Lucjan Rutkowski

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu,

Wyższa Szkoła Zarządzania Środowiskiem w Tucholi, e-mail: lrutkow@umk.pl

INWAZJA ROŚLIN OBCEGO POCHODZENIA

W NASZYCH LASACH

INVASION OF ALIEN PLANTS IN POLISH WOODS

Słowa kluczowe: flora polska, lasy, gatunki egzotyczne, gatunki inwazyjne

Key words: Polish flora, woods, exotic species, invasive species

Abstract. Polish flora is relatively young and sparse in woody species. Due to the demand for 

various wooden raw materials, exotic trees have been introduced for many years. Some of these 

have proved to be invasive species. In recent years, thermophilous fruit trees, lianas and shrubs 

are frequent. The expansion of herbaceous plants is a particular problem in the riparian forests.

Gatunki obce (obcego pochodzenia) to według definicji encyklopedycznej „ – 

gatunki wprowadzone na tereny, na których wcześniej nie występowały… mogą 

dostawać  się  na  nowe  tereny  w  sposób  naturalny,  lecz  obecnie  coraz  częściej 

sprawcą  zamierzonych  lub  niezamierzonych  introdukcji  jest  człowiek.”  [Jura 

1998].  „Gatunek  występujący  poza  swoim  naturalnym  zasięgiem  w  postaci 

osobników lub zdolnych do przeżycia: gamet, zarodników, nasion, jaj lub części 

osobników, dzięki którym mogą one rozmnażać się.” [Ustawa o ochronie przyrody 

2004]. Określenie to przeciwstawiane często pojęciu „gatunków rodzimych” jest 

nieostre i różnie rozumiane.  Należy pamiętać, że większość obecnych składników 

naszej flory i fauny przybyła i zadomowiła się w ciągu ostatnich kilku (kilkunastu) 

tysięcy lat. Szczególnie w północnej części kraju, jeszcze przed około 12 tysiącami 

lat  pokrytej  lądolodem,  na  powierzchni  którego  mogły  bytować  niektóre 

mikroorganizmy.  Bez  wątpienia  rodzime  są  prawie  wszystkie  endemity  (za 

wyjątkiem  tzw.  „wędrujących”).  Najbardziej  „rodzimymi”  są  w  naszej  florze 

nieliczne  paleoendemity  –  gatunki  wieku  trzeciorzędowego  o  bardzo  małych, 

górskich  zasięgach  –  mniszek  pieniński  Taraxacum  pienninicum,  oraz 

zachodniokarpackie  (więc  i  słowackie)  ostróżka  tatrzańska  Delphinium 

oxysepalum  i  skalnica  tatrzańska  Saxifraga  wahlenbergii.  Wśród  roślin 

naczyniowych na około 2500 gatunków i ważniejszych podgatunków rodzimych 

i niespełna 500 trwale zadomowionych [Mirek i in. 2002]  – 169 (129 gatunków i 40 

podgatunków),  to  endemity  i  subendemity  wychodzące  poza  nasze  terytorium 

[Mirek, Piękoś-Mirkowa 2009]. Nieliczne endemity niżowe to prawie wyłącznie 

neoendemity powstałe w okresie holocenu. Jeden z nich – jeżyna notecka Rubus 

czarnunensis  opisana  przez  Spribillego  z  lasu  pod  Czarmuniem  w  powiecie 

sępoleńskim, rośnie w Borach Tucholskich wg moich obserwacji miejscami dość 

licznie.

