Leczenie homeopatyczne bólów głowy

Wprowadzenie

Ból jest przykrym i wielce dokuczliwym doznaniem. Powstaje na skutek podrażnienia bólowych zakończeń
nerwów   czuciowych.   Zakończenia   te   mają   bardzo   prostą   budowę.   Stanowią,   właściwie   wolne   końcówki
wypustek   komórek   czuciowych.   Są   rozmieszczone   we   wszystkich   żywych   fragmentach   ludzkiego   ciała.
Fragmenty   paznokci   i   włosów,   które   możemy  swobodnie   i   bezbólo¬wo   obcinać,   nie   stanowią   już   żywych
tkanek. 
Podrażnienie   bólowych   zakończeń   nerwów   czuciowych   powstaje   na   skutek   działania   bądź   to   bodźców
zewnętrznych,   na   przykład,   urazów   fizycznych   i   chemicznych   bądź   to   na   skutek   działania   bodźców
wewnętrznych   związa¬nych   z   procesami   chorobowymi   toczącymi   się   w   różnych   tkankach   i   narządach. 
Ból odczuwa się dopiero wówczas, gdy nasilenie bodźców przekracza tzw. granice fizjologiczne. Wrażliwość
bólowa   ma   charakter   osobniczy.   Jest   różna   w   zależności,   na   przykład,   od   wieku:   noworodki   są   prawie
niewrażliwe na ból, natomiast dzieci są bardziej wraż1iwe od dorosłych.

Bóle głowy, mogą mieć różnorodne przyczyny. Mogą one być między innymi spowodowane procesami 
chorobowymi w takich narządach, jak: mózg, zatoki oboczne nosa, oczy, zęby, tętnice, żołądek, jelito grube, 
odbytnica, nerki, wątroba. Moliwy jest też taki ból głowy, który powstaje na skutek podrażnienia narządów 
zmysłu bodźcami wprawdzie właściwymi dla nich, jednakże o bardzo dużym nasileniu. Silny dźwięk, 
oś1epiający snop światła reflektorów mogą tez spowodować ból głowy. Oczywiście mogą one również 
spowodować inne skutki chorobowe w oczach i uszach. Mogą też się pojawić bóle głowy które są niejako 
wyodrębnione z jakiegoś zespołu zmian chorobowych składających się na konkretną jednostkę chorobową, nie 
są jej elementem i nie są też jej objawem.
Bóle głowy dzieli się zwykle na bóle objawowe i samoistne.
Objawowe bóle głowy, jak łatwo się tego domyś1eć, są to dolegliwości będące oznakami innych stanów 
chorobowych. Objawowe bóle głowy są właśnie przez te stany wywoływane. Zwalczanie obja¬wowych bólów 
głowy wymaga oczywiście leczenia choroby zasadniczej, tej właśnie, której bóle głowy są objawami. Leczenie 
takie jest zwykle prowadzone przez lekarzy specjalistów z dziedzin medy¬cyny, które tymi zasadniczymi 
chorobami się zajmują. Niekiedy choroby te mogą również być leczone homeopatycznie.
Jest więc oczywiste, ze każdy przewlekły ból głowy wymaga ba¬dania lekarskiego..
Bóle samoistne natomiast są to zwykle różnorakie przykre od¬czucia w obrębie głowy związane z zaburzeniami
naczynioruchowymi w obrąbie tętnic ukrwienia czaszkowego. Nie znajdujemy dla nich wyraźnego wyjaśnienia 
przez odwołanie się do wiedzy o jakiejś innej konkretnej chorobie. Ból głowy samoistny sam niejako stanowi 
istotę choroby. Ból samoistny, który współwystępuje z zaburzeniami ze strony innych narządów nie jest, jak z 
tego wynika. niezbędnym składnikiem do1egliwości, które w tych zaburzeniach się pojawiają i nie jest 
oczywiście ich objawem patognomonicznym (takim, po którym rozpoznajemy ewentualną chorobę 
współwystępującą). O bólu samoistnym głowy można też powiedzieć po prostu, że nie jest on objawem żadnej 
innej choroby.
Oczywiście samoistnemu bólowi głowy nie zawsze towarzyszą inne objawy. Samoistny ból głowy, jeśli ma 
charakter dolegliwości przewlekłej, jako pojedynczy objaw występuje jednak tylko sporadycznie.
Pośród samoistnych bólów głowy wyodrębnia się migreny. Klasycznie migrenami nazywano napadowe i 
nawracające, jednostronne bóle głowy, występujące zwykle rodzinnie. Migrenę poprzedza aura, która jest 
najczęściej zespołem zwiastunów wzrokowych: pojawiają się przed oczyma mroczki, może też pojawić się 
upośledzenie widzenia a niekiedy nawet krótkotrwała niemal całkowitą ślepota. Taki ból głowy nazywa się tez 
niekiedy migreną prawdziwą. Do samoistnych bólów głowy zalicza się też bóle różnego rodzaje napięciowe.
W samoistnym bólu głowy spotyka się z reguły objawy towarzyszące, choćby tylko przejściowo, ze strony 
innych narządów. Ból głowy może występować równocześnie z innymi objawami ale może też występować z 
nimi naprzemienne.
W homeopatycznym leczeniu samoistnych bólów głowy objawy towarzyszące ułatwiają dobór odpowiednich 
leków. W doborze leków homeopatycznych uwzględniamy bowiem nie tylko objawy główne (charakterystyczne)
ale także różne objawy towarzyszące oraz tzw. modalności, czyli okoliczności, w których następuje poprawa lub
pogorszenie. Niekiedy w doborze leków homeopatycznych uwzględniamy pewne właściwości psychiczne oraz 
odczucia chorego, w tym różnej natury, jego awersje i pragnienia. 
W bólach głowy, podobnie zresztą jak w wielu innych dolegliwościach dobieramy dwa rodzaje leków 
homeopatycznych: leki symptomatyczne oraz leki tzw. podłoża chorobowego dopasowane do typu wrażliwości 
homeopatycznej pacjenta, do jego konstytucji oraz do tzw. skaz homeopatycznych. Leki podłoża chorobowego 
nazywa się tez lekami podstawowymi.
Leki podstawowe mogą tez być wielce użyteczne w zwalczaniu podłoża chorobowego objawowych bólów 
głowy, jeśli nawet sama choroba podstawowa jest leczona w sposób konwencjonalny. Leki te zwykle 

