Technik_farmaceutyczny_322[10].Z2.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Przykładowe scenariusze zajęć

5. Ćwiczenia

5.1. Leki roślinne stosowane w chorobach układu nerwowego

5.1.1. Ćwiczenia

5.2. Leki roślinne stosowane w chorobach serca i układu krąŜenia

5.2.1. Ćwiczenia

5.3. Fitopreparaty w zaburzeniach układu moczowego

5.3.1. Ćwiczenia

5.4. Leki roślinne stosowane w chorobach układu pokarmowego i w otyłości

5.4.1. Ćwiczenia

5.5. Roślinne leki przeciwcukrzycowe

5.5.1. Ćwiczenia

5.6. Rola fitoterapii w chorobach kobiecych

5.6.1. Ćwiczenia

5.7. Fitopreparaty w chorobach reumatycznych

5.7.1. Ćwiczenia

5.8. Leki dermatologiczne pochodzenia roślinnego

5.8.1. Ćwiczenia

5.9. Leki o działaniu immunostymulującym

5.9.1. Ćwiczenia

5.10. Fitoterapia, homeopatia i inne metody leczenia

5.10.1. Ćwiczenia

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia

7. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WPROWADZENIE

Przekazuję Państwu Poradnik dla nauczyciela, który mam nadzieję będzie pomocny

w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w Medycznym Studium Zawodowym, kształcącym
w zawodzie technik farmaceutyczny. Poradnik dla nauczyciela ma na celu ułatwienie pracy
nauczycielowi jako organizatorowi procesu uczenia się.

W poradniku zamieszczono:

−

wykaz umiejętności, które uczeń powinien mieć opanowane przystępując do realizacji
jednostki modułowej,

−

wykaz umiejętności, które uczeń ukształtuje realizując temat jednostki modułowej,

−

propozycje ćwiczeń rozwijających umiejętności stosowania surowców roślinnych
w profilaktyce i terapii,

−

wykaz literatury uzupełniającej wiedzę ucznia.

Poradnik zawiera równieŜ przykładowe scenariusze zajęć dydaktycznych, które powinny

być prowadzone róŜnymi metodami aktywizującymi ucznia:

−

wykonywania ćwiczeń laboratoryjnych,

−

samokształcenia kierowanego,

−

pogadanki z instruktaŜem,

−

metaplanu,

−

tekstu przewodniego.
Formy organizacyjne pracy uczniów powinny być zróŜnicowane, począwszy od

indywidualnej działalności ucznia, do pracy zespołowej.

W poradniku dla nauczyciela zawarte są równieŜ zestawy zadań testowych w celu

sprawdzenia wiadomości i umiejętności ucznia, przykładowa karta odpowiedzi, instrukcja dla
ucznia i nauczyciela oraz klucz odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej, uczeń powinien umieć:

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

współpracować w grupie,

−

organizować stanowisko pracy,

−

przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, zasad ergonomii oraz regulaminu
porządkowego pracowni,

−

identyfikować łacińskie nazwy surowców roślinnych,

−

rozróŜniać surowce roślinne,

−

określać zasady pozyskiwania i przetwarzania surowców roślinnych,

−

formułować ogólne zasady dobrej praktyki wytwarzania,

−

prezentować efekty własnej pracy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

posłuŜyć się polskimi i łacińskimi nazwami surowców roślinnych,

−

posłuŜyć się handlowymi nazwami leków roślinnych,

−

scharakteryzować waŜniejsze substancje czynne roślin pod względem cech
fizykochemicznych i właściwości farmakologicznych,

−

scharakteryzować rośliny najczęściej stosowane w profilaktyce i terapii oraz preparaty
z nich otrzymywane,

−

sklasyfikować leki roślinne pod względem właściwości terapeutycznych i chemicznych,

−

wyjaśnić zasady profilaktyki i terapii wybranych chorób,

−

wyjaśnić działanie i zastosowanie wybranych leków roślinnych,

−

wyjaśnić działanie i zastosowanie produktów pszczelich w profilaktyce i terapii,

−

ocenić wpływ leków roślinnych na organizm człowieka, w zaleŜności od składu
jakościowego, ilościowego, drogi podania i sposobu dawkowania,

−

scharakteryzować działania niepoŜądane leków roślinnych oraz przeciwwskazania do ich
stosowania,

−

określić sposób uŜycia i przechowywania leku roślinnego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca

………………………………….…

Modułowy program nauczania: Technik farmaceutyczny 322[10]
Moduł:

rodki lecznicze 322[10].Z2

Jednostka modułowa:

Stosowanie surowców roślinnych w profilaktyce i terapii
322[10].Z2.02

Temat:

Porównywanie fitoterapii z homeopatią oraz innymi metodami leczenia.

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności charakteryzowania i róŜnicowania poszczególnych

metod leczenia.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania
poszczególnych metod leczenia,

−

scharakteryzować i zróŜnicować wybrane metody leczenia,

−

wymienić zalety i wady stosowania kaŜdej z metod leczenia,

−

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

−

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych metod leczenia i róŜnic z nich
wynikających.

Metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

praca z tekstem,

−

metaplan,

−

dyskusja dydaktyczna.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

praca w zespołach 2-3 osobowych,

−

praca indywidualna.

Czas: 6

godzin dydaktycznych.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

poradnik dla nauczyciela,

−

zeszyt i przybory do pisania,

−

piśmiennictwo zawodowe, poradniki, encyklopedie, czasopisma,

−

programy komputerowe (edukacyjne, komercyjne),

−

pomoce do tworzenia metaplanu: tablice, arkusze papieru, szpilki, zestaw kartek
w róŜnych kolorach i kształtach.

Przebieg zajęć:
1.

Czynności organizacyjno-porządkowe:

−

nauczyciel podaje temat ćwiczeń i zapoznaje uczniów z celami kształcenia, dzieli ich
na zespoły 2-3 osobowe.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. Wprowadzenie do tematu:

−

nauczyciel przeprowadza wykład informacyjny na temat róŜnych metod leczenia,

−

uczniowie zapoznają się z materiałem nauczania i z treścią przydzielonego ćwiczenia
z poradnika dla ucznia.

