
pierwszą
pochodną
wektora
prędkości
lub
dugą
pochodną
wektora
położenia
względem
czasu
13.
Przyspieszenie
styczne; p. normalne
–
przysp. styczne -
; przysp. normalne
-
, gdzie p-
promień krzywizny
14. Droga
– s=∫vdt
15. Rzut pionowy
– rzut
punktu materialnego z
daną
prędkością
w
kierunku
pionowym.
Szczególnym
przypadkiem jest spadek
swobodny
x=0
y=(gt
2
)/2
16. Rzut poziomy
x=V
o
t
y=(gt
2
)/2
17. Rzut ukośny
x=V
o
tcosα
y=V
o
tsinα
18 Rodzaj
e ruchów bryły
Ruch postępowy- jeżeli bryła
porusza się tak że jej chwilowe
położenia są równoległe do
położenia początkowego.
Ruch obrotowy-
Jeżeli dwa
punkty bryły są stałe, tworzą
wtedy oś obrotu bryły
Ruch płaski- traktujemy jako
chwilowy ruch obrotow
y wokół
chwilowego środka obrotu
19 Prędkość i przyspieszenie
Punktu
bryły
w
ruchu
postępowym
Prędkość:
Prędkości wszystkich punktów
bryły poruszającej się ruchem
postępowym są w danej chwili
wektorami równoległymi.
Przyspieszenie:
Przyspieszenia
wszystkich
punktów
bryły
w
ruchu
postępowym są w danej
chwili wektorami równoległymi.
20 Prędkość i przyspieszenie
punktu
bryły
w
ruchu
obrotowym
Prędkość:
Prędkość liniowa dowolnego
punktu bryły w ruchu obrotowym
jest
równa
iloczynowi
wektorowemu
wektora
prędkości
kątowej przez wektor położenia
punktu (początek układu na
osi obrotu).
Przyspieszenie:
Całkowite
przyspieszenie
dowolnego punktu bryły w ruchu
obrotowym
jest
sumą
geometryczną przyspieszeń:
Obrotowego i poosiowego
21
Prędkość kątowa
22
Przyspieszenie kątowe
jest wektorem leżącym na osi
obrotu i skierowanym zgodnie z
regułą śruby prawoskrętnej.
Jeśli współrzędną kątową ciała
określa kąt α, a wartość
prędkości kątowej oznaczymy
jako
ω,
to
wartość
przyspieszenia
kątowego
ε
wynosi:
d
dt
d
2
dt
2
2
4 Prędkość i przyspieszenie
bryły w ruchu płaskim
Prędkość:
Przyspieszenie
26 Chwilowy środek obrotu
Punkt, którego prędkość w
danej chwili jest równa zeru.
Wyznaczenie środka obrotu
W układzie ruchomym
W
układzie nie ruchomym
r
c
o'
r
c
'
27 Centroida
Krzywa łącząca chwilowe środki
obrotu
Ruchoma
Miejsce
geometryczne
chwilowych
środków obrotu figury płaskiej w
układzie
ruchomym
Nieruchoma
Miejsce
geometryczne (nie ściągaj!!)
chwilowych
środków
obrotu
figury
płaskiej
w
układzie
nieruchomym
28 Prędkość i przyspieszenie
bryły w ruchu kulistym
prędkość
przyspieszenie
29 Układ Eulera
Prędkość
31 Przyspieszeni kątowe w
przypadku precesji regularnej
32 Ruch ogólny
Podstawowy + kulisty 6 stopni
swobody
33 ruch złożony punktu
Ruch punktu względem układu
nieruchomego
nazywamy
ruchem
bezwzględnym,
a
względem układu ruchomego
ruchem
względnym.
Ruch
układu ruchomego względem
układu
nieruchomego
nazywamy ruchem unoszenia
34 Prędkość bezwzględna
Jest
wypadkową
prędkości
unoszenia i prędkości względnej
35 Przyspieszenie bezwz.
Jest
sumą
wektorową
przyspieszenia
unoszenia,
względnego i przyspieszenia
Coriolisa
a
b
a
u
a
w
a
c
36.Przyspieszenie
Coriolisa,
dodatkowe
przyspieszenie
liniowe, które ma w ruchomym
układzie
odniesienia
(np.
związanym z obracającą się
Ziemią)
poruszające
się
względem niego ciało dzięki
ruchowi
obrotowemu
tego
układu.
37 Prawa ruchu Newtona
Prawo pierwsze.
