background image

W imię Boga.Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie, 
Karen Armstrong, wyd. WAB, Warszawa 2005
Tytuł oryginału: The Battle for God. Fundamentalism in Judaism, Christianity and Islam.

1. POPĘD ŚMIERCI FREUDA
2. NAZWANIE PRAKTYKUJĄCEGO MUZUŁMANINA ODSTĘPCĄ JEST 
NIEDOZWOLONE.
3. OGÓLNIE O ISLAMIE - ISLAM RELIGIĄ ZMIAN
4. SZATAN W ISLAMIE .... TROCHĘ INACZEJ

"W oderwaniu od praktyk kulturowych, od modlitw i rytuałów mity nie mają większego 
znaczenia. (...) Kiedy zamiera  kult, ludzie tracą swą wiarę. To właśnie przydarzyło się 
niektórym Żydom, którzy przeszli na chrześcijaństwo i pozostali na Półwyspie Iberyjskim. 
To spotkało również wielu współczesnych ludzi, którzy nie medytują, nie odprawiają 
rytuałów ani nie biorą udziału w żadnej uroczystej liturgii i w pewnym momencie 
uświadamiają sobie, że mity religijne nic dla nich nie znaczą."
W imię Boga. Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie; Karen Armstrong, 
wyd. WAB, Warszawa 2005, s. 
------------------------------------
1. POPĘD ŚMIERCI FREUDA
"Australijski psychiatra Zygmunt Freud (1856 - 1939) odkrył, że ludzi równie silnie jak 
popęd erosa i prokreacji motywuje popęd śmierci."
W imię Boga. Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie; Karen Armstrong, 
wyd. WAB, Warszawa 2005, s. 200

"Kiedy w 1914 roku wybuchła I wojna światowa, Europejczycy, marzący przez ponad 
czterdzieści lat o wojnie, która położyłaby kres wszystkim wojnom, z entuzjazmem 
zaangażowali się w konflikt przypominający zbiorowe samobójstwo kontynentu." 
W imię Boga. Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie; Karen Armstrong, 
wyd. WAB, Warszawa 2005, s. 201
------------------------------------

2. NAZWANIE PRAKTYKUJĄCEGO MUZUŁMANINA ODSTĘPCĄ JEST 
NIEDOZWOLONE.

"W szczegółowej odpowiedzi na rozprawę Faradża* swierdził on [mufti Egiptu], że 
nazwanie praktykującego muzułmanina odstępcą jest niedozwolone, a praktyka takfir 
(ekskomuniki) nigdy nie była w islamie powszechna, ponieważ wyłącznie Bóg może czytać 
w sercu człowieka. Omówił Wesety Miecza** w kontekście historycznym, wykazując, że 
powstały one w VII wieku w Medynie jako odpowiedź na konkretne okoliczności i nie 
można ich dosłownie przenosić do XX - wiecznego Egiptu."
W imię Boga. Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie; Karen Armstrong, 
wyd. WAB, Warszawa 2005, s. 478
* Abd as - Salama Faradża, duchowny przywódca organizacji Dżihad, autor Al-Farida al-
Ghajba ("Zaniedbany obowiązek"), wydana w grudniu 1981 r.
**Wersety Miecza - wersety Koranu nawołujące do walki z niewiernymi (np. Koran 9:5)