zwiększają skuteczność leków allopatycznych (konwencjonalnych). Toteż w objawowych bólach głowy często 
dobrze jest stosować oba te sposoby leczenia. Leki podstawowe przyjmuje się zwykle w potencjach D30, C15, 
C30, lub wyższych po 10 granulek 1 raz w tygodniu. Leki, które przyjmuje się codziennie, stosownie do 
charakteru bólu, nazywane są lekami symptomatycznymi.

[1]  Rozróżnienie typów bólów głowy ze względu na rodzaj towarzyszących im objawów zostało zaczerpnięte z
książki: The Essentials of Homeopathica therapeutics, Boiron S. A. France 1991, str. 238

1. BÓLE GLOWY, KTORYM TOWARZYSZĄ OBJAWY ZE STRONY UKŁADU KRĄŻENIA

Najczęściej chodzi tu o bóle głowy powiązane z jej przekrwieniem. Przekrwienie głowy pociąga za sobą uczucie
jej   przepełnienia   i   ciężkości.   Z   uczuciem   tym   zwykle   współwystępuje   ból   głowy. 
W   leczenie   tego   typu   bólów   głowy   wchodzą   w   grę   następujące   leki   symptomatyczne:
Belldonna, Glonoinum, Melilotus, Sanguinaria canadensis, Gelsemium, Spigielia anthelmia, Veratrum viride,
Ferrum

 

metallicum.

Leki te zostają zwykle uzupełnione lekami głębokiego działania. W leczeniu bólów głowy, związanych z jej
nadmiernym wypełnieniem krwią, stosuje się nasypujące leki głębokiego działania: Sulfur, Aurum metallicum,
Strontium

 

carbonicum,

 

Lachesis.

