plik

Skórzane kubraki żołnierzy opinały się na muskularnych ramionach, gdy drzewce sulic

napierały na tłoczących się ludzi. Ciżba rozstępowała się niechętnie, z ociąganiem, ale błysk
grotów chłodził temperament bardziej opornych.

Wychylające się z okiem mieszczki obrzucały zbrojnych wyzwiskami, idąc w zawody

z małoletnimi obdartusami, którzy posuwali się nawet do obrzucania straży końskimi
pączkami. Przy celnych trafieniach ponad jednostajny gwar radosnej ulicy wzbijały się
ciężkie, litewskie przekleństwa.

Koła wesoło turkotały po wyboistym bruku, rozchlapywały mętną wodę z kałuż

i rynsztoków. Obok wozu szli kusznicy, czujnie przepatrując okna i dachy, budząc respekt
samym swym wyglądem i znanym powszechnie faktem, iż mechanizmy spustowe w ich broni
były bardzo czułe.

Sir Roger z Mons kochał festyny. Wprost przepadał za uroczystymi wjazdami do miasta,

pełnymi zachwytu i zazdrości spojrzeniami mężczyzn, omdlewającym wzrokiem statecznych
mieszczek i trzpiotowatych młódek. Tym bardziej, że zwykle bywał najważniejszą osobą
owych festynów, ośrodkiem uwielbienia i podziwu.

Nie inaczej było i dziś. Jak wiele razy wcześniej, uśmiechał się w centralnym miejscu

orszaku, puszczał oko do dziewic, uprzejmie machał dłonią napotkawszy twardy wzrok
mężczyzn. Uchylał się zręcznie przed rzucanymi wiązkami kwiatów, pamiętając niefortunne
wydarzenie sprzed lat, kiedy to pewna mieszczka o mało nie wybiła mu oka dorodną różą.
Posyłał całusy matronom, które, złożywszy obfite biusty na parapetach, wychylały się z okien
o mało nie wypadając na wąską uliczkę.

Tłum gęstniał, im bliżej było do celu. Zbrojni nie mogli już torować drogi drzewcami,

dowódca rzucił niezrozumiałą dla gawiedzi komendę, ocierając pot z czoła i rozmazując przy
tym na policzkach koński gnój. Błysnęły nastawione ostrza, ktoś zaklął plugawo, nie
zdążywszy się w porę wycofać. Piski młódek osiągnęły szczyt, żywo przypominający
szczytowanie.

Poważni niemieccy mieszczanie w paradnych strojach cechowych nie pchali się bliżej jak

reszta gawiedzi, ale i kilku z nich grubym słowem zganiło brutalność litewskich zbrojnych.
Twarze wojaków poczerwieniały jeszcze bardziej, zadając kłam rozpowszechnionemu
przekonaniu, jakoby nie rozumieli żadnego ludzkiego języka.

Dzielny rycerz, pogromca smoków uśmiechnął się melancholijnie do młodej kramarki,

która, nie mając kwiatów pod ręką, rzuciła w niego obwarzankiem. I tak dobrze, pomyślał, że
nie prowadzi akurat kramu rybnego. Zabawa udała się ponad wszelkie oczekiwania, zaledwie
dwie przecznice dalej widział handlarkę płazującą okazałym węgorzem nieszczęsnego
halabardnika, który miał nieszczęście napatoczyć jej się pod rękę. Jedno było pewne,
sympatia ludu była po stronie rycerza. Jak zawsze.

Co prawda sir Roger wolałby, żeby i pozostałe elementy triumfalnego przejazdu przez

miasto były takie jak zawsze. Wolałby siedzieć dumnie wyprostowany na swym olbrzymim
bojowym  rumaku,  przypominającym  bardziej  zamorskie  monstrum,  niż  zwykłego  konia.
Zamiast  zbrojnej  asysty  lepiej  byłoby  mieć  za  sobą  jak  zwykle  własne  wozy  wyładowane
sprzętem  przeciwsmokowym,  rzadko  wprawdzie  używanym,  ale  niezwykle  efektownym
i  znakomitym  wręcz  do  ulicznych  parad.  Gdyby  tak  jeszcze  u  siodła  zwisała  paskudna,
brocząca czarną posoką smocza głowa...

Sir Roger wyprostował się więc dumnie na wyścielonym słomą, zaprzężonym

w chuderlawego konika wózku.

Zamiast paradnej zbroi miał na sobie lnianą, zgrzebną koszulę. Zamiast bojowego rumaka

tenże wózek, podskakujący na wybojach. Towarzystwa zaś dotrzymywał mu ponury ksiądz,
którego pociągła, smutna twarz nijak nie pasowała do ogólnego nastroju wesołego święta. Na

dodatek był strasznie natrętny i przejęty swoją rolą, wciąż pytał rycerza czy już pogodził się
z Bogiem.

Na domiar złego dojeżdżali do celu. Już widać było plac, świecące świeżymi, jasnymi

belkami rusztowanie i niecierpliwie przestępującego z nogi na nogę muskularnego mężczyznę
w czerwonym kapturze.

Rycerz uśmiechnął się, robiąc dobrą minę do niewątpliwie złej gry. Co za paskudny kraj,

pomyślał, żadnej pieprzonej wdzięczności.

Mężczyzna w kapturze uniósł jego rąbek, by podłubać w nosie. Czekał. Nie był zazdrosny,

wiedział z doświadczenia, że wkrótce to on stanie się ośrodkiem zainteresowania. Uśmiechnął
się dobrotliwie do urwisów rozciągających płachtę pod rusztowaniem, by schwytać w nią
krew skazańca.

Tłum rozstąpił się, już nie było potrzeby, by zbrojni kłuli gawiedź ostrzami sulic. Zbliżała

się najciekawsza część ludowego festynu.

Uśmiech nie zniknął ze zdrętwiałej nagle twarzy rycerza, który wkroczył na pierwsze

stopnie wiodących na podest schodków. Jednak uśmiech był już tylko sztucznym
rozciągnięciem warg. Sir Roger rozglądał się nerwowo, szukając w ciżbie znajomej twarzy.
Nie znalazł.

