GENEZA
IMION
Słowian
Polsce
kurką alb
Obserwa
powiet
Wyróżn
najważ
łącząc si
oznacza
s
Znane w
słońc
oznaczał
miesięc
jeden m
A SŁOWIAN |
NA | WOJOW
nie doskonale
'jutrzenką' (o
bo kwoką), pa
acje nieba - za
trza czy loty p
niano cztery p
żniejszą porą
ię z rozpoczęc
a czas orzeczo
słońca, jutro (
wówczas były
ce, oraz półno
ło na ziemiach
cy księżycowy
miesiąc (zwany
ŻYCIE
| JĘZYK I PI
WNICY I ROL
orientowali s
d wyrazu 'jutr
s Oriona (koś
achody słońca
ptaków były p
pory roku: wio
roku i określe
ciem roku gos
ony, nazwany.
(rano), przedp
już cztery kie
oc (siewier) i p
h polskich pier
ych (od nowiu
y przybycień,
E CODZ
SMO | KAL
NICY | KOB
GE
J
ię w obrazie n
ro' czyli 'rano'
śce, kośniki), W
a, zamglenie k
odstawą ówcz
zajmujących
osnę (jare), lat
enie to przeszł
podarczego. P
. Doba dzieliła
południe, połu
erunki świata
południe (jug)
rwotnie tylko
do nowiu jes
przybytnik), z
półtora r
ZIENN
LENDARZ |
BIETA | OD
NEZA SŁOWI
Wkrótce.
ĘZYK I PISM
Wkrótce.
KALENDARZ
nieba. Prócz S
') lub gwiazdą
Wielką Niedźw
księżyca, poło
zesnego progn
h się głównie u
to, jesień i zim
ło na miarę cz
Polskie słowo
a się na dzień
udnie, popołud
- wschód i zac
), określane o
nów. Ogólnos
st 29 i 1/2 dni
z reguły na po
roku odejmow
E SŁOW
ORGANIZACJ
DZIEŻ I UCZES
IAN
MO
Z
Słońca i Księży
ą wieczorną, a
wiedzicę (wóz)
żenie gwiazd,
nozowania pog
uprawą ziemi.
mę. Lato praw
zasu (lata). Po
'rok' jest późn
i noc, a te z k
dnie, zachód s
chód, nazywa
od nazw czasu
słowiańską naz
a), co oznacza
oczątku roku -
wać jeden.
WIAN
JA SPOŁECZE
SANIE | OZ
yca rozróżniali
także Plejady
) oraz Drogę M
kształt i kolo
gody, bardzo
wdopodobnie z
oczątek roku p
niejsze i pocho
kolei na świt (
słońca, wieczó
ne tak od dro
. Słowo 'księż
zwą była 'luna
ało, że co 3 la
- a przy podzi
EŃSTWA | O
ZDOBY | K
i Wenus, nazy
y (nazywane b
Mleczną (drog
or chmur, prze
istotnej dla S
z uwagi na plo
przypadał na w
odzi od 'rzec,
(zorza, blask),
ór, noc, północ
ogi pokonywan
życ' (młody ks
a'. Czas liczon
ata musiano d
iale na 13 mie
OBRZĘDY
UCHNIA
ywaną w
babami,
ga ptasia).
ejrzystość
łowian,
ony było
wiosnę,
rzekę', a
, wschód
c.
nej przez
siążę)
no według
odawać
esięcy co
Miesią
przy
ogólno
P
Począ
wszystkic
małżeń
władzy te
rodu (w
własn
stawiany
Prace go
nie s
niewoln
zaczęła s
którzy st
Słowian
zajść w
w ciąż
często u
mogły po
ogień,
rośli
rodzani
poczęst
Dziewcz
ojca. Pod
wło
ące nazywano
rody. Styczeń
słowiańskich,
zostały
PAŹDZIERNIK
ątkowo Słowia
ch ludzi wolny
ństwo, oraz os
ego, kto obcin
wiec). Organiz
ności ziemi (pó
y był na teren
swoi
ospodarcze wy
spłacili na cza
ików były krót
się rozpadać.
tanowili oddan
kosztowno
nie prawdopo
ciążę (lub gdy
ży i mające ro
dawały, że dz
odmienić na s
na progu, w
ny kolczaste l
c, które decyd
tunek z chleba
zynka pozosta
dczas obrzędu
osy i nadawan
od ich charak
ń, kwiecień, cz
"luty" jest ok
y zapożyczone
MARZ
KWIECIEŃ
MAJ -
C
- młócenie pa
G
anie nie posiad
ych pochodząc
sób adoptowan
nał włosy). Na
zacja rodu op
ól, łąk, lasów)
nie należącym
ich członków,
ykonywali czę
s swoich dług
tkie włosy, w
Pojawienie się
ną mu siłę zbr
ości oraz niew
OD NARO
dobnie nie łąc
y chciała się ta
dzić były najb
ziecko zmarło.
swoje lub znęc
łóżku lub w k
ub parzące, s
dowały o przy
a, sera i miodu
awała do zamą
postrzyżyn, w
no nowe imię.