BELLADONNA

 

9CH

Belladonna jest lekiem pochodzenia roślinnego (wilcza jagoda). Belladonnę stosuje się w przypadku ostrego
przekrwienia głowy, gdy ból pojawia się nagle i jest tętniący. Towarzyszy mu często rozszerzenie źrenic. Ból
nasila się w hałasie i intensywnym świetle. Nasila go tez każdy wstrząs. Belladonna jest lekiem stosowanym
między innymi w bólach głowy związanych z przegrzaniem, na przykład, na skutek zbyt długiego przebywania
na

 

słońcu.

Jest

 

więc

 

lekiem

 

z

 

wyboru

 

w

 

udarach

 

słonecznych.

DAWKOWANJE: 
Belladonnę 9CH przyjmuje się od 2 do 6 razy dziennie po 5 granulek w za1eżności od natężenia bólu. W miarę
poprawy

 

zmniejsza

 

się

 

częstość

 

podawania

 

leku.

GLONOINUM

 

7CH

Jest to zhomeopatyzowana nitrogliceryna.  Warto tu zauważyć, ze nitrogliceryna shomeopatyzowana nie może
być stosowana jako lek zastępujący nitroglicerynę allopatyczną stosowaną, na przykład, w napadzie dusznicy
bolesnej

 

(chorobie

 

wieńcowej).

Glonoinum stosujemy w bólach głowy, które również są połączone z tętnieniem. Tętnienie to jest przeważnie
bardzo   nasilone.   Lek   jest   szczególnie   przydatny   w   bólu   związanym   z   gwałtownym   przekrwieniem   głowy
wywołanym wzrostem ciśnienia tętniczego. Ból jest zwykle zlokalizowany w okolicy potylicznej. W cieple, w
ruchu a szczególnie przy odgięciu głowy do tylu następuje pogorszenie. Na świeżym powietrzu - poprawa.
DAWKOWANIE: 
Lek ten podobnie jak Belladonnę przyjmujemy 2 do 6 razy dziennie po 5 granulek w zależności od nasilenia
objawów.

 

W

 

miarę  

poprawy  

zmniejsza

 

się

 

częstość

 

przyjmowania

 

leku.

MELILOTUS

 

7CH

Melilotus   jest   lekiem   pochodzenia   roś1innego   (nostrzyk).   Działanie   tego   leku   jest   prawie   identyczne   jak
Glonoinum.   Szczególnie   przydatny  jest   jednak   w   tych   przypadkach,   w   których   po   krwawieniu   z   nosa   lub
podczas

 

miesiączki

 

następuje

 

poprawa.

DAWKOWANIE:
Lek przyjmujemy w za1eżności od natężenia bólu 2 do 6 razy dziennie po 5 granulek. W miarę poprawy
zmniejszamy

 

częstość

 

przyjmowania

 

leku.

SANGUINARIA

 

CANADENSIS

 

9CH

Lek jest pochodzenia roś1innego (krwawnik kanadyjski). Stosuje się go wówczas. gdy tętniącemu bólowi głowy
często towarzyszy zaczerwienienie policzków. Ból rozpoczyna się zwykle w okolicy potylicznej, przechodzi na
czubek głowy a w czasie ustępowania odczuwany jest nad prawym okiem. Ból rozpoczyna się najczęściej rano,
w   porze   południowej   nasila   się   a   wieczorem   zmniejsza   lub   ustępuje.   Przykre   zapachy,   hałas,   silny   wiatr,
wstrząs   mechaniczny   nasi1ają   ból   głowy.   Położenie   się   w   ciemności,   oddanie   gazów   z   żołądka   lub   jelit
zmniejsza

 

ból.

Lek ten jest szczególnie przydatny dla osób o wzmożonej wraż1iwości nerwowej, które jednak tłumią gniew lub
rozdrażnienie,  gdy  czują   ze   mogą   one   się   pojawić.  Jest   on   też  wielce   przydatny  dla   osób   wyczerpanych
intensywnym

 

życiem

 

seksualnym

 

lub

 

onanizmem.

