Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

Michał Choromański
             Zazdrość i medycyna

                  Tom

             Całość w tomach

          Polski Związek Niewidomych
           Zakład Wydawnictw i Nagrań
               Warszawa 1989

          Tłoczono w nakładzie 20 egz.
        pismem punktowym dla niewidomych
        w Drukarni PZN,
        Warszawa, ul. Konwiktorska 9
        Pap. kart. 140 g kl. III_Bą1
        Całość nakładu 100 egz.

          Przedruk z Wydawnictwa 
        Poznańskiego, Poznań, 1979

          Pisał A. Galbarski,
        korekty dokonali:
        J. Andrzejewska i
        M.Kalbarczyk
          O godzinie siódmej wieczorem w 
        całym mieście zgasło światło. 
          Wtedy właśnie stary Widmar 
        zapalił zapałkę i wściekły 
        popatrzył na zegarek. Człowiek, 
        na którego czekał, spóźnił się 
        juŜ prawie o kwadrans. To było 
        nie do wiary! Widmar rozpiął na 
        piersi guziki kamizelki, gdyŜ 
        zrobiło mu się duszno, i 
        podszedł do okna. "Co się stało 
        ze światłem?" pomyślał. Pienił 
        się z rozpaczy i gniewu: 

Strona 1

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        piętnastominutowe oczekiwanie 
        wyczerpało go do reszty. Nie 
        wiedział, co to mogło znaczyć. 
        Człowiek, na którego czekał, 
        odznaczał się punktualnością i 
        jemu w równej mierze zaleŜało na 
        spotkaniu. "Ja go nauczę!" 
        powtarzał Widmar sapiąc i 
        kaszląc. Znowu zapalił zapałkę i 
        spojrzał na zegarek. Wskazówka - 
        do cholery! - nie przesunęła się 
        nawet na włos. Sapał tak 
        gwałtownie, Ŝe zapałki gasły mu 
        w ręku jedna po drugiej jak na 
        wietrze. Świecy nie znalazł. 

        Wtedy po raz drugi zbliŜył się 
        do otwartego okna i wyjrzał 
        przez nie, oparty piersią i 
        brzuchem o parapet. Gorący 
        podmuch wichru rozwiał mu 
        natychmiast siwiejącą brodę i 
        powpychał kłaki włosów do 
        rozwartych ust, potem wyrwał 
        spod kamizelki krawat i chłosnął 
        nim starego Widmara po 
        zmienionej z lęku i gniewu 
        twarzy.
          Na ulicy było szaro. Jedynie 
        na rogu, gdzie ogród Widmara 
        wyrywał się z zabudowań, przez 
        sztachety i bramę kraśniały 
        jesienne drzewa. Koło bramy po 
        kostki w rdzawych liściach stał 
        stróŜ.
          - Czemu zgasło światło? - 
        krzyknął Widmar ochrypłym 
        głosem. Był doprowadzony do 
        pasji.
          - To w całym mieście - odrzekł 
        stróŜ.
          - Psiakrew! - i Widmar zamknął 
        okno.
          O tej samej mniej więcej porze 
        w długim, białym korytarzu 
        pewnego gmachu zadzwonił dzwonek 
        po raz pierwszy.
          Wtedy właśnie w mieszkaniu 
        krawca Golda dzieci jego, 
        pięcioletnia dziewczynka Anielka 
        i dziewięcioletni Boruch, bawiły 
        się jak gdyby nic w chowanego.
          W tym mieszkaniu zgaszenie 
        światła przeszło bez większego 
        wraŜenia, w pokoju i bez tego 
        było jasno, był piątek i na 
        stole pokrytym białym obrusem 
        paliły się świece.

Strona 2

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          - Popatrz - powiedziała Anielka - na ulicy zgasła 
        latarnia.
          Miała czarne, wijące się 
        włosy, brudne łapska i nos w 
        sadzy.
          - Mam latarnię w brzuchu - 
        odpowiedział Boruch niechętnie.
          Wielki dziwak był z tego 
        chłopaka.
          O tej samej porze monter 
        rozdzielczy, Izaak Gold, brat 
        krawca, ten sam, który przed 
        chwilą wyłączył prąd w 

        elektrowni, trzymał rękę na 
        dźwigni i wołał na całą halę 
        maszyn:
          - Co się stało?! Cholery!! 
          Miasteczko tonęło w szarawej, 
        jesiennej mgle, tylko na 
        skrzyŜowaniu ulic, niedaleko 
        domu starego Widmara kraśniały 
        jawory i klony.
          Stary Widmar wybiegł na ganek 
        bez czapki. Wydało mu się, Ŝe 
        ktoś zapukał, lecz nikogo nie 
        było. Wiatr rzucił mu w twarz 
        kupą krwawych liści. Widmar 
        zamachał pięścią:
          - PrzecieŜ nie mam juŜ czasu 
        czekać na niego dłuŜej! - teraz 
        z gardła jego oprócz pomruków 
        wściekłości wyrywały się łkania. 
          W tej właśnie chwili w 
        wielkim, białym gmachu, 
        połoŜonym na końcu miasta, po 
        raz drugi rozległ się dzwonek. 
        Zaraz potem jakaś kobieta w 
        bieli ze świecą w ręku pobiegła 
        co tchu wzdłuŜ korytarza. Wtedy 
        dzwonek ustał.
          Miasteczko pogrąŜone w 
        ciemnościach odpoczywało. Sennie 
        przesuwały się czarne sylwetki 
        przechodniów. W duŜych 
        lustrzanych szybach kawiarni 
        widać było marmurowe stoliki, 
        skąpo oświetlone świecami.
          - Coś się stało na elektrowni! 
        - krzyknął stróŜ do Widmara. 
        Gorący wicher przylegał do 
        twarzy jak kompres. Płonące 
        liście wirowały dokoła, jak 
        gdyby z podziemia nagle 
        wybuchnęły płomienie. Jesienne, 
        purpurowe liście latały i 
        wznosiły się we mgle nad miastem 
        niby czerwona para.

Strona 3

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          Wtenczas w wielkim, białym 
        gmachu po paru chwilach 
        zmechanizowanej bieganiny 
        nastąpiła znowu grobowa cisza. 
        Brama wyjazdowa rozwarła się 
        bezszelestnie i wielkie, czarne 
        auto wyjechało z niej, miękko 
        kołysząc się na resorach. Nagle 
        zmieniło bieg i pomknęło z 
        maksymalną szybkością, trąbiąc i 
        wyjąc klaksonem.

          Mała Anielka siadła pod oknem 
        i zapłakała:
          - Czemu tata nie idzie?... 
        Miał zaraz wrócić.
          - Tata ma w brzuchu latarnię - 
        wysapał chłopak. Było to 
        najdziwniejsze dziecko spośród 
        dzieci. Popatrzył na siedem 
        świec palących się na stole, 
        potem spojrzał przez okno: mgła 
        i czerwone liście. - Słyszysz, 
        jak gra trąbka? To samochód. 
          Elektrotechnik Izaak Gold nie 
        wypuszczał z rąk dźwigni i 
        wymyślał na całą elektrownię:
          - Czy dowiecie się wreszcie, co 
        się stało? Ścierwy!... - Starał 
        się ukryć wzruszenie. Gdy przed 
        chwilą wyłączył prąd, krew mu 
        się rzuciła do głowy, a w sercu 
        miał niepokój i ciekawość. 
        śylasta ręka jednak nie drgnęła. 
          Na skrzyŜowaniu ulic, przed 
        gankiem swego domu, stary Widmar 
        chodził tam i z powrotem.
          - Nie dowiem się niczego - 
        mamrotał zrozpaczony - niczego 
        się nie dowiem...
          Klakson wył. Czarna limuzyna 
        mknęła z szybkością 110 km. 
          Wówczas to właśnie na ulicy 
        Batorego, koło pomnika wielkiego 
        męŜa stanu, człowiek, na którego 
        czekał Widmar - nieszczęśliwy 
        krawiec Abraham Gold, ojciec 
        Anielki i Borucha, brat 
        elektrotechnika - wyciągnął obie 
        ręce przed siebie, spojrzał w 
        niebo i zastygł.

          Tragedia polegała na tym, Ŝe 
        stary Widmar miał młodą Ŝonę.
          Gdyby usłuchał swoich 
        znajomych, wybrałby lepszą dolę 
        i nie oŜeniłby się wcale. 
        Niestety, przeklęte chore serce 

Strona 4

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        ciągnęło go do sypialni tortur, 
        w której były noŜyce, noŜyczki i 
        szczypce, potworne matnie, z 
        których nie moŜna było się 
        wydostać. Kto wie, ile lat 
        musiał jeszcze czekać, poŜerany 
        niepewnością, gdy kaŜda minuta 
        była igłą wbijaną pod paznokcie, 
        a noc - rozŜarzonym Ŝelazem, na 

        którym smaŜył się Ŝywcem. 
        Albowiem nie ma okrutniejszej 
        nad niepewność męki, jak równieŜ 
        nie ma granic podłości, na jaką 
        się zdobyć moŜe prawdziwa, 
        wielka miłość!
          O takiej podłości myślał 
        Widmar, gdy tydzień temu spotkał 
        krawca Abrahama Golda.
          Krawiec Abraham Gold był 
        bardzo brzydkim staruszkiem o 
        gołębim sercu. Za takiego 
        przynajmniej mieli go wszyscy 
        klienci. Lecz okazało się 
        później, Ŝe było inaczej. 
          - Słuchaj, Gold - powiedział 
        Widmar, gdy tylko usiedli obaj 
        na tarasie miejskiej kawiarni - 
        słuchaj, Gold. Przyszło mi 
        jednak do głowy, Ŝe to wszystko 
        jest nędznym nabieraniem z twej 
        strony. 
          Gorący jesienny wicher dął 
        gwałtownymi podmuchami. 
        Łopotały płócienne markizy niby 
        Ŝagle białe w granatowe pasy. 
          - Ech, niech pan tak nie mówi 
        - odrzekł krawiec ze smutkiem. 
        Oparł siwowłosą, pomarszczoną 
        twarz na prawej ręce, potem 
        oparł ją na lewej i patrzył na 
        Widmara nieruchomo wyblakłymi, 
        łzawiącymi się oczami. Wzrok 
        ten, zupełnie niedorzeczny, 
        sprawił Widmarowi wyraźną 
        przykrość. Był przeczulony i 
        podejrzewał kaŜdego, nawet 
        biedaka krawca, Ŝe nim pogardza.
          - Dlaczego pan tak prędko się 
        zestarzał? - zapytał ni stąd, ni 
        zowąd. Zrobiło mu się jakoś 
        zimno i czuł instynktowny wstręt 
        do tej zasuszonej twarzy. 
        Dlatego moŜe po raz pierwszy 
        powiedział do Golda: "pan". - 
        Niech pan spojrzy na mnie. 
        Jesteśmy prawdopodobnie w jednym 
        wieku, ale niech pan zobaczy, 

Strona 5

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        jak ja się trzymam. Co prawda mam 
        tylko pięćdziesiąt pięć lat. A 
        pan?
          - Mam trzydzieści osiem - 
        odpowiedział krawiec.
          - Co?!
          Dwóch panów, czytających 

        gazety przy sąsiednim 
        stoliku, podniosło głowy z 
        zaciekawieniem. Byli w letnich 
        koszulach, bez marynarek. Wicher 
        szarpnął. Koszule wydęły się jak 
        białe balony.
          - Trzydzieści osiem - 
        powtórzył krawiec zawstydzonym 
        tonem, jak gdyby chciał 
        powiedzieć: "przepraszam pana 
        bardzo".
          - Dobrze juŜ, dobrze - mruknął 
        Widmar podejrzliwie. W duchu 
        myślał: "Jak mogłem uwierzyć 
        czemuś podobnemu nawet na 
        sekundę!" Popatrzył na 
        obrzydliwego staruszka, 
        siedzącego przed nim, i znowu 
        zrobiło mu się zimno. Miał 
        wraŜenie, Ŝe siedzi koło 
        wentylatora. Albo jeszcze gorzej 
        - lecz odrzucił myśl o tej innej 
        moŜliwości.
          - Wracajmy do naszej sprawy - 
        ciągnął sztucznym, chłodnym 
        tonem. - Co widziałeś wczoraj, 
        Gold?
          - To samo, co zawsze. Tę 
        firankę znam juŜ na pamięć. 
        Tylko... panie Widmar, ja... nie 
        mogę tego zrobić. - Krawiec 
        patrzył modlącym się wzrokiem. 
        Ten starzec wyglądał na 
        człowieka, który lada chwila się 
        rozpłacze. Pomimo to niespokojny 
        Widmar posądzał go nadal o 
        pogardę.
          Milczeli przez dłuŜszy czas 
        obaj. Potem stary Widmar 
        wypowiedział z widoczną męką:
          - Słuchaj, Gold, przecieŜ 
        zawsze szyłeś dla mnie ubrania.
          - Szyłem - odrzekł krawiec 
        cicho.
          - Słuchaj, Gold, przecieŜ 
        znasz mnie juŜ przeszło dziesięć 
        lat. A ja zupełnie nie wiem, czy 
        miałeś na przykład Ŝonę. MoŜe ty 
        nie wiesz nawet, co to znaczy 
        męka? - Widać było, Ŝe Widmar 

Strona 6

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        przyłapał siebie na jakimś 
        strasznym głupstwie, gdyŜ nagle 
        zaczerwienił się aŜ po uszy i 
        krzyknął wściekły: - Nie ma 
        Ŝadnej męki! Nie ma! Chcę tylko 

        prawdy, prawdy.
          - Nie ma Ŝadnej męki - 
        powtórzył jak echo krawiec 
        Abraham Gold.
          - Ja posądzam cię, Gold, o 
        zwykły szantaŜ. - RóŜowy, 
        purpurowy, fioletowy Widmar, 
        zdawało się, zaraz pęknie i 
        wysadzi w powietrze kawiarnię. 
        Krawiec oderwał ręce od twarzy i 
        wyciągnął je błagalnie.
          - Niech pan mnie nie straszy, 
        panie Widmar...
          Wicher wzniósł na taras obłok 
        kurzu i zerwał obrus z jakiegoś 
        stolika. Był przeraźliwie 
        gorący, lecz pomimo to Widmara 
        wciąŜ męczyło zimno. Stanowczo 
        prócz wiatru był przeciąg. Jakiś 
        śmierdzący powiew.
          - Kelner! - krzyknął Widmar w 
        furii. Obecnie był 
        niepohamowanym bydlęciem, jak 
        zawsze gdy chodziło o nią. W 
        takich chwilach rozdwajał się z 
        szaloną szybkością, wprost w 
        oczach. Jeden Widmar rósł i 
        puchł do potwornych rozmiarów, 
        miał oczy nalane krwią, na 
        wargach pianę, rozsadzał go 
        gniew. Drugi Widmar malał w 
        oczach jak pęknięty dziecinny 
        balonik, siedział skulony w 
        kąciku, drŜał i bał się samego 
        siebie.
          - Kelner!! - ryczał ten 
        pierwszy - Proszę o grog, o grog 
        natychmiast! Czy tu nad moją 
        głową nie zapomnieli zamknąć 
        wentylatora? - I nagle wyrŜnął 
        pięścią w stół: - Dlaczego ty na 
        mnie tak patrzysz, ty?!
          Krawiec Gold siedział na 
        koniuszku krzesła. Jego wymięta 
        marynarka była pokryta puchem i 
        pierzem. Zdawało się, Ŝe ten sam 
        puch i pierze rosną na jego 
        głowie. Patrzył nieruchomym, 
        mętnym wzrokiem i stanowczo nic 
        prócz niewolniczego strachu w 
        tym wzroku nie było. Lecz stary 
        Widmar wyczuwał w nim pogardę, a 

Strona 7

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        nawet ukrytą szyderczą myśl. Nie 
        było siły, która mogłaby mu 
        wybić z głowy to głupie 

        przypuszczenie.
          - Panie Widmar - wyszeptał 
        krawiec. Jego Ŝółte, drŜące ręce 
        wyciągnęły się do Widmara 
        błagalnym lecz jednocześnie 
        natarczywym ruchem. Stary cofnął 
        się przeraŜony, aŜ krzesło 
        zaskowyczało pod nim. - Panie 
        szanowny, szanowny panie 
        Widmar!... Za nic nie mogę 
        zgodzić się na to... bo... widzi 
        pan... jeŜeli pan się dowie na 
        pewno, to pan w takim stanie 
        moŜe... - Martwa, wstrętna ręka 
        dosięgła wreszcie Widmara i 
        nagle kurczowo schwyciła go za 
        guzik kamizelki. Widmar 
        wybałuszył oczy. Widział suchy, 
        kościsty palec z granatowym 
        paznokciem jak u nieboszczyka.
          - Co mogę? - zapytał.
          Odpowiedź krawca była lekka 
        jak westchnienie. Prawie 
        niedosłyszalna.
          - MoŜe pan popełnić Bóg wie 
        co... - wykrztusił. To było 
        wszystko. Ogólnikowe, nic nie 
        mówiące zdanie. Ale właśnie 
        ogólnikowość tego powiedzenia 
        przygnębiła Widmara najbardziej.
          - Uff - westchnął po chwili - 
        to mnie pan nastraszył. - Potem 
        zaryczał: - Kelner!! Grog, 
        natychmiast szklankę grogu! 
        Gdzie tu u was jest, do pioruna, 
        wentylator? To niedopuszczalne, 
        aby w taki duszny dzień człowiek 
        marzł jak szczenię. Czym tam 
        śmierdzi? Proszę zawołać 
        dyrektora! PrzecieŜ tu śmierdzi 
        jak... - nie dokończył po raz 
        drugi i odrzucił nasuwające się 
        porównanie. Coś zimnego o 
        cięŜkim zaduchu szło od samego 
        krawca. Spojrzał na niego z 
        nienawiścią. Gold, zdawało się, 
        uczuł tę nienawiść i skręcał się 
        na krześle. Widmar miał chęć 
        zgnieść go jak pluskwę. 
        Uczyniłby to zapewne, gdyby nie 
        przeklęte chore serce. Łomotało 
        i rozsadzało mu klatkę piersiową. - 
        Uff! - jęknął. - Ten chłód, ten 
        wstrętny chłód! 

Strona 8

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          Wicher przebiegł przez taras, 

        taki duszny i dławiący, Ŝe pot 
        wystąpił wszystkim na ciele jak 
        gorąca para.
          - Brr... - wzdrygnął się 
        Widmar z zimna. Był w swym 
        rozjuszeniu prawie piękny. Twarz 
        o czarnej, siwizną obramowanej 
        brodzie, orlim nosie i płonących 
        oczach przypominała proroka. 
        Jakaś młoda kobieta, która 
        przechodziła obok nich wzdłuŜ 
        stolików, spojrzała na niego z 
        zachwytem. Tu się kryła jego 
        zguba! Te młode kobiety! Im był 
        starszy, tym więcej podobał się 
        wszystkim! Lecz teraz nawet na 
        nią nie popatrzył...
          - Panie Gold - znowu nazwał 
        krawca panem - wykona pan 
        wszystko. Ma pan dzieci i 
        potrzebuje pan pieniędzy. A ile 
        pan potrzebuje? Co? 
          PoŜałował swych słów. Nie 
        wolno było poruszać tego tematu. 
        Zresztą niech diabli porwą 
        wszelką delikatność! Oddychał z 
        trudem. Lewy bok wydymał mu się 
        co sekunda. Był zdyszany, jak 
        gdyby przybiegł pędem na miejsce 
        jakiegoś nieszczęśliwego wypadku.
          Krawiec Gold patrzył na niego 
        długim, zmęczonym wzrokiem. 
        MoŜna było pomyśleć, Ŝe się o 
        coś modli. 
          - Panie Widmar - powiedział 
        nagle - Boruch pyta mnie się 
        dzisiaj, dlaczego jestem taki 
        mały. 
          - Boruch? Kto to?
          - Mój syn. Dlaczego, tata, ty 
        jesteś taki maleńki? Czy ty 
        jesteś mały chłopczyk?
          Stary Widmar słuchał z wielką 
        uwagą. Coś kojącego było w tym 
        dziwnym opowiadaniu. "Mój BoŜe - 
        myślał jednocześnie - gdyby taki 
        nastrój panował i między nami! 
        Dlaczego nie moŜemy mieć dzieci? 
        Ach, moja najdroŜsza!"
          - Nie jestem mały chłopak, 
        odpowiadam, jestem tylko 
        niskiego wzrostu. - Aha, 
        rozumiem, to w takim razie 
        jesteś garbaty. - Nie, 
        odpowiadam, nie jestem garbaty. 

Strona 9

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Zwyczajnie jestem sobie niski. 
        Zobacz, są przecie ludzie wielcy 
        i mali. - Aha, rozumiem, to w 
        takim razie jesteś jamnik.
          - Opowiadasz mi bzdury! - 
        rozgniewał się Widmar raptem. 
        Chwycił się za lewy bok i 
        harczał. - Serce mi zaraz pęknie.
          - Ech, to są takie głupstwa - 
        zgodził się krawiec szeptem. Był 
        zawstydzony jak wtedy, gdy się 
        przyznał, Ŝe ma trzydzieści 
        osiem lat. 
          - Ale serce to nic nie znaczy 
        - rzekł Widmar i wstał cięŜko i 
        niezgrabnie. Doskonała myśl 
        przyszła mu do głowy. "Boruch? 
        pomyślał, to dobrze wiedzieć".
          - Gold - zaczął - za dolary 
        moŜna wychować syna na inŜyniera 
        - i zamilkł groźny, a zarazem 
        kuszący. Jego piękne, o ciemnych 
        błyskach oczy ześliznęły się po 
        postaci krawca.
          Abraham Gold stanął obok 
        niego. "Skąd on ma na sobie tyle 
        puchu? - pomyślał Widmar 
        przelotnie - cała pierzyna!" 
        Widać było, Ŝe krawiec walczy z 
        czymś w duszy. Po chwili z jego 
        zaczerwienionego oka wypłynęło 
        kilka łez mętnych i brudnych, 
        które pociekły wzdłuŜ nosa. 
        Drugie oko pozostało jednak 
        czyste i spokojne. Abraham Gold 
        szeroko rozwarł usta chcąc coś 
        wypowiedzieć. Stary Widmar nie 
        dosłyszał.
          - Co? - i schylił się do jego 
        warg. Znowu nie dosłyszał. - Co? 
        - powtórzył i przysunął twarz 
        zupełnie blisko. Wtedy uczuł 
        taki zawrót głowy, Ŝe aŜ się 
        zachwiał na nogach. Z ust krawca 
        powiało na niego potwornym 
        chłodem i smrodem. Nie był to 
        Ŝaden wentylator. Jego drugie 
        porównanie było 
        prawdopodobniejsze! Zionęło na 
        niego trupiarnią!
          Wówczas po raz pierwszy od nie 
        wiedzieć ilu godzin zapomniał 
        Widmar o swym nieszczęściu i 
        spojrzał na krawca z dobrotliwym 
        zaciekawieniem, prawie ze 

Strona 10

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        współczuciem. Podobnych wzruszeń 
        doznawał na pogrzebach.
          - Spotkamy się jutro - wyrzekł 
        Gold z wysiłkiem. - Powiem panu 
        jutro...
          - Niech mi pan tym zwlekaniem 
        nie zawraca głowy! - krzyknął 
        Widmar. - Nie dam się nabierać 
        jak głupi! - Walnął pięścią w 
        stół. Wicher, taki sam jak on 
        pasjonat, wleciał z hałasem i 
        skowytem na taras, przewrócił w 
        kącie czerwony parasol i prawie 
        rzucił rozmawiających sobie w 
        objęcia. W tej samej chwili ze 
        stolika zleciała szklanka, którą 
        Widmar strącił pięścią. W tej 
        samej chwili przeszła obok jakaś 
        pani i powiedziała od 
        niechcenia, jak gdyby do siebie.
          - A cóŜ porabiają w domu młode 
        kobiety?
          Wielki, czerwony parasol parł 
        na nich jak Ŝywy. Wreszcie upadł 
        między nimi zasłaniając sobą 
        kawiarnię. Nastąpiła cisza.
          "Miałem halucynacje", pomyślał 
        Widmar i z trwogą popatrzył na 
        plecy znikającej pani.
          - Jutro o tej samej porze - 
        powiedział i oddalił się nie 
        podając krawcowi ręki. Nie 
        chciał dotknąć tego 
        rozkładającego się Ŝywcem 
        starca. Poza tym kto wie, czy 
        starzec nie szydzi z niego i nie 
        pogardza nim w duszy. Gdyby tak 
        było w istocie, nie darowałby 
        sobie tej sprawy nigdy.
          Fala podejrzliwości, wprost 
        jakaś mania prześladowcza, 
        ogarnęła go na nowo. Obejrzał 
        się w drzwiach. Ohydny, na wpół 
        martwy krawiec stał nad 
        stłuczoną szklanką pośrodku 
        kawiarni i rozmawiał z kelnerem. 
        Wyglądał na zawstydzonego i 
        bardzo nieszczęśliwego. Widmar 
        otarł twarz chustką i wypadł z 
        kawiarni na ulicę.
          "Taka podłość! Taka podłość!" 
        myślał. Dławił się od wyrzutów 
        sumienia. WzdłuŜ prawej ręki 
        biegały mrówki, moŜe dlatego, Ŝe 
        przy powitaniu podał ją 

