plik

Za³o¿eniami by³y prostota i ma³a iloœæ

elementów. W sumie do zbudowania sygna-
lizatora wed³ug tego opisu wystarczy 1 uk³ad
scalony, 3 rezystory i 2 kondensatory. Jako
Ÿród³o sygna³u wejœciowego proponujemy
kontaktron w³¹czany magnesem sta³ym. Do
wytwarzania sygna³u akustycznego zastosuje-
my g³oœniczek piezoelektryczny tzw. buzzer.

Drug¹ czêœci¹ za³o¿eñ jest ma³y pobór

pr¹du  –  zw³aszcza  w stanie  oczekiwania.
Uzyskano  to  dziêki  zastosowaniu  uk³adu
CMOS a konkretnie zestawu 4 dwuwejœcio-
wych  bramek  NAND  o oznaczeniu  4011.
Pozwoli  to  na  zasilanie  uk³adu  z bateryjki
i rezygnacjê  z k³opotliwego  do  wykonania
zasilacza sieciowego.

Zgodnie z zasadami teorii informacji

zrozumia³oœæ  informacji  wzrasta  przy  jej
zwielokratnianiu.  Powtarzanie  informacji
jest stare jak œwiat. U¿ywaj¹ go nie tylko lu-
dzie,  ale  tak¿e  œwiat  zwierzêcy,  chocia¿by
powielane piski ptactwa. Ta przes³anka oraz
wspomniany wy¿ej ma³y pobór energii pro-
wadz¹  do  impulsowego  za³¹czania  prze-
twornika elektroakustycznego. S³u¿y do tego
generator o czêstotliwoœci oko³o 1 Hz zreali-
zowany na bramkach A i B.

Generator blokowany jest przez zwar-

cie wejœcia 1 bramki A do masy. Tutaj w³a-
œnie  w³¹czony  jest  kontaktron.  Jego  styki
bêd¹  zwarte  po  zbli¿eniu  magnesu  sta³e-
go.  Sytuacja  taka  bêdzie  odpowiadaæ  za-
mkniêciu drzwi.

Wysoki stan na wyjœciu bramki A poda-

wany jest na bramkê C dzia³aj¹c¹ jako in-
werter. Na jej wyjœciu uzyskamy stan niski,
który przez bramkê D przekszta³cany jest na
poziom wysoki na jej wyjœciu. Powoduje to
w efekcie wy³¹czenie g³oœniczka.

Rozwarcie styków kontaktronu z chwil¹

otwarcia drzwi spowoduje odblokowanie
generatora. Przebieg prostok¹tny z wyjœcia
bramki A powoduje w³¹czanie i wy³¹czanie
g³oœniczka i tym samym powstanie sygna³u
akustycznego. Sygna³ akustyczny jest wytwa-
rzany przez wewnêtrzny uk³ad g³oœniczka –
buzzera. Uk³ad sygnalizatora tylko cyklicznie
w³¹cza i wy³¹cza jego zasilanie.

Czêstotliwoœæ powtarzania sygna³ów

akustycznych  mo¿na  zmieniaæ  przez  do-
bór  wartoœci  pojemnoœci  kondensatora
4,7 mF w obwodzie generatora. Zwiêksza-
nie  pojemnoœci  powoduje  zmniejszanie
czêstotliwoœci.

Do zasilania uk³adu przewidziano ba-

teryjkê o napiêciu 9 V. Pobór pr¹du w sta-
nie  czuwania  (zamkniête  drzwi)  nie  prze-
kracza  50  mA.  Œrednia  wartoœæ  pr¹du  po
w³¹czeniu  sygnalizacji  –  otwarciu  drzwi
wynosi oko³o 4 mA.

Prostota rozwi¹zania uwidacznia siê tak-

¿e w zastosowaniu do jego monta¿u uniwer-
salnej p³ytki drukowanej. Propozycjê rozmie-
szczenia elementów w³aœnie na takiej p³ytce
prezentuje rysunek 2.

Do pod³¹czenia bateryjki niezbêdne bê-

dzie z³¹cze pochodz¹ce np. z zacisków zu¿y-
tej baterii 9 V. Kontaktron nale¿y zamonto-
waæ tak, aby by³ mo¿liwy jego bezpoœredni
kontakt z magnesem. Jako magnes sta³y pro-
ponujemy wykorzystaæ typowy magnes me-
blowy stosowany do zamkniêæ szafek. Ma-
gnes  przykrêciæ  do  górnej  krawêdzi  drzwi.
Sygnalizator  z kontaktronem  zamocowaæ
nad drzwiami. Nie nale¿y zapomnieæ o wy-
konaniu otworów w obudowie i zdjêciu pa-
pierowej nalepki z buzzera. Otwór przetwor-
nika  buzzera  powinien  byæ  skierowany
w stronê wnêtrza mieszkania (przedpokoju).

Uruchamianie tak prostego uk³adu po-

lega w zasadzie na sprawdzeniu poprawno-
œci  monta¿u  i ewentualnie  poboru  pr¹du
z bateryjki. Po w³¹czeniu zasilania bez kon-
taktronu  powinniœmy  us³yszeæ  przerywany
pisk  buzzera.  Jego  brak  mo¿e  œwiadczyæ
w pierwszej kolejnoœci o odwrotnym po³¹-
czeniu.  Zacisk  buzzera  oznaczony  „+”
pod³¹czyæ do „+” zasilania. Zwarcie wypro-
wadzenia  1  bramki  A do  masy  powinno
przerwaæ sygna³ akustyczny.

Zamontowaæ kontaktron i sprawdziæ

dzia³anie uk³adu przy zbli¿aniu magnesu.
Sygnalizator mo¿e byæ stosowany w wielu
innych miejscach jako œrodek przypomina-
j¹cy o zamykaniu drzwi, pokryw itp.

M¹dry Polak po szkodzie. Dopiero kradzie¿ kurtki i kluczy z przedpoko-
ju wywo³a³y refleksjê w postaci proponowanego zabezpieczenia. Poja-
wi³a siê ostatnio nowa generacja z³odziei penetruj¹cych klatki schodo-
we budynków mieszkalnych i sprawdzaj¹cych stan zamkniêcia mie-
szkañ. Zawsze mo¿na liczyæ na czyjeœ roztargnienie i nieuwagê. Opisane
wy¿ej zdarzenie mia³o miejsce podczas obecnoœci domowników w mie-
szkaniu. Sygnalizator istot¹ dzia³ania przypomina dzwonek zawieszony
u drzwi. Wytwarza sygna³ akustyczny w chwili otwarcia drzwi.

6/99

Sygnalizator otwartych drzwi

100k

4,7

100k

MAGNES

100k

BUZZER

4,7

–

US1 CD4011

Rys. 1 Schemat ideowy

100k

4,7

100k

K1 BUZER

CD4011

–

4,7

Rys. 2 Rozmieszczenie elementów

Schemat i dzia³anie

Monta¿ i uruchomienie

US1

– CD 4011

R1, R2, R3 – 100 kW/0,125 W

C1, C2

– 4,7 mF/25 V

– Buzzer 9 V

– kontaktron zwierny

– magnes meblowy

uniwersalna p³ytka drukowana

Wykaz elementów

Pó³przewodniki

Rezystory

Kondensatory

Inne

R.K.