Kłamał drań jeden, zrozumiał wreszcie. Tylko po to, bym do końca łudził się nadzieją, że

wszystko dobrze się skończy. Miejscowi mieli rację, nigdy nie można wierzyć Krzyżakowi.

Kat wyciągnął pomocną dłoń, gdy rycerz zachwiał się na ostatnim stopniu. Rozczarowany

tłum zaszemrał głośniej, nie było zabawniejszego widoku niż skazaniec, który, spadał
z rusztowania. Tym razem nic z tego, kat był solidnym fachowcem, nie dopuścił do
zakłócenia poważnej, bądź co bądź uroczystości.

Jeszcze jedno spojrzenie po otaczających podest twarzach, już bez wielkiej nadziei.
Von Egger, ty draniu...

***

Arnold von Egger nie wiedział gdzie podziać oczy. Wyglądał jak niezwykle rosła,

barczysta kupa nieszczęścia.

Bo też i otoczenie nie napawało optymizmem. Mała, nisko sklepiona izba w zamkowej

wieży, solidne kraty w małym okienku. I ziąb, jak w krypcie.

Sir Roger niecierpliwił się. Miał do tego prawo, zważywszy, że w izdebce przebywał już

rok z okładem. I wciąż nie mógł się przyzwyczaić, mimo iż poznał już wszystkie miejscowe
szczury a nawet ponadawał im imiona.

Rycerz von Egger ociągał się. Niepotrzebnie. Gdy tylko strażnik wprowadził go do celi,

wyraz twarzy młodego Krzyżaka powiedział więźniowi wszystko. Nici z okupu.

Słowa padały powoli. Ciężko było szlachetnemu młodzianowi je wypowiadać, gdy patrzył

na ściągniętą twarz szlachetnego pogromcy smoków. Tym niemniej musiał to powiedzieć, dla
zakonnego rycerza prawda, nawet najgorsza, była ponad wszystko.

- ... I w bezwstydzie swym lady Isabella zawrzeć bramy zamku nakazała, bronę spuścić

i most zwodzony podnieść. Z blank jeno krzyczała, że dobrze się stało, iż ten impo...

Arnold urwał, zasromany nagle.
- Iż wy, panie, znaczy jej małżonek... - podjął po chwili, wbijając wzrok w posadzkę. - Iż

w niewolę popadliście i gardło przyjdzie wam dać. Żebym sobie ze łba zakutego wybił okup
albo i co innego... Słusznie prawiła, w hełmie byłem, i dobrze, bo z murów różności rzucali.
A i wylewali po prawdzie...

Zapadła cisza, którą przerwał pisk szczura w ciemnym kącie. Arnold instynktownie

podkulił nogi.

- Wiecie panie, najgorsze było, jak jej gach zza niej się wychylił i lżyć mnie począł

okrutnie...

W przygasłym spojrzeniu pogromcy smoków błysnęło zaciekawienie.
- A jak wyglądał?
Von Egger popatrzył zdziwiony.
- Jak wyglądał... - odparł po chwili. - No, zwyczajnie, jako to normandzki rycerz. Tłusty,

spaśny, z ryżym łbem...

Sir Roger zdziwił się.
- Jesteś pewien? A nie mały, czarniawy, lekko zezowaty?
Młody Krzyżak odruchowo sięgnął do rękojeści, by na jej krzyż przysiąc prawdę swoich

słów. Ręka chwyciła pustkę, broń musiał zostawić u dowódcy straży.

- Żebym tak zdrów był! - z braku miecza musiało to wystarczyć.
- No, no... - mruknął rycerz kręcąc głową. - A dałbym sobie łeb uciąć... Tfu, cholera, co też

mi chodzi po głowie!

Splunął z niesmakiem na posadzkę, omal nie trafiając szczura, który spojrzał z urazą

i czmychnął w kąt.

- Ryży, powiadasz? - z namysłem powtórzył sir Roger. - To Cedric, baron Cedric. Popatrz,

a dałbym... Tfu! Pewien byłem, że to będzie Geoffrey.

Arnold spoglądał nic nie rozumiejącym wzrokiem.
- No, Geoffrey, ten czarniawy. Widać musiał go baron pochlastać...
Rycerz wstał z koślawego zydla, zaczął przechadzać się po izdebce. Rozważał coś widać,

bo zaciskał szczęki, aż guzy wyskoczyły mu na policzkach. Von Egger przyglądał mu się
z niepokojem.

Zemstę widno planuje, pomyślał z mimowolnym podziwem, choć i jemu na księżą oborę

jeno się oglądać. Prawy to rycerz, w tak srogiej obieży czci dochować pragnie, wiarołomną
ukarać, gacha przykładnie po podwórcu rozwłóczyć.

Młody Krzyżak zaniepokoił się całkiem serio. Wychodziło na to, że to on właśnie będzie

tym, który ostatnią wolę prawego rycerza będzie musiał spełnić. Nie miał specjalnej ochoty,
Cedric, choć tłusty, wyglądał na tęgiego zabijakę. A i czci niewieściej, sądząc z wyglądu
małżonki sir Rogera, do obrony pozostało niewiele.

Ale cóż, pomyślał Arnold twardo, honor droższy niż życie.
- Panie... - wtrącił nieśmiało, gdy kroki rycerza wciąż rozbrzmiewały na kamiennej

posadzce a milczenie przedłużało się nad miarę. Sir Roger zatrzymał się, wytrącony nagle
z zamyślenia.

- No dobrze, druhu wierny, dobrą wiadomość oznajmiłeś, to teraz przejdź do tych złych.
Uśmiechnął się mężnie. Ot, uśmiech fortuny, nieoczekiwany w ciężkich terminach. Ma

wiedźma za swoje. Baron Cedric goły jest jak święty turecki, majątek przehulał. Zdziwisz się,
zołzo, zdziwisz... Zwłaszcza jak już lichwiarze przyjdą, o procenty się upominać.

Kwadratowa szczęka von Eggera opadła ze zdziwienia, nawet nie odtrącił szczura

obwąchującego łakomie jego ciżmy.