3. OGÓLNIE O ISLAMIE - ISLAM RELIGIĄ ZMIAN

background image

"Szari'ati twierdził, że islam jest bardziej niż inne religie otwarty na zmiany. Już sama 
terminologia wskazuje na charakterystyczną dla niego dynamikę. Na Zachodzie słowo 
'polityka' wywodzi się z greckiego polis (miasto), statecznej jednostki administracyjnej, a 
jego islamski odpowiednikiem jest słowo sijasat, dosłownie 'poskramianie dzikiego konia', 
wskazujące na stopniowe i wymagające wysiłku dochodzenie do doskonałego rezultatu. 
Arabskie terminy umma i imam wywodzą się z rdzenia amma (podążać), imam zatem jest 
wzorem, wskazującym ludziom nowy kierunek. Społeczność (umma) nie jest zwyczajnym 
zbiorem jednostek, ale zbiorowością, podążającą razem do wytyczonego celu i nielękającą 
się zmian. Pojęcie idżtihadu (wysiłku twórczego) zakłada stały wysiłek intelektualny, 
zmierzający do odnowy i przebudowy świata; zadanie to, jak utrzymywał Szari'ati, nie jest 
przywilejem nielicznych ulemów, ale obowiązkiem każdego muzułmanina. 
Pierwszoplanowe znaczenie hidżry (migracji) w doświadczeniu religijnym muzułmanów 
ujawnia ich stałą gotowość do zmiany miejsca i każdej innej zmiany, co daje im poczucie 
nieustannej świeżości życia. Nawet intizar (oczekiwanie na powrót ukrytego imama) 
sugeruje, że muzułmanie zawsze gotowi są powitać zmiany i odmienić status quo."
W imię Boga. Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie; Karen Armstrong, 
wyd. WAB, Warszawa 2005, s. 365

4. SZATAN W ISLAMIE .... TROCHĘ INACZEJ
"Amerykanie przeżyli szok, słysząc w czasie rewolucji i po niej, że ich naród nazywany jest 
emanacją Szatana. Nawet ci, którzy mieli świadomość głębokiej niechęci Irańczyków do 
Stanów Zjednoczonych, trwającej od dokonanego w 1953 roku przez CIA przewrotu, czuli 
się oburzeni takimi porównaniami. chociaż polityka amerykańska mogła być błędna, nie 
zasługiwała przecież na takie potępienie. Potwierdziło to tylko opinię, że wszyscy irańscy 
rewolucjoniści są fanatykami i niezrównoważonymi histerykami. Ale większość 
mieszkańców Zachodu źle zrozumiała wyobrażenie Wielkiego Szatana. W chrześcijaństwie 
Szatan jest wcieleniem nieprzezwyciężalnego zła, natomiast w Islamie jest on postacią 
mniej bezwzględną i dającą się kierować. W Koranie powiada się nawet, że ostatniego dnia 
Szatan dostąpi przebaczenia* ponieważ zasłużył na nie swą wielką wiarą we 
wszechogarniającą dobroć Boga. Irańczycy, którzy nazywali Amerykę Wielkim Szatanem, 
nie mieli na myśli tego, że Stany Zjednoczone są szatańsko niegodziwe, ponieważ pod 
określeniem tym krył się inny, bardziej precyzyjny wizerunek, utrwalony w ich kulturze. W 
popularnym szyizmie Szajtan, Kusiciel, jest raczej postacią ludyczną, która nie potrafi 
doceniać duchowych wartości niewidzialnego świata. W jednej z opowieści powiada się, że 
skarżył się Bogu na przywileje, jakimi została obdarzona ludzkość, ale łatwo dał się zbyć 
lichym prezentem. Szajtan nie zwraca się do proroków, wystarczają mu zwykli wróżbici, 
jego meczetem jest bazar, najswobodniej czuje się w łaźni publicznej i zamiast poszukiwać 
Boga, ugania się za winem i kobietami. W rzeczywistości jest on nieuleczalnym 
prostaczkiem, na zawsze uwięzionym w zewnętrznym (zahir) świecie i niezdolnym do 
zobaczenia głębszego i ważniejszego wymiaru egzystencji. Zdaniem wielu Irańczyków, 
Ameryka, Wielki Szajtan, jest zarazem Wielkim Banałem. Bary, kasyna i świecki etos 
północnego Teheranu, zatrutego przez obcą kulturę, symbolizowała etos Ameryki z 
rozmysłem ignorującej ukrytą rzeczywistość (batin), która jako jedyna mogła nadać 
sens życiu. Co więcej, ów Szajtan, skusiła szacha, by odrzucił prawdziwe wartości islamu 
na rzecz powierzchownego sekularyzmu."
*Koran, 7: 9 -15
W imię Boga. Fundamentalizm w Judaizmie, Chrześcijaństwie i Islamie; Karen Armstrong, 

background image

wyd. WAB, Warszawa 2005, s. 429

____________________
POCZUCIE ZAGROŻENIA WŁASNEJ TOŻSAMOŚCI -> PRÓBY UDOWODNIENIA 
RACJONALNOŚCI RELIGII -> NARODZINY FUNDAMENTALIZMU