Strona 11

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        krawcowi. Schował więc rękę do 
        kieszeni i mknął po ulicy jak 
        wicher. Potrącał przechodniów, 
        nie przepraszał, nie zatrzymując 
        się pędził dalej coraz prędzej.
          "Taka podłość, taka podłość! - 
        myślał o sobie. - Nigdy nie 
        przypuszczałem, Ŝe miłość i 
        podłość to jedno i to samo."
          Przed oczami wciąŜ jeszcze 
        miał obraz złośliwej pani, która 
        przeszła obok niego w kawiarni. 
        "CóŜ to za głupstwo ona 
        powiedziała? Czy to moŜe 
        wysyczał wiatr?"
          Niepokój i uczucie, które 
        znał na pamięć, uczucie, którego 
        był niewolnikiem - owładnęły nim 
        nagle i zasłoniły sobą cały 
        świat. Ulica była pokryta 
        Ŝałobnym welonem, słońce huśtało 
        się nad domami jak czarna piłka, 
        kaŜdy męŜczyzna, którego 
        spotykał, był zdrajcą i trupem, 
        kaŜda kobieta była fantastycznym 
        kwiatem i - prostytutką. - Byle 
        prędzej być w domu! - mamrotał 
        jak obłąkany. Wicher pchał go z 
        tyłu niczym siła diabelska, 
        pchająca ku przeznaczeniu.
          Nagle na rogu zobaczył kobietę 
        w czerwonej, prąŜkowanej 
        czapeczce i z czerwonym wąskim 
        szalem łopoczącym przy szyi. 
          Stanął jak wryty. - To 
        niemoŜliwe! - jęknął. Przeraził 
        się jej jak piekielnej zjawy. 
        Wszystko przed jego oczami 
        zamigotało z szaloną szybkością, 
        i drzewo, o które się oparł, 
        raptem samo zaczęło walić się na 
        chodnik.
          Kobieta w czerwonej czapeczce 
        i szalu szła w jego stronę.
          Patrzył na czerwień, 
        okrywającą jej głowę i szyję, 
        jak byk zmęczony i rozwścieczony 
        do ostateczności.
          Kobieta, która szła naprzeciw, 
        nie była sama! Obok niej szedł 
        jakiś pan w jasnych spodniach i 
        granatowej marynarce.
          Wtedy mgła i ciemność otoczyły 
        wszystko i na zawsze i Widmar 
        zamiast czapeczki i szala ujrzał 

        czerwoną kałuŜę krwi. Zbolałe 

Strona 12

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        serce gotowe było wyskoczyć na 
        jezdnię, po głowie ktoś walił z 
        całej siły pięściami...
          "Jestem naprawdę chory", 
        pomyślał Widmar. Zawrót głowy i 
        atak minął błyskawicznie: 
        kobieta, jak się okazało, miała 
        cienkie, karminowane usta i była 
        blondynką.
          Uśmiechnął się niedobrym, 
        niejasnym uśmiechem i popędził 
        dalej. Rękę wciąŜ trzymał w 
        kieszeni, jak gdyby mógł schować 
        do kieszeni wstyd i własną 
        hańbę. - Jestem chory - 
        powtórzył - trzeba się leczyć. - 
        Coś śmiesznego i przykrego 
        zarazem skojarzyło się w nim ze 
        słowami: "leczyć się", gdyŜ 
        uśmiechnął się, a twarz miał złą 
        i rozbawioną jednocześnie. Lecz 
        koło swego domu opanował się 
        zupełnie i wszedł na ganek 
        pewnym, twardym krokiem.

          śonę zastał w pokoju jadalnym. 
        Siedziała schylona nad ksiąŜką. 
        ZauwaŜył od razu, Ŝe ksiąŜkę 
        trzyma do góry nogami. Przymknął 
        oczy, aby ukryć przewrotny blask 
        źrenic, i rzekł cicho:
          - Czytasz zapewne coś 
        zajmującego?
          - Nie czytam wcale - 
        odpowiedziała. Podniosła się z 
        krzesła i pocałowała go w usta. 
        - Co ci jest?
          Nie odpowiedział, przeraŜony 
        tym pocałunkiem. Rzucił się w 
        bok. Pocałunek nie miał smaku. 
        Odniósł wraŜenie, Ŝe dotknął 
        wargami kawałka papieru. Jednak 
        opanował dreszcz obrzydzenia i 
        pogłaskał Ŝonę po wijących się, 
        czarnych włosach.
          - Czy nikogo nie było? - 
        zapytał od niechcenia. Bał się 
        spojrzeń na nią, aby nie 
        zauwaŜyć jej kłamliwych oczu. Z 
        ulgą usłyszał przeczącą 
        odpowiedź, choć nie wierzył jej 
        wcale. - Nikt? -powtórzył - 
        wydawało mi się, Ŝe spotkałem 
        doktora.

          Nawet nie drgnęła. Oczy miała 
        jak zawsze matowe i spokojne i 
        nic, absolutnie nic nie moŜna 

Strona 13

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        było po nich poznać. Wtedy stary 
        Widmar uczuł poprzednią 
        nieuleczalną rozpacz. Stanął 
        obok Ŝony i powiedział wolno:
          - Czy chcesz, bym znowu mówił 
        o tamtym... - Nie wysłuchał 
        nawet jej odpowiedzi. Męczący 
        szereg ludzi, nienawistne męskie 
        postacie przeszły przez jego 
        mózg i odmaszerowały w wyobraźni 
        jak pluton widm. Wszystkich tych 
        męŜczyzn umiał na pamięć, 
        nienadaremnie przez całą noc 
        odmawiał litanię strasznych 
        nazwisk. Czuł, Ŝe niedługo 
        wybuchnie na głos zdradzając 
        wszystko: Kyrie elejson! Chryste 
        elejson! Kyrie elejson! 
        Rotmistrz I pułku lekkokonnego 
        Andrzej Rozjemczy, major sztabu 
        generalnego Zgar-Wisowski, 
        doktor medycyny i szarlatanerii 
        Kroczyński i wielu innych... 
        Kyrie eleison!
          Lista przeklętych nazwisk była 
        nieskończenie długa. Walcząc ze 
        wspomnieniami, które odbijały 
        się jak zgaga, stary Widmar 
        powtarzał: - Rebeko, Rebeko...
          Widział na tle szyby ciemny 
        profil Ŝony i czekał błagalnie. 
        Jeden ruch jej ręki, jedno 
        poruszenie głowy wystarczyłoby, 
        aby całe armie uwodzicieli 
        świata zniknęły w niepamięci. 
        Ale Ŝona jego tego ruchu nie 
        zrobiła i Widmar postanowił 
        szybko: "Nie, nie. Nic jej na 
        razie nie powiem". Pomimo 
        zdenerwowania był znowu ostroŜny 
        i wyrachowany, bo jedynie w 
        chwilach umiarkowanej miłości 
        tracił głowę, gdy zaś miłość 
        dochodziła do zenitu i łączyła 
        się tam z podłością, odzyskiwał 
        pewność siebie. "Nie powiem jej 
        nic i pokaŜę, gdzie prawda."
          - Jestem od paru dni bardzo 
        zmęczony, nie powinnaś się na 
        mnie gniewać - rzekł nieszczerze.
          - AleŜ ja się na ciebie nie 
        gniewam - i spokojnie zasuwała 

        firanki na oknach. 
          Patrząc na jej ramiona piękne 
        aŜ do bólu, Widmar powtarzał bez 
        sensu: - Rebeko, Rebeko... - 
        Oddałby wszystko, aby się 

Strona 14

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        dowiedzieć, co myśli w tej 
        chwili ta dziwna kobieta. 
        Mieszkał z nią przez dwa lata 
        pod jednym dachem i dopiero 
        teraz przekonał się, Ŝe nic o 
        niej nie wie. - Rebeko!...
          A gdy jęczał w ten sposób, 
        patrząc z trwogą na ukochaną 
        linię ramion, nie przypuszczał 
        nawet, Ŝe mniej więcej tak samo 
        wykrzykuje w duchu doktor 
        Tamten, szybkimi krokami 
        zbliŜający się do ich domu. 
        Jednak było właśnie tak. Z tą 
        tylko róŜnicą, Ŝe doktor to imię 
        powtarzał z wesołą beztroską, a 
        czasem z odcieniem złośliwości: 
        - Rebeko, Rebeko! - i 
        pogwizdywał przy tym w sposób 
        nader lekkomyślny. ZbliŜał się 
        do ich domu wielkimi, zwinnymi 
        krokami. Zdawało się, Ŝe się 
        toczy po chodniku uperfumowany i 
        rozradowany.
          Czarna głowa chirurga Tamtena 
        była rozwichrzona przez upalny 
        wiatr. Wiatr igrał z jego 
        rozpiętą granatową marynarką, 
        zachodzące słońce błyszczało 
        Ŝałobnie na lakierkach chirurga 
        Tamtena i stygło duŜą kroplą 
        krwi na perle jego krawata. 
        Chirurg Tamten miał pod pachą 
        kapelusz i laskę, a w tylnej 
        kieszeni - zawsze nabity 
        browning. Szedł, dziwnie 
        podskakując, jak gdyby tańcząc, 
        po kociemu schylając i prostując 
        grzbiet. Miał przepiękne, 
        Ŝółtawe oczy i gdy mimochodem 
        darzył wzrokiem spotkane 
        kobiety, zdawało się, Ŝe rzuca w 
        nie garściami kwitnącego mleczu. 
        Gwizdał przy tym rytmicznie 
        murzyńską piosenkę, a w duchu 
        dorabiał do niej własne słowa: 
        "Rebeko, Rebeko, cóŜ na nas 
        czeka?"
          Przeszedł obok kawiarni, nagle 
        zawrócił i wszedł do niej, 

        pozostawiając za sobą otwarte na 
        ościeŜ drzwi, które wicher 
        zamknął natychmiast z hałasem 
        jakby wystrzału. Widocznie 
        gdzieś w głębi chirurg był 
        bardzo zdenerwowany, gdyŜ przy 
        tym ostrym, choć niewinnym 

Strona 15

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        grzmocie odruchowo chwycił ręką 
        za tylną kieszeń spodni. Lecz po 
        chwili wyprostował się beztroski 
        i głupkowato uśmiechnięty, 
        kelner zbliŜył się do niego z 
        poufałością dobrego znajomego i 
        chirurg obdarzył go pięknym, 
        Ŝółtawym spojrzeniem.
          - Koniak i wodę sodową - 
        rzekł i nagle udał zdziwienie.
          Pośrodku tarasu, w wąskim 
        przejściu między stolikami 
        klęczał brzydki, wstrętny 
        staruszek i zbierał z liliowego 
        chodnika kawałki stłuczonej 
        szklanki. Starszy kelner, Piotr, 
        pochylony nad nim uśmiechał się 
        chłodno i nieŜyczliwie.
          - Daję panu raz jeszcze słowo, 
        Ŝe to nie ja stłukłem - słyszał 
        doktor Tamten usprawiedliwianie 
        się staruszka - nie ja to 
        zrobiłem, ale mogę przez 
        grzeczność pomóc panu pozbierać.
          - Idź pan stąd lepiej, idź pan 
        - mruczał starszy kelner i 
        wreszcie, widocznie 
        zniecierpliwiony do reszty, 
        chwycił staruszka za łokieć i 
        przemocą postawił na nogi. Wtedy 
        chirurg poznał krawca Golda.
          - Co pan tu robi? - zapytał.
          Wicher przebiegł wzdłuŜ 
        tarasu, blacha zagrzmiała i 
        zaskowyczała Ŝałośnie, kelner 
        przyniósł chirurgowi Tamtenowi 
        koniak i wodę, chirurg wypił od 
        razu pół syfonu i zapytał 
        powtórnie:
          - Co pan tu robi?
          Ale pomiędzy nim a starym 
        krawcem stał obecnie kelner w 
        białej kurtce.
          - Nie pana pytam - podniósł 
        rękę chirurg. - Gdzie się 
        podział ten krawiec?
          Jednak był to jeszcze ten sam 
        kelner, który w odpowiedzi 

        uśmiechnął się słodko i 
        pobłaŜliwie:
          - Pan doktor mówi o krawcu? - 
        W głosie kelnera zabrzmiało 
        uprzejme zgorszenie. - Krawiec 
        stłukł szklankę i nie ma czym za 
        nią zapłacić. 
          Chirurg nacisnął na kurek 
        syfonu, woda trysnęła syczącą 

Strona 16

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        smugą, chirurg spojrzał na 
        butelkę z Ŝółtym koniakiem 
        zadowolony i rozradowany, potem 
        spojrzał przez okno na ulicę 
        umierającą w słońcu i 
        przypomniał sobie znowu ulubioną 
        piosenkę: "Rebeko, Rebeko, cóŜ 
        na nas czeka?!"
          Przy stoliku obok siedział 
        człowiek, któremu chirurg miał 
        operować wyrostek robaczkowy. 
        Człowiek widocznie umierał z 
        pragnienia i gorąca, pił 
        szklankami wodę sodową i jadł 
        agrest. Chirurg mrugnął do niego 
        okiem, pogroził palcem wesoło i 
        trzy razy powtórzył: - Pestki, 
        pestki, proszę uwaŜać na pestki.
          Wszystko było jak najlepiej i 
        nikt nadal nie przypuszczał, Ŝe 
        chirurg Tamten jest niespokojny 
        i pełen najgorszych przeczuć. 
        Nawet wówczas, gdy tak głupio 
        nastraszył go krawiec Gold, 
        niczym nie zdradził istotnego 
        stanu swej duszy. Podniósł się 
        tylko z miejsca i spojrzał w 
        ślad za uciekającym krawcem 
        swymi Ŝółtymi jak koniak oczami.
          Chirurg pił trzeci kieliszek. 
        JuŜ w mocnej głowie szumiała 
        miłość, na dnie zaś kaŜdego 
        następnego kieliszka leŜała naga 
        kochana kobieta. Wszystkie były 
        podobne do siebie, miały czarne 
        włosy i ciemne bizantyjskie 
        twarze. I kaŜdą z nich chirurg 
        nazywał tym samym imieniem. 
        Potem uczuł, Ŝe czas nagli, Ŝe 
        trzeba iść, i chirurg Tamten 
        porywczym ruchem wziął z 
        sąsiedniego krzesła kapelusz i 
        laskę. Tym ruchem prawdopodobnie 
        wypłoszył kogoś, gdyŜ wówczas 
        coś ciemnego, jak gdyby cień 
        jakiś lub nietoperz, 

        prześliznęło się obok z przykrym 
        szelestem. Chirurg obejrzał się 
        szybko.
          - A, to pan? Co pan tu robi? - 
        zapytał krawca Golda.
          Starzec zastygł na miejscu, 
        jakby przyłapany na gorącym 
        uczynku. Po chwili wyszeptał:
          - Pozdrawiam pana doktora.
          Sposób wyraŜania się starca 
        był chirurgowi dobrze znany 

Strona 17

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        jeszcze ze szpitala. Zaśmiał się.
          - Zuch z pana, trzyma się pan 
        dobrze. JakŜe tam Ŝebra? - i 
        natychmiast w fachowym umyśle 
        lekarza powstał obraz sali 
        operacyjnej, pośrodku której 
        leŜał na stole uśpiony Gold. 
        Resekcja. Trzy dolne Ŝebra. 
        Dreny. Szok pooperacyjny do 
        czterdziestu stopni. Poza tym - 
        przebieg normalny. W duchu 
        chirurg zawołał: "Operacje, 
        operacje!" To była druga rzecz 
        na ziemi, którą naprawdę kochał. 
        Z lekka rozmarzony koniakiem, 
        ukochaną kobietą i medycyną 
        patrzył prawie z rozczuleniem na 
        zgarbionego staruszka, któremu 
        uratował Ŝycie. Ten stał tuŜ 
        przy nim. Miał głowę pochyloną 
        na piersi, głowa trzęsła się, 
        rzadkie, rozczochrane włosy 
        chwiały się i kołysały jak 
        pierze dziwacznego ptaka. 
        Zaledwie oddychał, ale pomimo to 
        z ust jego wypływał smugami 
        przykry, cięŜki zapach. Ten 
        oddech, chłodny i smrodliwy, 
        uderzył chirurga słodkimi 
        wspomnieniami. Chirurg pociągnął 
        nosem, nie zorientował się, 
        popatrzył na krawca niewidzącym 
        spojrzeniem i pomyślał zdziwiony 
        i wzruszony: "Co to?" 
        Odpychający, trupi zapach 
        przypomniał mu nagle zapomniane, 
        młodzieńcze czasy. Chirurg 
        powtarzał: - Co to? - pociągnął 
        nosem raz jeszcze i krzyknął 
        radosny i rozrzewniony: - 
        Prosektorium! - Szkoda - mruczał 
        pod nosem - szkoda...
          Zapomniał o istnieniu krawca. 
        Człowiek, któremu miał operować 

        wyrostek robaczkowy, patrzył na 
        nich i podnosił brwi coraz 
        wyŜej. Było bardzo gorąco. Wiatr 
        dusił i wywoływał poty. Chirurg 
        roztargnionym ruchem wyjął 
        chustkę i wytarł sobie szyję. 
        Ruch ten jego był jak zawsze 
        gwałtowny i kanciasty. 
        Chirurgowi zrobiło się smutno i 
        radośnie jednocześnie. Myślał o 
        minionych studenckich czasach, 
        wtem nagle coś znowu mignęło 
        przed jego twarzą i ktoś 

Strona 18

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        krzyknął: - Pfe!! - Wtedy Tamten 
        opanował się, zapomniał o 
        marzeniach i zdumiony do 
        najwyŜszego stopnia zapytał 
        ostro:
          - Co panu jest?
          Krawiec, który przez cały 
        czas tkwił koło jego stolika, 
        zrobił teraz krok w tył, 
        podniósł rękę, jak gdyby chciał 
        ukryć swą twarz przed ciosem, i 
        jęknął raz jeszcze. W jego 
        załzawionych oczach odmalowała 
        się rozpacz. Cofnął się znowu o 
        krok, a potem przemknął między 
        stolikami i pobiegł w stronę 
        drzwi. Było to nieoczekiwane i 
        nad wyraz przykre. Chirurg 
        zerwał się z miejsca i spojrzał 
        za uciekającym krawcem swymi 
        Ŝółtymi jak koniak oczami. Był 
        jak gdyby ubawiony całą tą 
        historią, tak przynajmniej 
        myśleli wszyscy w kawiarni, ale 
        nikt nie wiedział, Ŝe w duszy 
        myślał ponuro: "Wygląda to tak, 
        jakby ktoś z nas dwóch miał 
        nieczyste sumienie". Ale potem 
        pomyślał: "Rebeko!" i Ŝycie 
        znowu nabrało sensu, i 
        natychmiast zgasły urojone 
        strachy. Laskę i kapelusz wziął 
        pod pachę. Linia kochanych 
        ramion stała się znowu dla niego 
        wszystkim. Tak samo jak i dla 
        starego męŜa.
          Stary mąŜ Widmar patrzył na tę 
        linię, stojąc tuŜ za plecami 
        Ŝony we framudze okna. Oddychał 
        znajomym zapacham ciała i w 
        lekkim omroczeniu patrzył na jej 
        szyję, która w swej 

        nierzeczywistej piękności była 
        dlań nawet tragiczna. Sapał. 
        Serce znowu rozsadzało mu pierś. 
        W skroniach i uszach tętniła 
        krew tak głośno, jak gdyby ktoś 
        bębnił palcami w szybę lub 
        szybkim, dudniącym krokiem szedł 
        po drewnianym chodniku.
          Tak było w istocie. To chirurg 
        Tamten podskakując i tańcząc 
        zbliŜał się do ich domu. 
        Wystukiwał nogami takt wesołej 
        murzyńskiej piosenki. Gdy zaś 
        zatrzymał się przed domem, 
        zobaczył przez okno małŜonków i 

Strona 19

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        zamachał ręką. Wywijał przy tym 
        laską jak młotkiem 
        chirurgicznym. śona spojrzała na 
        doktora zimno i nie poruszyła 
        się z miejsca. Stary Widmar 
        uśmiechnął się przyjaźnie, 
        wyszedł na jego spotkanie i sam 
        otworzył drzwi. Chirurg Tamten 
        przywitał się z nim szczerze i 
        serdecznie, a Widmar smętnie 
        popatrzył w jego oczy piękne i 
        Ŝółte.
          - Jak pańskie serce?
          - Och, lepiej o tym nie mówmy 
        - i Widmar przepuścił przed 
        siebie gościa.

          Nad miastem sunęły cytrynowe 
        chmury i dziwna, krwawa mgła 
        kłębiła się na zachodzie. Z 
        gorącego południa mknęły 
        kudłate obłoki, dopędzały się 
        wzajemnie i zlewały się nad 
        miastem w brudną lawinę. Potem 
        znowu rozpraszały się, toczyły 
        po niebie mgliste kule i znikały 
        na zachodzie w czerwonym dymie.
          Na ulicy Batorego koło pomnika 
        wielkiego męŜa stanu rosły 
        modrzewie i jawory. Wiatr 
        szumiał liśćmi, łamał drobne 
        gałęzie, trząsł koronami. 
        Porywczy i niespodziewany zerwał 
        czapkę z głowy policjanta i 
        podrzucił ją w górę niby duŜy, 
        granatowy liść. Policjant 
        pobiegł za czapką, złapał ją 
        wreszcie koło parkanu i włoŜył 
        na głowę, przymocowując do 
        podbródka rzemykiem.