kterystycznych
zerwiec, lipiec
kreśleniem pra
e z łaciny - m
STYCZEŃ - S
LUTY - w
ZEC - BRZEZIE
Ń - budząca si
TRAWIEŃ (by
ZERWIEC - od
LIPI
SIERP
WRZESIE
aździerzy (zdr
LISTOP
GRUDZIEŃ - z
ORGAN
dali scentraliz
cych po miecz
nych, np. pop
a czele stał naj
ierała się na z
). Każda rodzi
do rodu. Ród
solidarnie sta
sto niewolnicy
ów, oraz prze
przeciwieństw
ę władyki (ksi
rojną. Książę n
olnicy, którzy
ODZIN PO ŚM
czyli pożycia m
akowej pozby
bardziej zagro
. Niebezpiecze
cać się nad nim
ołysce kładzio
ól i czosnek. N
yszłym jego lo
u. W tym sam
główną potra
ążpójścia pod
w którym ucze
Miało to sym
h cech, powią
c, wrzesień, pa
apolskim, mar
artius ('miesią
SIECZEŃ (rąb
wszystko skut
EŃ (czas zbier
ę do życia prz
ydło wypędzan
d zbiorów poc
IEC - kwitnące
PIEŃ - żniwa (
EŃ - kwitnien
rewniałych łod
PAD - opadają
iemia zamarz
NIZACJA SPO
owanej władz
zu od wspólne
przez postrzyż
jstarszy człon
związkach krw
na wchodząca
ponosił zbior
awał w ich obr
y, którymi byl
estępcy, którzy
wie do długich
ięcia) zaowoco
nadawał im zi
y musieli się w
MIERĆ - OBR
małżeńskiego
yć), zwykle zw
ożone atakiem
eństwo czyhał
mi. Żeby się p
ono ostre żela
Na trzeci dzie
osie. Aby zape
mym dniu kobi
awą obrzędow
opieką matki
estniczyła cała
bolizować prz
ązanych z roki
aździernik, list
rzec i maj pod
ąc Marsa') i m
anie drewna)
te lodem
rania soku z b
zyroda, kwitną
ne na trawę -
zwarek czerw
e lipy
(sierp)
ie wrzosu
dyg lnu), także
ące liście
nięta na grud
OŁECZNA
zy. Określoną
go przodka, k
yny (obrzęd p
nek rodu (star
wi, kulcie wspó
a w skład rodu
rową odpowied
ronie, mścił kr
li jeńcy wojen
y nie mogli się
h włosów ludzi
owało powsta
emie, a bogac
wykupić albo p
RZĘDY SŁOW
z narodzinam
wracała się do
ze strony zły
ło także na no
przed tym zab
zne narzędzia
ń od urodzeni
wnić sobie ich
ety z rodziny
wą była kasza.
, syn w wieku
a wieś, obcina
ejście ze świa
em gospodarc
topad i grudzi
d wpływem ka
maius ('miesiąc
brzozy)
ące drzewa
paszę)
ca
e PROSINIEC
ę.
wsią władał ró
kobiet, które w
postrzyżyn po
osta) lub wszy
ólnych przodk
u starała się o
dzialność za c
rzywdę lub śm
ni i ich potom
ę okupić. Cha
wolnych. Póź
niem osobnej
cili się dzięki w
racować na rz
WIAŃSKIE
i dziecka. Kie
'mądrej' po st
ych mocy, dlat
owo narodzone
bezpieczyć, pa
a, a wokół okie
ia dziecka ocz
h przychylność
zapraszane b
lat siedmiu p
ano mu po raz
ata kobiet do ś
czym lub zjaw
ień należą do
alendarza kośc
c Mai').
od bicia prosi
ód, składający
weszły do rodz
legał na podd
yscy męscy cz
ków oraz na w
o własny dom,
czyny popełnio
mierć.
mstwo, dłużnic
rakterystyczn
źniej struktura
warstwy woj
wyprawom (z
zecz pana).
edy kobieta nie
tosowne zioła
tego aby je os
e dzieci, które
alono w izbie c
en upychano c
zekiwano przy
ć, szykowano
były na ucztę,
przechodził po
z pierwszy od
świata mężczy
wiskami
nazw
cielnego
ąt
y się z
ziny przez
aniu się
złonkowie
wspólnej
, który
one przez
cy, którzy
ne dla
a rodowa
owników,
rabowane
e mogła
. Kobiety
szukać,
e demony
cały dzień
ciernie,
ybycia
dla nich
w której
od opiekę
urodzenia
yzn.
Dziewczę
wiano oj
dwie al
Ibrahima
pok
[dzie
mężc
uwa
poślubia
jednak ł
było zna
tym pos
źródła zg
Po
praktyk
progie
kremacji
go
wykorzys
jego
W odróż
oraz imio
sposób w
dodać c
*Ciekawo
się
Z uwagi
zastępc
Niemój,
"okale
imieni
codzie
niejak
tra
Dawne
przym
Kocha
jedno
Imiona d
i '-sław
końcu (c
(Borzy
"pokój,
obfito
"pok
Drogomy
Radomił i
ęta wcześnie w
cu dziewczyny
bo trzy córki,
a ibn Jakuba,
kocha jakiego
ewczynę] i zna
zyźni i z pewn
lnia się od nie
anie takiej dzie
łatwo, musiała
akiem akcepta
sag. Niewierno
godnie potwier
śmierci zmar
kowano wynos
m trochę proc
i wówczas cho
ospodarstwie (
stywano jedno
o rzeczy osob
spożywano
żnieniu od Ska
on związanych
wyjaśnić pocho
cnót przydatny
wsp
ostka: podobni
ę imienia Jezus
na dużą śmie
cze", mające c
Nielub dzieci
eczenie" dziec
a - obrzęd po
ennego: jeśli d
ko "warte zach
afiają się niez
imiona słowia
iotników lub r
an, Wygnan, K
oczłonową two
dwuczłonowe s
w). Niektóre le
czyli tylko jako
ymir, Dalibor)
, spokój, dobr
ość, pokój", (C
karm, życie" (
ysł). Możliwoś
i Miłorad, Gnie
wychodziły za
y. Wiano to b
to są one pod
'Kobiety ich [
mężczyznę, u
ajdzie ją dziew
nością byłabyś
ej.' Tłumaczyć
ewczyny (ma
a liczyć się z p
acji ze strony
ość karana by
rdzają wierno
rłego opłakiwa
szenie ciała pr
chów wraz z o
owano je w sp
(archeolodzy n
o z będących
iste, broń, na
posiłki. Więce
andynawów, S
h z bronią (im
odzenie imien
ych w walce, z
pólnotę cechy
ie wygląda kwe
s; imię Maria z
na
ertelność dziec
chronić je prz
om, których s
cka w ten spos
ostrzyżyn - nie
dziecko przeży
hodu", a więc
zmiernie rzadk
ańskie mogły
rzeczowników
Krszczon, Bar
orzono też od
Cieszym
składały się z
eksemy występ
o drugi), a inn
, ciech "uciech
ro" (Chociemir
Częstogoj), wo
Domażyr, Żyr
ść przestawien
ewomir i Mirog
mąż, nierzad
yło całkiem sp
dstawą jego b
[Słowian] kied
udaje się do n
wicą, mówi do
ś sobie wybrał
tym można p
dziecko - jest
podporządkow
domowych du
yła okaleczenie
ść Słowianek,
na pog
ano i wynoszo
rzez okno (żeb
ostrym narzęd
pecjalnej urnie
nie są zgodni,
już w domu).