***

Ale nie same dobre wiadomości przywiózł młody rycerz z dalekiej wędrówki. Prawdę

mówiąc, pozostałe były wyłącznie złe.

- Wielki Mistrz? - poddał sir Roger, już bez wielkiej nadziei.
Arnold pokręcił głową.
- Nic nie da. Gdybyś, panie, między pogany poszedł, wiarę prawdziwą krzewić, i tam

w niewolę popadł, to może... Ale tu, powiedział rycerz Konrad, chrześcijański kraj, choć

żmogus świeżo ochrzczony na tronie. Nie godzi się rycerza, który prawa miejscowe naruszył,
z niewoli wykupywać, od topora i pnia katowskiego bronić. Radził Wielki Mistrz jeno...

Von Egger zamilkł na chwilę.
- No co, gadajże! - zniecierpliwił się więzień. - Co radził?
- Żebyście się panie, z Bogiem pojednali, a on za tak sławnego rycerza modlitwy nie

poskąpi... Choćby i ów rycerz na koniec zbłądził, ale chrześcijańską i godną Rycerza
Najświętszej Maryi Panny powinnością błędy wybaczać.

Gdy pokraśniały mocno Krzyżak wysłuchał już monologu, co Wielki Mistrz może sobie

zrobić ze swoją modlitwą, w mrocznej celi zapadło ciężkie milczenie. Tylko straże
nawoływały się na podwórcu. Gdzieś w załomie murów pohukiwała sowa.

Wielki Mistrz Konrad był ostatnią nadzieją. Zawiodło wszystko, nawet Gildia, tajne

stowarzyszenie zabójców smoków. Nie chcieli uznać go za swego, zwłaszcza po tym, jak użył
zakazanego, wyklętego przez wszystkich prawych i błędnych rycerzy sposobu. Sir
Theriminus, posiwiały i poznaczony bliznami łowca aż trząsł się z irytacji, usłyszawszy jak
sir Roger ubił bestię. Stanowczo odmówił wyłożenia pieniędzy na okup, poparty zresztą przez
całe zgromadzenie.

Arnold bardzo niemile wspominał wyniosłego, wciąż krzepkiego starucha, który cedził

słowa  o  niegodnych  rycerza  postępkach,  bardziej  pasujących  komuś  z  gminu,  plamiących
cześć  szlachetnej  i  tajnej  Gildii.  Starzec  z  oburzeniem  odrzucił  też  sugestię,  że  powodem
niechęci zgromadzenia jest ustawiczne zaleganie sir Rogera ze składkami.

Jakby nie było, stamtąd też nie przyszła pomoc, jeno słowa potępienia.
Na całej linii zawiedli lichwiarze. Zła sława sir Rogera jako dłużnika dorównywała jego

rozgłosowi jako zabójcy smoków.

- Ot, przyjdzie łeb położyć... - mruknął w końcu z rezygnacją sir Roger, wysłuchawszy do

końca relacji von Eggera z całorocznych peregrynacji w poszukiwaniu okupu.

Arnold nie przeczył. Było to wielce prawdopodobne.
- Paskudny kraj... - mruknął tylko.

***

Kraj w istocie wyglądał paskudnie. Być może sir Roger był niesprawiedliwy w ocenie, ale

obiektywne spojrzenie mąciła mu świadomość pustki w sakiewce.

Cały rok do tyłu. Zaczęło się już pechowo, gdy tylko przybył do ciechanowskiego

dworzyszcza, które w jego rodzinnym kraju mogłoby być zaledwie kasztelem dla zubożałego
szlachcica. A tu popatrzcie tylko, siedziba księżnej!

Drewniany częstokół, niskie, zapadnięte dachy kryte gontem. Zarośnięta fosa. Już kiedy

stał pod bramą, czekając aż niewątpliwie pijany strażnik ocknie się i otrąbi jego przyjazd,
wiedział, że interesu tu nie zrobi. Trudno będzie dostać nagrodę za smoczy łeb.

Nie mylił się, aczkolwiek ze zgoła innych powodów. Już w wielkiej sieni dojrzał na

ścianie  inne  trofeum,  mówiąc  szczerze,  znacznie  bardziej  okazałe.  Okazało  się,  że
w  miejscowych  lasach  smoków  było  pełno,  a  nie  cieszyły  się  wcale  sławą  im  należną.
Przeciwnie,  uważane  były  za  plugawe  szkodniki,  niegodne  rycerskiego  ostrza,  a  co  gorsza,
zupełnie  niejadalne.  Przeto  tępieniem  ich  zajmowali  się  borowi  w  ramach  zwykłych
obowiązków.

Rycerz dumnie odmówił przyjęcia dwóch miar jęczmienia, zwyczajowej nagrody według

ustalonych stawek. Szybko skłamał, że smoka napotkał przypadkiem po drodze i zabił ot tak,
żeby się paskudztwo po gościńcu nie szwendało. Łeb ukradkiem cisnął do gnojówki.

W swoje strony wracać nie mógł. Szła zima, a droga daleka. Postanowił przezimować, po

czym wielokrotnie pluł sobie w brodę, wspominając tę decyzję podczas niekończących się,
długich nocy. Same noce wspominał bardzo niechętnie.

Kurczyły się zapasy gotówki. Na szczęście utrzymanie było tanie, nie musiał

wyprzedawać ekwipunku, skromnego zresztą, gdyż przybył tu konno, bez wozów, bez świty.

Przaśne rozrywki miejscowego rycerstwa, paskudne piwo, wszechobecna pieczona rzepa.

Dziewki zakutane w grube kożuchy. Lud zamieszkujący okoliczne, nieprzebyte puszcze,
podobny do wilkołaków raczej, a nie zwykłych drwali czy smolarzy.

Zima ciągnęła się w nieskończoność. Oszalałby z nudów, gdyby nie towarzystwo dwóch

Lotaryńczyków, którzy przyciągnęli tu w poszukiwaniu przygód, ofiarowawszy swe służby
księżnej.