3. Realizacja ćwiczenia:

−

nauczyciel omawia zakres i sposób wykonania ćwiczenia, zapoznaje grupę z metodą
tworzenia metaplanu (rozdaje tablice, arkusze papieru, szpilki, zestaw kartek
w róŜnych kolorach i kształtach).

−

Tworzenie plakatu:

Pierwszy zespół: Jakie metody leczenia są najczęściej wybierane przez pacjentów
i dlaczego? (charakterystyka róŜnych metod leczenia)

Drugi zespół: Jakie są przyczyny uprzedzeń pacjentów do niektórych metod
leczenia? (róŜnicowanie poszczególnych metod leczenia).

Trzeci zespół: Co naleŜy zrobić aby zwiększyć świadomość pacjentów na temat
róŜnych metod leczenia? (propozycje upowszechnienia wiedzy na temat róŜnych
metod leczenia),

−

opracowanie plakatu przez wszystkie, trzy zespoły,

−

prezentacja plakatu (wybór reprezentantów poszczególnych grup dyskusyjnych
w celu udzielania wyjaśnień),

−

wymiana informacji na temat przyswojonych treści (uczniowie prezentują swoje
przemyślenia, co pozwoli na usystematyzowanie wiadomości, wyrabiają umiejętność
samodzielnego formułowania myśli, wnioskowania oraz referowania),

−

samodzielna praca ucznia (przeanalizowanie i usystematyzowanie wiadomości oraz
sporządzenie notatek dotyczących tematu ćwiczenia),

−

sprawdzenie przyswojonych wiadomości (pomiar dydaktyczny w formie ustnej,
poprzez zadawanie pytań przez nauczyciela)

−

porządkowanie stanowisk pracy (uczniowie sprzątają pomoce dydaktyczne,
nauczyciel kontroluje porządek w pracowni).

Zakończenie zajęć
Nauczyciel analizuje przebieg ćwiczeń, uczniowie zgłaszają, które etapy pracy sprawiały im
najwięcej trudności. Nauczyciel jeszcze raz wskazuje jakie waŜne umiejętności były
ć

wiczone, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich w przyszłości unikać. Nauczyciel

zapowiada temat kolejnych zajęć, zadaje pracę domową i Ŝegna się z grupą.

Praca domowa
Opisz dokładnie, wykorzystując literaturę uzupełniającą, jedną z metod leczenia poznanych na
ć

wiczeniach?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca

………………………………

Modułowy program nauczania: Technik farmaceutyczny 322[10]

Moduł:

rodki lecznicze 322[10].Z2

Jednostka modułowa:

Stosowanie surowców roślinnych w profilaktyce i terapii
322[10].Z2.02

Temat:

Analizowanie leków roślinnych stosowanych w chorobach serca i układu
krąŜenia.

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności charakteryzowania preparatów i leków roślinnych

stosowanych w chorobach serca i układu krąŜenia, wyjaśnianie działania
i zastosowania wybranych leków roślinnych, wyjaśnianie zasad profilaktyki
i terapii chorób serca i układu krąŜenia.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach serca i układu krąŜenia,

−

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać surowce roślinne
stosowane w chorobach serca i układu krąŜenia,

−

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

−

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w chorobach serca i układu krąŜenia,

−

wyjaśnić zasady profilaktyki i terapii chorób serca i układu krąŜenia,

−

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

−

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów roślinnych
stosowanych w terapii chorób serca i układu krąŜenia.

Metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

wykład problemowy,

−

praca z tekstem,

−

dyskusja dydaktyczna,

−

zajęcia praktyczne.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

praca zespołowa (2-3 osobowa),

−

praca indywidualna.

Czas: 6 godzin dydaktycznych.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania,

−

poradnik dla nauczyciela,

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych (preparaty stosowane w chorobach serca i układu
krąŜenia),

−

piśmiennictwo zawodowe, farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma,

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg zajęć:
1.

Czynności wstępne: sprawdzenie obecności, podanie tematu zajęć i zapoznanie uczniów
z celami kształcenia, podział na zespoły 2-3 osobowe.

Wprowadzenie do tematu:

−

nauczyciel przeprowadza wykład informacyjny na temat stosowania substancji
roślinnych w profilaktyce i terapii chorób serca i układu krąŜenia,

−

uczniowie zapoznają się z materiałem nauczania oraz treścią ćwiczenia z poradnika
dla ucznia,

3. Realizacja ćwiczenia:

−

nauczyciel wspólnie z uczniami wyjaśnia zasady profilaktyki i terapii chorób serca
i układu krąŜenia, analizuje wybrane leki roślinne w danych jednostkach
chorobowych,

−

nauczyciel wydaje uczniom oryginalne preparaty (atrapy preparatów i leków
roślinnych) stosowanych w chorobach serca i układu krąŜenia,

−

uczniowie w zespołach 2-3 osobowych, analizują i charakteryzują wybrane preparaty
i leki roślinne, ćwiczenie opisują w zeszycie,

−

uczniowie samodzielnie wybierają spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych
przez nauczyciela, preparaty stosowane w chorobach serca i układu krąŜenia,

−

nauczyciel obserwując pracę uczniów, na bieŜąco udziela rad i wskazówek,

−

uczniowie prezentują na forum grupy zebrane wiadomości, dyskutują i weryfikują
ewentualne błędy oraz wymieniają się spostrzeŜeniami,

−

prezentują nauczycielowi opis ćwiczenia w zeszycie ćwiczeniowym.

Zakończenie zajęć

Nauczyciel podsumowuje przebieg zajęć:

−

wskazuje jakie umiejętności były ćwiczone,

−

zadaje pytania problemowe w celu sprawdzenia stopnia przyswojenia przez uczniów
wiedzy zdobytej na ćwiczeniach,

−

podaje temat pracy domowej oraz temat kolejnych zajęć.