czynia, a w p
ej o zwyczajac
IMIO
NA ZIE
Słowianie nie
mię Mieczysław
nia Mieszko). I
zapewnić mu
- pracowitość
estia nadawani
dobyło popular
ajpopularniejsz
ci w tamtym c
ed złymi moc
starsze rodzeń
sób zmniejsza
e bez powodu
yło pierwsze s
i nowego imie
ko; ich liczba w
być jedno- lub
pospolitych i
ran, Szydło, K
imion dwuczł
mysła, Sulim z
dwóch członó
powały tylko n
ne zarówno na
ha, pociecha"
r, Mirogod), s
oj "wojownik"
rosław), rat "w
nia kolejności
gniew. Dotych
dko już w wiek
pore, stąd, jak
bogactwa, jeże
dy wyjdą za m
niego i zaspoka
o niej: <gdyby
ła kogos, kto
powszechną a
t płodna). Wk
waniem teścio
uchów. Mąż m
em lub śmierc
, czego poświa
grzebowy stos
ono z domu pr
by zmarły nie
dziem (z tego
e (popielnicy)
, czy wyrabian
W przypadku
rzypdaku dzie
ch pogrzebow
NA SŁOWIAŃ
EMIACH POL
nadawali dzie
w zostało stwo
Imiona Słowia
sławę, wzmoc
ć, miłe usposo
ia imion katolic
rność dopiero w
zym imieniem
czasie, do mni
ami. Powszec
ństwo zmarło
a jego atrakcy
przypadał w s
siedem lat, m
enia (tu możn
wyraźnie wzra
b dwuczłonow
noszone były
Kąkol, Broda, Ż
łonowych pop
z Sulimira, Ra
ów - leksemów
na początku im
a początku, ja
(Ciechosław,
ław "sława" (S
" (Wojsław, Cz
wojna, walka"
leksemów stw
hczas zrekons
ku 14 lat. Rod
k pisał Ibrahim
eli synowie się
mąż, nie popeł
aja u niego żą
y było w tobie
by wziął twoj
kceptację dla
raczającej do
m i rodzeństw
mógł ją wypędz
cią (dla obu st
adczeniem mi
s męża.
rzy zachowani
mógł wrócić),
samego powo
), wyglądem p
no nowe naczy
u grobu szkiele
eci także zaba
wych w dziale W
ŃSKIE
LSKICH
eciom imion zw
orzone przez J
an były prakty
cnić jego męs
obienie czy zam
ckich - poza kr
w XIX w. (w la
dla dziewczynk
iej więcj siódm
hną praktyką
lub które urod
yjność dla złyc
siódmym roku
iało spore sza
na wspomnieć,
asta dopiero p
we. Imiona jed
głównie prze
Żyła, Uchacz,
rzez skrócenie
dochna z Rad
w (np. imię Bo
mienia (czyli j
ak i na końcu.
Wojciech), gn
Sławomir, Go
zęstowoj), wu
(Racimir, Rat
worzyła takie p
strowano około
zice pana mło
m ibn Jakub, '
ę rodzą, to ub
niają cudzołós
ądzę. A kiedy
coś dobrego,
e dziewictwo.
panien z dzie
nowej rodziny
wu męża, dopi
zić i wziąć sob
tron). Niemnie
ało być ich do
u rozmaitych
, a po pogrzeb
odu). Ciało czę
przypominając
ynie na tą oko
etowego, wraz
wki. Na groba
WIERZENIA
wiązanych z b
ana Długosza
yczne. Miały sw
two i siłę albo
miłowanie pok
rajami latynosk
tach 1901 - 19
ki)
mego roku życ
było nadawan
dziły się słabe
ch duchów. Na
u życia. To bru
nse osiągnąć
, że pochówki
po przyjęciu ch
dnoczłonowe p
z chłopów (np
Łopata, Żaba
e lub zdrobnie
osławy).
olesław składa
jako pierwszy
Przykładowe
niew (Gniewom
ścisław) dom
j "wuj" (Gośc
tsław), mysł "
pary imion, ja
o 600 imion d
odego wpłacal
'Jeśli urodzą s
ożeje'. Wedłu
stwa; ale pan
małżonek poś
byliby cię po
> Potem ją od
eckiem oraz ch
y dziewczynie
iero urodzenie
bie inną, ale tr
ej wszystkie ó
obrowolne wst
ceremonii, m
bie zakopywa
ęsto poddawa
cej naczynia u
oliczność, czy
z ze zmarłym
ach palono og
SŁOWIAN.
bogami* i zwie
, który próbow
wojemu użytk
o inne pożąda
koju.
kimi dzieciom n
920 było w Pols
cia dziecko no
nie imienia w
e i chore. Wier
adanie prawdz
utalna praktyk
wiek dojrzały
dziecięce u S
hrześcijaństw
pochodziły głó
p. Poznan, Go
, Rus, Cich).
enie (np. Cies
a się z leksem
leksem) lub t
człony to: bo
mir, Mścigniew
(Domarad), g
iwuj, Mściwuj
"myśleć" (Myś
ak Sławomir i
dwuczłonowyc
i za niego
się komuś
g relacji
na, kiedy
ślubi
żądali
dsyła i
hętne
e nie było
e chłopca
racił przy
ówczesne
tępowanie
.in.
no przed
ne było
używane w
też
chowano
nie i
erzętami,
wał w ten
kownikowi
ne przez
nie nadaje
sce
osiło "imię
rodzaju
rzono, że
ziwego
ka dnia
y - było
Słowian
a).