DAWKOWANIE:
Lek przyjmujemy dwa razy dziennie po 5 granulek. Niekiedy, gdy lek jest dobrze dobrany a pomimo to ból
głowy nie ustępuje należy zastosować sanguinarię w wyższych potencjach 15CH lub 30CH: w pierwszych

dwóch dniach codziennie po 10 granulek (1 raz dziennie) a następnie po 10 granulek 2 razy w tygodniu.
GELSEMIUM

 

9CH

Gelsemium jest lekiem pochodzenia roś1innego (żółty jaśmin). Lek ten stosujemy w bólach głowy, którym
towarzyszą   zaburzenia   widzenia   i   do1eg1iwości   gałek   ocznych.   Niekiedy   ból   głowy   poprzedza   podwójne
widzenie oraz samoistny ból gałek ocznych, o których chory niekiedy mówi, ze są ,,jak poobijane”. Często chory
czuje się oszołomiony i ma przy tym uczucie ciężkości głowy. Czuje się osłabiony i rozbity. Ma też uczucie
ciężkich   nóg. Ból   umiejscowiony jest  w  okolicy potylicznej  i   promieniuje  do  karku   i  pleców.  Ulgę  przynosi
wysokie

 

trzymanie

 

głowy

 

a

 

także

 

oddanie

 

dużej

 

i1ości

 

moczu.

DAWKOWANJE:
Gelsemium 9CH przyjmujemy, w za1eżności od natężenia bólu, 1 do 4 razy dziennie po 5 granulek. W miarę
poprawy

 

zmniejszamy

 

częstość

 

przyjmowania

 

leku.

SPIGELIA

 

ANTHELMIA

 

9CH

Jest to również lek pochodzenia roślinnego (mlecznica). Lek jest stosowany w silnych bólach głowy, które
rozpoczynają się w okolicy potylicy, przechodzą przez czubek głowy i lokalizują się na lewym oczodołem. Bóle
nasilają się od hałasu i wstrząsów. Bólom głowy towarzyszy często przyśpieszenie czynności serca odczuwane
przez   chorego   jako   palpitacje.   Mogą   też   towarzyszyć   bóle   gałek   ocznych.
DAWKOWANIE
Lek

 

przyjmuje

 

się

 

zwykle

 

2

 

razy

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek

VERATRUM

 

VIRIDE

 

9CH

Veratrum   viride   jest   lekiem   pochodzenia   roś1innego   (ciemierzyca).   Jest   to   lek   szczególnie   użyteczny   w
przypadkach   przekrwiennych   bólów   głowy   u   osób   z   bardzo   wysokim   ciśnieniem   tętniczym   krwi   oraz   w
przypadkach ciężkiego udaru cieplnego. Osoby takie mają zwykle czerwoną twarz oraz nabiegłe krwią oczy.
Głowa jest gorąca, źrenice mogą być rozszerzone. Może pojawić się podwójne widzenie. Chorzy odczuwają też
suchość   w   jamie   ustnej   oraz   suchość   warg.   Trzeba   się   tez   liczyć   z   możliwością   wystąpienia   objawów
deliryjnych:   pobudzeniem   psychoruchowym,   dezorientacją,   przymgleniem   świadomości,   napast1iwością,
(szukaniem

 

zaczepki).

DAWKOWANIE: 
Lek przyjmujemy, w za1emożci od natężenia objawów, 5 granulek od 2 do 4 razy dziennie. W miarę poprawy
zmniejszamy

 

czçstot1iwość

 

podawania

 

leków

FERRUM

 

METALLICUM

 

7CH,

 

9CH

Lek jest sporządzony z metalicznego żelaza. Jest on stosowany w bólu głowy o wybitnie nasilonym tętnieniu.
Chory   odczuwa   tętnienie,   jak   uderzenia   młotem.   Bólowi   towarzyszy   uczucie   uderzenia   ciepła   do   głowy
zwłaszcza do twarzy. Występuje tez zaczerwienie twarzy. Chorzy często mają zawroty głowy, gdy zmieniają
pozycję   z   1ezącej   na   siedzącą.   Występuje   tez   charakterystyczna   nadwraż1iwość   skóry   głowy   przykro
odczuwana

 

nawet

 

przy

 

czesaniu.