          Wiatr pędził chmury, które, 
        ciemne i niespokojne, mknęły nad 
        miastem coraz szybciej.
          Chirurg Tamten miał zdolność 
        do patrzenia na siebie samego w 
        pewnych okolicznościach i 
        chwilach Ŝycia jako na chorego, 
        którego ma zoperować. Wówczas 
        spoglądał na swe czyny z fachową 
        obojętnością.
          TegoŜ wieczoru, gdy wracał po 
        jedenastej doroŜką do domu, 
        opowiadał sobie przebieg wizyty 
        u Widmarów z taką dokładnością, 
        jak gdyby spisywał anamnezę. 
          "Wszedłem do ich Ŝółtego 
        salonu i zobaczyłem, Ŝe Rebeka 

Strona 20

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        stoi nieruchomo we framudze 
        okna. Miałem wraŜenie, Ŝe mnie 
        nie zauwaŜyła. Byłem gotów nawet 
        pomyśleć, Ŝe gdy machałem do 
        niej ręką z ulicy, równieŜ mnie 
        nie widziała". Chirurg Tamten 
        zamyślony rozparł się na 
        miękkim, pokrytym białym 
        pokrowcem siedzeniu. Wieczór był 
        ciemny i duszny, doroŜkarski koń 
        potykał się, wiatr dął 
        chirurgowi w twarz. "Rebeka 
        stała koło okna. Gdy przyjrzałem 
        się jej z bliska, przekonałem 
        się po raz setny, Ŝe jest 
        nieładna, prawie brzydka i Ŝe 
        nie wygląda młodo. Miała drobne 
        zmarszczki pod ciemnoszarymi 
        oczami i starcze fałdy wokoło 
        warg, wykrojonych w dziwaczny 
        półksięŜyc. Oczy jej osadzone 
        były zbyt blisko, co nadawało 
        twarzy wyraz tępego skupienia i 
        jak gdyby rozpusty. Cera 
        natomiast była ciemna jak na 
        starych obrazach, ale wówczas 
        wydała mi się po prostu brudna. 
        Zdumienie moje prawie nie miało 
        granic, choć do takich jej 
        transformacyj jestem juŜ do 
        pewnego stopnia przyzwyczajony. 
        Uczułem głód i niechęć. 
        Wiedziałem na pewno, Ŝe tej 
        kobiety nie kocham wcale".
          W ten sposób chirurg skrzętnie 
        notował w pamięci kaŜdy jej rys 
        i kaŜde swe najdrobniejsze nawet 
        uczucie. Był przekonany o 

        prawdziwości i słuszności swych 
        spostrzeŜeń i właśnie ta pewność 
        była dla niego najgorsza. 
        Stwierdził: "Jest to brzydka, 
        stara baba", i w tej samej 
        chwili zmuszony był do 
        stwierdzenia czegoś wręcz 
        przeciwnego: "Jest to 
        najładniejsza kobieta, jaką 
        znam, i kocham się w niej do 
        szaleństwa".
          Spojrzał przed siebie, 
        zobaczył noc i czarne plecy 
        doroŜkarza, splunął w bok i 
        postarał się nie myśleć. Jego 
        oczy fosforyzowały i paliły się 
        w ciemnościach jak oczy kota. 
        Według własnej diagnozy był 
        chory, cięŜko i moŜe 

Strona 21

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        nieuleczalnie, chory - poniewaŜ 
        taka miłość bezsprzecznie była 
        chorobą. Pomyślał cynicznie, Ŝe 
        jedyną radą byłaby szczepionka 
        przeciwmiłosna, zaczął więc 
        wyobraŜać sobie inne kobiety, 
        ale kaŜda z nich znów miała 
        bizantyjską twarz i wszystkie 
        były do siebie podobne. Złamany 
        na duchu i zniechęcony do swej 
        wyobraźni, westchnął: - Rebeko... 
          Kilka godzin temu wzdychał tak 
        samo, siedząc na kanapie razem z 
        nią i Widmarem. Zapadł zmierzch. 
        Raptem Widmar odezwał się:
          - Spotkałem dziś jakiegoś pana 
        w granatowej marynarce i letnich 
        flanelowych spodniach. Myślałem, 
        Ŝe to pan, doktorze.
          Chirurg odpowiedział:
          - DuŜo ludzi ubiera się w ten 
        sam sposób.
          - Ma się rozumieć. - Widmar 
        zakaszlał. Potem ni stąd, ni 
        zowąd zadał takie pytanie: - Czy 
        pan, panie doktorze, nie uwaŜa, 
        Ŝe etyka lekarska bardzo się 
        róŜni od normalnych poglądów na 
        moralność?
          Chirurgowi zrobiło się gorąco.
          - RóŜni się od ogólnie 
        przyjętej etyki? - powtórzył. - 
        Nie uwaŜam.
          - A ja uwaŜam - ciągnął stary 
        Widmar. - Lekarz zawsze okłamuje 
        chorych. To musi u niego potem 

        wejść w przyzwyczajenie i w 
        Ŝyciu prywatnym. 
          - Co to znaczy? - zapytał 
        chirurg gburowato.
          W pokoju robiło się ciemno. 
        Twarz kobiety siedzącej między 
        nimi wyglądała jak ikona. Widmar 
        pochylił się naprzód 
        przestraszony przypuszczeniem: 
        moŜe on ją w tej chwili 
        obejmuje? Pochylony naprzód 
        drgnął uradowany i uspokojony, 
        uczuł bowiem na swym kolanie jej 
        rękę. Krzyknął w duchu 
        rozpaczliwie jak umierający z 
        rozkoszy: "Jedyna moja!" Ręka 
        głaskała go po kolanie i 
        wszystkie troski i zmartwienia 
        stopniały natychmiast. "PrzecieŜ 
        taka ręka nie potrafi, nie moŜe 
        skłamać!" pomyślał z  

Strona 22

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        niezrozumiałą logiką.
          "Coś takiego między nimi w 
        pewnym momencie zaszło", 
        przypomniał sobie potem chirurg 
        Tamten, rozparty w doroŜce.
          - Panie, jedź pan uwaŜniej! - 
        krzyczał na doroŜkarza. Było 
        ciemno, zza rogu wyjechał 
        samochód, koń szarpnął, latarnie 
        zalały na chwilę doktora raŜącym 
        światłem i doktor o mały włos 
        nie wyleciał z doroŜki.
          - UwaŜaj! - krzyknął.
          - Co?! - zawołał doroŜkarz, 
        usiłując przekrzyczeć wicher.
          "Wydaje mi się czasem, Ŝe ten 
        stary czyta w mej duszy, moŜe 
        stąd powstaje we mnie poczucie 
        winy i niezasłuŜonego wstydu - 
        badał sam siebie chirurg, choć 
        miał juŜ dość tej sprawy. - Gdy 
        siedzieliśmy wszyscy troje 
        milcząc i gdy stało się to z 
        moim kolanem, zadał mi nagle 
        pytanie o etyce, jakby widział 
        wszystko w ciemnościach nie 
        gorzej niŜ w południe. To było 
        niepokojące i byłem juŜ 
        przygotowany na wiele róŜnych 
        rzeczy, chciałem nawet wyznać mu 
        wszystko. Na szczęście to 
        chorobliwe napięcie trwało 
        krótko, nic się nie stało. 
        Uczułem tylko, Ŝe Widmar 

        ucieszył się czymś 
        bezgranicznie. Odgadłem nawet, 
        Ŝe się uśmiecha jak człowiek 
        prawdziwie szczęśliwy, aŜ broda 
        mu drgnęła od uśmiechu. Nie było 
        wątpliwości, Ŝe coś pomiędzy 
        nimi zaszło w tej chwili. Ona 
        zwróciła ku niemu na sekundę 
        twarz, on pochylił się naprzód. 
        Potem wstał szybko i wówczas "to" 
        przestało męczyć moje kolano. 
        Widmar zapalił światło, podszedł 
        do nas. Twarz miał zmienioną, 
        przeistoczoną."
          Tak było w rzeczywistości i 
        chirurg nie mylił się. Jedno 
        dotknięcie smagłej, ciepłej ręki 
        wystarczyło, aby Widmar odrodził 
        się przynajmniej chwilowo. 
        "Rebeko - myślał mąŜ - po cóŜ 
        mnie tak męczysz?" Uczuł cięŜar 
        swych lat i przepaść leŜącą w 
        róŜnicy ich wieku. MoŜe to 

Strona 23

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wszystko dlatego, Ŝe jest za 
        stary? Ale czemu w takim razie 
        leciały na niego młode kobiety, 
        blondynki i brunetki, brzydkie i 
        ładne? 
          W rogach salonu zapaliły się 
        złote lampy. Widmar uprzejmie 
        poczęstował chirurga papierosem, 
        chirurg nie palił i pokiwał 
        przecząco głową. Wtedy stary 
        Widmar wciąŜ jeszcze zadowolony 
        i szczęśliwy powiedział:
          - Ale ja od razu poznałem, Ŝe 
        to nie był pan. 
          - Co takiego? - zaniepokoił 
        się chirurg Tamten.
          - Poznałem, Ŝe ten człowiek w 
        granatowej marynarce i 
        flanelowych spodniach to nie pan 
        - powtórzył Widmar prawie 
        pieszczotliwie. MoŜna było 
        pomyśleć, Ŝe tym oświadczeniem 
        chce zrobić gościowi największą 
        przyjemność.
          Rozmowa męŜczyzn toczyła się 
        gładko i nie zajmująco. Kobieta 
        milczała przez cały czas. Nikt 
        by nawet nie spostrzegł jej 
        obecności, gdyby emanujący z 
        niej erotyzm nie przypominał o 
        jej istnieniu. Słodkawy, mdły, 
        kojący, był rozlany po pokoju i 

        nie moŜna było mu się oprzeć. 
        "Zupełnie jak chloroform", 
        pomyślał chirurg rozleniwiony i 
        senny.
          Stary Widmar znowu poczęstował 
        chirurga papierosem, chirurg 
        powtórzył z przekąsem, Ŝe nie 
        pali, Widmar przeprosił i 
        zamknął papierośnicę z 
        trzaskiem. Patrzył przy tym 
        łagodnym wzrokiem 
        przebaczającego proroka, orli 
        nos miał naprawdę piękny. 
        Chirurg spojrzał mu w oczy 
        otwarcie i Ŝyczliwie, Widmar 
        dobrotliwie pogłaskał brodę, a 
        chirurg pogłaskał w kieszeni 
        chłodny browning. Wtedy mąŜ 
        pocałował Ŝonę w czoło, 
        przeprosił i wyszedł.
          - Bardzo przepraszam - 
        powiedział - mam duŜo spraw i 
        muszę dziś jeszcze pracować. 
          Stał za drzwiami przez kilka 
        chwil i sapał. Czy aby nie 

Strona 24

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        popełnił jakiegoś głupstwa? 
        Natychmiast przez głowę w szyku 
        prawie bojowym przedefiladowały 
        oddziały wstrętnych męŜczyzn. 
        Kyrie elejson! Chryste elejson! 
        I-go lekkokonnego pułku 
        rotmistrz Andrzej Rozjemczy, 
        ułan i zawadiaka, Ŝółtodziób, 
        porucznik Adaś, doktor medycyny 
        i szarlatanerii Zbigniew 
        Kroczyński i wielu innych, na 
        samym zaś końcu - dyrektor 
        Szpitala Wszystkich Świętych 
        chirurg Tamten... Chryste 
        elejson!
          Stary Widmar pomyślał, Ŝe 
        lista nazwisk moŜe przedłuŜyć 
        się w nieskończoność, jeŜeli nie 
        ma kresu kobiecej wszeteczności. 
          śona jego pozostała sam na sam 
        z chirurgiem. Milczała jak i 
        przedtem, i to milczenie 
        działało na niego bardziej 
        podniecająco niŜ wszystkie znane 
        mu perwersyjne pieszczoty. 
        Zresztą chirurg miał wraŜenie, 
        Ŝe coś mówiła, ale to było 
        jeszcze w obecności męŜa. 
        Wypowiedziała coś bardzo 
        głupiego, coś, co nie miało 

        Ŝadnego sensu, jeden z 
        beznadziejnie banalnych 
        paradoksów, w których lubowała 
        się i poza które nie sięgała. 
        Powiedziała coś w rodzaju: - 
        Najmniejszy procent męskości 
        posiada stuprocentowy męŜczyzna 
        - albo: - kobieta oddaje się 
        tylko temu, którego nie kocha. - 
        Było to bardzo przykre i chirurg 
        ze wstydem spojrzał na Widmara, 
        który widocznie przeŜywał ten 
        sam wstyd. Widmarowi i 
        chirurgowi zrobiło się nijako, 
        obaj nawet zaczerwienili się, 
        gdyŜ jednakowo silnie reagowali 
        na kobiecą głupotę.
          "Zresztą nic mnie to nie 
        obchodziło", konstatował chirurg 
        i przytrzymywał kapelusz. Kurz 
        zaprószył mu oczy, gdzieś wysoko 
        w niebie zamigotał księŜyc Ŝółty 
        i odpychający. Doktor Tamten 
        przetarł oczy i wymamrotał: 
          - CóŜ to za piekielny wiatr...
          "Ale gdy Widmar zamknął 
        papierośnicę i spojrzał na mnie 

Strona 25

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        spode łba, przeczułem moŜliwość 
        wielkiej przykrości i w celach 
        samoobrony sięgnąłem do 
        kieszeni. Co zaś do mózgu 
        kobiety, to nie obchodzi on mnie 
        nigdy, uwaŜam, Ŝe kobieta ma 
        ciekawsze organy." RozwaŜał w 
        ten sposób, chutliwy, rozpustny 
        i, co gorsza, trochę sztuczny i 
        nieszczery wobec swych ideałów. 
        Gdy zaś podjeŜdŜał do bramy 
        szpitalnej, wybiegł na jego 
        spotkanie młody asystent, a 
        wiatr podniósł do góry poły 
        białego fartucha. Chirurg Tamten 
        postarał się nie zauwaŜyć 
        asystenta, snuł w pośpiechu swe 
        myśli dalej, aby nikt mu nie 
        mógł przeszkodzić. "Wiedziałem 
        na pewno, Ŝe ten człowiek moŜe 
        mnie zadusić swymi rękami, choć 
        niewątpliwie czujemy do siebie 
        szczerą wzajemną sympatię." 
        Chirurg chciał jeszcze coś sobie 
        przypomnieć, rzecz, jak mu się 
        wydawało, waŜną i nie cierpiącą 
        zwłoki, ale nie miał juŜ czasu 
        na to. Do doroŜki wskoczył 

        asystent. Biały fartuch jego był 
        poplamiony i śmierdział 
        jodoformem. Asystent rzekł:
          - Panie dyrektorze, u 
        dwudziestego siódmego 
        temperatura trzydzieści dziewięć 
        i sześć i symptomy zapalenia 
        otrzewnej.
          Chirurg Tamten westchnął i 
        wypowiedział kilka słów szeptem. 
        Asystent nie dosłyszał, czy były 
        to słowa pokory, czy teŜ chirurg 
        wyłajał kogoś pod nosem 
        najplugawszymi wyrazami. Lecz 
        dyrektor szpitala Tamten juŜ 
        zeskakiwał z doroŜki prędki i 
        Ŝwawy, jak gdyby kręgosłup jego 
        był z gumy. Skradającym się, z 
        lekka tańczącym krokiem wbiegł 
        na schody przed frontowymi 
        drzwiami, nucąc lekkomyślnie: 
        "Rebeko, Rebeko, cóŜ na nas 
        czeka?" W tyle szedł asystent i 
        mówił:
          - Taki wiatr za tydzień 
        wymiecie wszystkich chorych na 
        tamten świat.
          Dyrektor odpowiedział w 
        roztargnieniu i nie przypisując 

Strona 26

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        znaczenia własnym słowom:
          - Owszem, owszem. MoŜe nawet 
        zdrowym ludziom Ŝycie połamać. 
          A gdy po upływie właśnie 
        tygodnia przypomniał sobie to 
        bezsensowne powiedzenie, myśli 
        jego pobiegły w kierunku 
        mistycznym i nasuwał mu się 
        wniosek, Ŝe pewne słowa, 
        wypowiedziane w pewnym nastroju, 
        nabierają znaczenia proroctwa. 
          Chirurg Tamten zamknął za sobą 
        drzwi i po raz ostatni spojrzał 
        przez szybę na Ŝółty, drŜący jak 
        w febrze księŜyc. 
          Asystent juŜ podawał 
        chirurgowi fartuch. Dyrektor 
        Tamten pogwizdywał wesołą 
        murzyńską piosenkę. Dwudziestego 
        siódmego wieźli po korytarzu na 
        kółkach. Siostra szorowała i 
        myła ręce.

          Na ten sam Ŝółty księŜyc, 
        zjawiający się i znikający bez 
        ustanku, patrzył ze swego 

        podwórka nieszczęśliwy krawiec, 
        Abraham Gold. 
          Krawiec wrócił do domu od razu 
        po tej dziwnej przygodzie w 
        knajpie. Z kawiarni wyskoczył, 
        raczej wyfrunął jak wypłoszony 
        ptaszek, a wiatr podchwycił go i 
        potem pchał przez cały czas 
        wzdłuŜ ulicy. Krawiec podniósł 
        kołnierz podartej marynarki, 
        przeraŜony, Ŝe moŜe się łatwo 
        zaziębić, "niczym robotnik w 
        fabryce". "I tu, i tam gorąco, i 
        tu, i tam przeciąg - porównywał 
        Ŝałośnie - o przeziębienie 
        bardzo łatwo, a wyzdrowieć to 
        tylko łajdak potrafi."
          Myśli te, powstające 
        mechanicznie, nie zatrzymywały 
        jego uwagi. Tak samo 
        mechanicznie powtarzał:
          - Cacaca, cacaca, jaki to 
        skandal.
          Zmartwiony i przygnębiony 
        wszedł na swoje podwórze, 
        zobaczył dzieci siedzące na 
        ganku i powiedział:
          - Anielka i Boruch, podczas 
        takiego wiatru trzeba siedzieć w 
        domu, bo mogą pęknąć płucka i z 
        gardła wtenczas wyleje się cała 

Strona 27

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        krew.
          Dziewięcioletni Boruch 
        pomyślał na to: "Jaki ty jesteś 
        głupi. Ja właśnie chcę, Ŝeby 
        wylała się krew gardłem, Ŝeby  
        zobaczyć, jak to wygląda. 
        Zupełnie nie wiesz, co jest 
        ciekawe". Mała Anielka zaś 
        zaczęła płakać:
          - Tata, on mnie bił przez 
        cały czas, jak ciebie nie było.
          - Po cóŜ ty ją bił? - jęknął 
        krawiec. - Ja tobie ucho za to 
        oberwę.
          Anielka przyglądała się tej 
        scenie z ciekawością, nie 
        wiedziała sama, po co skłamała, 
        ale kłamstwo takie zawsze 
        sprawiało jej przyjemność.
          Na podwórku u krawca Golda 
        rosła jarzębina, jej purpurowe 
        grona huśtały się na gałęziach. 
        RóŜnokolorowe liście pstrą 
        chmurą kręciły się ponad gankiem.

          - Chodźcie, dzieci, do pokoju! 
        - naglił krawiec. MoŜna było 
        przypuścić, Ŝe boi się, aby 
        wiatr nie porwał go razem z 
        dziećmi i liśćmi i nie poniósł 
        ich gdzieś poza miasto. 
          W mieszkaniu czuć było pleśnią 
        i naftaliną. W jednym pokoju 
        była kuchenka, stał stół i dwa 
        łóŜka. W drugim była krawiecka 
        pracownia. W tym drugim pokoju 
        wisiały na ścianaach obrazki z 
        Ŝurnalów mód, wyobraŜające 
        młodych, szykownych panów. W 
        kącie stał czarny manekin, na 
        stole leŜały rozprute spodnie, 
        na dwóch krzesłach - deska do 
        prasowania i duŜe Ŝelazko.
          - Czy stryj Izaak nie wracał 
        jeszcze z elektrowni? - spytał 
        krawiec Gold.
          - Nie - odpowiedział Boruch.
          - Tak! - skłamała Anielka.
          - Kto z was kłamie? - zapytał 
        krawiec, zmęczony i wciąŜ 
        nastraszony.
          - Ja! - powiedział Boruch, a 
        siostrzyczka spojrzała na niego 
        rozbawiona. Rudy chłopak wydawał 
        się jej zawsze trochę wariatem. 
        Miał wrodzony wstręt do 
        kłamstwa, lecz chętnie kłamał, 
        jeŜeli mógł tym przysłuŜyć się 

Strona 28

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        komuś. Lubił takŜe, Ŝeby ktoś 
        popełnił świństwo, aby tego 
        kogoś ratować od hańby własnym 
        poświęceniem. Był bezsprzecznie 
        dziwakiem. Niedawno otrzymał od 
        jakiejś zamoŜnej pani duŜego 
        konia na biegunacah, ale nie 
        mógł się nim bawić, poniewaŜ 
        dostawał zawrotów głowy i spadał 
        z tego konia na ziemię. Po 
        takich upadkach długo nie mógł 
        oprzytomnieć, leŜał zwykle 
        pośrodku podwórka i krzyczał, i 
        cały podrygiwał. W następstwie 
        zapomniał tabliczki mnoŜenia. 
        Ojciec krzyczał, ile jest siedem 
        razy osiem, Boruch odpowiadał 
        szczerze, Ŝe nie wie, i oczy 
        jego zezowały przeraźliwie i 
        męcząco. Tego nieszczęsnego 
        konia na biegunach, na którym 
        nie mógł jeździć, wyniósł na 

        ulicę i ofiarował go wszystkim 
        znajomym dzieciom. Było to 
        wczesnym rankiem w niedzielę czy 
        święto, na zŜółkłych, jesiennych 
        drzewach siedziały wrony, 
        chodnik koło domu był usłany 
        suchymi liśćmi. Rudy 
        dziewięcioletni Boruch, 
        bełkocząc coś niezrozumiałego i 
        tragicznego, wyniósł konia za 
        furtkę. Zaniepokojone wrony 
        zleciały z drzew z krakaniem. 
        Maleńki Boruch podniósł do góry 
        rudą, guzowatą głowę i spojrzał 
        w rozsłoneczniony błękit. Potem 
        krzyknął głośno na całą ulicę.
          - Kto chce mego konia? - i 
        postawił go pośrodku chodnika.
          Wtedy z podwórka wybiegła 
        Anielka, brudna i czarna jak 
        kominiarz, i zawołała z wyrzutem:
          - Boruch, wariat, taki koń 
        kosztuje! Za ten koń dostaniesz 
        sto złotych i jeden metr 
        szewiotu!
          Przybiegły z sąsiednich domów 
        chłopaki i dziewczynki, śmiały 
        się z Borucha i jego konia, 
        potem dwóch dorosłych chłopaków 
        usiadło na tego konia, koń 
        zachwiał się na cienkich 
        nóŜkach, jak oszalały zahuśtał 
        się na biegunach i nagle zawalił 
        się pod nimi. Wrony latały nad 
        dzieciakami, a błękit niebios, w 

Strona 29

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        który patrzał Boruch, wydawał 
        się czarny i chłodny jak 
        studnia. Anielka podbiegła do 
        jakiegoś przechodnia, starszego 
        pana. Pan zdziwił się:
          - Dlaczegoś taka brudna?
          Anielka skłamała zrozpaczona:
          - Mnie kominiarz wrzucił do 
        komina!
          Dzieciaki tymczasem wyciągały 
        włosy z końskiego ogona, chłopcy 
        krzyczeli: "Huź-ha!" a wśród 
        nich ruda, ognista głowa Borucha 
        wyglądała jak marchewka 
        wyrzucona przez kogoś na 
        śmietnisko. Potem zaproponowano 
        urządzić koniowi pogrzeb... Ale 
        nie jest to waŜne.
          Krawiec Abraham Gold rozpalił 
        ogień pod blachą, obrał 

        ziemniaki i umył rondel.
          - Nigdy nie mogę się połapać, 
        które z was kłamie - powiedział.
          Piec dymił. Oczy krawca 
        łzawiły, co chwila kaszlał i 
        wycierał nos. Boruch zbliŜył się 
        do niego, przyjrzał się uwaŜnie 
        i stwierdził rzeczowo:
          - Tata znów płacze.
          Maleńki krawiec siedział w 
        kucki zgarbiony. Milczał. 
        Dziewięcioletni Boruch 
        powiedział:
          - Wszyscy ludzie, którzy 
        płaczą, mają w takim razie 
        dymiące piece.
          Na to krawiec pokiwał głową z 
        zachwytem, wyszeptał przez łzy:
          - Cacaca... 
          Wtem drzwi rozwarły się z taką 
        siłą, Ŝe na blasze podskoczył 
        rondel, a w szafie brzękło 
        szkło. To przyszedł brat krawca, 
        elektrotechnik Izaak Gold. DuŜy, 
        barczysty, w granatowej bluzie 
        stanął na progu.
          - Dobry wieczór - powiedział. 
        Głos miał ochrypły, wilgotny.
          Krawiec nie odpowiadał.
          - Dobry wieczór - powtórzył 
        elektrotechnik i słowa jego 
        rozbrzmiały po mieszkaniu, a 
        potem wyrwały się przez otwarte 
        drzwi na ulicę.
          - To dobrze, Ŝe znów 
        przyszedłeś - wyszeptał krawiec 
        i nie wstając z podłogi powoli 

Strona 30

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        odwrócił się. 
          Boruchowi zapewne wydało się 
        to zabawne, gdyŜ raptem zaśmiał 
        się nerwowo:
          - Haha! 
          W czajniku syczała woda, 
        ziemniaki gotowały się. Krawiec 
        wziął brata Izaaka pod rękę i 
        zaprowadził do sąsiedniego 
        pokoju. Tam nagle krawiec 
        przypomniał sobie chirurga 
        Tamtena. Potem coś jeszcze 
        skojarzyło się w jego umyśle z 
        tym chirurgiem i krawiec uczuł 
        ponowny strach. Dolna szczęka mu 
        drgała. Bał się wszystkiego. 
        Nawet spodnie leŜące na stole 
        wywoływały w nim dziki lęk. 