ównie od
szczon,
Formę
zym z
ów 'bole-'
tylko na
r "walka"
w), mir
goj "lek,
),, żyr
ślimir,
Mirosław,
h męskich
i 120 i
Imiona
Nie
Jed
słowiańsk
Żnina, a
nich
Wedle bu
z całą jur
Radzięt
Smarżk,
Domk,
Będ
Czyrzn
Milich, L
Cirzpisz,
Dargora
Bulla
Gości
Łagiew
Gnie
Tykarzew
Golijan (?
Męcisz, G
Chrześci
jak Bień
Pietrek,
Jaku
Hektora
(np. Bo
"Hurtowe
na Litwie
chrzc
gromady,
w chrze
drugiej P
groma
Na so
święt
słowiańsk
i Włady
odwołuja
protes
wieku, po
Czasy z
idzie
(Bronisł
Zd
mion żeńskich
Wi
a kobiece two
ektóre człony
(Przybycze
dnym z najwa
kich jest Bulla
arcybiskupa gn
mieszkającyc
(wytwó
ulli do arcybis
rysdykcją świ
ta, Mysłak, Si
Zmarsk), Mił
Dygoma (lub
dzieciech, z któ
iela, Zdziewuj
Lederg, Sulira
Mieszek, Męc
ad, Radost, kt
wylicza nastę
iwuj, Wojuta,
wnikami zaś ci
ewosz z braćm
wic), Smogorz
?). Gośćmi zaś
Godzina, Pęcie
ijaństwo przyn
ń (od Benedyk
Pietrzyk, Piot
sz (od Jakuba
a), Larysz (od
onawenturę n
imiona słow
e" chrzciny i n
e, opisane prz
cić z osobna, p
y, i każdej grom
eścijaństwie u
Pawła, trzeciej
ady, stosowne
oborze trydenc
tych. Katolicy
kich były używ
ysław. Jako ch
ace się do Bog
stantów lub n
onownie zaczę
aborów i pisa
e - również im
ław, Bolesław
dzisław, Zbign
h używanych w
iele imion odtw
rzono często d
występują jed
ść), -wieść (D
ażniejszych źró
a gnieźnieńska
nieźnieńskiego
ch. Dokument
rców łagwi, cz
kupstwa gnie
iecką, złożona
irak; Starzy B
łoch, Kraik, Ni
Dzigoma), Ko
órych niektórz
j, Sułek (lub S
ad, Puka. Równ
cina, Łowęta..
tórego pierwo
ępnie ludzi pe
Niezamysł z t
i są: Krzyżan
mi, Ćmina z br
z, Witosz, Rus
ś ci są: Połk, P
en, Czyrzniech
ci są: Soba (
niosło nowe im
kta), Pach, Pa
trusz, Piech lu
a), Tworzyjan
Hilarego), Sz
na Dobrogosta
iańskie z łaciń
adawanie z te
zez Długosza
przeto gromad
madzie, a w s
używanych w
j Jana, czwart
e nadawano im
ckim (rok 156
mogli odtąd w
wane przede w
hrześcijańskie
ga (np. Bogda
iekiedy przez
ęto się interes
nie "dla pokrz
mion. Niektóre
, Dobiesław, D
niew i ich żeńs
w języku staro
worzono dzięk
dodając końcó
dnak tylko w i
Dobrowieść), -
ódeł, dzięki kt
a z 1136 roku
o. Papież wylic
zawiera pona
zyli naczyń dr
źnieńskiego n
z tych wsi: G
iskupicy z tym
iegłos, Konius
obyłka, Parzec
zy przebywają
Sulek), Miłoch
nież Żyrdnicy
. I dalej: Rów
rodnym (syne
łniących powi
trzema braćm
i Sobik z brać
ratem, Piskla,
sota z synami
Pokaj, Cieszęt
h, Modlic (?),
(lub Sobia), St
miona, które j
sz, Pasek, Pa
ub Pioch (od P
(od Floriana)
zczedrzyk (od
a, Feliksa na S
ńskimi lub gre
ej okazji nowy
(rok 1378): A
dzący się tłum
szczególności k
miejsce dawn
tej Jakuba, pią
miona, Katarzy
63) biskupi kat
wybierać imio
wszystkim imi
nadawano te
n, Bogumił, B
szlachtę (np.
sować rodzimy
zepienia serc"
imiona słowia
Dobrosław, Ja
skie odpowied
WOJO
opolskim, zaw
ki analizie naz
ówkę -a do im
imionach kobi
-włość (Boguw
tóremu można
wystawiona p
czył w niej po
ad 300 imion p
rewnianych), a
należała prowi
Grochowiszcza
mi: Sławosz, R
sz, Dał (lub Da
ch, Kłobuczek,
ą w Zagorzyni
hat (lub Miłocz
y z tymi posiad
wnież Sadowo
em) jest Rpisz
nności dla arc
mi, Goszczon, D
ćmi, Bolech z
, Maruszk, Sęd
i braćmi... Ci
ta, Łazina, Sm
Goszczon, Do
toigniew, Żeg
jednak często
szek (od Pawł
Piotra), Jaracz
, Jaksa (od Ja
Teodoryka). C
Szczęsnego, La
eckimi (np. La
ych imion mog
A ponieważ wi
m mnogiej płci
każdemu do t
nych, pogańsk
ątej Stanisław
yny, Małgorza
chrzczonych.
