29. Oligarchia magnacka w Polsce. 
 
 

Forma  rządów  polegająca  na  sprawowaniu  władzy 

przez  niewielką  grupę  ludzi.  Wywodzili  się  najczęściej  z 
arystokracji.  W  Polsce  występowała  w  XVII  wieku.  Wtedy 
wzrosło  znaczenie  magnaterii.  Posiadała  ona  olbrzymie 
majątki  ziemskie  (latyfundia).  Szlachta  zawiązała  rokosz 
zmierzający  do  osłabienia  władzy  królewskiej  (rokosz 
zebrzydowskiego  1606-1609).  Skutkiem  było  osłabienie 
władzy monarszej i wzrost znaczenia magnaterii. Przełomowe 
wydarzenie  –  zerwanie  sejmu  przez  liberum  veto  (1652  – 
poseł  Siciński).  Zasada  Liberum  Veto  uniemożliwiła 
działalność  sejmu,  prowadziła  do  pełnej  anarchii  oraz 
rozprzężenia  w  stosunkach  wewnętrznych.  Do  coraz 
większego  znaczenia  dochodziły  sejmiki,  które  przyjęły 
funkcje:  wojskowe,  administracyjne  i  finansowe,  co 
spowodowało decentralizację władzy państwowej.  

Przedstawiciele  magnaterii  posiadali  bezpośrednią 

władzę  piastując  stanowisko  senatorów  i  inne  godności 
państwowe.  Poprzez  wpływa  na  wybór  posłów,  sejmików 
ziemskich  uzyskali  wielkie  (nieformalne)  możliwości  kontroli 
polityki  państwowej.  W  okresie  rządów  magnackich  upadł 
autorytet  władzy  królewskiej.  Zanikało  zainteresowanie  dla 
spraw ogólnopaństwowych.  

Magnateria  stała  się  stanem  pośrednim  między 

królem a szlachtą. Aby  ugruntować władzę grupy magnaterii 
wiązały się z państwami ościennymi (Prusy, Rosja) i korzystały 
z  ich  pomocy  w  osłabieniu  władzy  króla.  Rządy  oligarchii 
magnackiej  świadczyły  o  słabości  wewnętrznej  państwa. 
Nastąpił rozkład aparatu państwowego, upadek gospodarczy. 
Wieloletnie  wyczerpujące  wojny,  brak  stabilnej  władzy  króla 
prowadziły do upadku państwowości polskiej.