199

DOI: 10.5604/20811438.1158070 

W ciągu pierwszej połowy okresu polodowcowego, w miarę ocieplania się 

klimatu, stopniowo roślinność tundrowa została wyparta przez leśną wędrującą 

z  ostoi  na  południu  (początkowo  widne  lasy  sosnowo-brzozowe,  potem 

wielogatunkowe  liściaste  i  mieszane).    Ze  względu  na  położenie  geograficzne, 

gdyby nie działalność człowieka, na terenie Polski niżowej dominowałaby flora 

leśna (z nitro- i światłolubnymi gatunkami pożarzysk i wiatrołomów) z udziałem 

miejscami  wodnej  i  bagiennej.    Żyjące  w  początku  holocenu  nieliczne  grupy 

łowców-zbieraczy nie wywierały większego wpływu na florę. Jednak przed około 

6000  tysiącami  lat  pojawiły  się  ludy  rolnicze  z  bliskiego  wschodu,  przynosząc 

ze  sobą  uprawę  zbóż  (najpierw  pszenic  i  jęczmienia,  potem  innych)  wraz 

z  towarzyszącymi  im  chwastami  –  dzikimi  roślinami  regionu  wschodnio-

śródziemnomorskiego.  Przy  siedliskach  ludzkich  rozprzestrzeniły  się  rodzime 

i obce gatunki nitrofilne, a z wypasem zwierząt domowych – światłolubne, odporne 

na deptanie i zgryzanie. Wzrost zaludnienia, przybywanie nowych grup ludzkich 

i postęp gospodarczy oraz wymiana handlowa z okresu wpływów rzymskich ciągle 

zwiększały ilość antropogenicznych elementów roślinnych. Po regresie rolnictwa 

w  okresie  Wędrówki  Ludów,  średniowiecze  to  dalszy  wzrost  antropopresji. 

Jednakże do czasów wielkich odkryć geograficznych około roku 1500 przybywały 

zawleczone  lub  celowo  wprowadzane  gatunki  południowo-europejskie 

i  zachodnio-  czy  środkowoazjatyckie  (z  minimalnym  udziałem  północno-

afrykańskich czy indyjskich). Rośliny wprowadzone lub przybyłe do tego czasu 

i  później  zadomowione,  nazywamy  archeofitami.  W  wielu  wypadkach  przy 

ocieplaniu się klimatu (jak szereg gatunków leśnych mogły by one dotrzeć do nas 

spontanicznie).

Dotarcie  Europejczyków  do  odległych  obszarów  klimatu  umiarkowanego 

Ameryki  Północnej  i  Azji  Wschodniej  oraz  rozwój  handlu  z  tymi  terenami 

spowodował  napływ  gatunków,  które  mogłyby  dotrzeć  do  nas  spontanicznie 

dopiero wskutek np. połączenia się kontynentów. Ponadto nasilenie się podróży 

w ramach Starego Świata, rozwój nauk przyrodniczych, rolnictwa, ogrodnictwa 

ozdobnego spowodowało trwający po dziś dzień lawinowy napływ gatunków, które 

mogą rosnąć i samorzutnie rozprzestrzeniać w naszych warunkach klimatycznych. 

Rośliny przybyłe i zadomowione od początku XVI wieku to kenofity (neofity). 

Jeszcze  większą  grupę  stanowią  rośliny  uprawne  przejściowo  dziczejące 

(ergazjofigofity)  i  zawlekane  (efemerofity).  Niektóre  gatunki  jednoroczne 

i dwuletnie uprawiane u nas nawet od kilku tysięcy lat (zboża pochodzące ze stepów 

zachodniej Azji), czy śródziemnomorskie warzywa bądź rośliny okopowe – mogą 

bez  pomocy człowieka utrzymywać się 1, 2, 3 lata na odłogach czy wysypiskach, 

potem jednak giną wypierane przez byliny czy rośliny drzewiaste.   Oczywiście 

to  samo  dotyczy  roślin  pochodzenia  tropikalnego  czy  subtropikalnego,  które 

z samosiewu nie zdążą przed przymrozkami wydać dojrzałych nasion, bądź te zimą 

obumierają.  Inaczej  ma  się  rzecz  z  roślinami  wieloletnimi  o  zimotrwałych 

korzeniach  lub  pędach,  które  nawet  jeżeli  nie  są  w  stanie  samorzutnie  się 