toliccy zabron
ona wyłącznie
ona Czesław,
ż niektóre daw
Bogusław). Inn
Dobrogost, Z
ymi imionami
to także odw
ańskie cieszył
arosław, Miros
dniki). Moda n
OWNICY I RO
wierających 15
zw miejscowoś
mienia męskieg
ecych: -wola
włość), -żyźń (
a zapoznać się
przez papieża
osiadłości arcy
posiadaczy, ch
a także piwow
incja Żnin z dz
a z tymi posiad
Rus, Suł, Biało
al), Marłek, Kr
, Pępik, Kędzi
ie; Czaple z ty
zat), Chrap, Dł
daczami: Karn
z tymi: Stano
z, Niezda, Wilk
cybiskupstwa:
Dziadk, Rados
braćmi. Chłop
dziej, Domaw
i zaś są cieślam
marz (lub Sma
obiesz z synam
gost (lub Siego
spolszczano.
ła), Bończa (o
(od Horacego
azona), Grzym
Czasami tłum
aurencjusza n
sota z Sylwes
gło wyglądać n
elką byłoby pr
i Litwinów z ro
tej gromady n
kich; i tak pier
wa itd. Kobieto
aty, Doroty itp
nili nadawać im
z kalendarza
Kazimierz, Lu
wne słowiańsk
ne imiona słow
Zbigniew). Pod
i tworzyć now
ołania do daw
ły się dużą po
ław, Przemysł
a słowiańskie
OLNICY
50 odrębnych
ści oraz nazwi
go (np. Mirosł
(Boguwola, B
(Dobrożyźń, Ś
ę z bogactwem
Innocentego
ybiskupa, m.in
hłopów, koniu
warów, cieśli i
ziesięcinami, z
daczami: Dziu
owąs, Witosza,
rzyż, Pozdziec
erza, Komor,
ymi: Krzos, Sm
łotla, Taisz, G
na, Dobek, Mil
och, Pizla (lub
kosz, Żerzuch
obowiązek ko
st, Mękosza, N
pami zaś są ci
uj, Cykarzewi
mi: Wrzeszcz,
arż), Złymysł (
mi, Miłosz, Kw
ost), Męcisz...
W ten sposób
od Bonifacego)
o), Jarosz (od
mek (od Pereg
aczono obce i
na Wawrzyńca
strem, Żegota
na ziemiach p
racą każdego
ozkazu króla d
należącemu, n
rwszej gromad
om zaś, które
p. ile było tako
miona, które n
chrześcijańsk
udmiła, Stanis
kie imiona tak
wiańskie były
d koniec XVIII
we (np. Lechos
wnych polskich
pularnością je
ław, Radosław
imiona zreszt
rdzeni leksyk
isk.
ława czy Dobr
Bohuwola), -cz
Świętożyźń).
m dawnych im
II na prośbę
n. wsie oraz ch
uchów, łagiew
rycerzy.
z targiem, z je
urzewic (lub D
, Pęcisz, Sma
ch, Redzięta, S
Zdamir (lub Ż
marz (lub Sma
Goły, Siedlon,
lej, Snowid, T
Pizła), Boruch
ha, Radosz, Ru
koniuchów ci p
Nadziej, Mozu
i: Modlęta, Sm
ic (lub Cikarze
, Cis, Dułgota,
(lub Żelimysł)
wasek. Rycerza
b powstały for
), Idzi (od Eg
Hieronima),
rinusa), Jakto
imiona na języ
a) lub identyfik
z Ignacym).
polskich podob
z nowych wyz
dzielono na gm
nadawano jedn
dzie dano imię
także tworzył
owych gromad
nie byłyby imi
kiego, gdzie z
sław, Wacław,
k zwane teofo
używane jedy
I, a zwłaszcza
sław czy Wień
h tradycji, a c
eszcze w XX w
w, Sławomir, W
tą znowu wra
kalnych.
romiła).
ześć
mion
Jakuba ze
hłopów w
ników
eziorami i
Durzewic),
rsk (lub
Smogorz,
Żdomir),
arż),
Kościoł,
Targosza,
h, Wojan,
usowic...
pełnią:
ta (?).
mogorz,
ewic,
, Doman,
), Uściech,
ami także
rmy takie
idiusza),
Kuba lub
or (od
yk polski
kowano
bnie jak te
znawców
miny i
no z imion
ę Piotra,
ły osobne
d nowo
onami
imion
, Wojciech
ryczne -
ynie przez
w XIX
ńczysław).
o za tym
wieku
Wiesław,
ca.
Ogóln
pochod
nabrało z
(robion
nazw
materiał
płótna. Z
sądz
jedwab
przede
rze
Odzież sp
żelaza
skandy
But
wykon
drze
dzisiejs
części.