Praca domowa
Skomponuj samodzielnie mieszankę ziołową, (z omawianych na ćwiczeniach substancji
roślinnych) o działaniu nasercowym, zaproponuj sposób dawkowania.

Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:

−

anonimowe wypowiedzi pisemne uczniów dotyczące oceny organizacji i przebiegu zajęć
oraz roli nauczyciela w realizacji danej jednostki.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ĆWICZENIA

5.1.

Leki roślinne stosowane w chorobach układu nerwowego

5.1.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Analizowanie działania leków roślinnych stosowanych w chorobach układu nerwowego.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić literaturę,

z której  uczniowie  będą  korzystać  podczas  zajęć.  NaleŜy  udostępnić  uczniom  róŜne  pozycje
literaturowe  zalecane  w  rozdziale  „Literatura”  poradnika  dla  ucznia.  Realizację  programu
nauczyciel  powinien  rozpocząć  wykładem  informacyjnym  na  temat  leków  roślinnych
stosowanych w chorobach układu nerwowego. Efektem pracy uczniów powinno być zdobycie
umiejętności  wykorzystywania  farmakopei  i  literatury  fachowej  do  opisywania,
charakteryzowania  oraz  praktycznego  zastosowania  preparatów  i  leków  roślinnych
w chorobach układu nerwowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na temat leków roślinnych stosowanych w terapii i profilaktyce chorób
układu nerwowego,

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach układu nerwowego,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać surowce roślinne
stosowane w chorobach układu nerwowego,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w chorobach układu nerwowego,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów roślinnych
stosowanych w terapii chorób układu nerwowego.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

pokaz z objaśnieniem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2.

Leki roślinne stosowane w chorobach serca i układu

krąŜenia

5.2.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Analizowanie działania leków roślinnych stosowanych w chorobach serca i układu

krąŜenia.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

rozdział materiału nauczania z poradnika dla ucznia. Zaleca się aby nauczyciel przeprowadził
krótki  wykład  informacyjny,  na  temat  preparatów  i  leków  stosowanych  w  chorobach  układu
krąŜenia.  Proponuje  się,  aby  ćwiczenia  prowadzone  były  w  zespołach  2  –  3    osobowych
w czasie  prac  przygotowawczych  do  prowadzenia  dyskusji  na  temat  leków  roślinnych
stosowanych  w  danej  jednostce  chorobowej.  Na  zajęciach  uczniowie  powinni  korzystać  ze
ś

rodków dydaktycznych przygotowanych przez nauczyciela. Efektem pracy uczniów powinno

być zapoznanie się z preparatami roślinnymi wykorzystywanymi w schorzeniach serca
i układu krąŜenia. NaleŜy zwrócić uwagę uczniów na dawkowanie, niepoŜądane działanie
leków roślinnych oraz przeciwwskazania do ich stosowania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach serca i układu krąŜenia,

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na dany temat,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać surowce roślinne
stosowane w chorobach serca i układu krąŜenia,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w chorobach serca i układu krąŜenia,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów roślinnych
stosowanych w terapii chorób serca i układu krąŜenia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

dyskusja dydaktyczna.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.3.

Fitopreparaty w zaburzeniach układu moczowego

5.3.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Analizowanie zastosowania ziół i preparatów ziołowych w zaburzeniach układu

moczowego.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić preparaty

ziołowe stosowane w leczeniu i profilaktyce schorzeń układu moczowego oraz zaproponować
literaturę,  z  której  uczniowie  będą  korzystać  podczas  zajęć.  W  celu  zwiększenia  aktywności
ucznia  zaleca  się  opracowywanie  przez  niego  danego  tematu  w  postaci  referatu.  Efektem
pracy  uczniów  powinno  być  zdobycie  umiejętności  korzystania  z  farmakopei  i literatury
fachowej  do  opisywania,  charakteryzowania  oraz  praktycznego  zastosowania  ziół
i preparatów ziołowych  w chorobach układu moczowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach układu moczowego,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać surowce roślinne
stosowane w schorzeniach układu moczowego,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w terapii i profilaktyce chorób układu moczowego,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów roślinnych oraz
zastosowania ziół w terapii i profilaktyce chorób układu moczowego.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

wykład problemowy,

−

referat,

−

praca zespołowa,

−

praca indywidualna.

rodki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania,

−

poradnik dla nauczyciela,

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych stosowanych w profilaktyce i terapii układu
moczowego,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych (preparaty stosowane w chorobach układu moczowego),

−

piśmiennictwo zawodowe, farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma,

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.4.

Leki roślinne stosowane w chorobach układu pokarmowego

i w otyłości

5.4.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Analizowanie działania leków roślinnych stosowanych w chorobach układu

pokarmowego i w otyłości.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji zajęć nauczyciel powinien omówić sposób wykonania

wiczenia oraz podać niezbędne informacje dotyczące leczenia schorzeń układu

pokarmowego  i  otyłości.  Zaleca  się  aby  uczniowie  przeczytali  odpowiedni  rozdział
w poradniku  dla  ucznia.  Proponuje  się,  aby  uczniowie  pracowali  indywidualnie  i/lub
w niewielkich  2–3  osobowych  zespołach,    wykorzystując  środki  dydaktyczne  przygotowane
przez  nauczyciela.  NaleŜy  wskazać  i  udostępnić  uczniom  literaturę  uzupełniającą  potrzebną
do pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach układu pokarmowego i w otyłości,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać surowce roślinne
stosowane w schorzeniach układu pokarmowego i w otyłości,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w terapii i profilaktyce chorób układu pokarmowego i otyłości,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów roślinnych oraz
zastosowania ziół w terapii i profilaktyce chorób układu pokarmowego.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

−

poradnik dla nauczyciela,

−

zeszyt i przybory do pisania,

−

poradnik dla ucznia,

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych (preparaty stosowane w chorobach układu
pokarmowego i w otyłości),

−

piśmiennictwo zawodowe (farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma),

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.5.

