J
u˝ trzeci rok trwajà intensywne pró-
by modernizacji systemu nazw do-
menowych (Domain Name System
– DNS). Usamodzielnienie go by∏oby
ostatnim etapem dzia∏aƒ rzàdu Stanów
Zjednoczonych zmierzajàcych do wy-
cofania si´ z administrowania Siecià.
Przy tym twierdzenia sprzed kilku lat,
˝e Siecià nie mo˝na zarzàdzaç z istoty
rzeczy, mogà okazaç si´ prawdziwe.
Dla przypomnienia: system nazw
domenowych jest interfejsem umo˝li-
wiajàcym stosowanie ∏atwych do za-
pami´tania adresów w koresponden-
cji elektronicznej, docieraniu do
zasobów WWW lub w innych us∏ugach
sieciowych. Ka˝da nazwa podlega t∏u-
maczeniu na ciàg poprzedzielanych
kropkami czterech liczb, które sà z ko-
lei zrozumia∏e dla komputerów zawia-
dujàcych ruchem w Internecie. Najbar-
dziej odsuni´ta na prawo cz´Êç adresu
to tzw. domena wysokiego poziomu
(top-level domain). Jest ich ponad 200;
wi´kszoÊcià zarzàdzajà instytucje pro-
wadzàce rejestry krajowe
1
. Tylko kilka
domen wysokiego poziomu ma cha-
rakter globalny. Najbardziej znane to:
.com, .net oraz .org – od 1991 roku na
podstawie umowy z rzàdem USA ad-
ministruje nimi firma Network Solu-
tions z siedzibà w stanie Wirginia.
System nazw domenowych oddano
do u˝ytku w 1983 roku. W po∏owie lat
dziewi´çdziesiàtych pojawi∏a si´ lawi-
na zarzutów, ˝e wszystkie dobre na-
zwy ju˝ zarezerwowano
2
. W roku 1997
wielu in˝ynierów, weteranów Sieci, za-
proponowa∏o utworzenie nowych glo-
balnych domen wysokiego poziomu.
Mia∏y one byç nast´pnie wystawione na
przetarg zgodnie z zasadami konkuren-
cji, podobnie jak ju˝ zarejestrowane na-
zwy pierwotne. Wiele osób zaatakowa-
∏o ów pomys∏, wzywajàc rzàd USA do
zaj´cia stanowiska w tej sprawie. Osta-
tecznie we wrzeÊniu 1998 roku powsta-
∏a z za∏o˝enia niedochodowa organiza-
cja Internet Corporation for Assigned
Names and Numbers (ICANN), która
ma za zadanie zarzàdzaç globalnymi
domenami wysokiego poziomu. Zajmu-
je si´ ona równie˝ gospodarowaniem
adresami numerycznymi (wspomnia-
nymi ∏aƒcuchami liczb poprzedziela-
nych kropkami)
3
. WczeÊniej administro-
wa∏ nimi Jonathan B. Postel, jeden
z twórców systemu nazw domeno-
wych. Postel, nim zmar∏ nieoczekiwa-
nie w paêdzierniku 1998 roku, g∏´boko
zaanga˝owa∏ si´ w modernizacj´ i ak-
tualizacj´ systemu nazw domenowych.
Tu˝ przed Êmiercià by∏ zapewne prze-
konany, ˝e uda∏o si´ mu doprowadziç
do konsensusu.
Okaza∏o si´ jednak, ˝e ca∏e przedsi´-
wzi´cie staje si´ wielkim grz´zawiskiem.
ICANN szybko odkry∏a to, z czym Net-
work Solutions spotka∏a si´ ju˝ wcze-
Êniej: najmniejsza chocia˝by próba zmia-
ny któregokolwiek z istotnych elemen-
tów Internetu napotka na gwa∏towny,
wr´cz paranoiczny opór.
Kwestie techniczne uda∏o si´ rozwià-
zaç zadowalajàco. W kwietniu 1999 ro-
ku ICANN wyznaczy∏a pi´ç organizacji,
by przetestowa∏y powstajàcy system re-
jestracji. Gdy badania dobieg∏y koƒca,
zawar∏a porozumienie z 64 organizacja-
mi, by pe∏ni∏y rol´ oficjalnych admini-
stratorów rejestrów.