Strój wik
nosiły far
choć niek
Składał s
Spodnie
w połow
wieków
Małopols
zawdzi
nogawek
się dłuż
Kosmas
tureckie
oraz r
przytrz
(na
Stano
początko
wełny).
prz
(połączen
metry
ą słowiańską
dzenia, bo 'ubr
znaczenia 'ust
nego z wełny)
w pochodzą ok
łów i kolorach
Zamożniejsza
ząc po odkryc
bników - wyb
e wszystkim w
emieślnicy, wo
pinano fibulą,
(niekiedy pos
ynawskich. Uż
ty najczęściej
nywane były z
wnej. Ludnoś
sze kierpce gó
Obuwie ozdab
ingów i Słowia
rtuszki, któryc
kiedy oczywiśc
ozd
się z: gaci (spo
nazywano ga
wie ostatniego
p.n.e., od któ
skę, a od III d
ęczają nazwę
. Koszula pocz
sza. Zaczął si
w Kronice Cz
go słowa cäkm
rękawice z we
zymywania od
ajczęściej w k
owiły go: zapa
owo formę pro
Z tego stroju
ez zszycie bok
nie koszuli z z
y długości i nie
nazwą odzież
rać' oznaczało
roić'. Ubranie
, oraz pilśni, z
kreślenia niekt
h odzieży więc
ludność mogł
ciu w Poznaniu
rabiano na mi
w ubiorze: ksią
ojownicy i chło
pochod
zapinką kszta
rebrzanego) a
żywano też sk
szyto ze skór
e skór dzikich
ć prapolska m
óralskie), wyk
biano nieraz a
an nie różnił s
ch nie spotyka
cie zdarzają s
dobach wikiń
odni), giezła (
aciami od gace
o tysiąclecia p
órych zapożyc
do I w. p.n.e.
topora i znaj
zątkowo była
ę też rozdział
zeskiej z XI w.
män. Zimą no
łny i czapki z
zieży używano
kolorze natura
aska (spódnica
ostokątnego k
, otwartego z
ków, spódnice
zapaskami). P
ecały metr sze
pochod
ODZ
y jest 'odziew
o pierwotnie ze
szyto z płótna
zwanej późnie
tórych części o
cej w KSIĘDZ
ła sobie pozwo
u w warstwie d
iejscu. Po XI w
ążęta i przedst
opi szaty krót
dzących z XII
ałtu kolistego,
albo z brązu (
órzanych guzi
poz
ry bydlęcej, ko
h zwierzat (jak
między VIII a X
onane z jedne
ażurowymi wy
bu
się specjalnie
a się u Słowia
ię zapożyczen
ńskich więcej
(koszuli), sukm
enia (osłanian
p.n.e. wśród S
czyli je prawdo
- Śląsk). Spod
omość konopi
bardzo krótka
na koszulę no
.) Koszula wie
szono kożuch
futra. Latem j
o krajki, pleci
lnym). Przy p
U
a), giezło, suk
kawałka mate
przodu (1 sze
e. Górę, podob
rzed deszczem
erokości), nie
dzą ogólnosłow
Wkrótce.
IEŻ I UCZES
w' (dziś: przyo
ebrać, sprzątn
a (wyrabianeg
ej filcem (wyk
odzieży - port
ZE ZIÓŁ. Stop
olić na lepsze
datowanej od
w. społeczeńs
tawiciele duch
tkie. Poświadc
w. spiżowych
, do której prz
niekiedy pozła
ików (w Polsc
zwolić na sreb
oziej czy owcz
k jeleń). Najbi
XI w. nosiła d
ego kawałka s
ycinankami lub
ty z cholewka
między sobą
nek). Podstaw
nia. O ozdobac
w dziale ŻYC
Ubiór męsk
many (grubsz
nia ciała). Pocz
Scytów, Persó
opodobnie Sło
dnie mogły te
ii. Inna nazwa
a i okrywała p
oszoną pod ub
erzchnia, sukm
hy (z 'koży', cz
jako nakrycie
onej lub tkan
pasie wisiała s
Ubiór kobiec
knia, narzutka
riału, przytrzy
eroka zapaska
bnie jak u mę
m i chłodem c
rzadko bardzo
wiańskie nazw
Uczesanie
SANIE
odziewek) i 'sz
nąć (np. ze st
go z lnu i kono
konywanej z w
tek (od partu)
py i dolną częś
tkaniny, w ty
II poł. X w. d
two wyraźnie
howieństwa no
czają to źródła
drzwi gnieźn
zymocowany b
acanego). Moż
e znane z Gni
brne.
zej, rzadziej k
iedniejsi nosil
wa rodzaje ob
skóry, oraz trz
b barwnym ha
ami.
(z wyjątkiem
wową różnicą
ch i stylach zd
CIE CODZIEN
i
zej koszuli wie
zątkowo niezn
w i Medów. O
owianie (Celto
ż trafić do nas
a spodni, noga
poza ramionam
braniem ('Kos
mana, swoją n
zyli skóry kozi
głowy służyły
ej z wełny na
akiewka, nóż,
cy
a na ramiona o
ymywanego w
a) lub z obu b
ężczyzn, stano
chroniła prosto
o kolorowa. O
wy płachty i pł
zata'. Wyraz 'u
ołu), oporządz
opii), które na
wełny lub sierś
i sukni (od su
ść goleni owija
ym jedwab, kt
do II poł. XI w
się rozwarstw
oszą szaty pow
a ikonograficzn
ińskich.
był kolec. Naj
żliwe, że są na
ezna i Opola)
końskiej lub św
i łapcie, wyko
buwia: chodak
zewki, zrobion
aftowaniem. Z
ubioru kobiec
była biżuteria
dobniczych wię
NE WIKINGÓ
rzchniej) i no
nane w Europi
d nich przejęl
wie zamieszk
s poprzez Scy
awice, dotyczy
mi tylko piersi
szula bliższa c
nazwę wywodz
ej), które zap
y kapelusze z
tabliczkach, a
, klucze (w prz
oraz zimą koż
w pasie krajką
oków (2 zapa
owiła koszula,
okątna w kszt
d takich 'płask
łaszcza.
ubiór' jest now
zić, a dopiero
azywano parte
ści zwierząt). O
ukna). O barw
ano onucami,
tóry importow
w. dużych koko
wia, co widocz
włóczyste, na
ne, m.in. scen
częściej wyra
aśladownictw
), bogatsi mog
wińskiej. Niek
onane z łyka lu
ki (przypomin
ne z dwóch lub
Zimą noszono
cego - wikińsk
a i sposób jej z
ęcej tutaj. O
ÓW.
