Recenzja dydaktyczna programu edukacji wczesnoszkolnej 

Odkrywam siebie. Ja i moja szkoła w klasach I – III szkoły podstawowej 

Wydawnictwa MAC Edukacja 

 
 
 

Recenzowany program kształcenia zintegrowanego Odkrywam siebie. Ja i 

moja szkoła to nowa propozycja edukacyjna dla klas I–III szkoły podstawowej. 

Z  zainteresowaniem  przeczytałam  załoŜenia  i  treści  tego  programu,  gdyŜ 

wyróŜnia  się  on  oryginalnością  i  stanowi  wyjątkową  propozycję  wśród  innych 

programów przygotowanych dla I etapu edukacji. 

 

Autorka programu Odkrywam siebie. Ja i moja szkoła Jolanta Faliszewska 

postanowiła  skonstruować  go  odwołując  się  do  teorii  inteligencji  wielorakich 

Howarda  Gardnera.  Teoria  ta  zakłada  istnienie  kilku  rodzajów  inteligencji  u 

człowieka,  które  stanowią  jego  potencjał  biologiczny,  a  ich  współdziałanie 

umoŜliwia rozwiązywanie problemów i wytwarzanie produktów uznawanych w 

wielu  kręgach  kulturowych  i  społecznych.  Howard  Gardner  wyodrębnił 

następujące  typy  inteligencji:  językową,  matematyczno-biologiczną,  wizualno-

przestrzenną,  muzyczną,  przyrodniczą,  interpersonalną,  intrapersonalną, 

kinestetyczną.  KaŜdy  człowiek  jest  wyposaŜony  we  wszystkie  rodzaje 

inteligencji, które jednak są rozwinięte w róŜnym stopniu i tworzą indywidualny 

profil  jednostki.  Ten  profil  ma  dynamiczny  charakter  i  zmienia  się  wraz  z 

rozwojem człowieka. 

 

W procesie edukacji, zgodnie z koncepcją Howarda Gardnera, waŜne jest 

stworzenie  właściwych  warunków  do  rozwoju  i  treningu  róŜnych  typów 

inteligencji  odpowiednio  do  specyfiki  rozwojowej  poszczególnych  uczniów. 

Edukacja zakłada więc indywidualizację oddziaływań pedagogicznych.  

Program  Odkrywam  siebie.  Ja  i  moja  szkoła  stanowi  próbę  odpowiedzi  na 

pytanie: Jak rozwijać inteligencje wielorakie w szkole? 

 

Struktura recenzowanego programu zawiera cztery podstawowe części: 

 

2 

– opis załoŜeń teoretycznych programu i związanych z nimi stylów uczenia się, 

metod  i  organizacji  środowiska  edukacyjnego,  w  tym  roli  nauczyciela  i 

rodziców w tym procesie 

– określenie podstawowych celów edukacyjnych i procedur ich osiągania 

–  wskazanie  obszarów  tematycznych,  wokół  których  koncentrują  się  treści 

kształcenia i szczegółowy ich opis dla poszczególnych klas 

– oczekiwane efekty edukacyjne i sposób ich sprawdzenia oraz oceniania. 

 

Poza tym  w programie  moŜna znaleźć charakterystykę obudowy dydaktycznej 

programu  oraz  sugestie  dotyczące  lektur  dla  osób  interesujących  się 

problematyką inteligencji wielorakich. 

 

Jedną  z  zasadniczych  zalet  programu  nauczania  Odkrywam  siebie.  Ja  i 

moja  szkoła  jest  skoncentrowanie  uwagi  na  rozwoju  dzieci  i  ich  potencjalnych 

moŜliwościach  poznawczych  i  społeczno-emocjonalnych  odpowiednio  do 

indywidualnych  potrzeb.  To  niezwykle  waŜne  zadanie,  które  wymienia  się 

wprawdzie w wielu programach nauczania dla klas I–III, ale tylko na poziomie 

deklaracji.  Nie  znajduje  ono  odzwierciedlenia  w  praktyce  edukacyjnej.  Tym 

razem  jednak  Autorka  programu  formułuje  w  sposób  rzetelny  i  kompetentny 

załoŜenia  i  cele  edukacyjne  oraz  precyzuje  metody,  sposoby  i  warunki 

organizacyjne  ich  realizacji.  Przewodnią  myślą  jest  organizowanie  dzieciom 

takiego  środowiska  edukacyjnego  w  szkole,  które  będzie  sprzyja  rozwojowi 

inteligencji wielorakich. Akcentuje się teŜ dąŜenie do rozwijania samodzielności 

poznawczej u dzieci oraz umiejętności współdziałania w grupie i rozwiązywania 

problemów. 

