Instruktaż higieny jamy ustnej

Dobór właściwej szczoteczki do zębów

1 szczoteczki tradycyjne:

 minimalna liczba rzędów włosia – 3
 zaokrąglone, niedrażniące zakończenie włosia
 odpowiednia twardość szczoteczki
 specjalne przeznaczenie różnych rodzajów włosia znajdujących
się na jednej szczoteczce

2 szczoteczki specjalne:

 do czyszczenia aparatów ortodontycznych
 do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych
 dla pacjentów z wrażliwymi zębami i dziąsłami
 do czyszczenia protez
 do czyszczenia języka
 dla dzieci – 4-24 miesiące, 2-4 lata, 5-7 lat, 8 lat i więcej

3 szczoteczka elektryczna

 dobór odpowiedniej siły czyszczącej (ilość ruchów

pulsacyjnych i oscylujących)

 dobór odpowiednich końcówek z włosiem:

 tradycyjne
 ortho (do aparatów ortodontycznych)
 interspace (do przestrzeni międzyzębowych)

 prawidłowy sposób szczotkowania

Dobór odpowiednich past do zębów

 bez fluoru, z zawartością jonów Ca2+ - dla dzieci
 z ograniczoną ilością fluoru – dla dzieci do lat 6
 z fluorem (NaF, KF) – w zapobieganiu próchnicy (Colgate)
 z aminofluorkami – w zapobieganiu próchnicy
          (ELMEX,    EVADENT)
 z hydroksyapatytami 17% - do demineralizacji i zniesienia
           nadwrażliwości (Oral B)
 z wyciągami z ziół – dla pacjentów ze schorzeniami przyzębia
 z substancjami bakteriobójczymi – z chlorheksydyną,
           triklosanem
 dla pacjentów z nadwrażliwością zębów (Green-Or, Elmex gel)

Właściwa dieta

1 Czynniki wpływające na potencjał próchnicotwórczy

pokarmów:

 rodzaj pokarmu –

najbardziej próchnicotwórcze glukoza i fruktoza

mniej próchnicotwórcze  skrobia i błonnik

 stężenie węglowodanów
 częstotliwość spożywania węglowodanów
 czas przebywania węglowodanów jamie ustnej
 kolejność spożywania pokarmów
 skład chemiczny pokarmów:

 zawartość tłuszczu
 zawartość naturalnych buforów
 zdolność pokarmów do wydzielania śliny
 zawartość konserwantów
 zawartość kwasów

 właściwości fizyczne pokarmów:

 kleistość
 rozpuszczalność

2 Prawidłowa dieta powinna obejmować:

 spożywanie słodyczy w ograniczonych ilościach, ilościach po

ich zjedzeniu natychmiastowe umycie zębów

 nie podjadanie po umyciu zębów
 spożywanie pokarmów bogatych w wapń (jajka, mleko,

jogurty) oraz w witaminy (owoce, warzywa)

 unikanie picia kwaśnych napoi (przede wszystkim soków

cytrusowych, coli) w przypadku spożywania pić
przez słomkę

 ograniczenie spożywania słodyczy z zawartością karmelu

(przykleja się on do zębów i trudno je oczyścić)

Płukanki

Płukanki profilaktyczne – w swym składzie zawierają związki

fluoru, substancje smakowe, substancje antybakteryjne; należy
stosować je systematycznie

2. Płukanki lecznicze - w swym składzie zawierają substancje
lecznicze poprawiające kondycję jamy ustnej:



chlorheksydyna – jej wadą jest ograniczony czas

stosowania (ok. 10 dni) ponieważ powoduje żółtobrązowe
przebarwienia szkliwa i wypełnień oraz posiada gorzki smak;
pomimo tego jest bardzo skuteczna w zakażeniach jamy
ustnej (ELUDRIL)



aminofluorek cynawy - dla pacjentów z problemami

dziąseł (MERIDOL)



ziołowe (ELMEX SENSITIVE PLUS)



chlorek cetylopirydyny 0,05% - związek podobny do

chlorheksydyny, pozbawiony jej działań ubocznych.

