10
www.gazetapodatkowa.pl
Gazeta Podatkowa nr 61 • 30.07.2007 r.
Rachunkowość dla każdego
Porady eksperta
W sytuacji gdy nabyte wyroby są nieodpowiedniej jakości, nabywca ma prawo zwrócić
się do sprzedawcy (producenta) z żądaniem uregulowania sprawy zgodnie z warunkami
umowy kupna-sprzedaży.
W wypadku gdy kupujący otrzymał od sprzedawcy dokument gwarancyjny co do jakości
rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, że wystawca dokumentu (gwarant) jest
obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad,
jeżeli wady te ujawnią się w ciągu terminu określonego w gwarancji. Jeżeli w gwarancji
nie zastrzeżono innego terminu, termin wynosi jeden rok licząc od dnia, kiedy rzecz została
kupującemu wydana – tak stanowi art. 577 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 16,
poz. 93 ze zm.).
Ponadto kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy,
niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji (art. 579 K.c.).
Jednym ze sposobów załatwienia reklamacji złożonej przez klienta w okresie gwarancji
udzielonej przez sprzedawcę (producenta) może być wymiana produktu niewłaściwej jakości
na produkt wolny od wad. Nie zawsze jednak będzie możliwy zwrot wadliwego produktu.
W przypadku niektórych materiałów budowlanych, takich jak przykładowo tynki czy farby,
niewłaściwa jakość tych materiałów może ujawnić się dopiero po ich wykorzystaniu zgodnie
z przeznaczeniem, tj. po położeniu tynku na budynku i jego pomalowaniu.
Każda jednostka powinna zadbać o właściwe udokumentowanie przyjętej reklamacji.
Dokumentacja powinna obejmować przykładowo: zgłoszenie reklamacji, protokoły sporzą-
dzone przy współudziale wykonawcy robót budowlanych oraz przedstawiciela sprzedawcy
(producenta), badania, ekspertyzy itp. Z dokumentacji tej powinno jednoznacznie wynikać,
że przyczyna powstałych usterek leży po stronie złej jakości materiałów budowlanych, a nie
np. po stronie wykonawcy robót budowlanych.
W przypadku uznania reklamacji klienta za uzasadnioną producent może podjąć decyzję
o wydaniu nowych materiałów budowlanych bez wad. Realizacja obowiązków wynikających
z udzielonych gwarancji może wiązać się także z powstaniem dodatkowych kosztów, które
mogą obejmować przykładowo koszty transportu, odszkodowania.
Każdorazowe wydanie materiałów budowlanych z magazynu w ramach obowiązków
wynikających z udzielonych gwarancji powinno następować na podstawie pisemnej decyzji
podjętej w tej sprawie przez kierownika jednostki. Dokument ten będzie podstawą ujęcia
wydanych materiałów w kosztach jednostki.
Wartość wydanych materiałów wolnych od wad może być ujęta bezpośrednio na koncie
syntetycznym 70-1 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów” – jest to bowiem koszt
związany z podstawową działalnością operacyjną jednostki. Wskazane byłoby w takim przy-
padku w ewidencji analitycznej prowadzonej do konta 70-1 wyodrębnić konto analityczne,
na którym księgowana byłaby wartość wydanych nieodpłatnie wyrobów gotowych w związku
z reklamacjami klientów. Odpowiedni zapis w tej sprawie powinna zawierać dokumentacja
opisująca przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy
o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).
Wydanie wyrobów gotowych wolnych od wad z magazynu producenta może przebiegać
zapisem:
- Wn konto 70-1 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów” (w analityce: Produkty
gotowe wydane nieodpłatnie w ramach reklamacji),
- Ma konto 60 „Produkty gotowe i półprodukty”.
Ewentualne odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów gotowych w części przypadającej
na rozchód można ująć zapisem:
a) odchylenia kredytowe
- Wn konto 62 „Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów”,
- Ma konto 70-1 „Koszy wytworzenia sprzedanych produktów” (w analityce: Produkty
gotowe wydane nieodpłatnie w ramach reklamacji),
b) odchylenia debetowe
- Wn konto 70-1 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów” (w analityce: Produkty
gotowe wydane nieodpłatnie w ramach reklamacji),
- Ma konto 62 „Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów”.
