FILOZOFIA 

Immanuel Kant (1724-1804) 

-dwa okresy twórczości: przedkrytyczny (zainteresowanie przyrodoznawstwem; rozwinął 
koncepcję wszechświata – system planetarny; kontynuował Niutona) i krytyczny 

- trzy podstawowe pytania: co mogę wiedzieć? (pyt. Czy możliwa jest metafizyka jako 
nauka), jak powinienem postępować? Czego mogę się spodziewać? 

 
 

 

 Teoria poznania i etyka 

 
-przewrót kopernikański w filozofii jako odwrócenie relacji między podmiotem poznania a 
przedmiotem poznania 
 
 
 

 

porównywał filozofię do fizyki

 (filozofię rozumiał jako krytykę; czyli 

dreptanie w myślach; filozofów jako ćmy, które lecą do światła (czyt. do pytań 
metafizycznych). Metafizyka dla niego były to naturalne pytania 

 
-jak przebiega poznanie 
 
 

 
         

podmiot 

 

 
 
 

zjawisko, fenomen – pobudza zmysły 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~  
przedmiot 
             ------------- 

                 Noumen 

 

Wyjaśnienie: 

 

pojęcie „rzeczy samej w sobie” (noumen) 

III.ROZUM 

II. NTELEKT 

I.CZAS, PRZESTRZEŃ 

impulsy,  wrażenia 

 

przestrzeń i czas jako aprioryczne formy zmysłowości (formy nie są obiektywnymi 

obiektami). 

 

pojęcie zjawiska (fenomen) – świat jako fragment, jako zbiór części 

 

kategorie intelektu (12 kategorii), mają charakter aprioryczny (są zależne od 

doświadczenia); najważniejsze kategorie: ilości, wielkości, jakości, stosunku (są to 
ogólne pojęcia, dzięki nim uzyskujemy wiedzę naukową); człowiek łączy ze sobą 
zjawiska w pewne kategorie, dzięki temu powstała wiedza. 

 

idee rozumu (odróżnia rozum od intelektu) – rozum jest wiedzą metafizyczną. 

 

Trzy idee: Bóg, świat, człowiek (jako dusza). 

 

czas i przestrzeń oraz intelekt   mają charakter współtworzący, rozum natomiast 

wprowadza ład i porządek, ale nie współtworzy poznania. 

 

Podsumowanie: 

  krytyka metafizyki – pytania które wykraczają poza zjawiska, nie jest się w stanie ich 

poznać, odpowiedzieć na nie. 

  etyka: Bóg, dusza – mają sens etyczny 
  źródła moralności – etyka musi dostarczać moralności, moralność musi być absolutna, 

czyn moralny musi być bezinteresowny, moralność lub niemoralność zależy od 
intencji 

  pojęcie imperatywu kategorycznego