Roślinne leki przeciwcukrzycowe

5.5.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określanie działania roślinnych leków przeciwcukrzycowych.

Wskazówki do realizacji
Realizację programu naleŜy rozpocząć pogadanką na temat preparatów i leków

przeciwcukrzycowych.  Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni
przeczytać  odpowiedni  rozdział  materiału  nauczania  z  poradnika  dla  ucznia  oraz  poszerzyć
wiadomości  z  literatury  uzupełniającej.  Wskazana  jest  indywidualna  oraz  zespołowa  praca
ucznia  na  podstawie  literatury  i  innych  środków  dydaktycznych  przygotowanych  przez
nauczyciela. NaleŜy zwrócić uwagę na umiejętność wykorzystywania wiadomości w praktyce
np.  podczas  wybierania  preparatów  przeciwcukrzycowych  spośród  innych  leków
przygotowanych przez nauczyciela.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w leczeniu cukrzycy,

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na dany temat,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać w zeszycie
ć

wiczeniowym surowce roślinne stosowane w leczeniu cukrzycy,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w cukrzycy,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych fitopreparatów.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych,

−

leki dotyczące leczenia danego schorzenia,

−

piśmiennictwo zawodowe (farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma),

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne),

−

poradnik dla nauczyciela,

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.6.

Rola fitoterapii w chorobach kobiecych

5.6.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określanie roli fitoterapii w chorobach kobiecych.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić sposób

wykonania  ćwiczenia  i  przeprowadzić  wykład  informacyjny    na  temat  udziału  leków
roślinnych  w  leczeniu  chorób  kobiecych.  Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia
uczniowie  powinni  przeczytać  odpowiedni  rozdział  z  poradnika  dla  ucznia  oraz  poszerzyć
wiadomości  z  literatury  uzupełniającej,  z  wykorzystaniem  programów  komputerowych.
Wskazana  jest  praca  w  niewielkich  zespołach  podczas  przygotowywania  i  analizowania
wiadomości na dany temat. NaleŜy zwrócić uwagę na czynny udział ucznia w ćwiczeniach.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach kobiecych,

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na dany temat,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać w zeszycie
ć

wiczeniowym surowce roślinne stosowane w chorobach ginekologicznych,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w chorobach kobiecych,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów i leków stosowanych
w ginekologii.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

pogadanka.

rodki dydaktyczne:

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych stosowanych w ginekologii,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych,

−

leki dotyczące leczenia danego schorzenia,

−

piśmiennictwo zawodowe (farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma),

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne),

−

poradnik dla nauczyciela,

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.7.

Fitopreparaty w chorobach reumatycznych

5.7.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Charakteryzowanie fitopreparatów stosowanych w chorobach reumatycznych.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać

odpowiedni rozdział materiału nauczania z poradnika dla ucznia oraz poszerzyć wiadomości
z literatury uzupełniającej. Wskazane jest przeprowadzenie wykładu informacyjnego na temat
preparatów  roślinnych  stosowanych  w  chorobach  reumatycznych.  Zaleca  się  pracę
w niewielkich  zespołach  w  trakcie  przygotowywania  i  analizowania  wiadomości  na  dany
temat oraz wykorzystywanie programów komputerowych. Efektem pracy ucznia powinno być
teoretyczne  przygotowanie  do  praktycznego  zastosowania  fitopreparatów  w  chorobach
reumatycznych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach reumatycznych,

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na dany temat,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać w zeszycie
ć

wiczeniowym surowce roślinne stosowane w chorobach reumatycznych,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w chorobach reumatycznych,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych fitopreparatów stosowanych
w terapii chorób reumatycznych.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych,

−

leki dotyczące leczenia danego schorzenia,

−

piśmiennictwo zawodowe (poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma),

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne),

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.8.

Leki dermatologiczne pochodzenia roślinnego

5.8.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Analizowanie działania leków dermatologicznych pochodzenia roślinnego.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić sposób

wykonania ćwiczenia i przeprowadzić wykład na temat roślinnych leków dermatologicznych.
Zaleca się aby uczniowie przeczytali odpowiedni  rozdział w poradniku dla ucznia. Proponuje
się,  aby  uczniowie  pracowali  w  zespołach  2–3  osobowych  lub/i  indywidualnie.  W  czasie
realizacji ćwiczeń naleŜy zwrócić uwagę na umiejętność korzystania przez ucznia z dostępnej
literatury  i  środków  dydaktycznych.  Uczniowie  powinni  mieć  moŜliwość  korzystania
z róŜnych źródeł informacji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania preparatów
roślinnych stosowanych w chorobach dermatologicznych,

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na dany temat,

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać w zeszycie
ć

wiczeniowym surowce roślinne stosowane w chorobach skóry,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
stosowane w chorobach dermatologicznych,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych fitopreparatów stosowanych
w terapii i profilaktyce schorzeń skórnych.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład problemowy,

−

dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych,

−

leki dotyczące leczenia danego schorzenia,

−

piśmiennictwo zawodowe (farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma),

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne),

−

poradnik dla nauczyciela,

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.9.

Leki o działaniu immunostymulującym

5.9.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Porównywanie naturalnych leków o działaniu immunostymulującym.

Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać

odpowiedni  rozdział  materiału  nauczania  oraz  poszerzyć  wiadomości  z  literatury
uzupełniającej.  Wskazane  jest  przeprowadzenie  wykładu  na  temat  leków  o  działaniu
immunostymulującym.  W  celu  zwiększenia  aktywności  ucznia  na  ćwiczeniach,  zaleca  się
przygotowanie  i przedstawienie  przez  niego  wiadomości  na  omawiany  temat  (lub  wybrane
zagadnienie)  w postaci  referatu.  W czasie  zajęć  uczniowie  powinni  korzystać  z  pomocy
dydaktycznych przygotowanych przez nauczyciela.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na temat preparatów o działaniu immunostymulujacym,

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania naturalnych
leków o działaniu immunostymulujących, (wykorzystać programy komputerowe),

odszukać w farmakopei lub innej literaturze uzupełniającej i opisać surowce roślinne
stosowane w terapii bodźcowej,

scharakteryzować wybrane preparaty stosowane w danej jednostce chorobowej,

wybrać spośród róŜnych leków ziołowych przygotowanych przez nauczyciela, preparaty
działające na układ immunologiczny,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych preparatów roślinnych.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład informacyjny,

−

praca z tekstem,

−

dyskusja dydaktyczna.

rodki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania,

−

poradnik dla nauczyciela,

−

zdjęcia i rysunki roślin leczniczych,

−

foliogramy i fotogramy przedstawiające rośliny lecznicze,

−

leki ziołowe, atrapy leków roślinnych (preparaty działające na układ immunologiczny),

−

piśmiennictwo zawodowe (farmakopea, poradniki, encyklopedie, atlasy, czasopisma),

−

programy komputerowe bazy leków (edukacyjne, komercyjne).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.10.

Fitoterapia, homeopatia i inne metody leczenia

5.10.1.

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Porównywanie fitoterapii z homeopatią oraz innymi metodami leczenia.

Wskazówki do realizacji

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać odpowiedni

rozdział materiału nauczania z poradnika dla ucznia. Zaleca się aby nauczyciel przeprowadził
krótki  wykład  informacyjny,  na  temat  róŜnych metod leczenia. Proponuje się, aby ćwiczenia
prowadzone  były  w  zespołach  2–3    osobowych  w  czasie  prac  przygotowawczych  do
prowadzenia  dyskusji  na  temat  poznanych  metod  leczenia.  Na  zajęciach  uczniowie  powinni
korzystać  ze  środków  dydaktycznych  przygotowanych  przez  nauczyciela.  Efektem  pracy
uczniów  powinno  być  zdobycie  przez  nich  umiejętności  charakteryzowania  i  róŜnicowania
wybranych metod leczenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej na temat fitoterapii, alopatii, homeopatii i apiterapii.

dobrać i przygotować literaturę niezbędną do charakteryzowania i opisywania
poszczególnych metod leczenia,

scharakteryzować i zróŜnicować wybrane metody leczenia,

określić wady i zalety stosowania róŜnych metod leczenia,

zapisać wszystkie spostrzeŜenia i wnioski w zeszycie ćwiczeniowym,

zaprezentować na forum grupy zebrane wiadomości,

brać czynny udział w dyskusji na temat przedstawionych metod leczenia i róŜnic z nich
wynikających.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

wykład problemowy,

−

praca z tekstem,

−

dyskusja dydaktyczna,

−

praca zespołowa,

−

metaplan.

rodki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

zeszyt i przybory do pisania,

−

poradnik dla nauczyciela,

−

piśmiennictwo zawodowe, poradniki, encyklopedie, czasopisma,

−

programy komputerowe (edukacyjne, komercyjne).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

Test dwustopniowy do jednostki modułowej

„Stosowanie surowców

roślinnych w profilaktyce i terapii”

Test składa się z 22 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 19, 20, 21, 22, są z poziomu
podstawowego,

−

zadania 1, 5, 12, 18 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 15 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 21 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu
ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. d, 3. c, 4. a, 5. b, 6. a, 7. d, 8. d, 9. a, 10. d, 11. b,
12. c, 13. b, 14. c, 15. d, 16. a, 17. b, 18. c, 19. c, 20. d, 21. a, 22. c.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny
(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Podać ogólne cechy charakteryzujące glikozydy
nasercowe

Określić zastosowanie bzu czarnego

Określić przeciwcukrzycowe substancje roślinne

Określić działanie wyciągu z kwiatu jasnoty

Określić w jakim surowcu roślinnym po raz pierwszy
wykryto glikozydy nasercowe

Wymienić substancje roślinne działające na nerki
i drogi moczowe

Określić drogę podania insuliny

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podać działanie dikumarolu.

Wymienić substancje czynne występujące
w miłorzębie japońskim

10.

Podać nazwę chemiczną teobrominy

11.

Określić składnik główny kwiatostanu głogu

12.

Scharakteryzować działanie glikozydów nasercowych

13.

Wyjaśnić łacińską nazwę antiemetica

14.

Określić dominujący składnik olejku
eukaliptusowego

15.

Podać surowiec roślinny zawierający kodeinę

16.

Określić działanie Humulus lupulus

17.

Podać roślinny środek moczopędny o właściwościach
draŜniących miąŜsz nerkowy

18.

Scharakteryzować cukier inwertowany

19.

Określić skład ziela skrzypu polnego

20.

Określić skład olejku cynamonowego

21.

Określić działanie efedryny

22.

Zdefiniować apiterapię

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej
jednotygodniowym.

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.

Przygotuj odpowiednią liczbę testów.

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi

Zapewnij uczniom odpowiednią atmosferę oraz moŜliwość samodzielnej pracy.

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj instrukcję dla ucznia.

Upewnij się, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych oraz karty odpowiedzi, podaj czas rozpoczęcia
i zakończenia rozwiązywania testu.

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.

10.

Kilka minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie
zakończenia udzielania odpowiedzi.

11.

Zbierz karty odpowiedzi i zestawy zadań testowych.

12.

Sprawdź odpowiedzi a wyniki wpisz do arkusza zbiorczego.

13.

Przeprowadź analizę uzyskanych wyników sprawdzianu i wybierz te zadania, które
sprawiły uczniom największe trudności.

14.

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności.

15.

Opracuj wnioski do dalszego postępowania, które będą miały na celu uniknięcie
niepowodzeń dydaktycznych w późniejszej j pracy.

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 22 zadania dotyczące „Stosowania surowców roślinnych w profilaktyce
i terapii”. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi i tylko jedna
odpowiedź jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej
rubryce znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem,
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Kolejność rozwiązywania zadań jest dowolna.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie sprawiało Ci trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Po zakończeniu rozwiązywania zadań, sprawdź w KARCIE ODPOWIEDZI, czy dla
wszystkich zadań zaznaczyłeś odpowiedzi.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

10.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia !

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Ogólną cechą charakteryzującą glikozydy nasercowe jest
a)

bezpośrednie działanie na mięsień sercowy.

pośrednie działanie na mięsień sercowy.

działanie na lewą połowę mięśnia sercowego.

szeroki margines bezpieczeństwa stosowania tych leków.

Kwiat bzu czarnego stosowany jest jako środek
a)

przeciwrobaczy, spazmolityczny, przeciwzapalny.

pomocniczy w zaburzeniach miesiączkowania, przeczyszczający, przeciwzakrzepowy.

przeciwzakrzepowy, przeciwzapalny, antyhepatotoksyczny.

napotny, lekko moczopędny, do płukania jamy ustnej.

Do przeciwcukrzycowych substancji roślinnych zaliczamy
a)

Colophonium, Zingiberis rhizoma.

Calendulae flos, Nigellae semen.

Galegae herba, Phaseoli pericarpium.

Propolis, Urticae radix.

Wyciąg z kwiatu jasnoty białej działa
a)

kurcząco na macicę.

spazmolitycznie na oskrzela.

przyspieszająco na krzepliwość krwi.

przeczyszczająco.

Glikozydy nasercowe po raz pierwszy zostały wykryte w
a)

miłku wiosennym.

naparstnicy purpurowej.

konwalii majowej.

naparstnicy wełnistej.

Substancje roślinne działające na nerki i drogi moczowe to
a)  Equiseti herba, Juniperi fructus, Betulae folium.
b)  Ammi visnagae fructus, Betulae folium, Valerianae radix.
c)  Hyperici herba, Primulae radix, Gallae.
d)  Levistici radix, Sambuci Flos, Rhei radix.

Insulina stosowana jest
a)  drogą transdermalną.
b)  doodbytniczo.
c)  doustnie i doodbytniczo.
d)  pozajelitowo.

Dikumarol jest środkiem
a)  o działaniu spazmolitycznym.
b)  pobudzającym repigmentację skóry.
c)  zmniejszającym stęŜenie cholesterolu i lipidów w surowicy krwi.
d)  hamującym koagulację krwi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Do najwaŜniejszych składników miłorzębu japońskiego zaliczamy
a)  flawonoidy, seskwiterpeny, diterpeny.
b)  pochodne kwasu salicylowego, garbniki, fenolokwasy.
c)  saponiny, witaminy A i C, związki fenolowe.
d)  związki fenolowe, olejki eteryczne, glikozydy naryngeniny.

10.

Teobromina to
a)  1,3 – dimetyloksantyna.
b)  1,3,7 – trimetyloksantyna.
c)  1,5,7 – trimetyloksantyna.
d)  3,7 – dimetyloksantyna.

11.

Kwiatostan głogu jest substancją roślinną zawierającą
a)  glikozydy fenolowe.
b)  flawonoidy.
c)  saponiny.
d)  alkaloidy.

12.

Charakterystyczne właściwości glikozydów nasercowych to
a) działanie inotropowo ujemne, chronotropowo dodatnie i zwiększające objętość

wyrzutową.

b) działanie inotropowo dodatnie, chronotropowo dodatnie i zmniejszające objętość

wyrzutową.

c) działanie inotropowo dodatnie, chronotropowo ujemne i zwiększające objętość

wyrzutową.

d) działanie zmniejszające siłę skurczu mięśnia sercowego, skracające czas odpoczynku

serca i przyspieszające tętno.

13.

Antiemetica oznacza środki o działaniu
a)  przeciwgorączkowym.
b)  przeciwwymiotnym.
c)  przeciwartretycznym.
d)  przeciwzapalnym.

14.

Dominujący składnik, odpowiedzialny za jakość olejku eukaliptusowego to
a)  eugenol.
b)  aldehyd laurylowy.
c)  1,8-cyneol.
d)  mentol.

15.

Kodeina to jeden z licznych alkaloidów zawartych w
a)  Asparagus officinalis.
b)  Althaeae radix et folium.
c)  Saponariae radix.
d)  Papaver somniferum.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

16.

Humulus lupulus to waŜny składnik roślinnych środków
a)  uspokajających.
b)  przeczyszczających.
c)  znieczulających.
d)  moczopędnych.

17.

Silnym środkiem moczopędnym o właściwościach draŜniących miąŜsz nerkowy jest
a)  ziele kopytnika.
b)  owoc jałowca.
c)  kłącze kurkumy.
d)  owoc anyŜu.

18.

Cukier inwertowany jest
a)  cząsteczkową mieszaniną D-galaktozy i D-mannozy.
b)  cząsteczkową mieszaniną D-glukozaminy i L-sacharozy.
c)  cząsteczkową

mieszaniną

D-glukozy,

D-fruktozy

powstałą

wyniku

hydrolizysacharozy.

d) cząsteczkową mieszaniną D-fruktozy i L-galaktozy powstałą w wyniku hydrolizy

sacharozy.

19.

Działanie  moczopędne  ziela  skrzypu  polnego  uzaleŜnione  jest  od  zespołu  składników
takich jak:
a)  kumaryny, saponiny, garbniki.
b)  flawonoidy, antocyjany, kwasy organiczne.
c)  saponiny, flawonoidy, związki krzemu.
d)  furanokumaryny, związki krzemu, flawonoidy.

20.

W skład olejku cynamonowego wchodzą
a)  mentol i eugenol.
b)  aldehyd laurylowy i aldehyd cynamonowy.
c)  monoterpeny i menton.
d)  eugenol i aldehyd cynamonowy.

21.

Efedryna występuje w zielu Ephedra sinica, ma działanie
a)  sympatykomimetyczne.
b)  przeciwreumatyczne.
c)  przeciwwirusowe.
d)  onkostatyczne.

22.