Ból głowy nasila się pod wpływem zimna, na przykład przy myciu w zimnej wodzie. Poprawę może przynieść
powolny

 

spacer.

DAWKOWANIE: 
Lek

 

przyjmuje

 

się

 

zwykle

 

2

 

x

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek.

Przyjmowanie Ferrum metallicum dobrze jest łączyć z przyjmowaniem leku o nazwie China D30 (1 x dziennie
po 10 granulek).

2. LECZENIE MIGREN PRAWDZIWYCH

Tak zwane migreny prawdziwe, o których powiedzie1iśmy już to co najistotniejsze we wprowadzeniu , na1eży
również   do   samoistnych   bólów   przekrwiennych.   Poprzedzającą   wystąpienie   bólów   głowy   aurę   wywołuje
prawdopodobnie pierwotny skurcz naczyń  krwionośnych, sam zaś ból głowy wywołany jest ich rozdęciem.
W leczeniu migren prawdziwych stosujemy głównie dwa leki homeopatyczne: Secale cornutum i Apis oraz leki
dobrane

 

ze

 

względu

 

na

 

dodatkowe

 

objawy

 

towarzyszące.

SECALE

 

CORNUTUM

 

D12

Secale   cornutum   jest   lekiem   sporządzanym   z   wysuszonego   sporyszu   (przetrwalnikowa   postać   grzyba
pasożytującego

 

na

 

życie).

DAWKOWANIE: 
Przez 6 dni w tygodniu przyjmujemy 2 razy dzienne po 5 granulek; siódmego dnia przyjmujemy 10 granulek
leku   homeopatycznego   dobranego   ze   względu   na   dodatkowe   objawy   migreny   (jeden   z   leków   opisanych
wcześniej).
APIS

 

9CH

Apis

 

jest

 

sporządzany

 

z

 

całych

 

pszczół

 

miodnych.

Podajemy w samym ataku, by odgraniczyć ból oraz w celu zapobiegania obrzękowi mózgu, który niekiedy
pojawia

 

się

 

jako

 

skutek

 

poprzedzającego

 

atak

 

skurczu

 

tętnic.

DAWKOWANIE: 
Od

 

2

 

do

 

6

 

razy

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek.

Leki

 

podstawowe

Wymienione   leki   symptomatyczne   dobrze   jest   uzupełniać   następującymi   lekami   podstawowymi:
SULFUR

 

D30,

 

AURUM

 

METALLICUM

 

30CH,

 

LACHESIS

 

15CH

Leki podstawowe stosuje się zwykle raz w tygodniu po 10 granulek wieczorem.

3. BOLE GŁ.OWY, KTORYM TOWARZYSZĄ OBJAWY ZE STRONY PRZEWODU POKARMOWEGO

Bóle   głowy   często   występują   razem   z   różnymi   objawami   niestrawności.   Zespól   tych   objawów   jest   dość
różnorodny. Będą one wymieniane w omówieniach wskazań dla poszczególnych leków. W zwalczaniu tego
rodzaj bólów głowy stosuje się najczęściej następujące homeopatyczne leki symptomatyczne: Iris versicolor,
Kalium

 

bichromicum,

 

Lac

 

caninum. 

Podobnie jak w leczeniu bólów głowy powiązanych z objawami ze strony układu krążenia, tak i w przypadku
leczenia bólów głowy, którym towarzyszą objawy ze strony przewodu pokarmowego stosuje się obok leków
symptomatycznych

 

różne

 

leki

 

podstawowe.