Od nich to dowiedział się, iż ten kraj, wyglądający na wciąż beznadziejnie pogrążony w

mrokach  pogaństwa  i  zacofania,  ma  daleko  na  południu  całkiem  okazałą  stolicę.  Nie
dorównująca może najświetniejszym miastom Zachodu, ale bez porównania lepszą od owego
dworzyszcza  i  rozrzuconych  wokół  chałup.  Do  tego  miasta,  powiadali  Lotaryńczycy,  kwiat
rycerstwa  zjeżdża,  by  na  turniejach  się  znosić  i  przeciw  poganom  zmawiać.  Co  było  tym
dziwniejsze, że sam król poganinem był całkiem jeszcze niedawno.

Polityka nie interesowała sir Rogera. Wyprawy przeciw pogaństwu były mało opłacalne,

a i sami poganie wielce przywiązani do swych ohydnych bałwanów, nie zdradzali wielkiej
ochoty do nawrócenia. Ale opis miasta był zachęcający. Tym bardziej, że rycerze wspominali
coś o smoku, który panoszył się tuż pod murami, u stóp samego królewskiego zamku.

Dziwne to było, ten kwiat rycerstwa i bestia pod bokiem. Rycerz pomyślał, że smok musi

być wielce srogi, skoro tyle czasu się uchował. Musi wielu rycerzy z koni zwalił, ogonem
pochlastał, oddechem ognistym poraził. Nie dziwota, że wciąż tam ściągają, by z potworem
w szranki stanąć, sławę nieśmiertelną uzyskać.

Lotaryńscy rycerze o smoku mówili z respektem i skrywanym lękiem. Straszna była sława

bestii. Sir Roger uśmiechał się tylko. To typowe, myślał, lęk przed nieznanym, naturze
przeciwnym. Tak myśleli zwykli ludzie, których widok smoka porażał strachem, podsycanym
przez baśnie i klechdy. Tymczasem dla zawodowca smok był zwykłą zwierzyną. Owszem,
niebezpieczną i plugawą, ale tylko zwierzyną.

Kraj musiał być strasznie zacofany, jeśli nikt dotąd nie potrafił gadziny ubić. To dziwne,

na rubieżach smoki były pospolite i tępione zajadle, a w metropolii z jednym nie mogli sobie
poradzić.

Czekając z utęsknieniem, aż wyschną trakty po wiosennych roztopach, rycerz zastanawiał

się, z czym przyjdzie mu się zmierzyć. Postanowił już, że sam stanie w szranki, bez żadnych
podstawionych szewczyków. Udało się ostatnio, uda się i teraz. A jeśli bestia będzie zbyt
groźna, trzeba użyć sposobu, na który nie wpadnie żaden z prawych rycerzy.

***

- To nie był dobry pomysł - mruknął Arnold von Egger.
Rycerz poderwał się, jak pchnięty mizerykordią w słabiznę.
- I teraz mi to mówisz?! - wrzasnął, aż zaniepokojony strażnik załomotał do drzwi. -

Teraz?! A kto mnie namawiał? Kto fortuną kusił?

Młody Krzyżak nie wiedział, gdzie podziać oczy ze wstydu.
Sir Roger przez chwilę parskał gniewnie. Złość jednak szybko przeszła, miał wiele czasu,

żeby wybaczyć Arnoldowi. Cały rok.

***

Miasto było okazałe. Solidne mury, barbakan, wesołe kamieniczki, zewsząd widać było

dostatek. Po ciechanowskim dworze, po beznadziejnej, długiej zimie w otoczeniu

śmierdzących baranicami indywiduów, rycerz wprost chłonął miejski gwar. Dopiero widok
kramów w sukiennicach przypomniał mu bolesną prawdę.

Pustki w sakiewce.
Resztę zasobów, oszczędzanych przez zimę zużył w podróży. Istotnie, zbliżał się do

cywilizacji, z każdym stajaniem było coraz drożej.

Zaczął się zastanawiać w jaki sposób zabrać się do rzeczy. Nie można przecież po prostu

ruszyć, wyciągnąć gadzinę za ogon z pieczary i ubić, nie upewniwszy się wprzódy, czy jest
jakaś nagroda. Zresztą na pewno jest, co nie znaczy, iż nie warto się potargować.

Tylko z kim? To nie jest przecież grodziszcze jakiegoś pośledniego suwerena, z którym

można gadać jak równy z równym. To stolica, jakby nie było, sporego europejskiego
mocarstwa. Siedziba króla.

Rycerz zasępił się. Nikogo tu nie znał, trzeba pewnie majątek na łapówki wydać, żeby

dotrzeć choćby do kanclerza koronnego. Nie mówiąc już o samym królu.

Ten sposób odpadał. Na łapówki nie mógł już przeznaczyć ani grosza. Na nic innego

zresztą też nie.

A może rzeczywiście ubić, i już? Przytargać łeb pod zamkową bramę, wpuszczą przecież?

No tak, ale targować się po wykonaniu roboty?...

Puścił konia swobodnie, zajęty myślami. I o mało nie przegapił znajomej twarzy pod

okapem zdobionego pawimi piórami hełmu.

***

W mrocznej izbie karczmy zabójcy smoków przeszła złość, którą nieodparcie odczuwał po

spotkaniu z Arnoldem von Eggerem, obecnie posłem krzyżackim przy królewskim dworze.
Wybaczył młodemu rycerzowi, że ów opływał w dostatki, kiedy on sam żywił się wędzoną
dziczyzną przegryzając pieczoną rzepą i popijając kurpiowskim piwem.

Arnold nieźle poznał miasto, sir Roger miał nadzieję rychło z tego skorzystać. Ostatecznie

dla posła bagatelką powinno być umówienie na audiencję u kanclerza koronnego, ba, może
nawet u samego króla. Tym bardziej, że, jak wywnioskował z nieskładnej nieco opowieści
Krzyżaka, sam monarcha był człekiem dość rubasznym.

Ale kiedy tylko usiłował skierować rozmowę w najbardziej interesującym kierunku, młody

poseł natychmiast zmieniał temat. Unikał też wzroku rycerza, wpatrując się w swój garniec
miodu. Przedniego zresztą i zasługującego na zainteresowanie.