        Wydało mu się, Ŝe spodnie są 
        nogami znajomego pana, który 
        zaraz zeskoczy ze stołu i 
        zacznie go ścigać. Wreszcie 
        uspokoił się trochę. 
          - Izaak - sapnął - ja myślałem 
        jeszcze o tym, Ŝe ty jesteś rudy. 
          Podniósł do góry lampkę, 
        oświetlił twarz brata, zobaczył 
        znajome rysy, piegi i rude 
        włosy. Oczy były takŜe chabrowe.
          - To cóŜ z tego? - rzekł 
        elektrotechnik. Potem dodał. - 
        Mówię ci, Ŝe nigdy twoja Ŝona 
        mnie nie obchodziła. Nie 
        patrzyłem się nawet na 
        nieboszczkę. 
          - Cacaca - wyszeptał krawiec 
        zawstydzony - a jednak Boruch 
        jest bardzo do ciebie podobny. 
          Ani ona, ani ja nie mieliśmy 
        rudych włosów... Przepraszam cię 
        bardzo...
          Krawiec usiadł na niziutkim 
        stołku, lampka drgała w jego 
        ręku. Za drzwiami przez szparkę 
        podglądał Boruch i dławiąc się 
        mówił do siostry:
          - Patrz, jamnik, jamnik...
          Nie słyszał, o czym rozmawiali 
        bracia: wiatr za oknami wył, 
        bracia mówili prędko i 
        niewyraźnie, woda w czajniku 
        bulgotała coraz głośniej. Potem 
        stryj Izaak wstał i westchnął:
          - O tym trzeba będzie jeszcze 
        pomyśleć. Wszystko jedno, kaŜdy 
        zarabia, jak moŜe.
          - Słyszysz? - powiedziała 

Strona 31

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Anielka. Była to mała, rozsądna 
        kobiecina i wszystko, od 
        kłamstwa i wyrachowania 
        począwszy, tkwiło w niej w 
        stanie zarodkowym.
          Elektrotechnik Izaak na 
        odchodnym powtórzył:
          - Trzeba zarabiać, gdzie się 
        da, inaczej zdechniesz z głodu 
        razem z dziećmi. Ja ci nic nie 
        będę pomagał, jeŜeli mnie 
        wyrzucą z elektrowni.
          - Tak, tak, rozumiem - i 
        wstrętny, śmierdzący starzec 
        odprowadził brata do drzwi.
          Potem jedli ziemniaki ze 

        śledziem. Głowa Anielki opadła 
        nagle na stół, łokcie miała na 
        stole oparte.
          - Taki skandal - powiedział 
        krawiec - taka duŜa dziewczyna, 
        a zasnęła przy stole. - Wziął ją 
        na ręce i odniósł do łóŜka. - 
        Boruch, kładź się takŜe!...
          A gdy chłopak zasnął, krawiec 
        obudził go lekkim 
        szturchnięciem. Zresztą było to 
        znacznie później, koło północy.
          Przedtem krawiec jeszcze długo 
        pracował. Musiał przenicować 
        spodnie klienta, robota bardzo 
        pilna, choć wiedział z całą 
        pewnością, Ŝe klient tych spodni 
        nie potrzebuje zupełnie. Parę 
        razy wstawał i podchodził do 
        okna. Przez okno widział czarne 
        podwórze, czarny płot, a za 
        płotem czarną, dwupiętrową 
        kamienicę. Niepokoiło go coś 
        bardzo. Wyszedł wreszcie na 
        podwórko. Jarzębina skrzypiała i 
        jęczała. Ukazał się księŜyc i 
        znowu zniknął. Krawiec stał na 
        podwórku dość długo. Dopiero 
        potem, gdy wrócił do pokoju, 
        spodnie leŜały na stole jak 
        czyjeś nogi. Obudził Borucha 
        łagodnym szturchnięciem:
          - Ty byś chciał być 
        inŜynierem, Boruch?
          - Uhu.
          Krawiec pokiwał głową 
        niedowierzająco, jego wzrok 
        wyraŜał tęsknotę.
          - A ile będzie siedem razy 
        osiem? Nie wiesz? No, ja cię 
        bardzo proszę, moŜe ty jednak 

Strona 32

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        pamiętasz.
          Ale Boruch powtarzał uczciwie, 
        Ŝe nie pamięta.
          - JakiŜ z ciebie moŜe być 
        inŜynier, ech!
          Tak, niełatwo tu było oszukać 
        siebie i uciec od 
        rzeczywistości. O tym właśnie 
        rozmyślał krawiec Gold wówczas 
        jeszcze, gdy stał pośrodku 
        podwórka i przyglądał się 
        sąsiedniej kamienicy.
          Na pierwszym piętrze, zaraz 
        nad płotem, było okno, o tej 

        porze juŜ nie oświetlone. Lecz 
        krawiec odgadł po ciemku zarys 
        jasnej firanki, która jak zawsze 
        była zasunięta szczelnie.
          Jarzębina jęczała jak Ŝywa, 
        chmury mknęły po niebie, wzdłuŜ 
        ulicy dudniły koła. Krawiec Gold 
        spojrzał na księŜyc, ten jakby 
        naigrawając się z niego, mrugnął 
        do niego okiem. Lecz krawiec nie 
        zwracał na nic uwagi, myślał 
        tylko o tym, Ŝe syn jego nigdy 
        nie będzie inŜynierem, ale 
        pozostanie na całe Ŝycie idiotą. 
        WzdłuŜ jezdni dudniły koła 
        doroŜki, doroŜkarski koń potykał 
        się i parskał. Wówczas zza węgła 
        trąbiąc wyjechało auto, człowiek 
        wychylił się z doroŜki i 
        krzyknął:
          - Panie, jedź pan uwaŜniej!
          W doroŜce jechał chirurg 
        Tamten i krawiec słyszał, jak 
        gwizdał wesołą murzyńską 
        piosenkę. Modna piosenka 
        przypomniała krawcowi muzykę w 
        kawiarni, kawiarnia przypomniała 
        mu starego Widmara z jego 
        sprawami i znowu myśli potoczyły 
        się w kółko.
          Patrzył upartym, 
        zahipnotyzowanym wzrokiem w okno 
        pierwszego piętra sąsiedniej 
        kamienicy, oparł się plecami o 
        jęczącą jarzębinę i pomyślał, Ŝe 
        takie sobie zwyczajne okno o 
        zasłoniętej firance moŜe być dla 
        jednych szczęściem, a dla innych 
        nieszczęściem. 

          W tę noc wiatr oderwał 
        okiennicę z domu Widmara i 
        rzucił ją w krzaki. Druga połowa 

Strona 33

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        zawisła na jednym zawiasie i 
        łomotała w ramę okienną 
        przeraźliwie i błagalnie, jak 
        gdyby prosiła, Ŝeby ją zdjęto i 
        wniesiono do domu. Nad ranem, 
        zniecierpliwiony hałasem, Widmar 
        wyszedł w piŜamie do ogrodu i 
        wyrwał nieszczęsną okiennicę 
        razem z zawiasem.
          Był świt. Widmar spał tylko 
        dwie godziny, we śnie widział 
        potworne koszmary, lecz wolał te 

        koszmary od rzeczywistości. 
          W gabinecie Widmara lampa 
        paliła się przez całą noc, w 
        powietrzu wisiały smugi 
        tytoniowego dymu. Widmar 
        siedział koło biurka i czytał do 
        późnej nocy pamiętniki Zofii 
        Dubilanki.
          Z początku, gdy wiedział, Ŝe o 
        trzy pokoje siedzi jeszcze jego 
        Ŝona z chirurgiem, litery 
        zlewały się w jedną czerwoną 
        plamę i nie rozumiał ani słowa. 
        W pewnej chwili chciał wstać i 
        pójść do salonu, powstrzymał się 
        od tego tytanicznym wysiłkiem 
        woli. "Nigdzie nie pójdę. Muszę 
        przeczytać do końca, choćby mnie 
        kosztować to miało Ŝycie." 
        Pamiętnik zmarłej kobiety był 
        zemstą jej zza grobu. Dostał się 
        on do rąk Widmara dopiero dziś, 
        w rocznicę jej śmierci, ale 
        zdołał w ciągu kilku godzin 
        zdecydować o jego losie. 
        Okoliczności były następujące:
          Po obiedzie, gdy Widmar leŜał 
        na werandzie, rozległ się 
        dzwonek z ulicy, wyszedł stróŜ i 
        Widmar słyszał, jak stróŜ 
        zapytał:
          - Po co dzwonisz z ulicy? 
        PrzecieŜ do państwa wchodzi się 
        nie przez bramę, tylko przez 
        drzwi.
          Chłopięcy głos odpowiedział:
          - Muszę przejść do pana 
        Widmara przemysłowca przez ogród.
          - Przez ogród? Idź, mówię ci, 
        naokoło!
          Nastąpiła sprzeczka, słychać 
        było cięŜkie pomruki wymyślania. 
        Widmar wstał, aby pójść 
        zobaczyć, co się tam dzieje, ale 
        w tej samej chwili jakiś chłopak 

Strona 34

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wbiegł na werandę:
          - Czy pan przemysłowiec? - 
        Potem wręczył Widmarowi paczkę i 
        dodał: - To dla pana anonimowe 
        papiery! Do widzenia! - Chłopak 
        zniknął równie niespodzianie, 
        jak się pojawił. 
          "Co za kawał?" pomyślał 
        Widmar. Otworzył paczkę i nagle 
        zrobił się fioletowy. śyły na 

        szyi nabrzmiały, serce znowu 
        waliło jak opętane. - Uff - 
        sapał - uf! - W paczce znalazł 
        zeszyt, na którym było napisane 
        znajomym charakterem pisma "O 
        zdradzie". - CóŜ to znaczy? - 
        Chrapnął. Otworzył zeszyt i 
        zrozumiał. Był to pamiętnik 
        Zofii Dubilanki. "Czego ona ode 
        mnie chce po śmierci?" pomyślał, 
        choć jego chore serce w lot się 
        domyśliło całej prawdy. 
        Podejrzewając najgorsze, zaczął 
        czytać. Z początku znalazł opis 
        swego ślubu, historię poznania z 
        Ŝoną i plotki, jakie się w 
        mieście wytworzyły wokoło ich 
        miłości. Wielu rzeczy nie 
        zrozumiał. - Babskie brednie - 
        burknął, wiele rzeczy było 
        ohydnych, nie do strawienia.
          - To są obelgi! - wołał. - Jak 
        ona śmie takie rzeczy o mojej 
        Ŝonie wypisywać? Paszkwil! 
          Na schodach werandy pojawił 
        się stróŜ:
          - Czy pan mnie wołał?
          Widmar trzasnął pięścią w 
        stół, był aŜ czarny z gniewu.
          - Wołałem! Wołałem: paszkwil! 
        - zaryczał na cały ogród. - 
        Paszkwil i precz stąd! - Chciał 
        natychmiast zniszczyć 
        pamiętnik. Dla wspomnienia 
        zmarłej nie czuł Ŝadnego 
        poszanowania. Ordynarna baba! - 
        wrzeszczał na cały dom. - 
        Przekupka!... - Nagle szlachetne 
        jego oburzenie przeistoczyło się 
        w stare, znajome dobrze uczucie.
          Była to zazdrość 
        najprzedniejszego gatunku, 
        lepka, sprytna i piorunująca, 
        jednocześnie miała w sobie 
        ukrytą słodycz, której zawsze 
        ulegał. Obejrzał się za siebie, 
        na werandzie nikogo nie było, co 

Strona 35

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        chwila zrywał się wiatr, w 
        ogrodzie dopalały się jesienne 
        krzaki. Zaczął przerzucać 
        pamiętnik z gorączkowym 
        pośpiechem. JeŜeli pisała, to 
        przecieŜ nie bez jakiejś 
        podstawy. Szukał i wertował, 
        nagle znalazł całą prawie stronę 

        zapisaną nazwiskami.
          To było straszne! - 
        NiemoŜebne! - Zawołał. Trzymał 
        się za serce, lewy bok mu 
        wydymało, przez chwilę myślał, 
        Ŝe skona. - NiemoŜebne! - Długą 
        listę nazwisk czytał wzdłuŜ i 
        wszerz.
          - Cała litania! - wykrzyknął. 
        - Spis zaczyna się od ułana 
        Adasia! - Co za sprośne imię! - 
        Potem rotmistrz Rozjemczy, potem 
        major itd. itd. - Prostytutka, 
        zwyczajna prostytutka - 
        powtarzał, a w oczach stanęły 
        mu łzy. 
          Musiał być zresztą na to 
        przygotowany - musiał 
        odpokutować własną 
        lekkomyślność. Dwa lata temu,  
        gdy zaledwie ją poznał, 
        ostrzegano go przed tą kobietą. 
        Nie posłuchał wówczas, więc musi 
        ponosić skutki.
          - Prostytutka - mamrotał i 
        groził pięścią. W głowie mu się 
        kręciło, pałające krzaki ogrodu 
        tańczyły w oczach.
          Po chwili jednak wrócił do 
        względnej równowagi. "Zgoda - 
        myślał - wiem przecieŜ od niej 
        samej, Ŝe miała przede mną 
        kochanka, wszak nie kryła się z 
        tym..." Wtem przypomniał sobie, 
        jak niedługo po ślubie 
        dowiedział się z opowiadań o 
        jakimś ułanie. Przybiegł do domu 
        szarpany przez ból i namiętność. 
        - Rebeko - rzekł - nic juŜ nie 
        chcę słyszeć o twej przeszłości! 
        - Spojrzała na niego spokojnie i 
        prosto, nic z jej oczu nie 
        moŜna było wyczytać. - To nie 
        słuchaj - odpowiedziała. - Nie 
        mogę nie słuchać, kiedy wszyscy 
        wokoło jak na złość tylko o tym 
        mówią! - To ci się tylko zdaje. 
        - Nie chcę, Ŝebyś ze mną mówiła 
        takim tonem! - rozgniewał się 

Strona 36

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        raptem. Wtedy zamilkła. 
        Popatrzył na nią prawdziwie z 
        nienawiścią. - Kto był ten ułan? 
        - spytał brutalnie. Milczała. - 
        Kto był ten ułan, pytam! - 
        PołoŜyła mu rękę na kolanie - i 

        po kwadransie powiedziała: - 
        Mówiłam ci juŜ przecieŜ, Ŝe 
        nikogo nie kocham oprócz ciebie, 
        a przed tobą Ŝyłam tylko z 
        jednym człowiekiem. - Uczuł od 
        razu, Ŝe kłamie. "Kłamiesz!" 
        Chciał krzyknąć i wtedy scena 
        zaczęłaby się od początku, lecz 
        spojrzał jej w oczy i pomyślał:    
        "Nie, takie oczy nie mogą 
        kłamać". Spojrzenie jej było 
        jasne i proste, ale jak gdyby od 
        wewnątrz puste, jak gdyby 
        stamtąd wyjrzała na niego 
        próŜnia. Pomyślał, Ŝe gdy 
        otwiera powieki - otwiera drzwi 
        do jakichś ciemnych pokoi, 
        które, jak to wiedział teraz, 
        były pełne cieni nieuchwytnych 
        męŜczyzn.
          Znowu obudził się w nim 
        szlachetny odruch, był w głębi 
        moralnym człowiekiem i starał 
        się nie posądzać o niemoralność 
        innych ludzi. Postanowił pójść 
        do Ŝony, pokazać pamiętnik i 
        oświadczyć, Ŝe nie wierzy 
        niczemu. Zapukał więc do jej 
        drzwi. Nikt nie odpowiadał. 
        "MoŜe jest w salonie?" - lecz i 
        tam Ŝony nie było. Wtedy 
        przeszedł po całym domu 
        ogarnięty niepokojem. Wreszcie 
        zaczął biegać tam i z powrotem, 
        rozsadzając mieszkanie krzykiem 
        i rozpaczą. Drobne fakty 
        dotyczące jej zachowania nabrały 
        raptem głębokiego, ukrytego 
        sensu, potwornego znaczenia, 
        wszystko świadczyło o 
        niewątpliwej zdradzie. - Dokąd 
        ona poszła? - krzyczał. - Dokąd 
        ona codziennie o tej samej porze 
        chodzi? I co znaczy ta przyjaźń 
        z lekarzem? 
          Powziął postanowienie i 
        wściekły i ponury wyszedł z 
        domu. Usiadł na ławce w parku 
        miejskim - park był pusty, 
        wicher zamiatał aleje. 
        Przytłoczony nawałem wprost 

Strona 37

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        rewelacyjnych odkryć, Widmar im 
        dłuŜej zastanawiał się nad 
        pewnymi faktami, tym więcej 
        podziwiał własną ślepotę. Przede 

        wszystkim - tajemnicze znikania 
        z domu. Po drugie - jej samotne 
        spacery. Wreszcie ten chirurg. 
        Potem, o czym - u licha - mówił 
        krawiec? Przyniósł do miary 
        ubranie, stał w przedpokoju nie 
        dłuŜej niŜ kwadrans, lecz zdąŜył 
        pozostawić za sobą piętno 
        niesmaku i ciemnych aluzyj. O 
        czym on mówił?
          Wówczas niespodzianie ujrzał 
        zbliŜającego się krawca, 
        pomyślał: "W tym widzę palec 
        boŜy". Krawiec skierował się w 
        stronę fontanny. Widmar zawołał:
          - Chodź pan tutaj!
          Chwycił go za rękaw i powlókł 
        za sobą do kawiarni. Lecz do 
        ostatecznej rozmowy nie doszło, 
        gdyŜ krawiec zaczął jakoś 
        kręcić. Widmar powiedział:
          - Nie wiem, moŜe nie miałeś 
        Ŝony i nie znasz męki. - 
        Przyłapał siebie, Ŝe palnął 
        głupstwo, i krzyknął wściekły: - 
        Nie ma Ŝadnej męki. Chcę tylko 
        prawdy! Prawdy! - Gotów był na 
        największą podłość, byle się tej 
        prawdy dowiedzieć. 
          Chodziło o to, Ŝe w pamiętniku 
        oprócz listy istniejących czy 
        zmyślonych amantów, oprócz 
        brudnych spraw przeszłych, które 
        w gruncie rzeczy mógłby nawet 
        Ŝonie darować, przeczytał 
        potworną plotkę, dotyczącą juŜ 
        obecnego jej Ŝycia. Zofia 
        Dubilanka pisała:
          "W szpitalu dowiedziałam się, 
        Ŝe tej kobiecie robiono niedawno 
        operację. Z początku mówiono, Ŝe 
        ślepej kiszki, potem, Ŝe 
        dołączyły się jakieś komplikacje 
        kobiece... Lecz opowiadają 
        takŜe, Ŝe było to w istocie 
        całkiem co innego... JeŜeli to 
        jest prawda i jeŜeli Widmar nic 
        o tym nie wie, to znaczy, Ŝe ona 
        zdradzała go juŜ będąc jego 
        Ŝoną. Obliczyłam to na palcach."

          Gdy wieczorem Widmar 
        przypomniał sobie o tym ustępie, 

Strona 38

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wyjął papierośnicę i ni stąd, 
        ni zowąd zapytał chirurga 

        Tamtena:
          - Czy pan nie uwaŜa, panie 
        doktorze, Ŝe etyka lekarska 
        bardzo się róŜni od normalnych 
        poglądów na moralność?
          Z przyjemmnością stwierdził, 
        Ŝe chirurg był tym pytaniem 
        wyraźnie zaskoczony. Nie 
        zauwaŜył jednak, jak na nie 
        zareagowała Ŝona, gdyŜ wówczas 
        właśnie dotknęła jego kolana, a 
        on na chwilę zapomniał o 
        wszystkim. Uprzytomnił sobie 
        teraz, Ŝe ta pieszczota mogła 
        być zwyczajną kalkulacją. Wtedy 
        zaś opuścił ich uspokojony i 
        trochę rozkrochmalony. "Niech 
        się dzieje, co się ma dziać!" 
        Śpieszył do gabinetu, aby 
        przeczytać pamiętnik do końca. 
          W biurku znalazł list Ŝony, 
        pisany do niego mniej więcej rok 
        temu, tuŜ przed jej operacją. 
        List był pełen czułostkowości i 
        głupich paradoksów, z którymi 
        nie mógł się pogodzić nawet w 
        chwilach największego 
        zamroczenia miłosnego. Poza tym 
        o faktach w liście było bardzo 
        mało.
          "...badał mnie chirurg Tamten. 
        Mówią o nim, Ŝe znakomitość, ale 
        jak wszyscy znakomici ludzie 
        wygląda nie znakomicie. Orzekł, 
        Ŝe miałam lekki atak ślepej 
        kiszki i Ŝe operacja na razie 
        jest zbyteczna. Więc bardzo cię 
        proszę, nie przyjeŜdŜaj i nie 
        denerwuj się. Gdy wrócisz po 
        załatwieniu swych spraw, 
        ustalimy termin ewentualnej 
        operacji. Nie boję się jej, bo i 
        tak mnie licho nie weźmie..." 