IRIS

 

VERSICOLOR

 

9CH

Jest   to   lek   pochodzenia   roślinnego.   Wytwarza   się   go   mianowicie   z   kosaćca   różnobarwnego.   Jest   to   lek
użyteczny zwłaszcza w okresowych bólach głowy niezależnie od tego po jakiej stronie on występuje. Ból głowy,
co wielce charakterystyczne, występuje zwykle w dni wolne od pracy, a więc często w niedziele. Zlokalizowane
są najczęściej w okolicy czołowej. Bólowi głowy towarzyszą wymioty, które są kwaśne i piekące. Niekiedy
wymioty bywają gorzkawe a nawet gorzkawo - słodkawe. Pieczenie może występować w całym przewodzie
pokarmowym, zwłaszcza jednak w żołądku i jamie ustnej. Może też wystąpić intensywne pieczenie języka.
DAWKOWANJE:  
Irys   versicolor   9CH   przyjmuje   się   2   x   dziennie   po   5   granulek   leku. 
Możliwy jest też inny sposób postępowania. Jeś1i mianowicie Iris 9CH nie przynosi wyraźnej poprawy, należy
zastosować Iris versicolor 15CH lub nawet Iris versicolor 30CH po 10 granulek 1 x dziennie. Wyższe potencje
są

 

bowiem

 

u

 

niektórych

 

pacjentów

 

bardziej

 

aktywne.

KALIUM

 

BICHROMICUM

 

7CH8

Lek jest wytwarzany z dwuchromianu potasu. Kalium bichromicum nadaje się specjalnie do zwalczania bólu,
który jest odczuwalny jako ból punktowy w okolicy nadoczodołowej. Najczęściej występuje po stronie prawej.
Ból zmniejsza się pod wpływem ucisku bolesnego miejsca. Bólowi mogą towarzyszyć przejściowe zaburzenia
widzenia. Bardziej charakterystyczne są jednak kleiste, gęste, żółtawe wymioty, które często współwystępują z
bólem.   Są   one   często   spowodowane   dyspepsją   związaną   z   nadkwaśności   żołądka   i   niekiedy   z   jego
owrzodzeniem. Chory ma często ochotę na piwo. Po wypiciu piwa czuje się jednak bardzo ź1e. Nasilenie bólu
następuje   również   pod   wpływem   zimna,   nawet   w   czasie   rozbierania   się.
DAWKOWANIE: 
Lek

 

przyjmuje

 

się

 

2

 

x

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek.

LAC

 

CANINUM

 

5CH

Jest to lek wytwarzany z psiego mleka. Lek wskazany jest głównie w tych przypadkach bólów głowy, w których
ból ma zmienną lokalizację, pojawia się bądź to z prawej bądź z lewej strony głowy. Również inne doleg1iwości
zmieniają swoje umiejscowienie. Chorzy wykazują niekiedy skłonność do halucynacji. Mogą odnosić wrażenie,
ze   nie   mówią   prawdy   chociaż   w   rzeczywistości   tak   nie   jest.   Czasem   mają   sny   o   różnych   zdarzeniach
powiązanych z pojawieniem się wężów. Bólowi głowy mogą towarzyszyć objawy niestrawności. Jeś1i ból głowy
jest   powiązany   z   zaparciami   to   dobrze   jest   zastosować   lek   o   nazwie   Lac   defloratum.
DAWKOWANIE: 
Lek

 

podajemy

 

w

 

potencji

 

2

 

razy

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek.

Najczęściej jako leki podstawowe w tych bólach głowy stosuje się: Lycopodium, Nux Vomica, Sepia, Psorinum.

4.   BOLE   GŁOWY,   KTORYM   TOWARZYSZĄ   OBJAWY   CHOROBOWE   ZE   STRONY   KRĘGOSLUPA
SZYJNEGO

 

W   dolegliwościach   kręgosłupa   szyjnego   bóle   głowy   pojawiają   się   dość   często.   Zmiany   chorobowe   w

kręgosłupie mają, najczęściej charakter zmian degeneracyjnych. Leki homeopatyczne mogą być w zwalczaniu
tego typu bólu użyteczne, jeśli dolegliwości zmieniają się pod wpływem warunków atmosferycznych. W leczeniu
tego   typu   bólów   głowy   wchodzą   w   grę,   jako   najważniejsze,   dwa   leki   symptomatyczne:   Dulcamara   i
Rododendron.   Jako   lek   podstawowy   podaje   się   zwykle   Natrium   sulfuricum.
DULCAMARA

 

9CH

Dulcamara jest lekiem pochodzenia roślinnego. Wytwarzana jest z rośliny noszącej nazwę psianka słodkogórz.