Rycerz nie naciskał zbytnio. Ostatecznie po raz pierwszy od długiego czasu mógł

spokojnie zjeść, a i perspektywy na przyszłość były coraz lepsze. Arnold nie narzekał na brak
gotówki, widać komtur nie poskąpił na fundusz reprezentacyjny. Zaś niekłamany podziw, jaki
von Egger żywił dla sir Rogera pozwalał przypuszczać, że nie jest to ostatnia taka uczta.

W końcu jednak trzeba było przejść do konkretów.
- Smok, powiadacie... - mruknął Arnold przyciśnięty wreszcie do muru. - Wiecie, panie, ze

smokiem jest problem...

Istotnie, był problem. Oficjalnie smok nie istniał. Nie wspominano o nim, o straty

w pogłowiu owiec i bydła nieodmiennie oskarżano wilki i złodziei.

Sir Roger słuchał zdumiony.
- Nie uwierzycie, panie - mówił Arnold przyciszonym głosem, rozglądając się nieufnie na

boki. - Bestia pod samą prawie królewską komnatą porykuje, chrapie, bąki smrodliwe
puszcza. Toć ubić ją przykładnie należałoby... A tu nic, żaden rycerz pod jamę nie przybieży,
nie zelży stosownie, wreszcie kopią serca plugawego nie przebije. Gorzej...

Von Egger zniżył jeszcze bardziej głos, pochylił się do zabójcy smoków.
- Nawet ofiary bestii składają, owieczki... - mówił chrapliwym szeptem. - I dziewice

ponoć, nie wiem, ile w tym prawdy...

Niewiele, pomyślał sir Roger, wieść gminna wszystko wyolbrzymia. W swej praktyce nie

spotkał nigdy smoka, który mając do dyspozycji owce, połaszczyłby się na łykowate,
zasuszone dziewice.

- Do rzeczy - przynaglił Arnolda, który wymrukiwał pod nosem jakieś przekleństwa. -

Powiadasz, że oficjalnie go nie ma? I wszystkim to odpowiada? Pasterzom chociażby, tym od
owieczek?

Krzyżak rozejrzał się jeszcze raz, choć pobliscy goście, spoczywający w malowniczych

pozach na ławach nie sprawiali wrażenia, by cokolwiek mogli dosłyszeć.

- No, różnie ludzie gadają. Cechy pono szemrzą, odkąd ostatniego szewczyka, który na

bestię się zasadził, zbrojni przykładnie obili i wrzucili do pieczary. A i wielmoże narzekają,
mówią, że król...

Von Egger urwał, uświadomił sobie, że za dużo gada. Z zakłopotaniem pociągnął z garnca.
- No, dalej... - zimno przynagli go rycerz.
Speszony Arnold dolał miodu z dzbana.
- Kiedy nie godzi się posłowi opowiadać...
- I tak to przecież powiesz kiedyś komturowi. Ostatecznie tylko po to tu siedzisz.
- No, niby prawda...
To, co sir Roger za chwilę usłyszał, brzmiało bardzo interesująco.
Król nie cieszył się zbytnią estymą szlachty. Powiadano, że pod baranicą, którą rad

odziewał, kryje się zatwardziały poganin. Ponoć i diabłu ogarek potrafił w kaplicy stawiać.
A smok był tym, co okrutnie drażniło mieszczan.

Rycerz podjął decyzję. Przerwał von Eggerowi niecierpliwym machnięciem dłonią.
- Umów mnie - powiedział tylko.
- Z kim? - wybałuszył oczy zaskoczony Arnold.
- Z niezadowolonymi. Ostatecznie obojętne, kto mi za gadzinę zapłaci.
W oczach młodego Krzyżaka rycerz dostrzegł podziw. Oto szybka decyzja.
- Wiecie, panie - Arnold wyglądał na wielce ukontentowanego. - Dobrze się stanie, jak

smok plugawić to miejsce przestanie. Zacny to gród, polubiłem go, przyzwyczaiłem się...

Przymknął z rozmarzeniem oczy.
- Umówię, możecie na mnie polegać jak na Zawiszy.
- Na kim? - spytał sir Roger ze zdziwieniem.
- Na Zawiszy. To przecież wielki rycerz, jeden z najtęższych między chrześcijanami

mocarzy...

- Nie słyszałem.
Pogromca smoków rozglądał się z roztargnieniem po izbie. Nagle jego wzrok

znieruchomiał, zatrzymawszy się na zarośniętej postaci.

- Widziałeś? - spytał podekscytowany rycerz, chwytając Arnolda za rękaw.
- Kogo?
- Toż to Cztan z Rogowa!
Obaj rycerze spoglądali z podziwem na mocarza, który, jako legenda głosiła, wkurzywszy

się strasznie, sam wielki głaz wokół kościoła trzykrotnie przetoczył.

Zaiste, wielkie to miasto, pomyślał sir Roger, skoro takich herosów napotkać tu można.

***

- Jesteście pewni, panie? - spytał z powątpiewaniem von Egger. Opierał się o ścianę

podejrzanej szopy na podgrodziu.

- Jehtem - odparł sir Roger, nieco niewyraźnie, z powodu trzymanej w zębach dratwy.

Owczy zewłok był spory. Musiał taki być, by pomieścić w sobie dużo siarki, saletry, węgla

drzewnego i ze trzy funty hufnali. Wprawdzie stare klechdy zalecały wyłącznie siarkę
i saletrę, ale rycerz był zdania, że działanie odłamkowe nie zaszkodzi.

Popatrzył z namysłem prosto w wypchane wnętrze, widoczne jeszcze przez nie do końca

zszyty otwór. Czy proporcje aby właściwe? - pomyślał jeszcze. Chyba tak, nic więcej już nie
wymyślę. Można jeszcze trochę smoły...

Nie, wystarczy, byle nie przedobrzyć. Dla pewności napluł do środka i zaczął zszywać

skórę wprawnymi ruchami.

Arnold przyglądał się z zainteresowaniem.
- Dobrze wam idzie z tą dratwą - zauważył.
Rycerz o mało nie zakłuł się w palec. Podniósł znad ścierwa ciężkie spojrzenie.
- Mówiłeś coś? - spytał nerwowo.
Niemożliwe, żeby coś wiedział, pomyślał. Ale dlaczego powiedział akurat to? Czyżby?
Arnold nie miał złych intencji. Po prostu uważał, że wszystko, co tyczyło się łowów na

smoki było wiedzą tajemną. Sam bardzo chciał jej kiedyś dostąpić, dlatego pilnie śledził
wszystkie poczynania.