          Teraz Widmar starał się 
        przypomnieć sobie dokładnie, w 
        jakich okolicznościach to 
        wszystko się odbyło. śonę 
        pozostawił zdrową, lecz jak to 
        sobie obecnie uprzytamniał, 
        nieco jak gdyby zmienioną czy 
        niespokojną. Po sześciu czy 
        siedmiu tygodniach otrzymał 
        niepokojącą wiadomość, Ŝe 
        zachorowała. Zerwał natychmiast 

Strona 39

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        pertraktacje ze wspólnikami i 
        zatelegrafował, Ŝe wraca. Nie 
        pozwoliła mu jednak wrócić, 
        wstrzymała go depeszą, a potem 
        wysłała ten list. "Musisz 
        doprowadzić do końca swe 
        interesy - ja tego chcę!"
          Pamiętał, Ŝe zdziwiła go i 
        wzruszyła taka troska o jego 
        sprawy, było to u niej nowe. Nie 
        przypuszczał wówczas, Ŝe idzie 
        tu całkiem o co innego. Chodziło 
        po prostu o to, by pozostał w 
        stolicy jak najdłuŜej. Mgliste 
        podówczas okoliczności wydawały 
        się dziś jasne, jeŜeli tłumaczyć 
        wszystko właśnie z tego punktu 
        widzenia. Było oczywiste, Ŝe jej 
        bardzo zaleŜało na tym, by mąŜ 
        przyjechał juŜ po operacji. A 
        jeŜeli tak, to znaczy, Ŝe 
        przypuszczenia Zofii Dubilanki 
        są słuszne.
          Uczuł, Ŝe gotów przebaczyć 
        Ŝonie całą jej przeszłość, Ŝeby 
        tylko być pewnym, Ŝe tak nie 
        jest, Ŝe plotki nie mają 
        podstawy i Ŝe od czasu ich 
        współŜycia nie zdradziła go ani 
        razu. Tęsknił. Fizyczne 
        wspomnienie lekkiej pieszczoty, 
        przeŜytej dzisiejszego wieczoru 
        na kanapie, rozczuliło go nawet 
        mimo woli. Ale od razu skończył 
        z tym zabawnym w jego połoŜeniu 
        rozczuleniem. Aby dodać sobie 
        siły, otworzył pamiętnik na 
        stronicy, na której Zofia 
        Dubilanka opisywała szczegółowo 
        słyszaną przez siebie plotkę. 
        Wzdrygał się z obrzydzeniem. 
        "Nie, teraz to juŜ wszystko 
        skończone. Dowiem się prawdy, 
        jakakolwiek ona będzie." 
        Zadowolony pomyślał o swoich 
        planach w stosunku do krawca. 
        "O, ten mi się przydał w sam 
        raz! Ha ha, powiada - okno! 
        Okno?!"
          Światło w Ŝarówce zrobiło się 
        czerwone i ciemnawe, w 
        elektrowni prawdopodobnie 
        zmieniono prąd, dym tytoniowy z 
        papierosów, który snuł się po 
        gabinecie, stał się liliowy. Do 

Strona 40

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        drzwi zapukano.
          - Kto tam? - zapytał Widmar i 
        znowu uczuł, Ŝe przeklęte chore 
        serce ścisnęło się kurczowo. 
        "Będzie atak", pomyślał.
          Prąd w elektrowni zmieniono, 
        Ŝarówka paliła się jasno, dym 
        tytoniowy był złoty. W drzwi 
        pukano nadal, Widmar otworzył je 
        i chował pamiętnik do bocznej 
        kieszeni. Weszła Ŝona.
          - Nie wchodź, nie wchodź! - 
        krzyknął.
          Trzymał się za serce i za 
        pamiętnik jednocześnie. 
          - Czuję się nieszczególnie - 
        wyjęknął - ale proszę cię, nie 
        zwracaj na to uwagi. 
          O mało nie stracił 
        przytomności. Patrzył na Ŝonę 
        wybałuszonymi oczami i podziwiał 
        - gdzie, do kaduka, podział się 
        jej urok? W istocie. Wydała mu 
        się przez sekundę prawie 
        brzydka, zresztą zbiegło się to 
        u niego z nowym zawrotem głowy, 
        więc oczom swoim nie wierzył. 
        Kto wie, moŜe i słusznie, bo po 
        chwili Ŝona znowu była 
        uderzająco piękna.
          Zachwiał się na nogach 
        ponownie, lecz teraz juŜ stracił 
        równowagę i zwalił się na 
        stojące pod ścianą krzesło. 
        "Atak, atak", błysnęło w jego 
        świadomości. Poznał od razu 
        towarzyszący atakowi strach 
        śmierci. "Bóg z tobą! - chciał 
        krzyknąć do Ŝony - przebaczam ci 
        wszystko!" Ale krzyknąć juŜ nie 
        potrafił. Coś rzęziło w gardle, 
        oddech zrobił się nierówny i 
        gwiŜdŜący, Widmar zemdlał, lecz 
        nie zdąŜyła jeszcze Ŝona rzucić 
        się ku niemu, a on juŜ odzyskał 
        przytomność. "Nie przebaczę ci 
        nic!" pomyślał. Siedział wciąŜ z 
        wybałuszonymi oczami, twarz miał 
        wykrzywioną, ale oddychał 
        spokojnie.
          - Wszystko to przez ten wiatr 
        - narzekał.
          Chciał koniecznie nocować u 
        siebie w gabinecie. Na samą myśl 
        o jej sypialni dostawał zimnych 

Strona 41

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        dreszczów... Pomimo to wiedział, 
        Ŝe wystarczyłoby jednego 
        skinienia palcem, by na 
        czworakach jak pies przyczołgał 
        się do niej... - Kyrie elejson! 
        - odmawiał. - Chryste elejson! - 
        Przy pomocy tej przedziwnej 
        litanii usiłował bronić się 
        przed czarami złego ducha. Lecz 
        gdy zamknął za Ŝoną drzwi 
        gabinetu, omal nie zgrzytał 
        zębami ze złości: dlaczego nie 
        skinęła palcem?! Przestawał 
        panować nad sobą, ta gra za 
        bardzo zuŜywała jego nerwy. 
        Jedyne, co ratowało i 
        podtrzymywało go na siłach, to 
        były odświeŜające jak fale 
        nawroty podłości. Zmywały z 
        niego całą niepewność. Zacierał 
        ręce i chichotał: - Tak, tak. 
        Doprowadzę tę grę do końca. 
        Trzeba tylko trzymać się w 
        karbach.
          DrŜącą jeszcze ręką nakapał do 
        kieliszka dziesięć kropel 
        "digipuratum" i wypił. WłoŜył 
        pomarańczową piŜamę o krwawych 
        wyłogach i kieszeniach, przykrył 
        się pledem i chciał zasnąć. 
        śaluzja miotała się i 
        trzeszczała za oknem, w kominie 
        skowyczały i kwiliły jakieś 
        zwierzęta i Widmar bezskutecznie 
        przewracał się z boku na bok. 
        Bał się ciemności, lampy nie 
        gasił przez całą noc. Patrzył 
        przed siebie zmęczonymi od dymu 
        oczami. RozwaŜał róŜne 
        moŜliwości. Pomiędzy innymi 
        postanowił jutro rano, nie 
        zwlekając dłuŜej, złoŜyć pewną 
        waŜną wizytę, która mogła mu 
        wiele wyjaśnić. "śe teŜ nie 
        przyszło mi to wcześniej do 
        głowy? Mogłem był załatwić to 
        jeszcze dziś." Powzięte 
        postanowienie uspokoiło go nieco 
        i Widmar zapadł w krótki, 
        nerwowy sen. Sen ten trwał tylko 
        dwie godziny i był pełen 
        koszmarów, które odtąd miały 
        nawiedzać starego Widmara 
        codziennie. Między innymi śniło 
        mu się gdzieś nad ranem, Ŝe do 

Strona 42

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        gabinetu weszła jak niegdyś 
        Zofia Dubilanka, zdjęła ze 
        ściany fuzję i wymierzyła w 
        niego. - Masz za swoje - 
        powiedziała. Rzucił się ku niej 
        i wyrwał z rąk zrozpaczonej 
        strzelbę. Nagle wystrzeliła mu w 
        ręku i Widmar obudził się 
        wskutek huku eksplozji. To w 
        okno przeraźliwie i błagalnie 
        łomotała Ŝaluzja. Nie mógł 
        wytrzymać tego piekielnego 
        hałasu. Wyszedł cicho przed 
        werandę do ogrodu, zerwał 
        zwisającą na jednym zawiasie 
        okiennicę i cisnął ją w krzaki. 
        Jakiś ptaszek zaświergotał 
        wesoło i niedorzecznie, był 
        świt. Widmar myślał: "Dobrze, 
        Ŝem to postanowił, za trzy 
        godziny juŜ będę mógł pójść do 
        niego na wizytę".
          O godzinie zaś dziewiątej rano 
        wymknął się z domu i pojechał 
        do Szpitala Wszystkich Świętych.
          Chirurg Tamten równieŜ źle 
        spał tej nocy. Budzono go dwa 
        razy do chorego numer 
        dwadzieścia siedem, o trzeciej 
        wyciągał sączek choremu z 
        brzucha i zmieniał opatrunek. Po 
        godzinie obudzono go znowu, gdyŜ 
        przywieźli ze stacji tragarza z 
        rupturą.
          Pomimo to chirurg obudził się 
        z rana jak zawsze rześki, wlazł 
        pod zimny tusz, woda była wonna 
        i błękitna, chirurg pluskał się 
        długo. Zza kaloryferu wyskoczył 
        czarny kot i wygiął grzbiet 
        mrucząc. Chirurg chodził w 
        Ŝółtej, jedwabnej bieliźnie po 
        pokojach, zawiązywał krawat i 
        takŜe mruczał. Do jadalnego 
        pokoju weszła gospodyni, chirurg 
        nie wiedzieć czemu nazywał ją 
        "ciotką". Przyniosła śniadanie. 
        Chirurg powiedział:
          - Gdy zobaczę ciotkę mą...
          Gospodyni nalała kawy i 
        odpowiedziała:
          - śeby tylko pan doktor się 
        nie zaziębił.
          Doktor w jedwabnej bieliźnie 
        chodził w dalszym ciągu po 

        pokojach, przyglądał się sobie w 
        lustrach i zawiązywał krawat. 

Strona 43

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Pokoi było cztery. Ciemne, 
        ogromne, o lilkowych i 
        granatowych tapetach, wychodziły 
        oknami na północ. Czarny kot 
        biegał za doktorem i mruczał. - 
        Kiź, Kiź, Kiź - powiedział 
        Tamten i pogłaskał go za uchem. 
        Patrzyli na siebie jak starzy 
        przyjaciele, i kot, i chirurg 
        mieli jednakowo piękne, a nawet 
        podobne do siebie Ŝółte oczy. 
        Chirurg wypił kawę jednym tchem, 
        dał kotu napić się ze spodeczka 
        i dopiero wówczas włoŜył białe, 
        płócienne spodnie i świeŜy 
        fartuch lekarski. Jego Ŝycie 
        prywatne urywało się. Otworzył 
        ciemne dębowe drzwi na korytarz, 
        przeszedł przez jadalnię sióstr 
        i szybko zbiegł po schodach do 
        swego gabinetu w prawym skrzydle 
        szpitala.
          Na parterze po korytarzu 
        wałęsali się chorzy w błękitnych 
        chałatach, jeden chory był o 
        kulach i miał nogę 
        zabandaŜowaną. Chirurg przemknął 
        obok z uśmiechniętą, lecz 
        nieruchomą twarzą, powiedział na 
        prawo i na lewo: - Dzień 
        dobry, dzień dobry - i mknął 
        dalej. Wprost się toczył po 
        korytarzu zwinny, zgrabny. 
        Fartuch furgotał raźnie. Chory 
        na kulach zakuśtykał, dopędził 
        chirurga koło rentgenologicznego 
        gabinetu, skąd wyszła siostra 
        zakonnica. Chory zapytał nerwowo:
          - Panie dyrektorze, czy 
        naprawdę nie ma pogorszenia? - 
        Dlaczego woda cieknie z kolana?
          Dyrektor szpitala poklepał go 
        po ramieniu, z tym samym 
        nieruchomym uśmiechem rzekł:
          - Głupstwo. Głupstwo. śadnego 
        pogorszenia. Wszystko jest na 
        dobrej drodze - i zniknął za 
        drzwiami. W gabinecie czekał na 
        niego młody asystent, medyk 
        Rubiński. Chirurg rzucił 
        mimochodem:
          - A temu biedakowi trzeba 
        będzie, zdaje się, amputować 

        nogę. 
          Asystent schylił się uwaŜny i 
        pilny. Chirurg przejrzał trzy 
        nowe historie choroby i 

Strona 44

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        przeszedł do ambulatorium 
        chirurgicznego.
          - Kolego! - zawołał przez 
        drzwi ginekolog - przyjdźcie na 
        chwilkę do mnie. Chcecie 
        zobaczyć ciekawy wypadek 
        "sarcinoma uteri"?
          Dyrektor Tamten obejrzał chorą 
        na raka kobietę i znowu wrócił 
        do opatrunkowej. Starszy 
        ordynator Bogucki robił choremu 
        punkcję, chory siedział na 
        stole, ordynator wbijał mu igłę 
        między Ŝebra pod łopatką.
          - Proszę, proszę, niech pan 
        doktor robi - powiedział chirurg 
        Tamten. Potem gdy wyprowadzono 
        chorego, przywitali się. - 
        CięŜki dyŜur miałem tej nocy - 
        rzekł chirurg Tamten - co 
        słychać nowego?
          Starszy ordynator mruknął pod 
        nosem, Ŝe znowu kogoś 
        przejechali samochodem. Te 
        samochody to wprost plaga, 
        gorsza od gruźlicy!
          - Jest tu chory z wywichniętym 
        łokciem, dyrektorze - powiedział.
          Sanitariusz wybiegł na 
        korytarz i zawołał:
          - Który z was z ręką?
          Wszedł staruszek. Marynarkę 
        miał narzuconą na jedno ramię, 
        chirurg Tamten wziął go za chory 
        łokieć, staruszek krzyknął 
        cieniutkim, skrzypiącym głosem: 
        - A... a... a...! - Na to 
        chirurg ze sztucznym uśmiechem 
        na twarzy powiedział wesoło:
          - Głupstwo, głupstwo.
          Weszła siostra zakonnica w 
        białym kornecie. Chirurg jej nie 
        zauwaŜył. Zapytał szybko:
          - Jadł pan co dzisiaj? 
        Herbatę? Dobrze, to damy panu 
        eter.
          Staruszka uśpiono. Zakonnica 
        weszła po raz drugi, chirurg 
        spojrzał z niezadowoleniem na 
        jej kornet:
          - CóŜ się stało? Ktoś 

        przyszedł? - Nastawię 
        zwichnięcie. Chory pod narkozą 
        jęczał głucho. Gdy chirurg juŜ 
        mył ręce, przyszła siostra po 
        raz trzeci:
          - Panie dyrektorze, jakiś pan 

Strona 45

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        chce pana widzieć. 
          - Jestem teraz zajęty - i mył 
        ręce.
          Podszedł młody asystent 
        Rubiński:
          - Jakiś pan, panie dyrektorze, 
        chce pana widzieć. 
          - Słyszałem - warknął chirurg 
        i krzyknął do sanitariusza - 
        przygotować dla tej panienki z 
        kręgosłupem gips! A potem do 
        rentgena!
          Staruszka wyniesiono śpiącego 
        na noszach. Doktor Tamten 
        przeszedł z opatrunkowej do 
        poczekalni, w poczekalni z ławki 
        wstał Widmar i zbliŜył się do 
        niego.
          - A? - rzekł chirurg. - Czy to 
        pan mnie poszukiwał?
          - Tak jest.
          - Proszę do mego gabinetu.
          Widmar był w jasnobrązowym 
        ubraniu w granatowe kraty, 
        wyglądał pięknie i pyszałkowato, 
        lecz skoro tylko usiadł w 
        fotelu, od razu postarzał się i 
        wyszło na jaw jego zmęczenie. Z 
        widocznym trudem panował nad 
        zdenerwowaniem.
          - Pan do mnie w charakterze 
        pacjenta? - i chirurg zmruŜył 
        Ŝółte oczy.
          - Niezupełnie. Raczej jako mąŜ 
        pańskiej pacjentki.
          Za drzwiami ktoś jęknął. Jakiś 
        metalowy przedmiot upadł na 
        podłogę, ktoś zaśmiał się:
          - AleŜ wiatr! Po cóŜ 
        otwierasz okno? 
          Chirurg trzymał ręce złoŜone 
        na stole i rytmicznie poruszał 
        wskazującymi palcami. 
        Odpowiedział błyskawicznie, choć 
        wydało się, Ŝe po dłuŜszej 
        przerwie:
          - Słucham pana.
          Przez głowę zaś przemknął 
        głupkowaty refren: "Rebeko, co 

        na nas czeka?"
          - Panie doktorze - zaczął 
        Widmar z rozwagą - panu 
        zawdzięczam Ŝycie mojej Ŝony.
          Chirurg pochylił czarną, 
        kudłatą głowę:
          - O!...
          - Więc chciałbym od pana się 

Strona 46

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        dowiedzieć, doktorze, jaki był 
        właściwie przebieg operacji.
          Widmarowi wydało się, Ŝe 
        chirurg sposępniał, lecz 
        natychmiast twarz jego 
        rozjaśniła się i znów zjawił się 
        na niej wyuczony uśmiech.
          - Przebieg? Jak najlepszy, 
        drogi panie.
          Widmar bez trudu przyłapał 
        jego spojrzenie, było śmiejące 
        się, Ŝółte, kocie. Patrzyli 
        sobie w oczy nie mrugając. 
        Widmar wyciągnął papierośnicę, 
        patrząc prosto w oczy 
        poczęstował doktora egipskimi. 
        Chirurg Tamten rzekł dobitnie:
          - Niestety, nie palę!
          - Przepraszam...
          Za drzwiami znowu ktoś jęknął:
          - Na miłość boską, zamknij 
        wreszcie okno! - Potem nastąpiła 
        cisza.
          - Pan rozumie moją ciekawość, 
        doktorze. Obawiam się, czy 
        operacja... mm... nie mogłaby 
        pociągnąć za sobą konsekwencji, 
        które dopiero by teraz 
        wystąpiły... Chodzi mi głównie o 
        to - skłamał pośpiesznie Widmar.
          - Medycyna takich konsekwencji 
        nie zna - odpowiedział chirurg z 
        martwym uśmiechem.
          - Jestem laik - pośpieszył 
        Widmar z udaną pokorą. 
        Jednocześnie myślał: "JakŜe 
        trudno grać tę komedię! Muszę 
        jednak spróbować, choć wiem, Ŝe 
        się nie da nabrać". - Ale 
        podobno... mm... zostawiają na 
        dłuŜszy czas ślad...
          Chirurg milczał.
          - Panie doktorze! Ja bardzo 
        proszę opowiedzieć mi, w jakich 
        warunkach odbyła się operacja. - 
        Głos Widmara z lekka drgnął.
          - AleŜ z największą 

        przyjemnością - rzekł chirurg.
          - Czy to było zapalenie ślepej 
        kiszki?
          - A jakŜe. Gdybyśmy odłoŜyli 
        operację jeszcze na dzień, 
        sądzę, Ŝe byłoby juŜ za późno.
          - Ach, tak? śona mówiła mi, Ŝe 
        pan z początku nie radził jej 
        robić operacji w ogóle...
          - Ja? - zdumiał się chirurg. 

Strona 47

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        To było najdziwniejsze. "Tego 
        juŜ zupełnie nie rozumiem", 
        pomyślał. Potem rzekł: - Było to 
        rok temu i moŜliwe, Ŝe dlatego 
        nie przypominam sobie tej 
        okoliczności. Lecz zdumieniu 
        memu...
          - O, przepraszam, przepraszam 
        - przerwał Widmar z obleśną 
        uprzejmością - pan mógł mnie źle 
        zrozumieć... Przypomina pan 
        sobie, Ŝe wówczas mnie nie było 
        w mieście. Przyjechałem juŜ po 
        wszystkim, w dziesięć dni po 
        operacji, gdy rana była juŜ 
        bardzo nieznaczna i opatrunki 
        zmieniano co drugi dzień. śona 
        nigdy nie opowiadała szczegółów 
        swej choroby. Pan zaś od razu 
        mnie uspokoił, ale... jakŜe w 
        istocie było z tą kiszką?! 
          Sposób, w jaki Widmar zadał 
        ostatnie pytanie, wyraźnie nie 
        podobał się chirurgowi.            
        "Czy to ma być pogróŜka?" lecz 
        zlekcewaŜył ten nieprzyjemny ton 
        i powiedział do Widmara wesoło i 
        bezdusznie, jak zwykł mówić do 
        chorych:
          - A więc. Nigdy nie kryłem 
        przed panem i jaki byłby w tym 
        sens, Ŝe podczas operacji 
        wyjaśniło się przypadkowo, Ŝe 
        oprócz zapalenia wyrostka Ŝona 
        pańska cierpiała na pewne 
        kobiece dolegliwości...
          - Jakie?! - wykrzyknął Widmar.
          - Cysta, proszę pana - odrzekł 
        chirurg chłodno. - Jest to 
        choroba dość pospolita i nie 
        bardzo zresztą straszna... Lecz 
        doprawdy nie pojmuję, czemu pana 
        interesują takie dawne dzieje.
          - Nic w tym nie ma takiego 
        dziwnego - odrzekł Widmar 

        ponuro, i nagle, z trudem 
        hamując gniew, wysapał: - Czy 
        powiedział mi pan prawdę?
          Chirurg wstał zgorszony. - Co? 
          - Obawiam się, Ŝe etyka 
        lekarska róŜni się od pojęć o 
        moralności zwykłych 
        śmiertelników. Lekarz moŜe w 
        pewnych wypadkach nie ma prawa 
        powiedzieć prawdy? MoŜe nawet 
        zabroniono mu mówić prawdę? Czy 
        to nie zabawne, panie doktorze, 

Strona 48

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Ŝe nie wolno człowiekowi mówić 
        prawdy, czy to nie zabawne? 
        Niech pan przynajmniej na to 
        odpowie, czy nie jest to tak, 
        jak mówię?
          - Owszem - zgodził się chirurg 
        niechętnie, prawie pogardliwie.
          Stanął koło okna, odwrócony do 
        Widmara plecami, i coś 
        majstrował koło swej twarzy. "Co 
        on tam robi?" zaciekawił się 
        Widmar przelotnie.
          - Czy niczym więcej nie mogę 
        panu słuŜyć? - zapytał chirurg 
        od okna.
          Gniew i rozpacz porwały 
        ostatecznie Widmara: "Pal licho 
        wszelką dyplomację!" Wykrztusił:
          - Panie doktorze, pytam raz 
        jeszcze, czy naprawdę nic się 
        nie kryło poza tą operacją? Mam 
        takie wraŜenie, a nawet powiem 
        szczerze, mam pewne dane do 
        przypuszczenia, Ŝe wy coś przede 
        mną skrywacie.
          - Jakie dane?
          - A, zaciekawił się pan 
        wreszcie - mruknął Widmar 
        złowrogo. Potem dławiąc się 
        zazdrością, zawołał: - Niech mi 
        pan odpowie! Proszę pana! 
        PrzecieŜ wiem, Ŝe my się 
        znacznie lepiej rozumiemy, niŜ 
        się to wydaje. Jestem zmęczony 
        do ostatnich granic i zwracam 
        się do pana juŜ jako do 
        człowieka! Elementarna moralność 
        nakazuje powiedzieć mi prawdę, 
        jakakolwiek ona jest. Proszę 
        pana o to, jak potrafi prosić w 
        pewnych Ŝyciowych wypadkach 
        tylko, słyszy pan? tylko 
        męŜczyzna męŜczyznę! 

          Chirurg odwrócił się od okna i 
        rozłoŜył ręce.
          - Nie jestem męŜczyzną - 
        powiedział sucho - jestem 
        lekarzem.
          Widmar zamilkł. Siedział w 
        fotelu, swą czarną, z lekka 
        siwiejącą brodę schwycił w 
        kułak, gdy raptem ujrzał coś 
        bardzo dziwnego. Twarz chirurga 
        zmieniła się nie do poznania, 
        nie zrozumiał, na czym polegała 
        ta zmiana, ale potem sapnął 
        nawet ze zdziwienia. Zamiast 

Strona 49

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        oczu chirurg miał krwawe dziury!
          - Uff! - westchnął Widmar. 
        "Myślałem, Ŝe to Bóg wie co. 
        PrzecieŜ to są czerwone 
        okulary..." 
          Chirurg rzekł:
          - Przepraszam, Ŝe nie mogę 
        więcej czasu panu poświęcić, 
        muszę iść do rentgena. SłuŜę 
        panu poza tym w kaŜdej chwili 
        chętnie. 
          Skierował się ku drzwiom, ale 
        Widmar nie wstawał. "Dziwny z 
        niego człowiek - pomyślał Tamten 
        - trzeba będzie go jednak 
        uspokoić" i natychmiast w paru 
        słowach sprowadził całą 
        poprzednią rozmowę do jakiegoś 
        niezrozumiałego zresztą Ŝartu.
          - Panie! bagatela! mówię panu, 
        Ŝe bagatela...
          - Ale co? - spytał Widmar.
          - Wszystko bagatela. Pojmuję 
        pański niepokój, chodzi o 
        zdrowie pańskiej Ŝony, lecz 
        ręczę panu, Ŝe jest ona obecnie 
        zdrowa jak samo zdrowie!... Co 
        było, to minęło... Wielkie mi 
        rzeczy ślepa kiszka czy cysta! 
        Panie! Bywają dni, Ŝe ja po 
        dziesięć takich kiszek wycinam. 
        Panie! my takie operacje 
        guzikiem robimy!... Nie ma więc 
        czego się bać... Zresztą, jeŜeli 
        taka pańska wola, prosimy do 
        nas. śonę pańską w kaŜdej chwili 
        moŜe zbadać specjalista... 
        Bagatela!
          Widmar wreszcie wstał. "Nie, 
        nie da rady, trzeba grać komedię 
        dalej", pomyślał ze wstrętem.