 

Treści  z  zakresu  edukacji  językowej  stymulujące  inteligencję  językową 

koncentrują  się  wokół  rozwijania  umiejętności  mówienia,  uczestnictwa  w 

dyskusji,  kształtowania  róŜnych  form  wypowiedzi  zapewniających 

efektywne  komunikowanie  się  – wyraŜanie własnych  myśli,  sądów,  emocji, 

ocen.  Poza  tym  zwraca  się  szczególną  uwagę  na  rozwój  umiejętności  czytania 

 

3 

ze  zrozumieniem  i  pisania.  Dzieci  mają  okazje  czytać  róŜne  rodzaje  tekstów: 

literackie,  uŜytkowe,  popularnonaukowe  oraz  ćwiczyć  dłuŜsze  formy 

wypowiedzi pisemnej. 

Wprowadza się teŜ podstawowy zasób wiedzy o języku. 

Interesujący i wartościowy jest równieŜ dobór lektur dla klas I-III. 

 

Treści  stymulujące  inteligencję  matematyczno-logiczną  zostały  skupione 

wokół takich zagadnień jak porównywanie i porządkowanie przedmiotów i osób 

według określonej cechy; liczby i ich własności; działania na liczbach; zadania i 

róŜne metody ich rozwiązania; równania; treści geometryczne; jednostki miary i 

ich skróty, kalendarz; elementy matematyki praktycznej. 

Wśród  umiejętności  matematycznych  pokreślą  się  znaczenie  werbalizowania 

przez dziecko wyjaśnień rozwiązania zadań. 

 

Na podkreślenie zasługuje ciekawy dobór obszarów tematycznych wśród 

treści  stymulujących  inteligencję  interpersonalną  i  intrapersonalną.  Dobrze,  Ŝe 

Autorka połączyła te dwie kategorie umiejętności z zakresu rozwoju społeczno-

emocjonalnego. W programie uwzględniono takie zagadnienia: człowiek – jego 

rozwój, zdrowie i funkcjonowanie społeczne w róŜnych środowiskach, w tym w 

szkole  i  domu.  Wprowadzono  teŜ  podstawowe  informacje  na  temat  Unii 

Europejskiej. 

Treści  stymulujące  rozwój  inteligencji  przyrodniczej  są  róŜnorodne,  obejmują 

zagadnienie  z  zakresu  biologii,  zoologii,  przyrody  nieoŜywionej,  geografii  i 

historii.  Eksponuje  się  teŜ  znaczenie  metod  poznawani  świata  przyrody: 

doświadczeń, obserwacji, korzystania z róŜnych źródeł informacji. W klasach  

I–III  szkoły  podstawowej  brakuje  propozycji  ciekawych  doświadczeń 

przyrodniczych  dla  dzieci,  więc  recenzowany  program  w  pewnym  stopniu 

wypełnia tę lukę. 

Treści  stymulujące  inteligencję  wizualno-przestrzenną  zostały  skupione  wokół 

plastyki  i  zagadnień  obejmujących  technologię  i  technikę.  Dzieci  zdobywają 

 

4 

podstawową wiedzę o sztuce i technice oraz rozwijają umiejętności artystyczne i 

techniczne. 

 

 

Treści  stymulujące  inteligencję  muzyczną  obejmują  poznawanie  róŜnych 

rodzajów  muzyki,  śpiew  i  ruch  przy  muzyce  oraz  grę  na  instrumentach  i 

tworzenie  muzyki.  Na  uwagę  zasługuje  teŜ  wprowadzenie  ćwiczeń 

rozwijających  umiejętność  ładnego  i  poprawnego  mówienia  (ćwiczenie  dykcji, 

prawidłowej artykulacji). 

Zaspokajanie  potrzeb  w  zakresie  rozwoju  fizycznego  dziecka  zapewniają 

ć

wiczenia i aktywności stymulujące inteligencję kinestetyczną. 

 

 

Program  Odkrywam  siebie.  Ja  i  moja  szkoła  moŜna  określić  jako  udaną 

próbę skonstruowania  programu  zintegrowanego  dla  klas  I–III  szkoły 

podstawowej.  Osią integracji treści stało się  stymulowanie  rozwoju inteligencji 

wielorakich.  Autorka  programu  podkreśla  znaczenie  rozwijania  u  dzieci 

wewnętrznej  motywacji  do  uczenia  się  oraz  kształtowania  autonomii  i 

samodzielności  dziecka.  To  waŜne  cele  edukacyjne,  które  w  niewielkim 

stopniu  realizuje  nasza  szkoła.  Warunkiem  efektywnego  oddziaływania  tego 

programu  na  rozwój  dziecka  jest  odpowiednie  przygotowanie  i  kształcenie 

nauczycieli.  By  stymulować  w  odpowiedni  sposób  rozwój  dziecka  trzeba 

posiadać  wiedzę  i  umiejętności  psychologiczne  i  pedagogiczne  gwarantujące 

profesjonalne podejście do zadań edukacyjnych. Warto teŜ korzystać z pomocy 

psychologa  i  pedagoga  szkolnego,  na  co  zwraca  uwagę  Autorka  programu 

Odkrywam siebie. Ja i moja szkoła Jolanta Faliszewska. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dr Małgorzata śytko 

 

 

 

 

 

 

 

Wydział Pedagogiczny 

 

 

 

 

 

 

 

Uniwersytet Warszawski