rozmnażać,  to  posadzone  czy  przypadkowo  zawleczone  mogą  trwać  w  danym 

200

miejscu długie lata (w przypadku długowiecznych drzew nawet setki lat). Wiele 

z  obecnych  kenofitów  przeszło  w  ciągu  kilkuset  czy  kilkudziesięciu  lat  etapy 

rośliny  wyłącznie  uprawianej,  jak  np.  północnoamerykańskie  ozdobne 

i miododajne nawłocie Solidago sp. czy klon jesionolistny Acer negundo, które 

w naszym regionie po raz pierwszy w stanie zdziczałym stwierdzono w końcu XIX 

wieku, a już w połowie XX wieku – zaczęły dominować nie tylko w nadrzecznych 

zaroślach i nieużytkach ale nawet naturalnych lasach łęgowych.   Szereg z tych 

gatunków objęto zakazem wprowadzania do środowiska [Rozporządzenie Ministra 

Środowiska 2011]. Przyczyną są nie zawsze lub nie tylko zmiany klimatyczne, ale 

także procesy mikroewolucji. W czasie długotrwałej uprawy pojawiają się mutanty 

lepiej  dostosowane  do  naszych  warunków  lub  o  większych  zdolnościach 

konkurencyjnych.  Uprawiane  różne  ekotypy  krzyżują  się  dając  początek   

żywotniejszym osobnikom, gatunki obce krzyżują się z rodzimymi, jak np. topole 

czy  modrzewie,  lipy  etc.    W  skali  kraju  wielokrotnie  omawiano  problem 

z  najbardziej  ekspansywnymi  drzewami  świadomie  wprowadzanymi  do  lasów 

(Acer  negundo,  dąb  czerwony  Quercus  rubra,  robinia  akacjowa  Robinia 

pseudoacacia, czeremcha późna Padus serotina i najrzadziej jesion pensylwański 

Fraxinus pennsylvanica), które w wielu miejscach wymknęły się spod kontroli 

[Tokarska-Guzik  i  in.  2012].  W  kilku  nadleśnictwach  kujawsko-pomorskich 

obserwowano wprowadzanie do upraw leśnych - jako domieszkę amerykańską- 

olszę pomarszczoną Alnus rugosa (syn. A. incana ssp. rugosa) jako rodzimą olszę 

szarą. W ostatnich latach rozsiewają się też lub są zawlekane ciepłolubne drzewa 

owocowe uprawiane od stuleci w najcieplejszych regionach kraju (orzech włoski 

Juglans  regia,  brzoskwinia  Persica  vulgaris,  morela  Armeniaca  vulgaris  czy 

winorośl  Vitis  vinifera  –  ta  ostatnia  obecnie  głównie  w  postaci  mieszańców 

z gatunkami amerykańskimi), które do niedawna prawie nie dziczały, a obecnie 

pojawiają się nawet w chłodnych regionach pojeziernych Polski Północnej. Nadto 

coraz liczniejsze są liany (winobluszcze Parthenocissus inserta, P. quinquaefolia, 

powojnik pnący Clematis vitalba, wiciokrzew przewiercień Lonicera caprifolium 

obce podgatunki i odmiany bluszczu Hedera helix s.l.), krzewy (Amelanchier sp. 

div. ,Cotoneaster sp. div., Lonicera sp. div., Spiraea sp. div. i in.). Roślin zielnych 

obcego  pochodzenia  w  lasach  jest  już  kilkadziesiąt  gatunków.  Szczególnie   

w  lasach  łęgowych  problem  stanowią  inwazyjne  rośliny  zielne  z  rodzajów: 

Solidago,  Rudbeckia,  Reynoutria,  Impatiens,  Echinocystis,  Heracleum  i  inne 

[Tokarska-Guzik  i  in.  2012].  Od  kilku  lat  obserwowano  w  regionie  kujawsko-

pomorskim  wyraźne  nasilanie  się  zjawiska  rozsiewania  gatunków  roślin 

drzewiastych,  które  rosły  tu  od  kilkuset  lat  (orzech  włoski)  czy  prawie  100  lat 