Każde ciało
trwa w stanie spoczynku lub w
stanie
ruchu
jednostajnego
prostoliniowego dopóty, dopóki
siły nań działające tego stanu
nie zmienią.
Prawo drugie.
Zmiana ilości
ruchu (czyli pędu lub impulsu)
jest proporcjonalna do siły
działającej i ma kierunek prostej,
wzdłuż której ta siła działa.
Oznaczając
przez
P
siłę
działającą na punkt materialny,
a przez mv
jego pęd (m - masa,
v -
prędkość), treść drugiego
prawa
Newtona
możemy
Î
®
=
d
w
®
dt
=
w
2
®
‰
w
1
®
+
w
2
®
=
w
2
®
‰
w
1
®
r
c
'
=
w
‰
n
o
'
w
2
wyrazić
następującym
równaniem
wektorowym
Jeżeli m=const. To P=ma
Prawo
trzecie.
Każdemu
działaniu towarzyszy równe i
przeciwne
zwrócone
oddziaływanie, czyli wzajemne
działania dwóch ciał są zawsze
równe i skierowane przeciwnie.
Prawo czwarte.
Jeżeli na punkt
materialny o masie m
działa
jednocześni kilka sił, to każda z
nich działa niezależnie od
pozostałych, a wszystkie razem
działają tak, jak jedna tylko siła
równa
wektorowej
sumie
wektorów
danych
sił.
Prawo
piąte
(grawitacji).
Każde dwa punkty materialne
przyciągają się wzajemnie z siłą
wprost
proporcjonalną
do
iloczynu ich mas (m
1
, m
2
) i
odwrotnie proporcjonalną do
kwadratu odległości r między
nimi. Kierunek siły leży na
prostej łączącej te punkty.
P
k
m
1
m
2
r
2
38 Zasada d’Alemberta
W ruchu punktu materialnego
układ sił czynnych i reakcji
więzów
równoważy
się
z
pomyślaną siłą bezwładności.
39.Zasada zachowania pędu:
Równanie:
Wyraża zasadę pędu dla punktu
materialnego. Pochodna pędu
punktu materialnego jest równa
sumie sił działających na dany
punkt. Powyższe równanie jest
ogólniejszym
sformułowaniem
drugiej zasady dynamiki. Jeżeli
teraz:
Jest to zasada zachowania
pędu dla punktu.
40.Zasada pędu i popędu.
Zasada pędu i popędu (lub
inaczej,
prawo
zmienności
pędu)
Przyrost
pędu
układu
materialnego w skończonym
przedziale czasu jest równy
popędowi wektora głównego sił
zewnętrznych działających na
ten układ.
t
dt
W
p
t
p
0
)
0
(
)
(
41.Zasada zachowania krętu.
Pochodna
względem
czasu
krętu
punktu
materialnego
względem
nieruchomego
bieguna
O
jest
równa
momentowi
względem
tego
bieguna
wypadkowej
sił
działających na dany punkt
materialny.
dK
0
/ dt = M
0
42.Zasada krętu i pokrętu.
Zasada krętu i pokrętu
Przyrost
krętu
układu
materialnego
względem
dowolnego
nieruchomego
punktu jest równy pokrętowi
momentu
głównego
sił
zewnętrznych względem tego
samego punktu.
t
O
O
O
dt
M
k
t
k
0
)
0
(
)
(
43.Dynamiczne
równania
ruchu punktu materialnego.
44.Definicja pracy.
Praca
jest
to
mechaniczny
sposób
przekazu
energii.Jednostką pracy jest Jul.
45.Moc mechaniczna.
Mocą siły nazywamy pracą
wykonaną w jednostce czasu.
Jeśli praca siły zmienia się z
czasem to wówczas moc jest
pochodna
pracy
względem
czasu: M=
dt
dL
[W]
46.Zasada
równoważności
pracy i energii kinetycznej.
Jeżeli na poruszający się punkt
materialny o masie m działa siła
czynna
P
to
przyrost
en.
kinetycznej tego punktu jest
równy pracy wykonanej przez
siłę działającą na ten punkt:
L=1/2mV
2
k
- 1/2mV
2
p
48.Potencjalne
(zachowawcze) pole sił.