szonego zimą
ie, rozpowszec
li je Celtowie
kiwali w II - I w
ytów, którym S
yć mogła oddz
i i plecy, z cza
ciału niż ubran
zi nie od sukn
pewne miały k
pilśni lub słom
albo skórzane
rzypadku kobie
żuch. Zapaska
ą (paskiem ple
aski) powstały
względnie su
tałcie narzutka
kich płatów' t
wszego
później
em, sukna
Od tych
wieniu
paskami
wano lub -
onów
zne jest
tomiast
ny z
biano je z
em fibul
gli sobie
iedy
ub kory
ające
b trzech
wysokie
kie kobiety
zdobienia,
odzieży i
ą kożucha.
chniły się
na kilka
w. p.n.e.
Słowianie
zielnych
asem stała
nie', pisał
a, ale od
kieszenie,
my. Do
go pasa
et).
a miała
cionym z
y później,
knia
a (około 2
kaniny
Ludzie
kobiet f
rozpu
paskiem
wiankiem
sugeruje
Ozdoby
zap
stosunko
Z biżu
moga by
(Bizanc
zarówno
zdob
Zamożnie
kolistego
brązu
chara
Uzupeł
kobie
cha
skronio
najczęś
być mni
jednej s
Drugą na
lub owaln
dolna
symetryc
ko
Na szyi
oznaczał
pierwiast
gliny.
srebr
(dolutow
lunule (ty
ze Skan
były dzw
północną
sreb
burszty
kamieni
importu
w Wielk
surowc
żółtych
wolni nosili w
fryzura związa
uszczone lub s
z wełny lub s
m. Mężatki no
e biały kolor m
słowiańskie ce
pożyczeń ze sz
owo dużo rzec
terii stosunko
yć branzolety s
cjum lub Syrii
mężczyźni, ja
bione orname
ejsi nosili pier
, do której pr
(niekiedy poz
akterystyczne
łnieniem stroj
et ozdoby wyk
rakterystyczn
owe. Miały one
ściej z brązu, r
ejsze, lite, lub
stronie głowy
ajbardziej pop
nego drucika,
była bardzo b
cznie czterem
olczyki w kszt
noszono najc
ło pierwotnie
tka, co niemie
Metalowe wyt
rne, z reguły p
wanymi drucika
ypowo kobiec
ndynawią - o w
oneczki, spoty
ą, Polsk i Czec
brne w kształc
ynowe, najczę
(kryształ gór
- najprawdop
kopolsce ok. 5
cem był burszt
h, niebieskich
włosy długie, r
ana była z nak
splecione w w
skóry, do któr
siły włosy upi
materiału, któ
echuje wysok
ztuki wikińskie
czy rodem ze
owo rzadko no
szklane (Wars
), a później w
ak i kobiety. N
entami rytymi
rścionki ze złot
zymocowany
złacanego). Mo
były pozłacan
zdobione mot
u, a nieraz wp
konane z rozm
ą i najbardzie
e kształt otwa
rzadziej ze sre
b większe, pus
lub obu, przy
ularną ozdobą
którego górna
bogato zdobio
ma srebrnymi p
tałcie gwiazdy
hętniej kolie z
gałki różańca
ecka "Mähne"
twarzano głón
puste w środk
ami). Poprzez
e wisiorki w k
wisiorki tarczo
ykane w ident
chy po Węgry
cie serc i owal
ęściej mające
rski, chalcedon
podobniej ze S
500 sztuk, jesz
tyn. Najwięcej
, fioletowych,
rozpuszczone,
kryciem głowy
warkocze (nazy
ego przypinan
ęte i schowan
órym owijano g
OZ
i kunszt wyko
ej, cechuje od
Skandynawii
handlow
oszono branso
szawa - Pelcow
wyrabiane na m
Najpopularniej
lub stemplem
ta lub wysadz
był kolec. Naj
ożliwe, że są
ne kuliste guz
tywami geome
Ozdoby n
prost jego czę
maitych kruszó
ej rozpowszech
rtych kółek, z
ebra, ołowiu i
ste w środku,
yczepione do s
ą były kolczyk
a część była z
ona. Najbardzi
paciorkami, na
y oraz ozdobio
c
z rozmaitych p
. Koraliki nazy
- grzywa). Pa
nie ze srebra,
ku, zdobione g
wymianę han
kształcie półks
owate czy w ks
tycznej postac
i Jugosławię.
li, brązowe w
postać krzyża
n, krwawnik, a
Skandynawii (
zcze mniej na
j znaleziono p
czarnych i bia
, w odróżnieni
y, a to z kolei
ywane kosam
no ozdoby, tzw
ne pod zawoja
głowę. Inna n
na głowie.
DOBY I SZTU
onania, a char
drębność i zróż
(jak np. szkla
wej z ludami p
olety, sprowad
wizna, Kołobrz
miejscu. Znac
jsze były pierś
m, czasem z oc
zane gemmam
jczęściej wyra
naśladownictw
iki ('rombiky')
etrycznymi, ro
noszone prze
ęścią składową
ów, szkła, półs
hnioną ozdobą
z jednym końc
cyny, choć zn
z ozdobionej
skórzanego pa
sztuk.
ki, czyli zauszn
zaostrzona i st
iej popularne
astepnie zaus
one nanizanym
cylindrycznym
paciorków i w
ywano wcześn
ciorki wyrabia
brązu czy oło
granulacją (dr
ndlową ze Wsc
siężyca, symbo
ształcie młota
ci w całej Euro
Tzw. wyrobe
kształcie krzy
a. Na ziemiach
agat, opal, pó
(na Pomorzu i
a Śląsku czy w
paciorków z pr
ałych. Najrzad
iu od niewolni
zależało od st
i). Fryzurę oz
w. kabłączki s
ami (chustką).