Zaczerwienił się. Pewnie sir Roger jest zły, że asystuje mu przy obrządkach ktoś

niewtajemniczony.

- Ja tylko tak... - burknął nieśmiało. - Popatrzeć chciałem.
Nie zwracając więcej na niego uwagi, rycerz zakładał ostatnie szwy. Gdy skończył, ze

stęknięciem postawił wypchaną owieczkę. Stała pewnie na raciczkach, dzięki solidnym
kołkom wstawionym w nogi. Kunszt rycerza był wielki, zachowała nawet zwykły durny
wyraz pyska. Sir Roger klepnął w wełnisty zadek.

- Jak żywa - stwierdził z zadowoleniem.
Nie była to do końca prawda. Jednak smok, z natury dalekowzroczny nie będzie się

przyglądał z bliska, nie zobaczy takich szczegółów jak oczy z guzików. Wiedziony
nieposkromionym apetytem połknie od razu.

- Wszystko umówione? - spytał rycerz.
Arnold kiwnął głową. Jak dotąd wywiązywał się ze swojej części zadania. Najwięcej

dawał starszy cechu szewców, zirytowany widać dużą śmiertelnością wśród czeladników.
Spowodowaną zresztą nie tyle żarłocznością smoka, co bezwzględnością królewskich
przybocznych, strzegących smoczej jamy.

Cechy były bogate. I choć nagroda za śmierć potwora nie dorównywała zwyczajowym,

fundowanym  przez  wielmoży  i  wysokie  rody,  to  była  całkiem  nie  do  pogardzenia.
A  przynajmniej  dawała  nadzieję  na  wyrwanie  się  z  tego  kraju,  na  powrót  w  lepsze  strony.
Poza  tym  była  konkretna,  pieniężna,  nie  oferowała  innych  mglistych  form  zapłaty  jak  pół
księstwa i księżniczka albo odwrotnie.

- Bez kłopotów - powiedział Arnold. - Nawet się nie targowali. Dziwili się tylko...
Urwał, zakłopotany. Rycerz spojrzał pytająco.
- Że takim sposobem. Mówili, ze rycerz powinien w zbroi na bestię wyruszyć, kopią

ugodzić, zatratować ku większej chwale bożej. A tak, to oni sami potrafią...

- To niech spróbują - odpalił sir Roger, dokonując ostatnich oględzin faszerowanej owcy. -

Jak tacy mądrzy, to proszę bardzo...

Sam wolałby użyć innego sposobu. Faktycznie, chwała z roztratowania smoka większa,

pal diabli tę bożą, ale chodzi o własną. Ale nie dałby rady wyruszyć konno i w zbroi, litewscy
zbrojni zatrzymaliby go zanim zdołałby zbliżyć się do pieczary. Albo i co innego gotowi
uczynić.

***

Przedzieranie się przez nadbrzeżne łozy z owczym zewłokiem pod pachą było trudniejsze

niż przypuszczał. Na szczęście ścierwo było lekkie, siarka i saletra nawet z hufnalami ważyły
mniej niż prawdziwe owcze bebechy.

Innej drogi, prócz tej przez zarośla, nie było. Zbrojni obstawiali szczelnie smoczą pieczarę,

dbając, by nikt nie zakłócał snu potworowi. Pilnowali starannie i skutecznie, aż nad sam brzeg
niosło się pochrapywanie smoka. Lekki wietrzyk przynosił smród siarki i gnijących
odpadków.

Rycerz skrzywił się. Zaiste pogański to władca, tolerować coś takiego pod samym

zamkiem.

Księżyc zachodził już. Straże nawoływały się jakby rzadziej. Pora była zacząć najbardziej

niebezpieczną część wyprawy.

Choć i początek nie był łatwy. Już samo wywiezienie owcy z miasta nastręczało trudności.

Strażnicy kontrolowali wozy, sumiennie dźgali sulicami w wyściełającą je słomę, kazali
odbijać beczki i otwierać skrzynie. Szczególnie pilnie sprawdzali ludzi o wyglądzie szewców,
ale i rycerzom potrafili zadawać kłopotliwe pytania.

Udało się tylko dzięki Arnoldowi. Zbrojni nie śmieli sprawdzać co wiezie krzyżacki poseł,

zwłaszcza jak huknął na nich z wysokości siodła. Szybko odstąpili od wozu. Odskoczyło też
dwóch przerażonych pachołków, zdających sobie doskonale sprawę, że w przypadku
wykrycia wszystko spadnie na nich. Ale von Egger nie mógł zajechać wozem pod samą
smoczą pieczarę. Resztę musiał zrobić sam sir Roger.

Niedługo brzask. Najgorsza pora dla straży, zmęczonych całonocnym czuwaniem. Teraz!
Łozy skończyły się szybko, sir Roger wypełznął na łąkę. Nawet w ciemnościach czeluść

jaskini wyróżniała się z otoczenia smolistą czernią. I dochodzącym z niej straszliwym
smrodem. Czołgając się rycerz wyczuwał lekkie drżenie ziemi, wzbudzone smoczym
chrapaniem.

Straże zostały za nim. Musiał uważać już tylko, by nieostrożnie nie zbudzić bestii. Sen

smoków był przysłowiowo lekki.

Klął z cicha, gdy w wysokiej trawie natrafiał coraz częściej na kości, na szczęście czyste,

wylizane do cna szorstkim, smoczym językiem. Było ich coraz więcej, niektóre zetlałe już,
rozpadające się. Coś zabrzęczało trącone kolanem, rycerz przywarł do ziemi, spojrzał. Była to
zardzewiała, żelazna rękawica, w której tkwiły jeszcze wyschnięte palce i nadgarstek. Więc
jednak ktoś próbował, pomyślał tylko. Nie miał czasu na rozważania, zbyt długie
przebywanie tak blisko legowiska mogło się źle skończyć.