POLE JEST POTENCJALNYM
POLEM SIL, GDY PRACA PRZY
PRZESOWANIU PUNKTU NIE
ZALEZY
OD
DROGI
(TZN
PRACA
PO
DRODZE
ZAMKNIETEJ = 0)
CENTRALNE POLE SIL:
POLE SIL O TEJ WLASNOSCI
ZE LINIE DZIALANIA SIL TEGO
POLA ZAWSZE PRZECHODZA
PRZEZ JEDEN PUNKT
Zdolność do wykonania pracy
ciała
znajdującego
się
w
spoczynku
nazywamy
en.
potencjalną E
p
: E
p
=mgh.
49.Twierdzenie
o
ruchu
środka masy układu punktów
materialnych.
W
F
mr '
'
,
gdzie
F
-R,
W
=0
0
2
2
2
2
Mr
dt
d
mr
dt
d
; Mr
0
’’=R
Ruch
układów
punktów
materialnych odbywa się tak
jakby cała masa układu skupiona
była w jego środku masy i na
który to punkt działają wszystkie
siły zewnętrzne.
→ →
M ro = R
50.Pęd
układu
punktów
materialnych.
R
MV
dt
d
0
;
Q=MV
0
=
mV
-
pęd
ukł.
punktów_materialnych;
R
dt
dQ
-
zasada pędu
Na pęd ma tylko wpływ siła zew,
a nie wew.
R=0 >> Q=const
Jeżeli jedno ciało zyskuje pęd to
drugie też go zyskuje lecz z
przeciwnym znakiem.
PED DOTYCZY TYLKO RUCHU
POSTEPOWEGO,
NIE
OBROTOWEGO, BO NIE MA
MASY
BEZWLADNOSCI
PREDKOSCI KATOWEJ
ZASADA ZACHOWANIA PEDU:
JEŻELI
NA
UKLAD
NIE
DZIALAJA
SILY
LUB
DZIALAJACE SILY SIĘ ZNOSZA
TO PED JEST STALY CZYLI
ZACHOWANY R=0 TO Q=const.
OKRESLA SIĘ GO TYLKO
PRZY RUCHU POSTEPOWYM,
PRZY RUCHU OBROTOWYM
NIE ISTNIEJE.
51.Kręt
układu
punktów
materialnych.
K
s
=
ρ
i
*mV
i
– kręt
c
c
M
dt
dK
Zmiana krętu ukł. punktów mat.
W czasie wywołana jest przez
moment główny działający na
układ
brany
względem
nieruchomego
punktu
lub
środka masy.
M
c
=0 >> K
c
=const
52.Energia kinetyczna układu
punktów materialnych.
Energia
kinetyczna
układu
punkt
ów
materialnych
jest
równa sumie energii kinetycznej
w ruch postępowym i energii
kinetycznej w ruchu względnym
dookoła środka masy C układu.
E =½V
c
p+½ωK
c
; p=mV
c
;
K
c
=I
c
ω
53.Twierdzenie Koeniga.
Energia
kinetyczna
układu
punk
tów materialnych równa
jest sumie energii kinetycznej,
jaką miałby pkt materialny o
masie
całego
układu,
poruszający się z prędkością
środka masy oraz energii
kinetycznej
tegoż
układu
względem środka masy.
54.
Zasada
zachowania
energii mechanicznej - w
układzie
izolowanym
suma
składników wszystkich rodzajów
energii całości (suma energii
wszystkich jego części) układu
jest stała (nie zmienia się w
czasie).
55. Wahadło matematyczne
0
sin
"
0
sin
"
sin
"
sin
2
2
l
g
g
ml
ml
mgl
ml
mgl
M
z
56. Wahadło fizyczne
Wahadłem fizycznym nazywamy
s
wobodnie obracające się ciało
materialne względem stałego
punktu.
0
sin
"
sin
"
sin
g
I
ms
mgs
I
mgs
M
y
F
M
z
z
z
z
Porównując to równanie z
wahadłem
matematycznym
otrzymujemy
ms
I
l
z
red
długość
zredukowana
Okres wahadła
mgs
I
g
l
g
l
T
z
red
2
2
2
Rozwiązanie:
)
cos(
0
t
A
57. Drgania swobodne
Aby wystąpiły drgania, punkt
musi poruszać się ruchem
prostoliniowym pod wpływem
siły F
przyciągającej ten punkt
do stałego punktu O zwanego
środkiem drgań.
Siła
sprężystości
jest
proporcjonalna do wychylenia
punktu
F = -kx, k-
stała sprężystości.
