Konstytucja kwietniowa 

Konstytucja marcowa 

Zasady 
ustrojowe 

Ustrój prezydencko- autorytarny system 
rządów w demokracji, podział władzy 
ustawodawczej i wykonawczej połączenie 
funkcji prezydenta i szefa rządu. Prezydentowi 
przysługuje pełnia władzy wykonawczej oraz 
zwolnienie z odpowiedzialności przed 
parlamentem, pozbawiony zostaje jednak 
możliwości ustawodawczych. 

Wprowadziła ustrój demokratycznej 
republiki parlamentarnej, system 
parlamentarno- gabinetowy, w której 
władzę zwierzchnią sprawował naród przez 
organy w trójpodziale władzy. 

Prawa 
polityczne 

Prawa wyborcze czynne:  
na Sejm- 24 lat, do Senatu- 30 lat,  
prawa wyborcze bierne:  
na Sejm- 30 lat, do Senatu- 40 lat. 

Prawa wyborcze czynne:  
do Sejmu- 21 lat, do Senatu- 30 lat, prawa 
wyborcze bierne:  
do Sejmu- 25 lat, do Senatu- 40 lat. 

Sejm i 
Senat 

Sejm- 208 posłów, Senat- 96 senatorów, 
parlament wybierany co 5 lat, w wyborach 
czteroprzymiotnikowych- nieproporcjonalnych, 
1/3 senatorów mianował prezydent, Sejm 
sprawował funkcje ustawodawcze, uchwal 
budżet i podatki, kontrolował działalność rządu. 
Władza nie należała do Sejmu. 

Sejm- 444 posłów, Senat- 111 senatorów, z 
głosem ostatecznym sejmu- obie izby 
obradujące jednocześnie to Zgromadzenie 
Narodowe. Parlament wybierany co 5 lat w 
wyborach pięcioprzymiotnikowych. Senat 
nie miał inicjatywy ustawodawczej, miał 
prawo veta zawieszającego, czyli 
wstrzymywania projektu ustawy. Sejm mógł 
uchwalić wstrzymaną przez senat ustawę 
kwalifikowaną większością głosów, 
Parlament miał także prawo udzielenia 
amnestii w drodze ustawodawczej. 
Parlament mógł być rozwiązany przed 
końcem kadencji przez Sejm lub prezydenta. 

Prezydent 

Prezydent otrzymał władzę zwierzchnią 
względem Parlamentu z rządu- jednolitą, 
niepodzielną był w „odpowiedzialny przed 
Bogiem i historią”. Mógł mianować premiera i 
ministrów, zwoływać i rozwiązywać Sejm i 
Senat, wyznaczać terminy ich sesji, powoływać 
1/3 senatorów, posiadał prawo wskazania 
następcy na czas wojny, kandydata na 
prezydenta, mianowania lub odwołania wodza 
naczelnego sił zbrojnych. Dysponował prawem 
łaski, wydawania dekretów w czasie wojny, 
zarządzenia powszechnego głosowania. Mógł 
wydawać dekrety po stanie wojny lub pokoju, 
mianować ministrów, wstrzymywać ustawy. 
Pełnił funkcję reprezentacyjną w stosunkach 
międzynarodowych i posiadał zwierzchność nad 
siłami zbrojnymi.  

Prezydent wybierany na siedmioletnią 
kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. 
Miał prawo odwołać rząd, zwoływać sesję 
sejmową, obsadzać funkcje wojskowe, 
najwyższą zwierzchność nad siłami 
zbrojnymi. Prezydent posiadał także prawo 
darowania i łagodzenia kar, pełnił funkcję 
reprezentacyjną. Prezydent nie miał żadnych 
uprawnień ustawodawczych. Prezydenci, 
którzy bili wykonawcami tej konstytucji to: 
Gabriel Narutowicz, Stanisław 
Wojciechowski i Ignacy Moncicki.  

 

Obie konstytucje marcowa i kwietniowa wprowadziły Monteskiuszowy trójpodział władzy na 
ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Przy czym obie ustaliły zupełnie różne pozycje tych władz. 

Konstytucja marcowa: charakteryzowała się przewagą władzy ustawodawczej (Sejm i Senat) nad 
wykonawczą (Prezydent i Rząd), co wynikało z obu stronnictw prawicy i centrum przed przyznaniem 
zbyt wielkich uprawnień Piłsudskiemu, którego uważano za głównego kandydata do prezydentury. 
Natomiast w konstytucji kwietniowej: wzmocniona była pozycja prezydenta, który był naczelną 
władzą wykonawczą, zwierzchnikiem rządu i sił zbrojnych ordynacja wyborcza praktycznie odsunęła 
opozycję od wpływu na kształt organów ustawodawczych i rządu, rola Sejmu i Senatu została 
ograniczona, a rząd uniezależniono od parlamentu.