Ocenił odległość od czeluści. W sam raz, na tyle blisko, by bestia zauważyła od razu, na

tyle daleko, by wiedziona łakomstwem rzuciła się na zdobycz i zbytnio nie przyglądała.
Postękując przysiadł, ustawił starannie przynętę.

Począł czołgać się z powrotem, rozwijając za sobą długi szpagat.

***

W łozach było niewygodnie, zaczynały kąsać komary. Z trudem powstrzymywał się, by

nie zabijać ich z głośnymi klapnięciami. Straże znów się ożywiły, jeden ze zbrojnych,
ziewając rozdzierająco, przeszedł niedaleko kryjówki. Byle tylko nie dostrzegł szpagatu,
zaniepokoił się rycerz. Dniało już.

Powinien wziąć przed świtem. Zazwyczaj o tej porze smoki opuszczały pieczary,

przeciągały się z chrzęstem pancerza, rozkładały zdrętwiałe od snu skrzydła. Ten jest pewnie
przyzwyczajony, że o tej porze pojawia się posiłek, nikt rozsądny nie karmiłby przecież
smoka w dzień.

Sir Roger był zdenerwowany, choć nie po raz pierwszy siedział tak w ukryciu, czekając na

branie. Uświadamiał sobie, że niepokój spowodowany jest czymś innym, nie obawą przed
smokiem. Był w obcym mieście, w obcym kraju, o dziwnych, niepojętych zwyczajach.

Zdawał sobie niejasno sprawę, iż rozprawa ze smokiem to początek problemów. Trzeba

jeszcze odebrać nagrodę i wyjechać stąd, najlepiej cało. To miało być zadanie Arnolda.

Von Egger nie raz opowiadał o swych dobrych stosunkach z dworem. Przysięgał, iż

w otoczeniu króla mają dość plugawej bestii i chętnie ochronią przed królewskim gniewem
każdego, kto miasto od niej uwolni.

Choć młody poseł zarzekał się, że to prawda, i wszystko już ustalone, jakieś ziarenko

niepokoju kiełkowało uparcie w umyśle rycerza. A jeśli?...

Szarpnięcie za szpagat omotany na nadgarstku było bardzo delikatne. Przez chwilę sir

Roger myślał, że wszystko na nic, że któryś ze strażników potknął się o szpagat, a teraz patrzy
z niedowierzaniem i za chwilę bluźnie niezrozumiałym przekleństwem. Potem nastawi swoją
sulicę, skrzyknie kolegów i jak po nitce do kłębka trafią prosto do rycerza, niestosownie do
swego stanu skulonego w łozach. Sprężył się do ucieczki.

Następne delikatne szarpnięcie. I lekkie drżenie ziemi od smoczych kroków. Rycerz

momentalnie zapomniał o strażach. Wprawdzie dawno już nie używał tego sposobu, lecz
dobrze pamiętał, co należy czynić. Zaczął delikatnie ściągać cienką linkę.

Chodziło o to, by przynęta poruszała się choć trochę. Smoki już od dawna przestały się

nabierać na nieruchome kukły. Nieznajomość tego faktu kosztowała już życie wielu
szewczyków, smok, stwierdziwszy oszustwo, stawał się straszny.

Rycerz ostrożnie odwinął zamotany na nadgarstku szpagat. Nie chciał, by bestia urwała

mu rękę. W samą porę.

Branie było z początku delikatne, jednak teraz nastąpiło potężne szarpnięcie. Koniec

sznurka wyskoczył w dłoni, zniknął w zaroślach. Trzask tratowanych krzaków, zakończony
potężnym beknięciem. Już po wszystkim.

Sir Roger począł wycofywać się pod osłoną wiklin. Teraz trzeba tylko poczekać.

***

Wybuch wstrząsnął grodem. Z kamieniczek posypały się dachówki, gołębie wzbiły się

z łopotem z rynku. Zaczęły bić dzwony.

Przerażeni mieszczanie spoglądali na nadrzeczne błonia, na rozerwany, poszatkowany

hufnalami zewłok. Nienaruszona ocalała tylko zębata paszcza.

Błotnisty wąwóz, którym niegdyś płynęła rzeka, srebrzył się drgającymi rybami,

chwytającymi powietrze spazmatycznymi ruchami skrzeli. Były tam karaski, leszcze, jazie,
nawet kilka jesiotrów i zabłąkana troć. Gdańska szkuta utkwiła przechylona w mule, zboże
wysypywało się, mieszając ze szlamem.

Smok musiał mieć straszne pragnienie. Ale nie zdołał zapobiec eksplozji.
Sir Roger opadł z powrotem na siano, przygarniając do siebie przerażoną dziewoję. Teraz

trzeba odczekać, pomyślał, jutro odebrać nagrodę. Zupełnie nieźle poszło.

Jednak nie poszło. Następną noc spędził już sam, w lochu.

***

- I to za co! - rycerz z rozmachem walnął pięścią w ścianę. - Nawet nie mieli odwagi

przyznać, że za tego parszywego smoka! Psiakrew, nawet duży nie był, za to stary jak diabli.
Niedługo sam by zdechł.

Von Egger milczał. Czuł się winny, poniekąd słusznie. Pierwszym, który doniósł, był

sprytny szewc, starszy cechu. Smoka już nie było, a sakiewka złota piechotą nie chodzi,

można zaoszczędzić. Niewiele wyprzedził biskupa, tego, który obiecał, iż opuszczą miasto
przez nikogo nie niepokojeni.

- Za spowodowanie zagrożenia żeglugi! Zakłócenia w dostawach importowanego zboża!
Bo to też prawda, pomyślał Arnold, przezornie nie mówiąc tego na głos. Rzeka wyschła aż

do małej mieściny zwanej Warszawą. Gdańszczanie słusznie mieli za złe.

Z sir Rogera uszła nagle cała energia. Ciężko opadł na zydel, ponuro wpatrując się

w posadzkę. Za jego złe samopoczucie można było obwiniać uprzejmego strażnika, który
codziennie informował o postępach w pracy cieśli, budujących rusztowanie na rynku.