W zakresie mozliwożci terapeutycznych tego leku znajdują przede wszystkim te dolegliwości bólowe, które
nasilają się w czasie zimnej i wilgotnej pogody. Jeśli więc bóle głowy połączone są z dolegliwościami ze strony
kręgosłupa szyjnego nasilają się w wilgotne, zimne pogody, to można się spodziewać, że lek ten przyniesie
ulgę.
DAWKOWANIE:

  

Lek

 

podaje

 

się

 

2

 

razy

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek.

RHODODENDRON

 

9CH

Jest to lek również pochodzenia roślinnego. Jest on wytwarzany z róży syberyjskiej. Charakterystyczne jest
nasilanie   się   dolegliwości   w   czasie   atmosferycznych   wyładowań   elektrycznych.   Po   burzy   ból   głowy   się
zmniejsza. Zmniejszenie bólu może nastąpić również w czasie ruchu oraz pod wpływem suchego i ciepłego
powietrza.
DAWKOWANIE: 
Rododendron   9   CH   przyjmuje   się   2   razy   dziennie   po   5   granulek.
Najczęściej   stosowanym   lekiem   podstawowym   w   głównych   schorzeniach   reumatycznych   jest   NARTIUM
SULFURICUM

 

C30

Jest   to   lek   szczególnie   przydatny   u   osób   wrażliwych   na   wilgotne   zimno   oraz   łatwo   popadających   w
melancholijny nastrój. Lek podaje się po l0 granulek l raz w tygodniu.

5. BÓLE GŁOWY KTÓRYM TOWARZYSZĄ OBJAWY NERWICOWE.

Mówiąc o nerwicach mamy na myśli zespól zaburzeń i objawów odnoszących się głównie do sfery osobowości i
emocji, którym towarzyszy lęk lub niepokój. Zaburzenia w sferze wyższych czynności psychicznych często
oddziałują   na   podkorowe   ośrodki   nerwowe   sterujące   m.   in.   autonomicznym   układem   nerwowym
(sympatycznym i parasympatycznym), co może prowadzić do zaburzeń czynnościowych różnych narządów
wewnętrznych a także naczyń  krwionośnych. Bóle głowy mogą, również powstać na takim tle. Zaburzenia
czynnościowe rozpoznajemy dopiero wówczas, gdy zostały wykluczone organiczne przyczyny stwierdzanych
objawów. Bóle głowy na tle nerwicowym występują zwykle u osób nadwrażliwych, delikatnych i ogólnie słabych
(w sensie przede wszystkim psychicznym, ale także w sensie  fizycznym). Bóle  głowy są często wyrazem
różnych   kłopotów   życiowych,   przykrych   doświadczeń   i   zmartwień   w   życiu   codziennym.
W   leczeniu   tego   typu   bólu   głowy   stosuje   się   między   innymi   następujące   leki   symptomatyczne:   Kalium
phosphoricum, Anacardium orientalne, Ignatia, Zincum, metallicum.

KALIUM

 

PHOSPHORICUM

 

9

 

CH

Jest   to   lek   wytwarzany   z   fosforanu   potasu.   Jest   on   szczególnie   przydatny   w   przypadkach   bólów   głowy
występujących u osób przepracowanych umysłowo, odczuwających stale zmęczenie i wyczerpanie. Kalium
phosphoricum jest więc dobrym lekiem w bólach głowy występujących u młodzieży szkolnej oraz studentów w
okresie sesji egzaminacyjnych. Niekiedy w tym czasie pojawia się wzmożone napięcie seksualne, którego
zaspokajanie

 

pogłębia

 

zmęczenie

 

i

 

wyczerpanie.

DAWKOWANIE:
Kalium   phosphoricum   9CH   przyjmuje   się   po   5   granulek   2   razy   dziennie.
ANACARDIUM

 

ORIENTALE

 

Dl2

Jest to lek pochodzenia roślinnego (sporządzany z owoców drzewa rosnącego w Indiach). Bóle głowy u osób
wyczerpanych wysiłkiem intelektualnym, zwłaszcza takich, które się łatwo denerwują i obrażają, są skłonne do
przeklinania.  Często   złorzeczą   ludziom,  których  lubią  i  szanują.  Niekiedy  mają   wrażenie  istnienia  jakby w
dwóch odrębnych postaciach. Wszystkie dolegliwości, w tym bóle głowy zmniejszają, się w czasie jedzenia.
DAWKOWANJE: 
Lek

 

podajemy

 

2

 

razy

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek.