          - Proszę mi wybaczyć moje 
        zdenerwowanie, doktorze, miałem 
        dziwne przeczucia - i zgasił 
        papierosa. Wyszedł sapiąc i 
        chirurg słyszał, jak w 
        poczekalni spotkał się z 
        asystentem Rubińskim. O, to źle, 
        zaniepokoił się chirurg, to 
        niedobrze. Nie lubił asystenta i 
        nie bardzo mu ufał, więc 
        szczególnie nie była mu miła 
        myśl o tym, Ŝe Rubiński był 
        obecny przy opreacji Rebeki 
        Widmarowej. 
          Chirurg znowu biegł po 
        korytarzu, na oknach siedzieli 

Strona 50

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        chorzy, chirurg spoglądał na 
        prawo i na lewo uśmiechając się 
        martwo. Fartuch i okulary, które 
        wdział dla przystosowania 
        wzroku, nadawały mu wygląd 
        automobilisty. Chirurgowi 
        Tamtenowi przez te okulary świat 
        wydawał się czerwony, jakby 
        zalany krwią. Wpadł do ciemnego 
        rentgenologicznego gabinetu. Nie 
        miał czasu juŜ myśleć o swej 
        rozmowie z Widmarem.
          Wtedy drzwi na korytarz 
        otworzyły się, z poczekalni 
        wyszedł Widmar razem z 
        asystentem Rubińskim. Widmar 
        powiedział:
          - Więc zobaczymy się z panem 
        jeszcze dziś? Będę panu 
        niezmiernie wdzięczny.
          Widocznie kończyli jakąś 
        rozmowę. Potem Widmar jeszcze 
        nie od razu opuścił szpital. 
        Chorzy widzieli go, jak 
        rozmawiał na podwórzu z 
        sanitariuszem Pawłem.
          - Mam dobrą pamięć - odrzekł 
        sanitariusz na zadane mu przez 
        Widmara pytanie - pamiętam 
        prawie wszystkich chorych od 
        pięciu lat...
          Następnie widziano Widmara 
        przechadzającego się po ogrodzie 
        szpitalnym z siostrą przełoŜoną. 
        Z nią równieŜ prowadził oŜywioną 
        rozmowę, gdy zaś po paru 
        kwadransach opuszczał szpital, 
        miał juŜ dość dokładne pojęcie o 
        operacji, która go tak 

        interesowała. Mógł mniej więcej 
        zrekonstruować w wyobraźni cały 
        jej przebieg i liczył nawet, Ŝe 
        do wieczora uda mu się wyjawić 
        wszystką prawdę.
          Był jednakŜe bardzo 
        niespokojny. Szedł w wielkim 
        podnieceniu, gestykulując i 
        rozmawiając sam ze sobą.

          Na ulicy Batorego z jakiegoś 
        sklepu wyleciał duŜy arkusz 
        brązowego papieru do pakowania, 
        potem jakaś stara koperta. 
        Papier pomknął wzdłuŜ jezdni, 
        furkocząc głucho, koperta 
        poleciała za nim. DuŜa, brązowa, 
        papierowa kula toczyła się jak 

Strona 51

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wietrznik, aŜ wpadła z rozpędu 
        między nogi jakiejś zdąŜającej 
        na dół wytwornej i smukłej 
        kobiety. Czarna sukienka 
        łopotała, papier owinął się 
        wokoło kobiecych nóg, kobieta ze 
        śmiechem przytrzymując jaskrawy 
        szal, umykający jej z rąk, 
        oderwała brązowy papier, który 
        całował jej kolana. Kobieta 
        popłynęła na dół, walcząc z 
        wichrem niby pływak z 
        rozhukanymi bałwanami. Brązowy 
        papier pomknął dalej i stara 
        koperta dopędziła go w locie. 
        Wicher natomiast długo jeszcze 
        wyrywał jaskrawy szal z rąk 
        roześmianej kobiety. 
          Słońce było zasłonięte 
        mknącymi na północny zachód 
        chmurami. 
          Później Widmar sam opowiadał, 
        Ŝe nigdy nie był tak podniecony, 
        jak tego dnia. Zwierzał się 
        otwarcie przed krawcem Abrahamem 
        Goldem, Ŝe cały poranek i 
        popołudnie miał wraŜenie, iŜ 
        nosi w piersi zamiast serca 
        jakąś piekielną maszynę, która 
        lada moment groziła wysadzeniem 
        go w powietrze.
          - Byłem zupełnie jak opętany - 
        mówił - moŜe to dlatego, Ŝe 
        poprzedniej nocy nie spałem i 
        miałem potworne bicie serca. W 
        mózgu wszystko mi się plątało i 
        bardzo mało obchodziła mnie cała 

        moralność ludzka, chociaŜ o niej 
        rozprawiałem jeszcze przed paru 
        godzinami. JeŜeli zdarzały się 
        chwile w mym Ŝyciu, Ŝe zdolny 
        byłem do zbrodni, to tego dnia 
        byłem zdolny do rzeczy gorszej 
        tysiąckrotnie, bo do podłości i 
        ostatniego łajdactwa. Ale, 
        powtarzam, byłem jak pijany.
          - Z drugiej strony - dowodził 
        przedmiotowo - działałem 
        zupełnie świadomie, a nawet 
        rozwaŜnie, i w pewnych chwilach 
        umysł mój był zadziwiająco 
        jasny. Pamiętam na przykład, jak 
        przyszła mi do głowy myśl o 
        tamtej bramie. Było to wprost 
        jakieś jasnowidzenie... Obok 
        naszej willi stoi dom z 
        rozwaloną bramą. OtuŜ 

Strona 52

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        uprzytomniłem ją sobie w ciągu 
        sekundy, jeŜeli nie krócej. 
        Wychodziłem wówczas ze szpitala. 
        Rzecz zastanawiająca, Ŝe 
        zobaczyłem tę bramę w swej 
        wyobraźni taką, jak powinna 
        wyglądać w nocy, chociaŜ zdaje 
        mi się, Ŝe w nocy nigdy się jej 
        nie przyglądałem. Zobaczyłem 
        wyraźnie ciemne wgłębienie i 
        kawałek rynsztoka. Potem to 
        wszystko wyleciało mi z głowy aŜ 
        do wieczora i tamtego krzyku. W 
        głębi duszy zaś byłem z czegoś 
        zadowolony, jak gdybym popełnił 
        nie podłość, lecz dobry uczynek, 
        albo jak gdyby sprawiedliwości 
        ludzkiej i boskiej stało się 
        zadość. Trząsłem się z radości. 
        Nie krępowali mnie całkiem 
        przechodnie, machałem rękami i 
        gadałem sam do siebie. Ktoś 
        zwrócił nawet uwagę: "CóŜ to za 
        zwariowany jegomość!" MoŜe go 
        potrąciłem. Wiem tylko, Ŝe 
        złości tej nie było granic. "A 
        więc to ty w taki sposób - 
        powtarzałem - grasz w chowanego? 
        Pozwalasz, Ŝebym cię prosił, a 
        potem okazuje się, Ŝe nie jesteś 
        w ogóle męŜczyzną, lecz 
        lekarzem?" O niej natomiast 
        prawie nie myślałem. 
          To było doprawdy 
        najdziwniejsze, gdyŜ istotnie w 

        świadomości Widmara nagle 
        zrobiła się jak gdyby ciemna 
        dziura, w której na szereg 
        godzin zapadła się myśl o Ŝonie. 
        Zbierał zajmujące i waŜne 
        informacje dotyczące jej i owej 
        choroby, lecz czynił to 
        mechanicznie i raczej dla 
        nieistotnej satysfakcji 
        poskromienia krnąbrnego 
        chirurga. Dopiero później, to 
        znaczy gdy wieczorem pozostał z 
        Ŝoną sam na sam, zrozumiał 
        popełniony błąd, a takŜe i to, 
        do jakiego stopnia nabrał go 
        sprytny i dziwny proces 
        psychicznego przesunięcia: 
        zamiast gniewać się na Ŝonę, 
        gniewał się na Tamtena. Wtedy 
        uczuł szalony wstyd wobec 
        doktora. Skrzywdził człowieka 
        nie tylko mu nie wrogiego, ale z 

Strona 53

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        którym w gruncie rzeczy mógłby 
        Ŝyć w doskonałej przyjaźni. 
        Niestety, teraz juŜ było trochę 
        za późno.
          - Gdybym mógł przynajmniej raz 
        porozmawiać z nim szczerze! - 
        wykrzykiwał stary Widmar. - 
        PrzecieŜ z pewnością 
        dogadalibyśmy się w końcu! Lecz 
        - mówił do krawca dalej - lecz 
        wówczas gdy zobaczyłem Tamtena, 
        wchodzącego do kawiarni z laską 
        i kapeluszem pod pachą, wydał mi 
        się znowu winowajcą i sprawcą 
        wszystkiego. Nie wątpię, Ŝe 
        duszą moją kierował wtenczas 
        ktoś inny, jakaś sprytna istota, 
        która dąŜyła za wszelką cenę, 
        Ŝeby gniew mój rozwiał się w 
        stosunku do Ŝony i spadł na 
        kogokolwiek innego.
          - OtóŜ - mówił - dopiero co 
        skończyliśmy naszą drugą 
        rozmowę, ty wstałeś, Gold, aby 
        pójść do brata, i poŜegnałeś się 
        ze mną. Widziałem, jak we 
        drzwiach zetknąłeś się nos w nos 
        z chirurgiem. Byliście obaj jak 
        gdyby zdziwieni tym spotkaniem, 
        staliście naprzeciw siebie z 
        otwartymi ustami. Potem chirurg 
        uśmiechnął się, wzruszył 
        ramieniem i wszedł na taras, 

        wesoły i podrygujący. Zdawało 
        się nawet, Ŝe zaraz zatańczy 
        między stolikami. Ty zaś 
        zniknąłeś jak kamfora. Byłem 
        trochę na ciebie o to zły, ale 
        uspokoiłem się, gdy ujrzałem 
        ciebie stojącego po drugiej 
        stronie ulicy i patrzącego na 
        mnie przez okna kawiarni. 
        Chirurg usiadł o trzy stoliki 
        ode mnie, przynieśli mu syfon i 
        koniak, wtem chirurg mnie 
        zauwaŜył i ukłonił się. Na 
        tarasie prawie nikogo prócz nas 
        nie było. Ja bym sam za innych 
        czasów spał w takie skwarne, 
        wietrzne południe i nigdzie bym 
        nie wychodził z domu, ale teraz 
        przecieŜ musiałem biegać po 
        mieście jak ostatni makler. 
        Nikogo więc wokoło nas nie było. 
        Mogliśmy rozmawiać przez stoliki 
        nie opuszczając naszych miejsc. 
        - Widzę - rzekłem - Ŝe doktor 

Strona 54

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        dziś zwolnił się jakoś 
        wcześniej? - Ano, uciekłem z 
        domu. Zdałem dyŜur - powiada - a 
        teraz chciałbym posłuchać 
        muzyki. Powiedziałem mu na to, 
        Ŝe u nas w kawiarni są zamiast 
        muzyki kocie koncerty. Ale, ale 
        - dodałem - czy pan doktor się 
        nie gniewa za moje natarczywe 
        wtargnięcie dziś do szpitala? 
        Miałem, przyznaję się, bardzo 
        zły sen o Ŝonie, jestem 
        neurastenik, przestraszyłem się 
        i przyjechałem z rana do pana 
        jak wariat. Głupia rzecz nerwy. 
        Mam nadzieję, Ŝe pan nic jej nie 
        powie o mojej wizycie? Uspokoił 
        mnie co do tego natychmiast, ale 
        z drugiej strony jego 
        uspokajająca odpowiedź 
        podziałała na mnie jak 
        najfatalniej. - Nic pańskiej 
        Ŝonie nie powiem - rzekł - moŜe 
        pan tego być zupełnie pewny. - 
        Dziękuję - pośpieszyłem. - Ale - 
        ciągnął - nie powiedziałbym nic 
        i panu, gdyby ona prosiła mnie o 
        milczenie. Lekarz, adwokat i 
        ksiądz nie mają prawa zdradzać 
        tajemnic.
          Nie okazałem Ŝadnego 

        wzruszenia, choć to mnie wiele 
        kosztowało. Tą nieostroŜną 
        odpowiedzią jakby nakręcił i 
        puścił w ruch mechanizm 
        piekielnej maszyny, którą w 
        piersi juŜ od samego rana 
        nosiłem. - Oczywista - 
        odpowiedziałem blado - nie 
        chciałbym zadawać niedyskretnych 
        pytań. 
          Mechanizm pracował wraz z 
        sercem coraz mocniej i 
        sprawniej. Przeprosiłem chirurga 
        i wybiegłem za tobą na ulicę. 
        Błagałem cię, abyś natychmiast 
        oddał dolary bratu. Widziałeś 
        przecieŜ sam, Ŝe wyglądałem jak 
        somnambulik, o ile somnambulik 
        potrafi rozmawiać. Chirurg 
        siedział nadal i pił koniak. 
        DłuŜszy czas nad czymś myślał, 
        wreszcie oświadczył mi, Ŝe jest 
        przepracowany i moŜe dlatego 
        psuje mu się charakter. Bardzo 
        się nudzi w naszym mieście, 
        prawie nigdzie nie bywa. - AleŜ 

Strona 55

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        panie - powiedziałem - czemuŜ 
        pan tak rzadko w takim razie 
        bywa u nas?
          Spojrzał na mnie podejrzliwie.
          - Byłem u państwa nie dalej 
        jak wczoraj. 
          - Bardzo pana prosimy do nas i 
        dziś, i kiedy pan tylko ma 
        ochotę - zapraszałem go jednym 
        tchem, aby nie dojrzał w głosie 
        mym ironii. - śona będzie 
        doktorowi rada na pewno - 
        dodałem prawie szydząc. 
        Szydzenie takie było jedynym, co 
        mi pozostawało. Wyglądało to 
        tak, jakbym schował rękę do 
        kieszeni i wygraŜał mu stamtąd 
        pięścią. Nie miałem, niestety, 
        Ŝadnych dowodów i wszystkie moje 
        przypuszczenia mogłyby wziąć w 
        łeb wraz z kalumniami Zofii 
        Dubilanki. Musiałem odnaleźć te 
        dowody. Postanowiłem ułatwić im, 
        a przede wszystkim Ŝonie, Ŝeby 
        bez obawy czyniła, co jej się 
        Ŝywnie podoba.
          - Więc pójdziemy do nas - 
        rzekłem gościnnie. Nie chciał 
        się zgodzić na to. Zdziwił mnie 

        nawet upór, z jakim się bronił. 
        Potem nagle wypił jeszcze jeden 
        koniak i spojrzał do kieliszka. 
        Patrzył na dno z takim 
        skupieniem i zachwytem, jak 
        gdyby poczynił tam oszałamiające 
        jakieś odkrycie. Jednocześnie 
        był wyraźnie rozanielony i twarz 
        miał błogą i rozpustną zarazem, 
        jak gdyby przypatrywał się 
        pornograficznej karcie. Pomimo 
        całego swego nastroju zwróciłem 
        na to uwagę. Trochę zaŜenował 
        się, gdy zapytałem go, co się 
        stało. Objaśnił mnie z 
        niezrozumiałym uśmiechem, Ŝe 
        lubuje się w sztuce 
        bizantyjskiej i Ŝe zobaczył w 
        załamaniu szkła coś, co 
        przypomniało mu pewien wzór. 
        Natychmiast potem zgodził się 
        juŜ łatwo na moje zaproszenie i 
        wyszliśmy razem. Po drodze 
        chciał wziąć mnie pod rękę, ale 
        tego byłoby za wiele, usunąłem 
        się z niezadowoleniem.
          Nie pamiętam dokładnie, co 
        było dalej, jest to męczące i 

Strona 56

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        głupie uczucie. W pewnym 
        momencie wspomnienia moje 
        urywają się i w Ŝaden sposób nie 
        mogę złapać wątku. Czasem wydaje 
        mi się, Ŝe wieczoru tego nie 
        przeŜywałem w rzeczywistości i 
        Ŝe on mi się tylko przyśnił. 
        Zapomniałem takŜe duŜo rzeczy 
        waŜnych, nie pamiętam na 
        przykład, jak wyglądała i co 
        robiła moja Ŝona. Wiem, Ŝe 
        siedziała na kanapie, ale czy to 
        była ona, czy jakiś duch, nie 
        mógłbym przysiąc.
          Gdy Widmar skarŜył się w ten 
        sposób wobec krawca na zanik 
        pamięci, Abraham Gold 
        porównywał go z Boruchem, który 
        cierpiał na coś podobnego. 
        Porównując nie wiedział sam, 
        jak bliski był prawdy, gdyŜ 
        przypuszczalnie chorobliwy stan 
        Widmara graniczył z epilepsją. W 
        kaŜdym razie, gdy Widmar z 
        chirurgiem wszedł do salonu, 
        wyglądał tak źle, był taki blady 
        i Ŝółty, Ŝe obicia i firanki w 

        pokoju wydały się wyblakłe.
          śona przyjęła ich chłodno. Na 
        widok gościa nie okazała Ŝadnego 
        zdziwienia. Widmar wytłumaczył 
        to sobie po prostu tym, Ŝe 
        widocznie czekała na chirurga. 
        Prawdopodobnie zaprosiła go, ale 
        ma się rozumieć tak, Ŝeby mąŜ o 
        tym nie wiedział. 
          Obecność kobiety wprowadziła 
        męŜczyzn natychmiast w stan 
        lekkiej, duchowo-cielesnej 
        katalepsji. Obaj, Widmar i 
        chirurg, poruszali się i mówili 
        jak we śnie. Ani jeden, ani 
        drugi nie potrafiłby powtórzyć 
        juŜ po kwadransie nawet części 
        rozmowy. Pomimo to, Ŝe była 
        płytka i pusta, miała głęboką 
        osnowę wewnętrzną, lecz 
        wyłącznie natury seksualnej. Pod 
        płaszczykiem nic nie mówiących 
        wyrazów i słów krył się niepokój 
        o wyjątkowym napięciu zmysłowym. 
        Było w tym jakieś niesamowite 
        połączenie pustki z treścią, 
        czegoś problematycznego z 
        niezaprzeczalnym. 
          Rebeka siedziała na kanapie. 
        Jednak jej obecność wydawała się 

Strona 57

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        czymś zupełnie nierealnym - 
        Rebeka jako taka prawie Ŝe nie 
        istniała. Jej myślenie i aura 
        psychiczna nie zajmowała w 
        przestrzeni i czasie Ŝadnego 
        miejsca. MoŜna było patrzeć 
        przez nią jak przez szkło lub 
        jak w próŜnię. Jej istnienie 
        było naprawdę problematyczne i 
        chirurg powątpiewał chwilami, 
        czy nie jest ona widmem. Taka 
        nierzeczywistość i, rzec moŜna, 
        upiorność draŜniły najbardziej, 
        chirurg pogardzał sobą jako 
        męŜczyzną, Ŝe tyle czasu 
        poświęca głupiej kobiecej marze. 
          Ale z innej strony fakt jej 
        istnienia, i to istnienia 
        narzucającego wszystkim swe 
        prawa, był niezaprzeczalny. Choć 
        wydawało się, Ŝe na kanapie jest 
        pustka, zwyczajna dziura w 
        siedzeniu, i Ŝe tam nic nie 
        siedzi, wydawało się 
        równocześnie, a nawet wiedziało 

        się z całą pewnością, Ŝe 
        znajduje się tam jakaś 
        bezkształtna istota, a raczej 
        abstrakcyjna suma ludzkich 
        właściwości. Był to swego 
        rodzaju potwór. Składał się z 
        dziwacznego połączenia spojrzeń, 
        uśmiechów, poruszeń ramionami, 
        kobiecych nóg i piersi, brzucha, 
        a przede wszystkim poŜądań 
        zmysłowych i zapachów. Zajmował 
        sobą cały pokój, w którym 
        zapanował nastrój, jaki panuje 
        na seansach spirytystycznych.
          Na kanapie siedział duch, od 
        czasu do czasu materializujący 
        się wprost w oczach...
          Chirurg znowu uczuł miłość i 
        tęsknotę, potem od erotycznej 
        woni rozbolała go głowa, chirurg 
        wstał Ŝegnając się. Był wieczór, 
        było duszno. Rebeka spojrzała w 
        Ŝółte oczy chirurga, chirurg 
        pocałował ją w rękę, mąŜ 
        odwrócił się.
          Od tego momentu Widmar 
        pamiętał dobrze wszystko, co się 
        działo dalej. A było to tak:
          - Czekamy na pana jutro - 
        rzekł.
          Chirurg powiedział:
          - O, nie. Dziękuję... Nie 

Strona 58

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        moŜna przecieŜ codziennie.
          Teraz Widmar wziął go pod rękę 
        i odprowadził do sieni, w sieni 
        chirurg chwycił kapelusz i laskę 
        porywczym ruchem, powiedział:
          - Wiatr nie ustaje.
          - Nie ustaje.
          Obaj uśmiechnęli się, obaj 
        ukłonili się serdecznie, choć 
        powściągliwie, Widmar pogłaskał 
        brodę, a chirurg pogwizdując 
        wyskoczył na kamienny ganek. 
        Przez drzwi zionęło na Widmara 
        jak z otwartego pieca. Z 
        wysiłkiem zamnknąwszy drzwi, 
        Widmar natychmiast wrócił do 
        salonu. W tym samym czasie Ŝona 
        zgasiła w salonie lampę i 
        przeszła do swego pokoju.
          Widmar był podniecony i 
        wzburzony do najwyŜszego 
        stopnia. Myśli jego biegły w 
        dwóch kierunkach równolegle: 

        pierwszy - Ŝe doktor Tamten 
        wyszedł juŜ na ulicę, drugi - Ŝe 
        na pewno Ŝona i dzisiaj poŜegna 
        się na progu sypialni.
          Zapalił papierosa, ręka mu 
        drgała. W otwartych drzwiach 
        sypialni na pomarańczowym tle 
        zjawiła się ciemna postać Ŝony. 
        Widmar zapytał:
          - Rebeko? - A w duchu 
        westchnął z ulgą: "Doktor Tamten 
        juŜ sobie poszedł." Przy świetle 
        palącego się papierosa rozróŜnił 
        kochaną twarz. śona stała 
        nieruchomo, moŜe czekała.
          - Rebeko? - powtórzył 
        pytająco. Myślał: "Czy skinie 
        palcem?" Tęsknił za nią jak 
        młody narzeczony, gotów był 
        zaraz uklęknąć i całować jej 
        nogi. Lecz nie dała Ŝadnego 
        znaku, na jaki czekał, wtedy w 
        duszy zawołał rozgoryczony: "Mam 
        przecieŜ do niej prawo, nawet 
        prawnie według kodeksu!" Złamał 
        papierosa palcami, iskry 
        poleciały na dywan. Zaczął 
        złowrogo, a jednocześnie jak 
        gdyby w roztargnieniu:
          - Rebeko... 
          Nie pozwoliła mu dokończyć. 
        Zrozumiała od razu i 
        odpowiedziała:
          - PrzecieŜ od paru dni nie 

Strona 59

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        czuję się dobrze... 
          "JakŜe mogłem o tym 
        zapomnieć?" zdumiał się Widmar, 
        a jednocześnie znowu przypomniał 
        sobie doktora Tamtena. W tej 
        samej chwili Rebeka wyciągnęła 
        do męŜa twarz jakby do 
        pocałunku, Widmar drgnął, rzucił 
        złamany papieros do 
        popielniczki, zrobił krok 
        naprzód. W tej samej chwili na 
        ulicy za oknami rozległ się 
        krzyk, a potem trzask. Widmar z 
        wyciągniętymi rękami zrobił 
        jeszcze krok naprzód, Rebeka 
        cofnęła się w głąb sypialni, 
        była róŜowa od światła, Widmar 
        zaś był w cieniu. Spytała 
        nasłuchując:
          - Ktoś krzyknął?
          - Nic podobnego - odpowiedział 

        Widmar. Stał za progiem i targał 
        brodę.
          W tej samej chwili na ulicy 
        rozległ się krzyk i powtórnie 
        trzask. Wówczas Ŝona rzekła 
        ostro:
          - Otwórz okno i zobacz, co się 
        stało na ulicy. Tam na pewno 
        ktoś krzyczał.
          - AleŜ nic podobnego - 
        powtórzył, lecz posłusznie 
        otworzył okno, wyjrzał w noc i 
        zapytał głośno:
          - Co tam się stało?
          - Nic - i chirurg Tamten 
        poszedł ulicą.
          Była bardzo ciemna noc, gdy 
        wyszedł na schody przed domem 
        Widmara. Pogoda była paskudna, 
        dął wiatr. Chirurg zstąpił na 
        chodnik i od razu uczuł, Ŝe 
        wszystkie złe przeczucia znowu 
        rzuciły się na niego tłumnie. 
        "Trzeba połoŜyć kres babskim 
        zabobonom", pomyślał. Złe 
        przeczucia i oczekiwanie 
        niebezpieczeństwa, które męczyło 
        go od paru dni, od dziś 
        przemieniły się w niezłomną 
        pewność, i juŜ podczas wizyty 
        Widmara w szpitalu uczuł 
        zupełnie wyraźnie, Ŝe dzisiejszy 
        wieczór przyniesie mu 
        nieszczęście. 
          Wykonał trzy operacje, 
        powrócił do mieszkania, 