Ostatnio jednak ICANN zosta∏a we-
zwana do z∏o˝enia wyjaÊnieƒ przed
Kongresem USA w zwiàzku z krytykà
planu pobierania op∏aty 1 dolara za re-
jestracj´ domeny. Organizacja wycofa∏a
si´ z tych zamiarów, ale oponenci wcià˝
sà pe∏ni obaw dotyczàcych dyskusji o
znakach towarowych. Sàdzà, ˝e ICANN
b´dzie po stronie du˝ych korporacji. In-
ni obawiajà si´ z kolei, ˝e organizacja
przekroczy swe uprawnienia i zacznie
popieraç cenzurowanie nazw oraz b´-
dzie uczestniczyç w ograniczaniu pry-
watnoÊci w Sieci. W czerwcu 1999 roku
trzech profesorów prawa, cieszàcych si´
du˝ym uznaniem w Êwiecie Internetu,
za∏o˝y∏o witryn´ ICANN Watch moni-
torujàcà dzia∏ania organizacji.
W tym samym czasie Network Solu-
tions straci∏a or´downików. Wyczerpa-
∏a si´ cierpliwoÊç ludzi w zwiàzku z
twierdzeniami firmy, ˝e ca∏a baza da-
nych z rejestrami stanowi jej w∏asnoÊç
intelektualnà. W po∏owie 1999 roku fir-
ma ta ograniczy∏a dost´p do swych za-
sobów. Zarówno Komisja Europejska,
jak i Departament SprawiedliwoÊci USA
zastanawiajà si´ nad wszcz´ciem post´-
powania antymonopolowego w celu
przeanalizowania posiadanych przez
Network Solutions umów licencyjnych.
Co dalej? Po pierwsze, ka˝dy rozsàd-
ny cz∏owiek musi dojÊç do wniosku, ˝e
baza danych zawierajàca rejestry z
.com, .net i .org, które by∏y tworzone w
ramach umowy z rzàdem USA (cz´Êç
tych rejestrów poprzedza pojawienie
si´ na scenie Network Solutions), po-
winna stanowiç dobro publiczne. Net-
work Solutions, której kontrakt wy-
gaÊnie w paêdzierniku 2000 roku,
zyska znacznie wi´cej, gdy zachowa
si´ jak dobry obywatel Sieci, nie zaÊ
wtedy, gdy b´dzie odmawiaç wspó∏-
pracy. Pieniàdze niewàtpliwie stano-
wià powa˝ny problem: Network So-
lutions posiada je i pragnie zatrzymaç.
ICANN jest organizacjà niedochodo-
wà, rzàd zaÊ chce wstrzymaç finanso-
wanie infrastruktury internetowej.
Po drugie, wiele obaw dotyczàcych
ICANN wynika ze zdecydowanego
braku zaufania do cia∏ zarzàdzajàcych
(chocia˝ pewna doza braku zaufania
jest oczywiÊcie potrzebna). Dwa lata
temu zarówno indywidualni, jak i kor-
poracyjni rejestratorzy nazw domeno-
wych zjednoczyli si´ w proteÊcie prze-
ciwko Network Solutions, narzekajàc
na nierzetelnoÊci w sferze finansowej,
nieuzasadnione przerwy w dzia∏aniu
i technicznà niedoskona∏oÊç. Obecnie
wiele tych osób ostrzega przed przeka-
zaniem zbyt wielkiej w∏adzy ICANN
i przepowiada, ˝e jej usytuowanie w sa-
mym sercu Sieci doprowadzi do nad-
u˝yç.
Podobne problemy pojawiajà si´ za-
wsze, gdy dochodzi do prób centraliza-
cji. Z tego w∏aÊnie wzgl´du Sieç zosta∏a
zaprojektowana jako system rozproszo-
ny. Niemniej jednak ktoÊ musi byç od-
powiedzialny za internetowe adresy nu-
meryczne i nazwy domenowe, jeÊli majà
byç one administrowane w sposób upo-
rzàdkowany dla dobra u˝ytkowników.
KtoÊ oczywiÊcie móg∏by przytoczyç ar-
gument, ˝e rozsàdniej by∏oby wziàç
przyk∏ad z w∏adz USA i obowiàzujàce-
go w Stanach Zjednoczonych podzia∏u
30 Â
WIAT
N
AUKI
Styczeƒ 2000
Nie da si´ uporzàdkowaç Sieci
CYBERÂWIAT
DAVID SUTER