Apiterapia jest to:

metoda leczenia opracowana w 1810 r. przez niemieckiego lekarza Samuela
Hahnemanna.

termin zastrzeŜony wyłącznie do leczenia schorzeń reumatycznych jadem pszczelim.

dziedzina medycyny, zajmująca się leczeniem i profilaktyką schorzeń za pomocą
produktów pszczelich.

konwencjonalna metoda leczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Stosowanie surowców roślinnych w profilaktyce i terapii

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Test 2

Test dwustopniowy do jednostki modułowej

„Stosowanie surowców

roślinnych w profilaktyce i terapii”

Test składa się z 23 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23 są z poziomu
podstawowego,

−

zadania 17, 18 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 15 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 19 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 21 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu
ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. d, 2. b, 3. a, 4. b, 5. c, 6. a, 7. d, 8. b, 9. d, 10. b, 11. a,
12. c, 13. d, 14. a, 15. b, 16. c, 17. d, 18. b, 19. a, 20. b, 21. d, 22. a, 23. c.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny
(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Określić surowce roślinne mające największe
znaczenie w leczeniu chorób serca i układu krąŜenia

Wymienić substancje roślinne stosowane w leczeniu
chorób skóry i błon śluzowych

Określić leki przeciwbiegunkowe i zapierające

Podać środki przeciwpotowe

Określić występowanie flawonoidów stosowanych
w gastroenterologii

Wymienić główne składniki ziela skrzypu

Określić leki stosowane wspomagająco w leczeniu
przeciwreumatycznym

Wymienić surowce roślinne zawierające olejki,
stosowane w terapii napięć nerwowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podać zastosowanie preparatów Vagosan, Azucalen
i Calendulin

Wymienić substancje roślinne o działaniu
przeciwświądowym

Określić zastosowanie preparatów Passispasmin,
Bellergot, Avenoforce

Podać polskie znaczenie słów: „Contraria contraribus
curentur”

Określić surowce roślinne zawierające śluzy,
stosowane w gastroenterologii

Wyjaśnić łacińską nazwę remedia sedativa

Wymienić środki pęczniejące.

Określić środki stosowane w profilaktyce chorób
OUN

Określić podstawowy skład antyseptycznych
mieszanek i preparatów ziołowych stosowanych
w chorobach dróg moczowych

Wymienić preparaty głogu.

Określić preparaty stosowane w chorobach wątroby
i dróg Ŝółciowych

Podać główne działanie melisy lekarskiej

Wyjaśnić łacińską nazwę remedia antidiarrhoica

Wymienić środki roślinne pobudzające trawienie

Zdefiniować apiterapię

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej
jednotygodniowym.

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.

Przygotuj odpowiednią liczbę testów.

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi

Zapewnij uczniom odpowiednią atmosferę oraz moŜliwość samodzielnej pracy.

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj instrukcję dla ucznia.

Upewnij się, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych oraz karty odpowiedzi, podaj czas rozpoczęcia
i zakończenia rozwiązywania testu.

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.

10.

Kilka minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie
zakończenia udzielania odpowiedzi.

11.

Zbierz karty odpowiedzi i zestawy zadań testowych.

12.

Sprawdź odpowiedzi a wyniki wpisz do arkusza zbiorczego.

13.

Przeprowadź analizę uzyskanych wyników sprawdzianu i wybierz te zadania, które
sprawiły uczniom największe trudności.

14.

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności.

15.

Opracuj wnioski do dalszego postępowania, które będą miały na celu uniknięcie
niepowodzeń dydaktycznych w późniejszej j pracy.

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 23 zadania dotyczące „Stosowania surowców roślinnych w profilaktyce
i terapii”. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi i tylko jedna
odpowiedź jest prawidłowa.

Kolejność rozwiązywania zadań jest dowolna.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie sprawiało Ci trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Po zakończeniu rozwiązywania zadań, sprawdź w KARCIE ODPOWIEDZI, czy dla
wszystkich zadań zaznaczyłeś odpowiedzi.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

10.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia !

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Największe znaczenie w leczeniu chorób serca i układu krąŜenia mają następujące
substancje roślinne
a)

glicyryzyna i glukany.

lektyny i winblastyna.

glukany i polisacharydy.

glikozydy, pochodne digitoksygeniny i digoksygeniny.

W leczeniu chorób skóry i błon śluzowych stosuje się
a)

kwiat wiązówki, nasiona lnu, ziele skrzypu.

koszyczki arniki, liść orzecha włoskiego, nasiona kozieradki.

naowocnię fasoli, liść pokrzywy, nasiona kozieradki.

liść melisy, owoc bzu czarnego, kwiat wiązówki.

Leki przeciwbiegunkowe i zapierające to
a)

Tannalbinum, Tannosan, Diarrhoesan.

Alax, Altra, Cholesol.

Aristochol, Pankreaplex, Odolibil.

Flatuol, Digestosan, Tannosan.

Do środków przeciwpotowych naleŜą
a)

kwiaty bzu czarnego i kwiatostan lipy.

pokrzyk wilcza jagoda i szałwia lekarska.

korzenie kolcorośli i psianka słodkogórz.

kłącze perzu i szparag lekarski.

Flawonoidy stosowane w gastroenterologii występują w znacznych ilościach w
a)

Centurii herba, Menyantidis folium, Quercus cortex.

Lichen islandicus, Lini semen, Carvi aetheroleum.

Glycyrrhizae radix, Taraxaci herba, Polygonii avicularis herba,.

Anisi aetheroleum, Lini semen, Malvae arboreae flos.

Główne składniki ziela skrzypu to
a)

substancje mineralne (kwas krzemowy), flawonoidy, saponiny.

polisacharydy, olejki, saponiny.

garbniki, saponiny, diterpeny.

sterole roślinne, sole potasowe, garbniki.

W celu uzyskania działania wspomagającego leczenie przeciwreumatyczne stosuje się
a)

leki nasercowe.

leki powlekające.

leki antyseptyczne.

leki moczopędne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W terapii napięć nerwowych stosuje się następujące substancje roślinne zawierające
olejki:
a)

kwiat jaśminu, liść mięty, kwiat krwawnika.

liście melisy, kwiat lawendy, szyszki chmielu.

owoc anyŜku, kłącze tataraku, kora wierzbowa.

kora dębowa, kwiat wiązówki, kwiat rumianku.