Strona 60

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        postanowił nigdzie nie 
        wychodzić, nawet tam, gdzie 
        zwykł był chodzić prawie 
        codziennie. Chirurg jadł obiad, 
        czarny kot siedział na stole i 
        pomrukując patrzył na niego, 
        weszła gospodyni i chirurg 
        powiedział:
          - Gdy zobaczę ciotkę mą.
          Gospodyni odpowiedziała:
          - Byłoby dobrze, gdyby pan 
        doktor połoŜył się spać po 
        obiedzie.
          Lecz chirurg spać nie chciał, 
        usiadł natomiast przy biurku i 
        zaczął pisać list do jedynego 
        swego przyjaciela, docenta 
        wiedeńskiej polikliniki, 
        Wilhelma von Fuchsa. Jeden ustęp 

        tego listu brzmiał:
          "Odwiedził mnie dziś mąŜ tej 
        pacjentki, którą, pamiętasz, 
        operowaliśmy, gdy gościłeś u 
        mnie na urlopie. Historia tej 
        operacji i rola, jaką odegrała w 
        mym Ŝyciu, jest tobie, Willi, 
        dobrze znana, choć obawiam się, 
        Ŝe wciąŜ nie doceniasz jej 
        znaczenia.
          MąŜ chciał, Ŝe się tak wyraŜę, 
        wywołać kolizję między sumieniem 
        ludzkim a sumieniem lekarskim, 
        byłoby to dość zabawne, gdyby 
        nie jego ponury wygląd i gdyby 
        nie męczyły mnie najgorsze 
        przeczucia. Nie wiedzieć czemu 
        wymagał ode mnie jakiejś 
        odpowiedzi, której, ma się 
        rozumieć, nie dałem, bo po 
        prostu nie mogłem jej dać.
          Nie wiem, co sobie ubrdał, ale 
        wiem na pewno, Ŝe podejrzewa 
        mnie o stosunek z Ŝoną. Czuję, 
        Ŝe Rebeka zaczyna być w mym 
        Ŝyciu czymś fatalnym. Nie mogę o 
        niej nie myśleć kaŜdej wolnej 
        chwili. Mam ją ciągle przed 
        oczami, widzę wszędzie jej 
        ciemną twarz i takŜe tę 
        niezwykłą linię, o której, 
        pamiętasz, mówiliśmy. Jedyny 
        ratunek dla mnie - praca. ToteŜ, 
        pracuję duŜo..."
          W końcu listu chirurg dopisał:
          "Co do mego asystenta R. - 
        miałeś rację. Muszę go usunąć, 
        gdyŜ nie mam do niego zaufania 

Strona 61

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        ani jako do medyka, ani do 
        człowieka. Prócz tego zachowuje 
        się on nietaktownie, i wiem, Ŝe 
        obgaduje mnie wobec ludzi..."
          W czterech wysokich, 
        zwróconych na północ pokojach 
        robiło się ciemno i 
        nieprzytulnie. Chirurg, pomimo 
        Ŝe postanowił nigdzie nie 
        wychodzić, przebrał się i 
        uperfumował, po podwieczorku zaś 
        ku własnemu niezadowoleniu 
        opuścił szpital.
          Spojrzał na siebie z boku, 
        pooglądał się ze wszystkich 
        stron na wylot jak w rentgenie i 
        przyszedł do przekonania, Ŝe 

        choroba jego posunęła się bardzo 
        i Ŝe nie obejdzie się bez 
        zabiegu chirurgicznego - 
        powiedzmy - bez amputacji 
        uczuciowej. "Postanowiłem nie 
        widzieć się z nią dzisiaj", 
        notował skrupulatnie jak do 
        historii klinicznego badania, 
        "pomimo to wiem, Ŝe będę jej 
        poszukiwał, póki nie znajdę i 
        nie zobaczę. Popadłem w nałóg, 
        potrzebuję jej i jej obecności 
        coraz częściej i w coraz 
        większych dawkach. Próby mojej 
        walki polegającej na stopniowym 
        zmniejszaniu się dawek, spełzły 
        na niczym. Muszę z nią zerwać i 
        powrócić do innych kobiet. Oto 
        "remediumamoris"." Lecz kaŜda 
        inna kobieta, podsunięta mu 
        przez wyobraźnię w celach 
        kuracyjnych, przypominała mu 
        protezę podsuwaną choremu w 
        zamian amputowanej Ŝywej nogi. 
        "To trudno - pomyślał - 
        ostatecznie jest lepsze to, niŜ 
        zostać nałogowcem". Niestety, 
        poza wszystkim miał młodzieńczą 
        jeszcze zdolność do lekcewaŜenia 
        spraw powaŜnych, gdy znajdowały 
        się one w jego Ŝyciu 
        pozaszpitalnym. "Nikogo to 
        zresztą nie obchodzi - mówił do 
        siebie - jest to moja sprawa 
        prywatna. Nic w istocie w tym 
        nie ma nadzwyczajnego, rzecz 
        powtarza się od Adama: normalny 
        pociąg do kobiety, szczęśliwy 
        przypuszczalnie dobór seksualny, 
        prawidłowa wewnętrzna selekcja 

Strona 62

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        itd. Poza tym za jedną sekundę 
        zmysłowego szczęścia czy nie 
        oddają ludzie wszystkiego?" Był 
        bardzo zmysłowy, czasem nawet do 
        rozpusty, a jednocześnie umiał 
        połączyć w sobie te przymioty z 
        liryczną wprost uczuciowością. 
        "Rebeko! - powtarzał uroczyście, 
        zachwycony samą myślą o niej - 
        kiedyŜ znowu ujrzę cudowną linię 
        twego ciała, twój brzuch 
        obsadzony liliami?" Po chwili 
        jednak zmienił się: lekkomyślny 
        i cyniczny, zakończył ten prawie 
        Ŝe salomonowy wykrzyknik 

        nieprzyzwoitym, męskim 
        powiedzeniem - "My ludzie 
        prości, nam byle pospać z 
        kobietką" - lub czymś jeszcze 
        gorszym. 
          Wpadł do kawiarni z piosenką 
        na ustach. Nic mu juŜ nie 
        dokuczało, nic go juŜ nie 
        obchodziło. Szpital, operacje, 
        choroby, chorzy, śmierć - 
        wszystko pozostało gdzieś poza 
        nim, gdzieś w tyle. "Rebeko, nie 
        męcz człowieka!..." podśpiewywał 
        bez sensu, gdy nagle zetknął się 
        nos w nos z Abrahamem Goldem. 
        Wesoły nastrój prysnął. Chirurg 
        spojrzał na krawca zaskoczony, 
        krawiec otworzył usta.
          - Pan się zrobił kawiarnianym 
        bywalcem - burknął chirurg i 
        natychmiast w duszy jego wprost 
        się zaroiło od złych przeczuć. 
        Ale wzruszył ramionami i 
        podskakując poszedł dalej. 
        Kelner ukłonił się:
          - Woda i koniak?
          - Tak, tak - odpowiedział, a o 
        trzy stoliki od siebie zobaczył 
        Widmara.
          Widmar wyglądał jak człowiek po 
        morskiej chorobie. Jego 
        niesamowicie piękna twarz była 
        blada i straszna, oczy płonęły 
        wręcz Ŝarłocznym blaskiem.
          - Raz jeszcze witam doktora! 
        Pan dziś jakoś wcześniej? - 
        wykrzyknął, chirurg zaś namacał 
        z satysfakcją coś w tylnej 
        kieszeni spodni. Równie 
        przyjemna była dla chirurga 
        świadomość: sześć naboi w 
        kolbie, jeden w lufie! Pomimo to 

Strona 63

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        odrzekł pokojowo:
          - Ano, uciekłem z domu, 
        przepracowany jestem - i pił 
        dalej wodę sodową z koniakiem i 
        lodem, tłumiąc gwałtem 
        niespokojne myśli. Później 
        Widmar podszedł do niego i 
        zaczął zapraszać do siebie:
          - Koniecznie musi pan przyjść, 
        czekamy na pana, ja i Ŝona...
          To zaproszenie wydało się 
        chirurgowi czymś plugawym i 
        niebezpiecznym, instynkt 

        samozachowawczy kazał mu się 
        bronić co sił, więc tonem prawie 
        niegrzecznym odrzucił 
        zaproszenie:
          - Nie! - rzekł - niestety, 
        nie! - Wypił jeszcze wody z 
        koniakiem, przypadkowo zajrzał 
        do kieliszka i stęknął ze 
        wzruszenia. Znowu w głowie 
        szumiała miłość, na szklanym 
        dnie kieliszka ujrzał nagą 
        kobietę. Widział jej brzuch, 
        którego linię znał na pamięć, 
        piękną, sczerniałą twarz 
        bizantyjskiej świętej. - Ach! - 
        stęknął. Owiała go nieprzeparta 
        chęć zobaczenia jej natychmiast, 
        cokolwiek się stać miało potem. 
        Widmar sam przeistoczył się w 
        anioła, który miał zaprowadzić 
        go do raju, "niech nawet do 
        piekieł!" pomyślał.
          - Pójdziemy, pójdziemy - rzekł 
        wesoło i wziął "anioła" pod 
rękę.                                               .nv
          "Gdyby stan takiej ekstazy 
        trwał jeszcze dłuŜej - wspominał 
        chirurg później - kto wie, 
        czybym w końcu nie ucałował 
        Widmara i nie wyznał całej 
        prawdy. Mogłem zwariować do 
        reszty i poprosić go wtedy o 
        rękę jego Ŝony. Ale wkrótce 
        błogi ten nastrój rozwiał się i 
        znowu ogarnął mnie 
        niewytłumaczalny niepokój, który 
        nie minął nawet wówczas, gdy 
        zobaczyłem Rebekę. Przeciwnie, 
        rzekłbym, Ŝe radość z naszego 
        spotkania potęgowała jego 
        napięcie.
          Nigdy jeszcze ta kobieta nie 
        wywarła na mnie wraŜenia czegoś 
        bardziej irrealnego jak 

Strona 64

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wtenczas. Doskonale, na 
        przykład, wyobraŜałem sobie pod 
        suknią jej ciało, znałem je 
        przecieŜ aŜ do najdrobniejszych 
        szczegółów, niedostępnych nawet 
        męŜowi, pomimo to jednak po 
        prostu nie byłem pewny, czy to 
        ciało w ogóle istnieje. Na 
        domiar nie mogłem jak zawsze 
        ustalić, czy jest ono ładne, czy 
        brzydkie, podejrzewam czasami, 
        Ŝe nikt właściwie o tym nie wie.

          Pamiętam, Ŝe w ten wieczór 
        opowiadała o rzeczach niewinnych 
        w sposób szczególnie sprośny, 
        tak Ŝe w pewnym momencie miałem 
        wraŜenie, iŜ spadła z niej 
        suknia i zobaczyliśmy Rebekę 
        nagą. Tego było za wiele. 
        Wyczuwałem, Ŝe nastrój mój 
        sprawia jej sadystyczną prawie 
        przyjemność. Z trudem zmusiłem 
        się do odejścia. Niepokój mój 
        wciąŜ narastał, a gdy wyszedłem 
        na ulicę, wszystkie złe 
        przeczucia wybuchnęły we mnie z 
        potrójną siłą. Na dodatek 
        pogarszała moje samopoczucie i 
        działała draŜniąco na nerwy 
        wyjątkowo ohydna pogoda".
          Pogoda rzeczywiście była 
        bardzo zła. Wiatr rwał. Podmuchy 
        wiatru niosły ze sobą niezdrowy 
        zapach gnijących liści i 
        jesiennego próchna. Chirurg 
        zwymyślał pogodę, stał 
        nieruchomo przez parę minut, 
        poczekał, aŜ oczy przyzwyczają 
        się do ciemności. Potem szybkim 
        krokiem poszedł w dół ulicy. 
        Minął dom Widmara, podchodził 
        juŜ do sąsiedniej kamienicy, 
        wtem z rozwalonej bramy dobiegł 
        go cichy śmiech. Chirurg 
        zatrzymał się. Odgadł w mroku 
        zarys kolana rynny deszczowej, 
        zza której wyłonił się jakiś 
        cień. Chirurg cofnął się, cień 
        zbliŜył się do niego i czyjś 
        głos zapytał nad samym uchem 
        chirurga:
          - Czy nie ma pan doktor czasem 
        ognia?
          Gdy chirurg wspominał o tym 
        wypadku, podkreślał zawsze, Ŝe 
        najgorszą rzeczą były ciemności 
        otaczające wszystko i wynikające 

Strona 65

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        stąd poczucie całkowitej 
        psychofizycznej dezorientacji. 
        "Mrok wokoło był tak gęsty, iŜ 
        wydawało mi się, Ŝe włoŜono mnie 
        do pustej flaszki po atramencie. 
        Istny to był cud, Ŝe potrafiłem 
        zobaczyć kolano złamanej 
        deszczowej rynny obok jakiegoś 
        wgłębienia, prawdopodobnie 
        bramy. Rynna mnie, zdaje się, 

        wyratowała. Szedłem ulicą bardzo 
        szybko i gdyby nic szczególnego 
        nie zwróciło mej uwagi, nie 
        zatrzymałbym się na pewno. Lecz 
        w pewnej krótkiej chwili 
        zauwaŜyłem po lewej stronie od 
        siebie czarną linię pionową, 
        załamującą się pod kątem ostrym. 
        Domyśliłem się dziwnie prędko, 
        Ŝe to zarys deszczowej rynny. W 
        tym samym czasie, gdy to 
        pomyślałem, spostrzegłem ku 
        swemu przeraŜeniu, Ŝe linia 
        prostopadła załamała się nagle, 
        wypięła się w przód, stała się 
        wypukła i guzowata, wreszcie 
        nabrała kształtu męskiej głowy i 
        ramienia. Zarys tej męskiej 
        postaci momentalnie jak czarna 
        błyskawica utrwalił się na mej 
        siatkówce. Jednocześnie rozległ 
        się czyjś śmiech, a ja cofnąłem 
        się o krok. Wtedy poznałem 
        uczucie bezradności i 
        bezbronności, jakie wywołuje w 
        nas mrok. Wobec prawdziwego 
        nieszczęścia, lecz przy świetle, 
        człowiek nawet bez broni czuje 
        się bezpieczniejszy aniŜeli 
        najlepiej uzbrojony człowiek 
        wobec urojonego 
        niebezpieczeństwa, ale w 
        ciemnościach. Nawet uderzyć coś 
        w ciemnościach jest bez 
        porównania trudniej niŜ przy 
        świetle. Ja osobiście przez 
        pewien czas miałem wraŜenie, Ŝe 
        odzwyczaiłem się od władania 
        rękami i nogami".
          - Nie palę - odrzekł chirurg 
        dość spokojnie.
          - To szkoda! 
          Wiatr zawył przeraźliwie, 
        wysoka męska postać schyliła się 
        nad chirurgiem, potem chirurg 
        poczuł uderzenie kijem po 
        ramieniu i głowie, zachwiał się 

Strona 66

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        na nogach i mimo woli krzyknął. 
        Bardziej zły niŜ przestraszony 
        odbiegł w tył, w stronę domu 
        Widmara, w ciemnościach 
        otrzymał znów uderzenie kijem i 
        upadł. Na ziemi czuł się 
        znacznie bezpieczniejszy. 
        Podniósł się Ŝwawo, jak kot, na 

        jedno kolano, wyciągnął browning 
        i wystrzelił na chybił trafił. 
        Nagle uczuł tuŜ obok siebie 
        obecność jakiegoś człowieka, 
        wyciągnął rękę, namacał czyjąś 
        łapę i wystrzelił raz jeszcze. 
        Ktoś jęknął, następnie rozległo 
        się tupanie czyichś nóg, ktoś 
        uciekał po drewnianym chodniku. 

          Chirurg pogwizdywał juŜ swoją 
        piosenkę, z rewolwerem w ręku 
        spojrzał pogardliwie i wesoło w 
        okna mieszkania Widmara, jedno z 
        okien rozwarło się i nad 
        parapetem zamigotała plama siwej 
        brody:
          - Co tam się stało? - krzyknął 
        Widmar.
          - Nic - i chirurg przeszedł 
        ulicą.
          Widmar patrzył jeszcze przez 
        jakiś czas w ślad za nim. 
        Chirurg zdąŜył juŜ dojść do 
        przecznicy, wsiąść do doroŜki i 
        odjechać ze sto kroków, nim 
        stary Widmar zdecydował się 
        zamknąć okno. Gdy uczynił to i 
        odwrócił się, zobaczył przed 
        sobą Ŝonę. 
           Chirurg tymczasem popędzał 
        doroŜkarza i juŜ dojeŜdŜał do 
        szpitala. Nikt na szczęście na 
        jego spotkanie nie wyszedł, 
        wszystko więc było w szpitalu w 
        porządku, ale gdy chirurg biegł 
        po schodach do swego mieszkania, 
        zobaczył starszego ordynatora 
        Boguckiego kłócącego się o coś z 
        sanitariuszem.
          - Panie, to jest grzech - 
        chrypiał stary lekarz - dlaczego 
        nie zameldowaliście krwotoku na 
        drugim oddziale? Chory dzwonił 
        przez trzy kwadranse!... Gdzie 
        siostra przełoŜona?... - 
        Ordynator dygotał i prawie 
        płakał. Siwobrody, o łysym, 
        lśniącym czole, trząsł 

Strona 67

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        sanitariuszem, jak gdyby mógł 
        tchnąć w niego całą swą miłość 
        do bliźniego i niepokój o Ŝycie 
        ludzkie. 
          - Słuchajcie, kolego - zaczął, 
        gdy ujrzał dyrektora szpitala, 

        Tamtena. - Dwa krwotoki... Na 
        pewno przez wiatr... jedna 
        siostra nie nadąŜy... Ja sam 
        mogę, ale ja...
          Chirurg ukłonił się z powagą.
          - Panie doktorze - rzekł. 
        Nigdy nie nazywał staruszka: 
        "panie kolego". - Panie 
        doktorze, zrobię wszystko, czego 
        pan zaŜąda. Druga siostra? 
        Oczywista, oczywista... - 
        trzymał się za głowę.
          Stary lekarz przestraszył się:
          - Kochany, skąd macie guz na 
        czole, kochany?
          Na to chirurg powiedział:
          - Wypadek, panie doktorze.
          Staruszek przestraszył się 
        jeszcze bardziej.
          - Samochód?! - prawie krzyknął.
          - Nie - uśmiechnął się chirurg 
        - kij. 
          Po schodach przemknęła w dół 
        siostra. Bogucki rzekł:
          - Ja was proszę, nie jeźdźcie 
        nigdy samochodami, bo to Bóg wie 
        ile ludzi kaleczy!...
          Chirurg znał ten strach 
        staruszka przed samochodami, 
        uśmiechnął się znowu i powtórzył:
          - Kij...
          Lecz staruszek nie miał juŜ 
        czasu słuchać. Ocierając oczy, 
        poleciał do swego chorego z 
        krwotokiem, po drodze mruczał:
          - Sam będę przy nim przez całą 
        noc, sam. Po co te siostry 
        męczyć?
          Dyrektor szpitala spoglądał za 
        nim po raz pierwszy powaŜnie i 
        smutno. Cicho, na palcach 
        przeszedł po korytarzach, potem 
        nakazał siostrze, by pilnowała 
        ordynatora, Ŝeby się nie 
        przemęczał.
          - Aha, jeszcze jedna rzecz - 
        dodał - gdyby przywieźli 
        ranionego kulą rewolwerową, 
        proszę mnie obudzić. - W domu 
        chirurg obmył głowę, guz był 
        nieznaczny. Chirurg rzekł do 

Strona 68

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        kota: - Kiź, KIź, Kiź - kot był 
        bardzo zadowolony i wygiął 
        grzbiet.
          W tym samym czasie Widmar 

        siedział w swym gabinecie i 
        wściekły szperał w listach Ŝony. 
        "Czy dowiem się, na przykład - 
        myślał zły - czemu się ona 
        uśmiechała? Co oznaczał ten 
        uśmiech przed chwilą?" Gdy po 
        wypadku z chirurgiem i krzyku na 
        ulicy zamknął wreszcie okno, 
        obrócił się i zobaczył przed 
        sobą Ŝonę. Po raz pierwszy w 
        Ŝyciu widział ją jak gdyby 
        zamyśloną.
          - To krzyczał doktor Tamten - 
        wyrzekła w końcu.
          - CóŜ znowu? - odpowiedział 
        uspokajająco. - Widziałem go, 
        jak szedł sobie spokojnie ulicą.
          - Wiem, Ŝe to on krzyczał - 
        powtórzyła i wówczas Widmar 
        nagle zauwaŜył, Ŝe na twarzy jej 
        zjawił się uśmiech. Ten uśmiech 
        zbił go zupełnie z tropu. "Czemu 
        ona się uśmiechnęła?" niepokoił 
        się, gdyŜ ani rusz nie mógł tego 
        pojąć. W gabinecie jeszcze przez 
        dłuŜszy czas nie mógł ochłonąć z 
        dziwnego wraŜenia. "Uśmiechnęła 
        się, ale czemu?" Wściekły 
        przerzucał kartki, lecz w 
        listach nie znalazł nic, 
        aczkolwiek sam papier listowy 
        śmierdział zdradą i kłamstwem.