nazwa - podwi
UKA
rakterystyczne
żnicowanie. N
ne koraliki), c
północy.
dzane ze Skan
zeg, Opole), p
cznie popularn
ścionki proste
czkiem ze szk
mi sygnety. Od
abiano je z żel
wem fibul ska
), służące do z
oślinnymi i zo
ez kobiety
ą (jak kabłącz
szlachetnych
ą kobiecą u S
cem wygiętym
naleziono też
blachy srebrn
aska, krajki cz
nice, wyrabian
tanowiła kabłą
były zapożycz
sznice z docze
mi na kabłąk t
m.
isiorków. Słow
niej 'monist' (w
ano ze szkła, k
wiu, rzadko z
obnymi, dolut
chodem, Słow
ol płodności i
a Thora. Najpo
opie, od Szwe
m miejscowym
yżyków, krążk
h polskich pac
ółopal, fluoryt,
na Kujawach
w Małopolsce).
rzeźroczysteg
dszym kolorem
ków, którzy m
tanu cywilneg
dabiały tzw. c
skroniowe), pr
Dawna nazw
ki - pochodzi
e dla Słowian
Na ziemiach po
co świadczy o
dynawii bądź
początkowo pr
iejsze były pie
, otwarte, z b
kła lub półszlac
dzież spinano
aza (niekiedy
ndynawskich.
zapianania pła
omorficznymi
zki skroniowe
kamieni i burs
łowian Zachod
m w kształt lite
kabłączki złot
nej. Noszono j
zy tzw. czółka
ne ze srebra. S
ąk do zawiesz
zone z Moraw
pionymi wisio
rzema paciork
wo 'paciorek' p
wyraz ten poc
kamieni półsz
e złota. Najpię
towanymi kule
wianki wzboga
macierzyństw
opularniejszym
cji po kraje w
m są wisiorki
ków i półksięży
iorki szklane c
, ametyst) w w
znaleziono ki
Dla Słowian
o szkła, głown
m był czerwon
mieli włosy kró
go. Panny nosi
czółkiem (szer
rzepaską (wst
wa kobiet - bia
od zawijania
wzory, mimo
olskich znalez
intensywnej
z Rusi. Cieka
rzywożone ze
erścionki, któ
brązu lub sreb
chetnych kam
fibulą, zapink
y posrebrzane
Dla Wielkich
aszcza. Były b
.
czy sprzączki
sztynu. Najba
dnich są kabłą
ery "S". Wyra
te oraz żelazn
je w okolicy s
a, w liczbie od
Składały się z
zania w uchu,
zausznice zd
orkami na łańc
kami o kształc
pochodzi od p
chodzi od tego
lachetnych, b
ękniejsze są p
eczkami) i filig
acały swoej na
wa), a dzięki k
m rodzajem pa
wschodniobałty
blaszane, brą
yców oraz wis
czy z półszlac
większości po
ilka tysięcy pa
najłatwiej dos
nie zielonych,
ny. Ciekawe s
ótkie. U
iły włosy
rszym
tążką) lub
ałogłowy -
zawojów
pewnych
iono
wymianie
wostką
Wschodu
re nosili
ra, często
mieni.
ką kształtu
go) albo z
Moraw
bogato
) były u
rdziej
ączki
biano je
e. Mogły
kroni, po
1 do 14
z kolistego
natomiast
obione
cuszkach,
cie
pacierza i
o samego
ursztynu i
paciorki
granej
aszyjniki o
kontaktom
aciorków
yckie, Ruś
ązowe lub
siorki
hetnych
chodzą z
aciorków,
stępnym
a także
ą także
pacior
srebra
czas
nieprz
Mężcz
wy
prawd
rki srebrzyste
lub złota. Pac
em też są wie
zeźroczyste z w
zyźni zwykle z
ykonanymi ze
dopodobnie jak
lub złociste, w
ciorki szklane
elobarwne (żó
wielobarwneg
zdobili szyje k
srebra, rzadz
ko amulet. No
w których kolo
nieprzeźroczy
łte i zielone p
o szkła, z żółt
rozety etc
Ozdoby no
kaptorgami - p
iej z brązu czy
oszono też nas
pochodząc
He
or uzyskano p
yste mają naj
lamy na brązo
tymi, białymi
c.) na ciemnie
oszone przez
płaskimi, szka
y ołowiu. W ś
szyjniki z liteg
ce najczęściej
KUCHNIA
Wkrótce.
ensel W., Słow
Karpluk
Malec M.,
poprzez wtopie
częściej kolor
owym bądź cz
lub niebieskim
ejszym tle.
z mężczyzn
atułkami o tra
rodku z reguły
go srebra lub
z importu.
Opr
Bubak J.,
Davie
wiańszczyzna w
kówna M., Polsk
Kostrzew
Imię w polskie
enie w szkło c
żółty, zielony
zarnym tle). R
mi wzorami (z
pezowatym ks
y znajdowały
brązu, tzw. gr
rac. M. Matusz
Księga naszyc
es N., Boże igrz
czesnośredniow
kie imiona słow
wski J., Kultura
ej antroponimii
cieniutkiej bla
y, błękitny i br
Rzadsze są pa
zygzaki, fale, s
ształcie, najcz
się zioła, służ
rzywny (od gr
zewska (Emer)
ch imion, Wars
rzysko, t. 1, Kr
wieczna, Wars
wiańskie, Wars
a prapolska, Po
i i kulturze, Kra
szki ze
rązowy,
ciorki
spirale,
zęściej
żące
rzywy),
na podst.:
zawa 1993
aków 1992
zawa 1965
zawa 1973
oznań 1975
aków 2001