Metody szczotkowania zębów

metoda roll - wskazana jest dla młodzieży i dorosłych ze zdrowym

przyzębiem. Jest najmniej szkodliwa ze wszystkich sposobów
szczotkowania. Część pracującą szczoteczki należy ułożyć pod
kątem 45° do płaszczyzny zębów, na powierzchni
przedsionkowej i później językowej, częściowo na dziąśle,
częściowo na okolicy przyszyjkowej, możliwie jak najdalej od
płaszczyzny zgryzu.
Następnie wykonujemy ruch obrotowo-wymiatający w kierunku
od brzegów siecznych. Czynność tę powtarzamy kilka razy na
tym samym odcinku, po czym przesuwamy szczoteczkę tak, aby
oczyścić cały łuk szczęki a potem żuchwy.

metoda pozioma - czyścimy powierzchnie

żujące zębów bocznych. Część pracującą szczoteczki kładziemy
wzdłuż długiej osi zębów na powierzchniach żujących zębów
bocznych i szczotkujemy tam i z powrotem. Możemy delikatnie
wykonywać ruchy obrotowe.

3. metoda pionowa – szczotkujemy powierzchnie językowe zębów

przednich. Część pracującą szczoteczki przykładamy pionowo do
powierzchni językowych zębów przednich, czyli wzdłuż długich
osi zębów i delikatnie wymiatamy resztki pokarmowe.

Szczotkowanie języka - ostatnio uważa się także, że grzbiet

języka jest jednym z głównych siedlisk drobnoustrojów w jamie
ustnej i źródłem ich rozsiewania, szczególnie gdy pokryty jest
nalotem.

metody wibracyjne

okrężna Fonesa

fizjologiczna Smitha

szorowania

Prawidłowe stosowanie innych przyborów służących

utrzymaniu higieny jamy ustnej

1. nicie dentystyczne – służą do oczyszczania przestrzeni

międzyzębowych, mogą zawierać w swych włóknach jony fluoru
bądź też związki smakowe:

 tradycyjne – nitki lniane
 nowoczesne – nić w postaci jednego włókna, bardzo

cienkie i wytrzymałe (SatinFloss firmy Oral B )

 specjalne – trzyczęściowa do czyszczenia uzupełnień

protetycznych, implantów i aparatów ortodontycznych

2. wykałaczki - służą do oczyszczania przestrzeni międzyzębowych i

powierzchni stycznych zębów z płytki bakteryjnej, resztek
pokarmowych. Wykałaczki wykonane są z drewna lub plastiku,
na przekroju poprzecznym mają kształt trójkątny o
zaokrąglonych brzegach. Preferowane są wykałaczki drewniane.
Stosowana są raczej u dorosłych z obecnymi odstępami między
zębami (diastemami) i/lub zanikiem brodawek
międzyzębowych.

irygatory - polegające na stosowaniu środków płuczących pod

zwiększonym ciśnieniem. Do irygacji służą specjalne urządzenia,
tzw. irygatory wodne. Wytwarzają one podciśnienie w płynie
zgromadzonym w odpowiednim zbiorniku. Płyn ten wydostając
się przez odpowiednią końcówkę powoduje oczyszczenie
przestrzeni międzyzębowych, powierzchni zębów i masaż
dziąseł. Poza wodą do płukanek i irygacji można stosować
roztwory środków chemicznych hamujących tworzenie płytki
bakteryjnej, solanki, borowiny, roztwory wyciągów z ziół itp. Do
najczęściej stosowanych w płukankach należą środki
antyseptyczne, takie jak chlorheksydyna, triclosan,
sangwinaryna i inne.

Sposoby wybarwiania złogów nazębnych

Wybarwianie zębów polega na płukaniu jamy ustnej związkiem

chemicznym w wyniku czego można uzyskać ciemniejsze zabarwienie

na niektórych powierzchniach zębów, co świadczy o zakumulowanej

płytce nazębnej. Jest to wspaniała metoda kontroli skuteczności

szczotkowania zębów. Wybarwianie dokonuje się przy pomocy

erytrozyny (czterojodofluorescyny) lub też fuksyny w formie tabletek

lub kropli.