Dla celów podatku dochodowego koszty związane z realizacją obowiązków wynikających
z udzielonych gwarancji są zaliczane do kosztów uzyskania przychodów – wykazują one
bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą i zostały poniesione w celu
uzyskania przychodów.
W sytuacji gdy producent wykonując obowiązki gwaranta wydaje nieodpłatnie na rzecz
klienta nową partię materiałów wolnych od wad, nie wykonuje odrębnej dostawy powo-
dującej powstanie obowiązku podatkowego w podatku VAT. Opodatkowaniu podlegało
bowiem pierwotne wydanie materiałów budowlanych. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że
nie dochodzi do zwrotu reklamowanej partii materiałów – w świetle przepisów ustawy z dnia
11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.) czynność
nieodpłatnego wydania materiałów budowlanych w związku z reklamacją wyrobów nie
podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Księgowanie operacji związanych z reklamacją materiałów budowlanych po ich zużyciu,
uznaną przez producenta za uzasadnioną, przedstawiono na poniższym przykładzie.
Przykład
Założenia
1. Spółkazo.o.jestproducentemmateriałówbudowlanych.
2. Spółkadokonałasprzedażytynkówzewnętrznychifarbdotychtynkównabywcy„X”
nałącznąwartość12.200zł,wtymVAT2.200zł.
3. Wartośćsprzedanychwyrobówwcenachewidencyjnychwynosi9.000zł.
4. Odchyleniakredytoweodcenewidencyjnychsprzedanychwyrobówwyniosły1.500zł.
5. Nabywca„X”popółrokuodzakupuzareklamowałcałądostawęmateriałówbudow-
lanych(nabudynkachwystąpiływybarwieniaizacieki)izażądałwydaniamateriałów
budowlanychwolnychodwad.
6. Spółkazo.o.uznałareklamacjęzauzasadnionąiwuzgodnionymterminieprzekazała
nabywcy„X”materiałybudowlane,którychwartośćwcenachewidencyjnychwyniosła
9.000zł.
7. Odchyleniakredytoweodcenewidencyjnychwyrobówwydanychwramachreklamacji
wyniosły1.500zł.
Dekretacja
1. Faktura VAT wystawiona nabywcy:
a) wartość wyrobów gotowych według cen sprzedaży netto
10.000 zł
- Ma konto 70-0 „Sprzedaż produktów”,
Reklamacja zużytych materiałów
budowlanych uznana przez producenta
b) VAT należny według stawki 22%
2.200 zł
- Ma konto 22 „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu
VAT należnego”,
c) ogółem należność od nabywcy
12.200 zł
- Wn konto 20 „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce: Nabywca „X”).
2. Rozchód sprzedanych produktów – wartość wyrobów gotowych według
cen ewidencyjnych:
9.000 zł
- Wn konto 70-10 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów”,
- Ma konto 60 „Produkty gotowe i półprodukty”.
3. Odchylenia kredytowe od cen ewidencyjnych w części przypadającej
na rozchód produktów z tytułu sprzedaży:
1.500 zł
- Wn konto 62 „Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów”,
- Ma konto 70-10 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów”.
4. WB – wpłata przez nabywcę należności wynikającej z faktury VAT:
12.200 zł
- Wn konto 13 „Rachunek bieżący”,
- Ma konto 20 „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce: Nabywca „X”).
5. Rozchód materiałów budowlanych dobrej jakości według cen ewidencyjnych
w związku z uznaniem reklamacji za uzasadnioną:
9.000 zł
- Wn konto 70-11 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów”
(w analityce: Produkty gotowe wydane nieodpłatnie w ramach reklamacji),
- Ma konto 60 „Produkty gotowe i półprodukty”.
6. Odchylenia kredytowe od cen ewidencyjnych w części przypadającej
na rozchód produktów z poz. 5:
1.500 zł
- Wn konto 62 „Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów”,
- Ma konto 70-11 „Koszty wytworzenia sprzedanych produktów”
(w analityce: Produkty gotowe wydane nieodpłatnie w ramach reklamacji).