(świdośliwa jajowata Amelanchier spicata, śliwa ałycza Prunus cerasifera, irga 

błyszcząca  Cotoneaster  lucidus,  sosna  Banksa  Pinus  banksiana  i  wejmutka 

P. strobus, żywotnik olbrzymi Thuja plicata, cyprysik groszkowy Chamaecyparis 

pisifera, orzesznik pięciolistkowy Carya ovata, morwa biała Morus alba) nie dając, 

poza  ogrodami  i  parkami,  trwałego  samosiewu.  Większość  z  drzewiastych 

przybyszów  posadzonych  w  lasach  regionu  (daglezja  Pseudotsuga  menziesii, 

201

świerk kłujący Picea pungens, sosna czarna Pinus nigra, świdośliwa Lamarcka 

Amelanchier lamarckii) nie rozprzestrzenia się jeszcze spontanicznie na naszym 

terenie.

Zagadnieniami  inwazji  obcych  gatunków  roślin  zajmowała  się  głównie 

fitogeografia [Podbielkowski 1991; Kornaś, Medwecka-Kornaś 2002], natomiast 

ochrony  przyrody,  nawet  współcześnie,  stosunkowo  mało  [Symonides  2008; 

Wiśniewski,  Gwiazdowicz  2009;  Tomanek,  Witkowska-Żuk    2008]  lub  prawie 

wcale.  Kapuściński  [2009]  poświęca  uwagę  niebezpieczeństwom  stwarzanym 

przez ekspansyjne gatunki roślin. Jednak  poza powszechnie znanymi czynnikami 

zagrażającymi rodzimej florze, naturalnej bioróżnorodności, są niektóre gatunki 

obcego pochodzenia, które nie tylko konkurują z rodzimymi wypierając je, ale 

i nawet przekształcając całe zbiorowiska roślinne [Król 2000]. Dopiero niedawno 

podjęto  na  szerszą  skalę  badania  nad  obcymi  elementami  całej  naszej  flory 

(wcześniej  głównie  w  południowej  i  zachodniej  części  kraju,  gdzie  problem 

ekspansywnych  przybyszów  był  wcześniejszy  i  jest  bardziej  nasilony  niż 

w  regionach  chłodniejszych).  Powstało  zbiorowe  opracowanie    dostępne  także 

w  internecie  –  „Rośliny  obcego  pochodzenia  w  Polsce  ze  szczególnym 

uwzględnieniem gatunków inwazyjnych” [Tokarska-Guzik i in. 2012]. Omawia-

nych jest tam ponad 935 gatunków i ważniejszych podgatunków, w tym 88 gatun-

ków inwazyjnych i potencjalnie inwazyjnych (ponadto 4 gatunki jeszcze u nas nie 

stwierdzone). Nie uwzględniono roślin uprawianych i przejściowo dziczejących 

oraz  20  gatunków  o  wątpliwym  statusie  i  około  100  gatunków  efemerofitów 

zamieszczonych  w  „Flovering  plants  and  pteridophytes  of  Poland. A  checklist. 

Krytyczna  lista  roślin  naczyniowych  Polski”  [Mirek  i  in.  2002].  Wśród  88 

gatunków roślin inwazyjnych:

- 35 to inwazyjne w skali kraju (a z nich 12 występuje w lasach),

- 31 inwazyjne regionalnie (8 w lasach),

- 10 zadomowionych i tylko lokalnie inwazyjnych (4 w lasach ),

- 12 potencjalnie inwazyjnych, występujących w kraju (3 w lasach ).

W  sumie  27  gatunków  roślin  naczyniowych  inwazyjnych  lub  potencjalnie 

inwazyjnych występuje głównie lub w znacznym stopniu w lasach.  