Równanie będzie miało postać
mx” = F
mx” = -kx lub
m
k
x
m
k
x
0
"
Otrzymujemy
równanie
różniczkowe drgań swobodnych
,
0
"
2
x
x
częstość
ruchu.
Otrzymane
równanie
jest
równaniem
liniowym,
jednorodnym drugiego rzędu.
Rozwiązanie:
)
sin(
t
a
x
(a-
amplituda(max.wychylenie),
-
faza początkowa ruchu drgań
)
(
t
-
faza drgań)
Ruch określony powyższym
wzorem jest okresowy o okresie
k
m
T
m
k
T
2
,
2
58. Drgania tłumione
Drgania tłumione występują w
ośrodku stawiającym opór. Siły
oporu są proporcjonalne do
prędkości
'
*
x
R
x
-
siła
tłumiąca.
Równania ruchu:
m
n
m
k
x
nx
x
x
kx
mx
2
,
0
'
2
"
'
"
2
Ponieważ
równanie
charakterystyczne
0
2
2
2
n
jest kwadratowe, to mogą zajść
3
przypadki(delta
większa,
mniejsza, równa 0)
1.Małe
tłumienie
0
n
Rozwiązanie:
)
sin(
2
2
t
n
ae
x
nt
Jeżeli
0
,
tox
t
-
drgania
zanikają.
d
dt
=
m
n
1
+
m
n
2
...
+
m
n
n
=
P
1
+
P
2
+
...
+
P
n
d
m
n
dt
=
P
Okres:
2
2
2
2
,
2
n
n
T
t
2.Duże
tłumienie.
0
n
Mamy rozw.
rzeczywiste nie będzie drgań.
Rozwiązanie
)
sinh(
2
2
t
n
ae
x
nt
Ruch ten nie jest ruchem
okresowym, nie ma drgań.
3.Tłumienie krytyczne
0
n
Rozwiązanie:
)
(
2
1
t
C
C
e
x
nt
Brak okresowości, brak drgań.
60. Drgania wymuszone
Jeżeli na punkt dodatkowo
działa
siła
wymuszająca
okresowa to występują drgania
wymuszone.
Siła wymuszająca S=H sin(pt),
p-
czestość siły wymuszającej.
Równanie ruchu tych drgań
m
H
h
m
k
pt
h
nx
x
pt
H
kx
mx
,
)
sin(
'
2
"
)
sin(
"
Rozwiązanie ostateczne tych
drgań
)
sin(
)
sin(
2
2
pt
p
h
t
a
x
Jest to złożenie dwóch drgań:
własnych
i
wymuszonych.
Widzimy, że amplituda drgań
wymuszonych
2
2
p
h
B
zależy od częstości drgań
wymuszonych.
Jeżeli
toB
p
,
i
występuje
rezonans.
W
przypadku
rezonansu
rozwiązanie drgań będzie miało
postać.
)
cos(
2
)
sin(
t
t
h
t
a
x
61.
Rezonans-
zjawisko
fizyczne zachodzące dla drgań
wymuszonych, objawiające się
pochłanianiem energii poprzez
wykonywanie drgań o dużej
amplitudzie
przez
układ
drgający
dla
określonych
częstotliwości drgań.
62.
Amplituda-
nieujemna
wartość określająca wielkość
przebiegu funkcji okresowej.
63.
Okres drgań, dla ruchu
periodycznego czas, po jakim
układ drgający znajduje się
ponownie w takiej samej fazie.
64.
Częstotliwość określa
liczb
ę cykli zjawiska
okresowego występujących w
jednostce czasu. W układzie SI
jednostką częstotliwości jest
herc (Hz)
.
65.
ω
o
– częstość własna
drgań oscylatora – określa
liczbę pełnych drgnięć w
jednostce czasu.
66.
Dla drgań harmonicznych
opisanych
równaniem
fazą drgań określa się argument
funkcji sinus, czyli
lub
resztę z dzielenia tego kąta
przez miarę kąta
pełnego
Faza drgań
nieharmonicznych.
Dla drgań nieharmonicznych w
których można wyróżnić drganie
o najdłuższym okresie, fazę
drgań określa się jako fazę
drgania składowego o
najdłuższym okresie.
67.
Kąt
φ nazywa się fazą
początkową drgań, czyli fazą w
chwili początkowej t = 0.
71. Reakcje dynamiczne
dynamiczne
reakcje
R
R
const
B
A
_
,
.
Korzystamy
z
zasady
d’Alemberta
Siły odśrodkowe muszą się
równoważyć z siłami reakcji.