- To prawda, że już kończą? - spytał z rezygnacją rycerz.
- Prawda - ożywił się Krzyżak. - Już dziś suknem obijają, zacnym, czerwonym. Aż

z Gdańska sprowadzałem, nie może to być, byś skonał, panie, na tym samym suknie, na
którym mieszczan ścinają...

- A więc to już...
Arnold bąknął coś pod nosem, pokręcił głową. Sir Roger popatrzył na niego z nagłą

nadzieją

- Jest jeszcze jakiś sposób? - spytał gwałtownie.
- Nie wiem... - pod natarczywym spojrzeniem Arnold zmieszał się. - Może i jest, ale to nic

pewnego...

- Przebóg, mówże...
Von Egger długo się wykręcał, nie chcąc wzbudzać czczej nadziei. Zbyt podziwiał

niezłomnego, prawego rycerza, swego mistrza, by łudzić go bez potrzeby. W końcu jednak
zaczął.

- Bo wiecie, panie, jakem wracał z Malborka... To na trakcie spotkałem poczet zacny,

a w nim młokosa jednego. Na drodze do Tyńca chyba...

Zamyślił się, podrapał po głowie.
- Tak, do Tyńca, ani chybi...
W oczach sir Rogera błysnęła wściekłość.
- Streszczaj się - warknął.
- No, i ów młodzian podjechał do mnie, szlachcic widać, ale nie pasowany. I pyta, czym

Krzyżak? Głupi jakiś, bo przecie płaszcz zakonny miałem i pióra pawie na hełmie. Bo trzeba
wam wiedzieć, panie, że zbroję jeno paradną miałem, jako to we zwyczaju na trakcie, kiedy
posłem się jest. Nie można tak w skórzniach jeno i w kubraku...

Rycerz położył ciężką rękę na ramieniu Krzyżaka. Ten spojrzał mu w oczy i pospiesznie

ciągnął:

- Na czym to stanąłem? A, już wiem. Spytał, to odpowiadam, co, nie widać? Przecie, żem

Krzyżak. No to on wtedy jak mnie w gębę nie zamaluje, tak bez dania racji. Aż mi się hełm
przekrzywił i z konia spadłem. To on wtedy jeszcze mi nakopał...

Sir Roger pokręcił głową. Na nic to, dobry chłop z tego Arnolda, ale nie za mądry. Bo co

ma jedno do drugiego? Ech, przyjdzie gardło dać...

- No i za napaść na posła na ścięcie go skazali. Ot, siedzi tu, obok. Żalu ja nie mam,

młody, głupi. Ale godność Zakonu obraził, nie mnie wybaczać. A król surowy, oj, bardzo
surowy, nie ułaskawi. Krzyczy tylko "szyję mu uciąć", jak i do was, nie przymierzając.
I wiecie, jakeśmy się kiedyś napili z jego stryjcem, młodego znaczy, nie króla, to powiedział
mi, że jest pono sposób...

Rycerz już nie słuchał. Arnold miał dobre intencje, ale na ogół nic mu z nich nie

wychodziło. Przyjdzie gardło dać...

Siedział skulony na zydlu, nie docierały do niego wypowiadane słowa. Aż wreszcie

strażnik załomotał do drzwi. Widzenie skończone.

Arnold von Egger odwrócił się jeszcze wychodząc.
- Zaufaj mi - rzucił z pokrzepiającym uśmiechem.

***

Ostatnie spojrzenie z wysokiego rusztowania, obitego rzeczywiście pierwszorzędnym,

czerwonym suknem. Gwar gawiedzi przycichał, mieszczki unosiły dzieci, by nic nie straciły
z widowiska. Ponury klecha mamrotał modlitwy.

Sir Roger odwrócił się do kata, spojrzał w oczy widoczne w wycięciach kaptura.

Wyciągnął spotniałą dłoń z chudym mieszkiem, zwyczajową zapłatą.

Kat zważył sakiewkę w dłoni. Był wyraźnie zadowolony.
- Zaraz będzie po wszystkim - mruknął pocieszająco, rozciągając w uśmiechu wargi

widoczne pod kapturem. - Nie denerwujcie się, panie, mnie też nie jest przyjemnie...

Rycerz po raz ostatni chciał ogarnąć spojrzeniem błękitne niebo, białe, przesuwające się

leniwie chmury. Już nie miał nadziei.

Ostatnie spojrzenie.
Nagle coś przesłoniło oczy, coś białego, szorstkiego i drapiącego. Zamarł, nie wiedząc,

czy to już kat znienacka nie zdzielił go toporem po szyi, nie czekając, aż położy głowę na
pniaku. Czy to już śmierć?

Przez tętnienie w skroniach przebił się piskliwy krzyk.
- Mój ci jest! Mój ci jest!
- Jej ci jest - huknął tłum jednym głosem. - Do kasztelana!
Rycerz nic nie widział, walczył z białą materią okrywającą mu szczelnie głowę, dusząc się

z emocji i braku powietrza. Kat zerwał z głowy kaptur, cisnął z rozmachem na sukno.

- Kurwa mać! - ryknął. - Znowu!
Chuderlawy ksiądz począł wyrywać mu sakiewkę.
- Nie należy się! - krzyczał. Kat nie dawał za wygraną, szarpiąc się z duchownym,

popatrywał wymownie na wbity w pieniek topór.

Rycerz wciąż walcząc z okrywającą głowę materią, skojarzył sobie, co mówił von Egger,

o starym zwyczaju, kiedy to dziewka niewinna obiecuje poślubić oddanego już śmierci.

- Jej ci jest! - huczał tłum. - Nałęczką go nakryła!
Dziewka niewinna. Dziewica, w mieście nawiedzonym przez smoka...
Zerwał wreszcie nałęczkę, spojrzał i wrzasnął.
Najstarsza dziewica, którą wzgardziła gadzina. Von Egger, ty...
Rycerz zdecydowanie odwrócił się, szukając wzrokiem kata. Może jeszcze nie wszystko

stracone. Ostatecznie przecież zapłacił.

Tekst udostępniony na licencji Creative Commons. Uznanie autorstwa – użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych. 3.0. Polska.