Ponadto  wyróżniono  57  gatunków  drzew  i  krzewów  stwierdzanych  na 

obszarach cennych przyrodniczo, które w przypadku zadomowienia się mogą mieć 

negatywny wpływ na bioróżnorodność [Tokarska-Guzik i in. cit.], nie tylko roślin 

ale i zwierząt, grzybów. Na początku zamieszczonej w cytowanym opracowaniu 

listy jest 5 gatunków wcześniej wymienionych sadzonych i inwazyjnych w skali 

kraju drzew (wymienionych wcześniej w niniejszym opracowaniu), 9 regionalnie 

i lokalnie inwazyjnych i 38 nieinwazyjnych ale zadomowionych. 

Prowadząc przez wiele lat badania florystyczne i fitosocjologiczne na terenie 

obecnego  województwa  kujawsko-pomorskiego  i  terenach  przyległych  (okolice 

Szczecinka, Chojnic, Kwidzyna), autor znalazł w lasach (szczególnie miejskich 

i  podmiejskich)  kilkadziesiąt  gatunków  roślin  ozdobnych  uprawianych,  które 

znalazły  się  tu  ewidentnie  wyrzucone  z  odpadami  ogrodowymi,  obciętymi 

202

gałęziami, wykopanymi krzewami i bylinami. Kilka mogło zostać zawleczonych 

przez ptaki czy inne zwierzęta i mimochodem przez ludzi z pobliskich ogrodów 

działkowych czy przydomowych. Kilkanaście gatunków to rośliny nowe dla Polski 

lub  regionu,  nie  były  wymienione  w  innych  opracowaniach  [Mirek  i  in.  2002; 

Tokarska-Guzik  i  in.  2012;  Urbisz  2011].  Niektóre  jak  zimozielony,  bałkański 

bodziszek  korzeniasty  Geranium  macrorrhizum  stwierdzony  na  prawie  20 

stanowiskach – po raz pierwszy w 2006 roku w Kaszczorku przy pomniku przyrody 

–  skupinie  dębów.  Rośnie  tu  do  dzisiaj,  rozprzestrzeniając  się  przy  pomocy 

pełzających kłączy. Nieco później stwierdzono go w lesie koło torów na zachód 

od  rezerwatu  Las  Piwnicki,  gdzie  rozsiewa  się  i  rośnie  z  siewką  cisa,  kaliną 

koralową w odmianie pełnokwiatowej Viburnum opulus, Roseum' i aronią Aronia 

x prunifolia. Obecnie częściej spotkać można ten gatunek w kujawsko-pomorskich 

lasach niż w ogrodach. Z krzewów dość ekspansywnych  można wymienić malinę 

czarną Rubus occidentalis, która uprawiana jest u nas od przeszło 30 lat jako roślina 

owocowa,  przed  5  laty  znaleziona  została  na  skraju  lasu  niedaleko  siedziby 

nadleśnictwa  Włocławek  i  koło  ogrodów  działkowych  między  Toruniem 

a  Przysiekiem  (L.R.  mat.  npbl.).  Wierzchołki  pędów  maliny  pokładają  się 

i  zakorzeniają.  Dość  dziwne  wydaje  się  utrzymywanie  się  w  lasach 

i rozprzestrzenianie światłolubnych sukulentów – dalekowschodnich rozchodni-

ków (Sedum kamtschaticum, S.hybridum, S. floriferum, S. sarmentosum). Pozostałe 

wspomniane wyżej gatunki nie wykazują ekspansywności.

Inną  rośliną,  którą  warto  wspomnieć  jest  znany  do  tej  pory  amerykański 

przybysz  zasiedlający  od  ponad  100  lat  zręby  Śląska  i  Małopolski  –  erechtites 

Erechtites hieracifolia. W Polsce Środkowej znane było 1 stanowisko od 1976 roku, 

od 2008 roku zaczęto znajdować nowe stanowiska [Koczywąs i in. 2012]. W 2011 

roku znaleziono po jednym okazie kwitnącej rośliny - na świeżej uprawie leśnej 

w borze na północ stacji Bydgoszcz Wschód i przy murze sklepu na Rubinkowie 

w Toruniu. W  2012  roku  stwierdzono  go  na  kilku  drogach  leśnych  i  świeżych 