Równania będą
0
0
0
0
_
2
2
2
2
xzdm
l
R
yzdm
l
R
momenty
ydm
R
R
xdm
R
R
sił
równania
Bx
By
By
Ay
Bx
Ax
Oznaczając
xz
yz
c
c
D
xzdm
D
yzdm
my
ydm
mx
xdm
,
,
mamy
0
0
0
0
2
2
2
2
xz
Bx
yz
By
c
By
Ay
c
Bx
Ax
D
l
R
D
l
R
my
R
R
mx
R
R
2
2
2
2
By
Bx
B
Ay
Ax
A
R
R
R
R
R
R
Reakcje znikają tylko wtedy, gdy
0
,
0
,
0
,
0
yz
xz
c
c
D
D
y
x
Aby reakcje dynamiczne były
równe zeru oś obrotu musi być
centralną
główną
osią
bezwładności
72
Długość
zredukowana
wahadła fizycznego
Wahadłem fizycznym nazywamy
swobodnie obracające się ciało
materialne względem stałego
punktu.
73 Kręt bryły w ruchu
obrotowym
74 Energia kinetyczna bryły w
ruchu obrotowym
75 Energia kinetyczna bryły w
ruchu płaskim
76 Środek masy bryły
77
Środek
masy
układu
punktów materialnych
Środek masy określony jest
następująco:
Zgodnie z III zasadą dynamiki
Newtona
ponieważ
występują parami.
Pi -
siły zewnętrzne;
Wi -
siły wewnętrzne;
78
Definicja
momentu
bezwładności
Momentem
bezwładności
punktu materialnego względem
płaszczyzny,
osi lub bieguna nazywamy
iloczyn masy tego punktu przez
kwadrat odległości tego punktu
od płaszczyzny, osi lub bieguna.
I = mr
2
79
Główny
moment
bezwładności
Momenty
bezwładności
względem punktu
I
xx
=
x
2
dm
I
yy
=
y
2
dm
I
zz
=
z
2
dm
Momenty
bezwładności
względem osi
I
x
=
(y
2
+ z
2
) dm = I
yy
+ I
zz
I
y
=
(x
2
+ z
2
) dm = I
xx
+ I
zz
I
z
=
(x
2
+ y
2
) dm = I
xx
+ I
yy
Momentem dewiacji (zboczenia)
80
Dewiacyjne
momenty
bezwładności
Momentem dewiacji (zboczenia)
w płaszczyźnie dwóch osi
układu
współrzędnych
karteziańskich
jest
całka
iloczynów mas i ich odległości
od płaszczyzn. Jest on zależny
od rozkładu mas i kierunku osi
trzeciej.
I
xy
= I
yx
=
xy dm
I
yz
= I
zy
=
yz dm
I
zx
= I
xz
=
zx dm
81 Tw. Steinera
Moment
bezwładności
względem dowolnej osi jest
równy momentowi względem osi
równoległej
przechodzącej
przez
środek
masy
powiększonemu o iloczyn masy
całkowitej
układu przez kwadrat odległości
obu osi.
I
z
= I
xx
+ I
yy
= I
z’
+ md
2
I
l
= I
0
= md
2
82
Moment
bezwładności
względem
dowolnie
skierowanej osi
Moment
bezwładności
względem osi: I=
V
r
2
dm, zatem:
I = I
x
cos
2
α + I
y
cos
2
β + I
z
cos
2
γ−2Dxy cos α cos β − 2Dyz
cos β cos γ − 2Dzx cos γ cos α
83 Główna oś bezwładności
Można
przyjąć
układ
współrzędnych taki, ze Dαβ =0.
I
1
x
2
+ I
2
y
2
+ I
3
z
2
= k
2
gdzie I
1
,
2
,
3
-
główne momenty
bezwładności
Takimi osiami są: każda oś
symetrii, każda prosta
⊥ do
płaszczyzny symetrii, każda
prosta, na której leżą środki mas
warstw
elementarnych,
otrzymanych przez podział ciała
płaszczyznami prostopadłymi do
tej prostej.
84.
Centralna
oś
bezwładności
85. Główna centralna oś
bezwładności
Są to osie główne przechodzące
przez środek masy
86. Macierz bezwładności
Macierz
bezwładności
jest
macierzą
symetryczną.
Elementy na przekątnej –
momenty
bezwładności.
Elementy poza przekątną –
momenty
dewiacyjne
bądź
iloczyny bezwładności.