Vagosan, Azucalen i Calendulin to preparaty stosowane w chorobach
a)

układu pokarmowego.

układu oddechowego.

układu krąŜenia.

ginekologicznych.

10.

Działanie przeciwświądowe posiadają następujące substancje
a)

rabarbar ogrodowy, nawrot lekarski, sasanka zwyczajna.

oman wielki, mięta pieprzowa, łopian większy.

arnika górska, orzech włoski, świetlik łąkowy.

tymianek pospolity, dynia zwyczajna, komosa piŜmowa.

11.

Preparaty takie jak: Passispasmin, Bellergot, Avenoforce stosowane są w schorzeniach
a)

neurologicznych.

dróg moczowych.

dermatologicznych.

układu pokarmowego.

12.

„Contraria contraribus curentur” oznacza
a)

„podobne lecz podobnym”.

„leczenie ziołami najlepsze”.

„przeciwne lecz przeciwnym”.

„dieta najlepszym lekiem”.

13.

Z grupy substancji roślinnych zawierających śluzy roślinne w gastroenterologii stosuje się
a)

Anisi aetheroleum, Eucalypti folium, Thymol.

Salviae aetheroleum, Camphora, Anisi aetheroleum.

Melisae folium, Angelici radix, Thymi herba.

Malvae arboreae folium, Althaeae folium, Glycyrrhizae radix.

14.

Remedia sedativa, oznacza leki
a)

uspokajające.

zobojętniające.

powlekające.

rozkurczające.

15.

Do środków pęczniejących naleŜą
a)

Ricini oleum, Alax, Spasticol.

karagen, agar-agar, nasiona babki płesznika.

Carvi aetheroleum, Taraxaci herba, Amylum tritici.

absyntyna, akoryna, Sambuci pulpa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

16.

rodki stosowane w profilaktyce chorób ośrodkowego układu nerwowego to

liwa afrykańska, wrzos zwyczajny, miłorząb dwuklapowy.

ananas, jeŜówka czerwona, olejek jodłowy.

miłorząb dwuklapowy, krokosz barwierski, dzięgiel chiński.

olejek rozmarynowy, porzeczka czarna, berberys zwyczajny.

17.

Podstawowy skład wielu antyseptycznych mieszanek i preparatów ziołowych
stosowanych w fitoterapii dróg moczowych stanowią
a)

lepięŜnik róŜowy, wierzba biała, czarci pazur.

wierzba czerwona, mniszek lekarski, olejek miętowy.

liwa afrykańska, rumianek rzymski, mięta pieprzowa.

mącznica lekarska, wrzos zwyczajny, borówka brusznica.

18.

Preparaty głogu to
a)

Permixon, Bazoton, Tadenan.

Cravisol, Septacord, Crataegutt.

Caved-S, Luventrin, Ventracid.

Terpichol, Choloplant, Tadenan.

19.

Preparaty stosowane w chorobach wątroby i dróg Ŝółciowych to
a)

Amphochol, Artecholwex, Biliaroten fix.

Tannosan, Viscoten fix, Pektosan.

Pektosan, Tussiten fix, Pyrosan.

Somnoten fix, Vallup, Vagosan.

20.

Główne działanie melisy lekarskiej to działanie
a)

moczopędne i Ŝółciopędne.

uspokajające i spazmolityczne.

kardiotoniczne i moczopędne.

przeciwbólowe i przeciwzapalne.

21.

Remedia antidiarrhoica to środki
a)

zobojętniające.

przeczyszczające.

przeciwpotowe.

przeciwbiegunkowe.

22.

Działanie pobudzające trawienie posiada
a)

Absinthii tincture, Amara tinctura, Guttae stomachicae.

Normosan, Tannalbinum, Bellergot.

Convallariae herba, Normogran, Cholesol.

Venescin, Gastrin, Vagosan.

23.

Apiterapia jest to
a)

metoda leczenia opracowana w 1810r. przez niemieckiego lekarza Samuela
Hahnemanna.

termin zastrzeŜony wyłącznie do leczenia schorzeń reumatycznych jadem pszczelim.

dziedzina medycyny, zajmująca się leczeniem i profilaktyką schorzeń za pomocą
produktów pszczelich.

konwencjonalna metoda leczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Stosowanie surowców roślinnych w profilaktyce i terapii

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

LITERATURA

Borkowski B.: Rośliny lecznicze w fitoterapii. Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich,
Poznań 1994

Farmakopea Polska. VI. PTFarm., Warszawa 2002

Janicki K., Rewersji W.: Medycyna naturalna. PZWL, Warszawa 2004

Janiec W.: Kompedium farmakologii. PZWL, Warszawa 2001

Janiec W., Krupińska J.: Farmakodynamika. PZWL, Warszawa 2002

Lutomski J., Hasik J.: Ziołolecznictwo w chorobach wewnętrznych. Borgis, Warszawa
2000

OŜarowski A., Leksykon leków naturalnych. Comes, Katowice 1993

Pastok P.: Kompendium leków naturalnych. Medyk, Warszawa 2000

Podlewski J., Chwalibogowska – Podlewska A.: Leki współczesnej terapii. PZWL,
Warszawa 2003

10.

Samochowiec L.: Kompendium fitoterapii. Volumed, Wrocław 2002

11.

Schaffner W.: Rośliny lecznicze – chemizm, działanie, zastosowanie. Multico 1991

12.

Strzelecka H. i wsp.: Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PZWL, Warszawa 2000

Literatura metodyczna
1.

Figurski J., Symela K. (red.): Modułowe programy nauczania w kształceniu zawodowym.
Wyd. ITEE, Radom 2001

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia, WSiP S.A., Warszawa 1999

Okoń W.: Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Wydawnictwo Akademickie „śak”,
Warszawa 2003

Plewka Cz.: Metodyka nauczania teoretycznych przedmiotów zawodowych, cz. I i II.
Wyd. ITEE, Radom 1999