W sytuacji gdy reklamacje materiałów budowlanych nie są odosobnionymi przypadkami,
uzasadnia to tworzenie rezerwy na przewidywane koszty realizacji zobowiązań z tytułu
udzielonych gwarancji jakości, która ma charakter biernych rozliczeń międzyokresowych
kosztów (art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości). Wartość takiej rezerwy szacuje się
wówczas na koniec każdego okresu sprawozdawczego (dzień bilansowy) na podstawie danych
o sprzedaży produktów objętych gwarancjami z uwzględnieniem informacji o reklamacjach
produktów, które miały miejsce w przeszłości.
Jeżeli ewidencja kosztów prowadzona jest na kontach zespołu 4 (według rodzaju) i kontach
zespołu 5 (według miejsc powstawania) rezerwę, o której mowa wyżej, ujmuje się w księgach
rachunkowych zapisem:
- Wn konto 50 „Koszty działalności produkcyjnej”,
- Ma konto 64 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”.
Ewa Gruchot
Konwersja pożyczki na udziały
Udziałowcy spółki z o.o. udzielili jej pożyczki (w złotówkach). Po-
nieważ spółka ma problem ze spłatą tej pożyczki, planuje się dokonać
jej zamiany na udziały. Jak to zaewidencjonować w księgach rachun-
kowych?
Udziałowcy spółki z o.o. mogą podjąć decyzję (w formie uchwały) o zamianie wie-
rzytelności z tytułu pożyczki na udziały w kapitale spółki, tzw. konwersji wierzytelności.
W dniu podjęcia takiej uchwały zobowiązanie z tytułu pożyczki wygaśnie, a udziałowcy
uzyskają udziały w kapitale zakładowym spółki o wartości odpowiadającej kwocie po-
życzki wraz z należnymi odsetkami od tej pożyczki. Zarazem o tę kwotę zwiększy się
kapitał zakładowy spółki z o.o. Kapitały (fundusze) własne powstałe z zamiany pożyczek
na udziały wykazuje się bowiem w wartości nominalnej tych pożyczek, po uwzględnie-
niu odsetek naliczonych i niezapłaconych do dnia zamiany, które nie będą wypłacone.
Wynika to z art. 36 ust. 2c ustawy o rachunkowości.
Jednocześnie pamiętać należy, że podwyższenie kapitału zakładowego następuje
z chwilą wpisania tego faktu do rejestru sądowego (art. 262 § 4 Kodeksu spółek han-
dlowych – Dz. U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.). Dlatego w ewidencji księgowej
w dniu podjęcia uchwały o konwersji pożyczki na udziały zobowiązanie z tytułu po-
życzki przenosi się na konto rozrachunków z tytułu wkładów na kapitał zakładowy,
a dopiero pod datą wpisu podwyższenia do KRS księguje się na zwiększenie kapitału
zakładowego.
Zapisy w księgach rachunkowych związane z zaciągnięciem pożyczki od udziałow-
ców i późniejszą jej konwersją na udziały w spółce mogą wyglądać następująco:
1. Wpływ pożyczki na rachunek bankowy spółki:
- Wn konto 13-0 „Rachunek bieżący”,
- Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Konta imienne udziałowców
– rozrachunki z tytułu pożyczki).
2. Naliczenie należnych udziałowcom odsetek:
- Wn konto 75-1
„Koszty finansowe”,
- Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Konta imienne udziałowców
– rozrachunki z tytułu pożyczki).
3. Zamiana pożyczki na udziały:
a) przeksięgowanie – pod datą podjęcia uchwały – zobowiązania z tytułu pożyczki
wraz z naliczonymi odsetkami
- Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Konta imienne udziałowców
– rozrachunki z tytułu pożyczki),
- Ma konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Konta imienne udziałowców
– rozrachunki z tytułu wkładów na kapitał),
b) zaksięgowanie – pod datą wpisu do rejestru – podwyższenia kapitału zakładowego
o kwotę pożyczki wraz z odsetkami
- Wn konto 24 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Konta imienne udziałowców
– rozrachunki z tytułu wkładów na kapitał),
- Ma konto 80 „Kapitał zakładowy”.
Dorota Przybyszewska