zrębach lub tegorocznych uprawach w Nadleśnictwie Dobrzejewice, w 2013 było 

go tam dużo więcej [Rutkowski, Kamiński 2014], ponadto 1 okaz na północ od 

Torunia w lesie obok Barbarki, w sierpniu 2014 – pojedyncze okazy w toruńskich 

Czerniewicach  i  Kaszczorku;  jesienią  2014  roku  obserwowano  masowe 

występowanie erechtitesa na świeżych uprawach leśnych Nadleśnictwa Skrwilno 

(L.R.)  a  D.  Kamiński  na  zrębach  w  okolicach  Włocławka.  Roślina  swoimi 

właściwościami  ekologicznymi  przypomina  niecierpki  i  może  być  uciążliwa 

na uprawach leśnych.

W  niektórych  regionach  kraju,  takich  jak  Wielkopolska,  Śląsk,  Puszcza 

Białowieska  problemem  ekspansji  kenofitów  zajmowano  się  od  wielu  lat 

[Tokarska-Guzik    i  in.  2012;  Danielewicz  2006;  Danielewicz,  Maliński  1997, 

2003]. Warto jednak obserwować, monitorować ten problem w skali całej Polski, 

nie tylko w przypadku niebezpiecznych roślin wymienionych w Rozporządzeniu… 

[2011]  i  konsultowanej  jego  nowej  wersji,  ale  także  innych,  potencjalnie 

inwazyjnych i groźnych dla rodzimej przyrody. 

203

LITERATURA

Bellon  S.,  Tumiłowicz  J.,  Król  S.  (1977).  Obce  gatunki  drzew  w  gospodarstwie  leśnym. 

Warszawa, PWRiL. 

Danielewicz  W.  (2006).  Obce  gatunki  drzew  i  krzewów  we  florze  Polski  Zachodniej.  W: 

W.  Danielewicz  (red.),  Bogactwo,  rożnorodność  oraz  ochrona  dendroflory  w  parkach 

i lasach zachodniej Polski, s. 39-50. Materiały Zjazdu Sekcji Dendrologicznej Polskiego

Towarzystwa Botanicznego, Zielona Góra. 

Danielewicz  W.,  Maliński  T.  (1997).  Drzewa  i  krzewy  obcego  pochodzenia  w  lasach 

Wielkopolskiego Parku Narodowego. Rocz. Dendrol. 45: 65-81.

Danielewicz W., Maliński T. (2003). Alien tree and shrubs species in Poland regenerating by self-

sowing. Rocz. Dendrol. 51: 205-236.

Gazda A., (2012). Stan badań nad obcymi gatunkami drzew w polskich lasach. Studia i Materiały 

CEPL w Rogowie 14, 33 (4 ): 44-52.

Jura Cz. (1998). Gatunki obce. W: Encyklopedia biologiczna. T. III s. 374, Kraków.

Kapuściński R. (2009). Ochrona przyrody w Lasach. PWRiL, Warszawa.

Koczywąs E., Niedźwiedzki P., Pieńkowski M. (2012). Erechtites hieracifolia (L.) Raf. ex DC. – 

gatunek inwazyjny we florze Polski środkowej. Studia i Materiały CEPL w Rogowie  14, 33 

(4) : 235-240, 2012

Kornaś J., Medwecka-Kornaś A. (2002). Geografia roślin. Wydanie nowe. Wyd. Nauk. PWN, 

Warszawa. S. 528-545

Król  S.(  2000).  Problemy  synantropizacji  lasów  a  penetracja  antropofitów  dendroflory.  W: 

T. Bojarczuk, W. Bugała (red.), Bioróżnorodność a synantropizacja zbiorowisk leśnych, 

s. 15-31. Materiały Zjazdu Sekcji Dendrologicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego – 

referaty, doniesienia, postery, Wirty.

Mirek  Z.,  Piękoś-Mirkowa  H.  (2009).  Fitogeograficzne  aspekty  endemizmu  w  Polsce. 

Wiadomości Botaniczne 53 (3/4): 7–30.

Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A., Zając M. (2002). Flovering plants and pteridophytes 

of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Biodiversity of Poland. 

1, Kraków.

Podbielkowski Z. (1991). Geografia roślin. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa. s. 153-229.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt 

gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą 

zagrozić  gatunkom  rodzimym  lub  siedliskom  przyrodniczym  zostało  opublikowane 

4 października 2011 r. i weszło w życie 5 kwietnia 2012 r. Dz. U. 2011, nr 210, poz. 1260

Rutkowski L., Kamiński D. (2014). Zaburzenia w strukturze lasu a ekspansja gatunków obcych – 

na przykładzie Erechtites hieracifolia w lasach Nadleśnictwa Dobrzejewice. Ekologiczne 

znaczenie zalesień i odlesień: XIV Toruńskie Seminarium Ekologiczne, 27-28.06.2014 r., 

Toruń, s.35.

Symonides E. (2008). Ochrona przyrody. Wyd. II. Wyd. UW. Warszawa. S. 50-52.

Tokarska-Guzik B., Dajdok Z., Zając M., Zając A., Urbisz A., Danielewicz W., Hołdyński Cz.  

(2012). Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków 

inwazyjnych. Ss. 197, GDOŚ, Warszawa. 

Tomanek J., Witkowska-Żuk L. (2008). Botanika leśna.  Ss. 594. PWRiL, Warszawa. S. 307, 314, 

335, 352, 356.

Urbisz Al. 2011. Occurrence of temporarily-introduced alien plant species (ephemerophytes) 

in Poland – scale and assessment of the phenomenon. Wyd. Uniw. Ślaskiego, Katowice.

Ustawa o ochronie przyrody – Dz. U. 2004, nr 92, poz. 880. 

Wiśniewski  J.,  Gwiazdowicz  J.  D.  (2009).  Ochrona  przyrody.  Wyd.  Uniw.  Przyrodniczego 

Poznań. S. 247-250.

204

STRESZCZENIE

Współczesna flora Polski jest stosunkowo młoda (ukształtowała się po zlodowaceniach) 

i w przeciwieństwie do flory Azji Wschodniej i Ameryki Północnej stosunkowo uboga w gatunki 

drzew. Skłaniało to od dawna do wprowadzania obcych gatunków.  Niektóre z nich okazały się 

nadmiernie  ekspansywne  (Acer  negundo,Quercus  rubra,  Robinia  pseudoacacia,  Padus 

serotina). W ostatnich latach pojawiają się ciepłolubne drzewa owocowe (Juglans regia, Persica 

vulgaris,  Armeniaca  vulgaris),  liany  (Parthenocissus  sp.  Clematis  vitalba,  Lonicera 

caprifolium), krzewy (Amelanchier sp. div. , Cotoneaster sp. div., Lonicera sp. div., Spiraea sp. 

div. i inne). W lasach łęgowych problem stanowią inwazyjne rośliny zielne z rodzajów: Solidago, 

Reynoutria, Impatiens, Echinocystis, Heracleum i inne.

SUMMARY

The current (postglacial) Polish flora is relatively young. In contrast to the flora of East Asia 

and North America it is relatively sparse in species of trees. Due to the demand for various 

wooden raw materials, exotic trees have been introduced for many years, for example Acer 

negundo,Quercus rubra, Robinia pseudoacacia and Padus serotina. Some of these have proved 

to be invasive species. In recent years, thermophilous fruit trees (Juglans regia, Persica vulgaris, 

Armeniaca  vulgaris),  lianas  (Parthenocissus  sp.  Clematis  vitalba,  Lonicera  caprifolium) 

and  shrubs  (Amelanchier  sp.  div.  ,  Cotoneaster  sp.  div.,  Lonicera  sp.  div.,  Spiraea  sp.  div. 

and  others)  are  frequent.  The  expansion  of  herbaceous  plants  (i.e.  Solidago,  Reynoutria, 

Impatiens, Echinocystis, Heracleum spp.) is a particular problem in the riparian forests.

205