IGNATIA

 

9CH

Jest to lek również pochodzenia roślinnego (kulczyba). Ignatia jest dobrym lekiem w bólach głowy u osób z
usposobieniem histerycznym, zwłaszcza u kobiet. Ból głowy odczuwany jest często jak ,,wbijanie gwoździa do
głowy”   i   jest   zwykle   połączony   z   uczuciem   ciężkości   głowy.   Ból   głowy   wywołany   jest   najczęściej   jakimś
kłopotem

 

emocjonalnym. 

Bólowi   może   towarzyszyć   niestrawność   pomimo   skrupulatnego   przestrzegania   zasad   zdrowego   żywienia.
Natomiast   spożycie   przez   chorych   nawet   bardzo   obfitego   posiłku   w   czasie   rozrywkowego   spotkania
towarzyskiego,   w   towarzystwie   osób,   które   lubią   nie   powoduje   żadnych   objawów   ze   strony   przewodu
pokarmowego. Można ogólnie powiedzieć, iż wszelka rozrywka przynosi złagodzenie bólu. Osoby specjalnie
wrażliwe na ten lek zwykle mają tez różne paradoksalne odczucia, na przykład nie znoszą dymu tytoniowego,
gdy palą inni, sami mogą natomiast palić bez żadnych negatywnych doznań.

DAWKOWANTE: 
Lek podaje się najczęściej 3 razy dziennie po 5 granulek. Jeśli takie dawkowanie nie przynosi wyraźniejszej

poprawy,   można   dodatkowo   przyjmować   ten   lek   w   potencji   C3O   l   raz   w   tygodniu   l0   granulek.
ZINCUM

 

METALLICUM

 

l5CH

Lek jest sporządzony z cynku metalicznego. Stosowany w bólach głowy, które występuje najczęściej w okolicy
potylicznej.

 

Często

 

towarzyszy

 

im

 

zawroty

 

głowy. 

Zincum   metallicum   jest   lekiem   szczególnie   przydatnym   w   leczeniu   osób,   które   są   wyczerpane   nerwowo   i
psychiczne.   Często   są   to   tez   osoby   ponure,   zamknięte   w   sobie.   Cechą   wielce   charakterystyczną   jest
odczuwanie niepokoju nóg, którymi stale poruszają. Chorzy mogą odczuwać również niepokój w okolicy serce,
mogą mieć przyśpieszoną czynność serca. Po wysiłku intelektualnym następuje nasilenie bólu. Ból nasila się
również

 

po

 

posiłku,

 

zwłaszcza

 

po

 

posiłku

 

„zakrapianym”

 

alkoholem.

DAWKOWANIE: 
Lek

 

przyjmuje

 

się

 

najczęściej

 

2

 

razy

 

dziennie

 

po

 

5

 

granulek. 

Najczęściej stosowanymi lekami  podstawowymi  w bólach głowy, którym  towarzyszą objawy nerwicowe są:
Natrium

 

chloratum,

 

Calcium

 

phosphoricum

 

oraz

 

Silicea.

Obok pojedynczych leków homeopatycznych są też stosowane kompleksy homeopatyczne. Najbardziej znane
kompleksy stosowane w bólach głowy to kompleksy antyhomotoksyczne: Spigelon, Belladonna Homaccord
oraz

 

Gelsemium

 

Homaccord.

Spigelon   można   stosować   w   każdym   typie   omówionych   wcześniej   bólów   głowy.   Natomiast   kompleks
Belladonna Homaccord jest stosowany w bólach głowy, w których występują jednocześnie objawy ze strony
układu   krążenia   a   Gelsemium   Homaccord   –   w   bólach   głowy   powiązanych   ze   zmianami   chorobowymi   w
kręgosłupie szyjnym.