          Nazajutrz krawiec poszedł do 
        elektrowni miejskiej aby  
        zobaczyć się z bratem, 
        elektrotechnikiem Izaakiem, 
        któremu miał wręczyć pewną sumę 
        pienięŜną za obicie dyrektora 
        Szpitala Wszystkich Świętych, 
        Tamtena.
          Krawiec pozostawił dzieci 
        bawiące się na podwórku. Boruch 
        trzymał w ręku duŜego latawca, 
        Anielka trzymała swego latawca 
        za długi ogon, zrobiony ze 
        szmacianych pasemek. Boruch był 
        czerwony, Anielka - czarna.
          Wiatr dął trzeci dzień z 
        rzędu, jarzębina rosnąca 
        pośrodku podwórka zgubiła juŜ 
        wszystkie liście, pęki jagód 
        huśtały się jak szalone, pień 

Strona 69

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        jarzębiny był pęknięty. ZbliŜała 
        się późna jesień. Pomimo to dni 

        były płomiennogorące, a w nocy 
        wśród upalnego wiatru było parno 
        i nieznośnie.
          Boruchowi nie powodziło się 
        jak zwykle: siostra jego stłukła 
        filiŜankę i powiedziała, Ŝe to 
        on; duŜy biały pies z brązową 
        plamą na nosie przyszedł na ich 
        podwórko i za nic nie chciał 
        pójść sobie stamtąd; na koniec 
        latawiec, którym bawił się 
        Boruch, wymknął mu się raptem z 
        rąk i zginął na zawsze w 
        przestworzach. Zresztą do tego 
        przyczyniła się trochę 
        nieznajoma dziwaczna pani, pani, 
        która zjawiła się w oknie.
          Było to w samo południe, 
        krawiec poszedł do elektrowni, 
        Boruch majstrował coś koło 
        latawca, siostra zaś pomagała 
        trzymając za ogon. Wiatr 
        rozwiewał krwawą jak liście 
        jesienne czuprynę Borucha. 
        Gdzieś w górze coś brzękło. 
        Boruch podniósł głowę i 
        zobaczył, Ŝe to w sąsiedniej 
        kamienicy z trzaskiem rozwarło 
        się okno na pierwszym piętrze. 
        Boruch był bardzo maleńkiego 
        wzrostu, płot mu przeszkadzał 
        dojrzeć, co się w tym oknie 
        dzieje, więc odbiegł na drugi 
        koniec podwórka i wgramolił się 
        na pakę ze śmieciem. W rękach 
        trzymał kurczowo latawca, 
        Anielka, dokuczliwa i zła, 
        wrzeszczała, ciągnąc za 
        szmaciany ogon, lecz Boruch 
        zapatrzony nie słuchał. W 
        rozwartym oknie domu naprzeciw 
        stała pani, którą juŜ trochę 
        znał, straszna i pociągająca 
        zarazem. Pani czesała 
        grzebieniem włosy krótkie, lecz 
        bujne, wzrokiem zaś błądziła 
        gdzieś ponad kominem ich dachu. 
        Najstraszniejsze było, Ŝe nie 
        miała na sobie sukni. Koronkowa, 
        kremowa koszula zwisała z 
        jednego ramienia, widać było 
        nagie ciało i przedziwnie róŜową 
        pierś. Ten nienaturalny róŜowy 
        kolor skóry zaniepokoił Borucha. 
        Wydał mu się wyraźnie straszny, 

Strona 70

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        a jednocześnie słodkawy i Boruch 
        był przekonany, Ŝe gdyby polizać 
        językiem, to skóra miałaby smak 
        karmelka. Najbardziej zaś 
        niepokoiły go, a nawet wstręt w 
        nim budziły te piersi, których 
        workowaty kształt był dlań 
        niezrozumiały i przykry. "Po co 
        te worki?" pomyślał rozsądnie, 
        ale wtem Anielka pisnęła z dołu:
          - Złaź ze śmietnika! Cholera a 
        nie Boruch!
          Nie złaził, bo patrzył z 
        rozwartymi ustami na karmelkową 
        panią, mdłą i dziwną. Anielka ze 
        złości rozpłakała się na dobre, 
        pani przestała rozczesywać 
        włosy, spojrzała na psa, na 
        Anielkę, na Borucha. W zdumieniu 
        podniosła brwi do góry, 
        wyszczerzyła ładne zęby i 
        krzyknęła do nich głosem 
        radosnym, ale Boruch uczuł, Ŝe 
        radość była udana i Ŝe głos pani 
        był nieprawdziwy i niedobry.
          - Ty?! - krzyknęła pani. - CóŜ 
        ty tam robisz? Czy moŜe mnie 
        podglądasz, smarkaczu?
          - Nie jestem smarkaczem - 
        odpowiedział Boruch powaŜnie - 
        jestem listonoszem. 
          - Masz ci! - zaśmiała się pani 
        głośno.
          Boruch miał ucho nadzwyczaj 
        wraŜliwe na kłamstwo, od razu 
        przyłapał w tym śmiechu fałsz. 
        Naga pani poruszyła się w oknie 
        niespokojnie i dodała:
          - Nie mów nikomu, Ŝeś mnie tu 
        widział! Dobrze, panie 
        listonoszu?
          Nagie ciało wychyliło się 
        przez okno, przeraźliwie róŜowe 
        ramiona trzęsły się, pani śmiała 
        się z całego serca szczerze i 
        wesoło, tak Ŝe nawet Anielka 
        przestała beczeć, a duŜy, biały 
        pies przybłęda zakręcił z 
        zadowoleniem ogonem. Lecz małego 
        Borucha nie dało się tak łatwo 
        nabrać. Boruch nie wierzył 
        śmiechowi pani i spozierał na 
        nią nieufnie. Był to chłopak o 
        rzadkim drogocennym talencie. 
        Niektóre dzieci juŜ prawie od 

Strona 71

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        kołyski słyszą dźwięki i słowa 
        lub widzą obrazy, a potem 
        wyrastają na wielkich artystów. 
        Boruch natomiast posiadał talent 
        bardziej niezwykły i cenny, miał 
        bowiem ucho zbudowane w taki 
        cudowny sposób, Ŝe w lot chwytał 
        najmniejszą nieszczerość ludzką 
        i czule jak kamerton reagował na 
        kłamstwo i prawdę. 
          - Hej, panie listonoszu - 
        zawołała na niego goła pani w 
        oknie - a gdzieŜ twoje listy?
          Wiatr nadleciał furkocząc, 
        jarzębina jęknęła, wiatr wyrwał 
        Boruchowi latawca i wzniósł go 
        wysoko w niebo.
          - Aj!! - wrzasnęła Anielka.
          Boruch zmieszał się z 
        początku, a potem naburmuszony i 
        tryumfujący krzyknął:
          - Oto mój list! - i wskazał do 
        góry. Słyszał jednocześnie swym 
        uchem, Ŝe mówi prawdę.
          Rzeczywiście, latawiec jak 
        biały list wznosił się w niebo 
        coraz wyŜej i wyŜej, aŜ wreszcie 
        zniknął z oczu. Pani pogardliwie 
        machnęła ręką, powtórzyła raz 
        jeszcze: - Więc nie mów nikomu - 
        i szybko zamknęła okno. Potem 
        zasunęła koronkową kremową 
        firankę.
          - CóŜ ty zrobiłeś z latawcem! 
        - rozpaczała na całe podwórko 
        Anielka, a pies wtórował basem.
          Boruch zlazł ze śmietnika i z 
        niewiadomych powodów zapłakał. 
        Łzy u niego zawsze poprzedzały 
        kurcze i mdlenie, wkrótce więc 
        leŜał pod jarzębiną i podrygiwał 
        nogami. Lecz na szczęście było 
        to juŜ wtedy, gdy krawiec wrócił 
        do domu.
          Przybył, a raczej przyfrunął, 
        popędzany przez wiatr potęŜny i 
        coraz silniej huczący. Abraham 
        furtkę za sobą zamknął uwaŜnie, 
        miał bowiem takie 
        przyzwyczajenie, i obejrzał się 
        tchórzliwie, trochę tajemniczy w 
        swej bezgranicznej brzydocie. 
        Spozierał na wszystkie strony, 
        jak gdyby ktoś czaił się na 
        niego, nieŜyczliwy i czyhający. 

Strona 72

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        W niebo patrzył równieŜ 
        lękliwie, jakby i tam chował się 
        jakiś wróg.
          - Boruch! - zawołał na chłopca 
        - czemu ty płaczesz?
          - On mnie znowu bił - kłamała 
        Anielka.
          Boruch miał twarz zmienioną, 
        spłakaną. Coś zaczął bełkotać o 
        jakiejś pani w oknie. Tym 
        opowiadaniem krawiec był bardzo 
        wzruszony. Ciekawość wprost 
        przelewała się przez niego, 
        razem z bryzgami śliny 
        wybuchnęła mu z ust:
          - Jaka pani? Gdzie, w którym 
        oknie? - Zbladł i trząsł się ze 
        strachu. - Pani, mówisz, Ŝe 
        pani? Mój syn, Boruch, a 
        powiedz, jak ona wyglądała? Czy 
        pamiętasz, Ŝe miała czarne 
        włosy? Bardzo, mówisz, czarne?...
          Ale w tej chwili Boruch zaczął 
        zezować, na wargach miał róŜową 
        pianę. Wrzasnął dziwnym, 
        gardlanym głosem i upadł 
        podrygując. Krawiec Gold zrzucił 
        z siebie marynarkę i przykrył 
        nią wykrzywioną twarz syna. W 
        duchu powtarzał modlitwy 
        stosowane w takim wypadku. 
        Anielka zazdrościła Boruchowi, 
        Ŝe tak zabawnie potrafi fikać 
        nogami, duŜy biały pies wreszcie 
        uciekł z ich podwórka i słychać 
        było, jak zaszczekał przed domem 
        smętnym basem. Gdy zaś Boruch 
        odzyskał przytomność, 
        nieszczęśliwy krawiec nie 
        zapytał go tym razem o tabliczkę 
        mnoŜenia. Obawiał się, Ŝe syn 
        jego zapomniał nie tylko, ile 
        będzie siedem razy osiem, lecz i 
        jeszcze o czymś daleko 
        waŜniejszym.
          - Jakie ta pani miała włosy? 
        Powiedziałeś, Ŝe czarne jak 
        kruk? Powtórz raz jeszcze...
          Ku jego rozczarowaniu Boruch 
        odrzekł:
          - Ta pani była blondynką. Na 
        pewno blondynką. Miała róŜowe 
        worki i jasne jak słoma włosy...
          Krawiec niczego więcej nie 
        mógł się dowiedzieć z tego 

Strona 73

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        bełkotu.
          - Idź, Boruch, połóŜ się. - 
        Sam natomiast wyleciał na ulicę. 
        "Trzeba będzie przynajmniej 
        dowiedzieć się od pana Widmara, 
        co o tym sądzi", myślał. 
          Wiedział, Ŝe Widmara znajdzie 
        jak zwykle na tarasie miejskiej 
        kawiarni. Było to ich trzecie z 
        rzędu spotkanie sam na sam. 
          - Dzień dobry panu - rzekł 
        krawiec tonem, w którym uniŜenie 
        i patos brzmiały jednocześnie. 
          Widmar, który coś bazgrał na 
        skrawku papieru, drgnął od 
        nieoczekiwanego okrzyku. 
        Pohamował odruch obrzydzenia i 
        gniewu - pomimo wszystko w Ŝaden 
        sposób nie mógł się przyzwyczaić 
        do odpychającej, makabrycznej 
        aury jaką rozsiewał krawiec. 
        Potem, gdy opanował się, rzekł 
        nawet przyjaźnie:
          - Słuchaj, Gold, zebrałem 
        prawie cały materiał. Ale ta 
        przeklęta rzecz nie jest jednak 
        jeszcze zupełnie wyświetlona! 
          Krawiec usiadł na brzeŜku 
        krzesła, łzawiące oczy utkwił w 
        starego Widmara, Ŝółte zaś ręce 
        z ciemnofioletowymi jak u 
        nieboszczyka paznokciami 
        skrzyŜował na piersi. 
          - Rozumiesz - ciągnął Widmar i 
        widać było, Ŝe nie zaleŜy mu na 
        uwadze swego rozmówcy ani na 
        tym, Ŝeby ten go zrozumiał. 
        ZaleŜało mu jedynie na 
        wypowiedzeniu się, na ulŜeniu 
        sobie słowami. Mógł opowiadać 
        byle komu, aby tylko opowiadać. 
        Bełkotał więc, patrząc przed 
        siebie gorejącym, wściekłym 
        wzrokiem: - Przeklęta rzecz, 
        rozumiesz, nie jest jeszcze 
        dokładnie wyświetlona. Co to 
        moŜe być ta ósma minuta?
          - Ósma minuta? - zapytał 
        krawiec. - Ósma?... ale ja 
        chciałem panu co innego donieść.
          - A?! - zawołał Widmar i jak 
        gdyby oprzytomniał nagle. 
        Przeczuł od razu, o co chodzi. - 
        Okno. 
          - Okno - powtórzył starzec i 

        zawstydził się. Jąkając się 
        powiedział Widmarowi o synu 

Strona 74

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        swym, Boruchu, i o pani w oknie. 
        - Ale - dokończył - powiada 
        później, Ŝe była blondynką.
          Był to oczywiście wielki 
        zawód. Widmar powiedział:
          - JeŜeli okaŜe się, Ŝe to 
        wszystko blaga lub wymysł, to ja 
        ci pokaŜę!
          Krawiec był przygotowany na 
        jakąś awanturę, schylił się 
        nawet, bo był pewien, Ŝe Widmar 
        znowu trzaśnie w stół albo rzuci 
        się na niego z pięściami. Na 
        szczęście obeszło się bez 
        skandalu. Widmar był widać czym 
        innym przejęty. - Ósma minuta - 
        powtarzał i tarł czoło.
          - Z tą operacją - powiedział 
        wreszcie - to sam diabeł nie 
        rozumie, jak to było w istocie. 
        Oni wszyscy są matołkami.
          Ostatnie słowa odnosiły się 
        prawdopodobnie do Rubińskiego, 
        siostry przełoŜonej i 
        sanitariusza Pawła, z którymi 
        Widmar widywał się i rozmawiał 
        juŜ kilkakrotnie. Rubińskiego 
        zaprosił na śniadanie do 
        kawiarni i męczył go przez dwie 
        bite godziny jak sędzia śledczy 
        zbrodniarza.
          - Musi mi pan opowiedzieć, jak 
        tam było, ale tak po ludzku. 
        PrzecieŜ pan jako fachowiec musi 
        rozumieć. Obiecuję panu, Ŝe nie 
        zrobię ze słów pańskich Ŝadnego 
        uŜytku. - Lecz wszystko to nie 
        odniosło najmniejszego nawet 
        skutku. Albowiem ósma minuta 
        była nie do rozgryzienia. - To w 
        takim razie - zaproponował 
        Widmar - czy nie dałoby się 
        jakoś, abym ja sam przeczytał 
        historię choroby w zeszłorocznym 
        archiwum?
          - Wątpię, aŜeby tam cokolwiek 
        zostało - odpowiedział Rubiński. 
        Był to moment, kiedy medyk 
        przestraszył się własnej 
        niedyskrecji. - Byłem 
        nieostroŜny i głupi, Ŝem panu to 
        powiedział - tłumaczył się 
        zaczerwieniony. - Jest to z mej 

        strony czyn prawie karygodny.
          Widmar pośpieszył go uspokoić. 
          - Przede wszystkim nic mi pan 
        nie powiedział - zaczął sprytnie 

Strona 75

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        i obłudnie. - Po drugie: 
        dyrektor szpitala odnosi się do 
        nas obu jednakowo niechętnie. 
        Niechętnie, słyszy pan?...
          - O tak! - zawołał Rubiński z 
        ulgą. Dał się natychmiast złapać 
        na ten prymitywny haczyk. 
        Nienawiść jego do doktora 
        Tamtena była spręŜyną, którą 
        Widmar mógł naciskać, ile 
        chciał, nie obawiając się 
        przesadzić i śmiało korzystając 
        ze wszystkich wynurzeń, jakie 
        potem następowały. 
          - Więc bardzo pana proszę, 
        niech pan zobaczy akta - 
        poprosił na poŜegnanie, a sam 
        został w kawiarni roztrzęsiony 
        wiadomościami. Teraz był tylko 
        nimi przejęty.
          - Operacja! - krzyknął do 
        krawca. - Ty wiesz, jak się ta 
        operacja odbyła?! 

                  Operacja

          Informacje dotyczące wiadomej 
        sprawy, jakie zebrał Widmar, 
        były prawie wyczerpujące, prócz 
        jednego tylko punktu, który 
        pozostał nie wyświetlony. 
        Chodziło o to coś, co zaszło 
        podczas operacji i wprawiło 
        chirurga w taki szał i 
        przygnębienie. Chodziło o to coś 
        zagadkowego, co nastąpiło po 
        ośmiu minutach od czasu uśpienia 
        chorej i pierwszego cięcia. Po 
        tych właśnie ośmiu minutach 
        zaszła na sali operacyjnej rzecz, 
        w której istotnej treści ani 
        asystent Rubiński, ani siostra 
        przełoŜona nie mogli się połapać. 
        W kaŜdym razie wyglądało to 
        prawie na jakąś katastrofę, było 
        groźne - i jeden, jak i druga, a 
        równieŜ i gotujący narzędzia 
        sanitariusz Paweł, mieli 
        wraŜenie, Ŝe się znajdują na 
        tonącym statku lub w teatrze, w 
        którym nagle wybuchł poŜar i 

        panika. Była chwila, gdy 
        sanitariusz Paweł chciał nawet 
        rzucić wszystko i uciekać na 
        korytarz, do takiego stopnia był 
        przeraŜony. Ósma zaś minuta była 
        tylko pierwszą w szeregu minut, 

Strona 76

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        które zlały się później w 
        kwadranse, dłuŜące się godzinami. 
        Asystent Rubiński twierdził, Ŝe 
        siostra przełoŜona była tak 
        przejęta strachem, Ŝe gdy po 
        ósmej minucie rozwarła szeroko 
        usta, to tak juŜ pozostała aŜ do 
        końca operacji wpatrzona w 
        chirurga czerwonymi z natęŜenia 
        oczami. - Wyglądała jak zdechły 
        wróbel z otwartym dziobem - 
        porównywał Rubiński. Widmar, 
        który rozwinął swą wywiadowczą 
        działalność z wprawą zawodowego 
        detektywa, pomimo wszelkich 
        starań nie potrafił dojrzeć dna 
        rzeczy. Gdy celem stwierdzenia 
        zeznań Rubińskiego indagował 
        sanitariusza Pawła i dopytywał 
        się o ten tak potrzebny mu 
        moment, nie dowiedział się 
        niczego nowego. Sanitariusz 
        wspominał o tym bardzo 
        niechętnie. 
          - PrzeraŜeni byliśmy wszyscy - 
        mówił. - Od dziesięciu lat 
        pracuję z panem doktorem i 
        jeszcze nigdy nam się to nie 
        przytrafiło. Zrozumiałem od 
        razu, Ŝe coś się stało. 
        Gotowałem w sąsiedniej sali 
        narzędzia, gdy zaś wniosłem je 
        do operacyjnej, natychmiast 
        uczułem jakiś nieporządek. 
        Siostra wyglądała tak, jak gdyby 
        to ona była zachloroformowana, a 
        nie chora. Rubiński był czerwony 
        jak ćwikła. I nic dziwnego, bo 
        za chwilę to się zaczęło i 
        Rubiński miał rzeczywiście czego 
        się bać! PrzecieŜ to gwizdnęło 
        sobie i wybuchnęło trzy razy 
        koło samego jego policzka!
          - Jedynie - powiadał dalej - 
        nie wzruszył się ten Niemiec. 
        Był nieruchomy przez cały czas i 
        tylko coś parę razy po niemiecku 
        powiedział do pana dyrektora. 
        Palce miał tak prędkie, Ŝe aŜ 

        zimno było na nie patrzeć. 
        Znakomita głowa z tego Niemca. - 
        Mówił, jak się domyślił Widmar, 
        o docencie von Fuchsie. 
          - A czy Niemiec długo mieszkał 
        u dyrektora? - spytał Widmar.
          - O, przecie jakie trzy 
        tygodnie, nie mniej. Gościł u 

Strona 77

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        nas, i wtedy właśnie był przy 
        operacji.
          Zresztą o tym fakcie Widmar 
        wiedział juŜ od Rubińskiego. 
        Było to mniej więcej tak:
          Na tydzień przed operacją 
        przyjechał z Wiednia von Fuchs i 
        zamieszkał u swego przyjaciela, 
        chirurga Tamtena. Była chłodna 
        jesień. Docent przyjechał w 
        grubym, ciepłym płaszczu, szyję 
        miał owiązaną duŜą jedwabną 
        chustką. Gdy wychodził ze 
        sleepingu, przywitał go chirurg 
        Tamten.
          - Jestem ci bardzo wdzięczny - 
        powiedział do niego po 
        niemiecku. - W tym roku nie 
        miałem urlopu i mowy nie było o 
        wyjeździe za granicę.
          Uścisnęli się za ręce i 
        patrzyli sobie w oczy. Chirurg 
        powiedział z troską:
          - Zmizerniałeś bardzo.
          Na to docent:
          - O nie, nie. To ty raczej 
        wyglądasz na przepracowanego - i 
        podniósł kołnierz płaszcza. Był 
        to wysoki, chudy, kościsty 
        męŜczyzna. Twarz miał bladą, 
        prawie przejrzystą. W wyglądzie 
        jego było coś z artysty, tak iŜ 
        tragarz, który niósł za nim 
        walizkę, myślał, Ŝe niesie 
        futerał ze skrzypcami. Takie 
        samo dziwne wraŜenie odnieśli 
        chorzy w Szpitalu Wszystkich 
        Świętych, gdy zobaczyli docenta 
        von Fuchsa kroczącego razem z 
        chirurgiem przez ogród 
        szpitalny. Tworzyli istotnie 
        zabawną parę. Chirurg posuwał 
        się naprzód swymi szybkimi, 
        elastycznymi krokami, wydawało 
        się, Ŝe to jakieś zwierzę 
        przedziera się przez gąszcze 
        krzaków. Obok, prawie nie 

        tykając ziemi, szedł, a raczej 
        płynął wysoki i chudy docent. 
        Gdy zdjął czapkę, chorzy ujrzeli 
        blade, wysokie czoło i długie, 
        jasnozłote włosy. "Przyjechał do 
        dyrektora jakiś muzyk", 
        pomyśleli chorzy. Potem widzieli 
        go tylko raz jeszcze, wówczas 
        gdy z chirurgiem Tamtenem robili 
        obchód i chirurg Tamten 

Strona 78

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        pokazywał mu urządzenia w 
        szpitalu.
          Na ogół zaś widywano go 
        rzadko. Codziennie po 
        podwieczorku wychodził na spacer 
        i wracał dopiero późnym 
        wieczorem. Pewnego razu, a było 
        to na dwa dni przed operacją 
        Rebeki Widmarowej, wyszedł razem 
        z chirurgiem w kierunku miasta. 
        Natychmiast po ich odejściu do 
        szpitala zatelefonowano. 
        Odbierał telefon Rubiński. 
          - Pana doktora Tamtena nie ma, 
        tylko co wyszedł. Czy telefonuje 
        do niego pani w sprawie 
        prywatnej? - zapytał. 
          - Nie! - odpowiedział przez 
        telefon czyjś zniecierpliwiony 
        kobiecy głos. - Potrzebuję 
        pomocy lekarskiej i chciałam 
        prosić do siebie pana doktora.
          Głos był przykry, jak gdyby 
        zachrypnięty, poza tym 
        Rubińskiego irytował narzucający 
        się, prawie rozkazujący ton.
          - Niestety - rzekł - pan 
        doktor przyjść do pani nie 
        będzie mógł na pewno. Nie ma go 
        teraz. MoŜe natomiast przyjechać 
        do pani którykolwiek z 
        dyŜurujących lekarzy. 
          - To mi nie odpowiada - 
        posłyszał w odpowiedzi. - W 
        takim razie, moŜe by pan wskazał 
        mi, gdzie mam pana doktora 
        szukać. Zresztą przyznam się, Ŝe 
        teraz to juŜ w sprawie całkiem 
        prywatnej.
          - Nie wiem, moŜe w kawiarni - 
        odrzekł Rubiński i zawiesił 
        słuchawkę.
          I natychmiast potem do 
        kawiarni, gdzie zwykł był 
        siadywać Tamten, zatelefonowano, 

        a starszy kelner Piotr odszukał 
        stolik, przy którym siedzieli 
        chirurg i docent von Fuchs, i 
        poprosił doktora Tamtena do 
        telefonu.
          - Do mnie? - mruknął 
        chirurg z niezadowoleniem. - 
        Trzeba było powiedzieć, Ŝe mnie 
        nie ma. Przepraszam cię, Willi - 
        i podszedł do budki 
        telefonicznej.
          - Przy aparacie Tamten - 

Strona 79

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        rzekł. "CóŜ to za potworny 
        głos!" pomyślał. - Bardzo Ŝałuję 
        - krzyknął do słuchawki - ale 
        naprawdę przyjść nie mogę. MoŜe 
        mnie zastąpić asystent. - 
        Membrana zaharczała i chirurg 
        wyraźnie posłyszał jakiś pomruk. 
        "Na pewno jakaś stara wiedźma - 
        pomyślał - co ona tam gdera?" 
        Nagle kobiecy głos w telefonie 
        zmienił się, stał się śpiewny i 
        melodyjny. Wydało się, Ŝe to 
        mówi ktoś całkiem inny. - Halo, 
        słucham! - krzyknął doktor 
        zdziwiony. Nie wiedzieć czemu, 
        uczuł lekkie podniecenie 
        zmysłowe, głos w słuchawce 
        zrodził w nim szereg 
        lubieŜnych, prawie niezdrowych 
        skojarzeń erotycznych. "Powinna 
        być młoda, ładna, półnaga i 
        leŜeć w łóŜku", pomyślał teraz. 
        Był nawet przekonany, Ŝe tak 
        jest. 
          - Mam straszne bóle i bardzo 
        cierpię - mówił głos, a 
        chirurgowi zdawało się, Ŝe 
        słucha przez radio transmisji 
        cudownego koncertu. Ale potem 
        obudził się w nim lekarz, więc 
        rzekł tonem znuŜonym, lecz 
        cierpliwym:
          - Dobrze. Zaraz przyjadę. 
          - Wołają mnie do chorej - 
        powiedział do przyjaciela. - Nie 
        mogłem przez telefon zrozumieć, 
        co jej się stało...
           Świat choroby i cierpienia, 
        od którego uciekł do swego Ŝycia 
        prywatnego, znowu zjawił się 
        przed jego oczami jak 
        nieznośne, nieodstępne widmo. 
        Szpital, chałaty, opatrunki, 

        narzędzia błysnęły w umyśle, i 
        chirurg Tamten, krzywiąc twarz w 
        sztucznym, nieŜywym uśmiechu, 
        wyszedł z kawiarni. Docent von 
        Fuchs widział go przez okna, jak 
        jechał w doroŜce wyprostowany i 
        powaŜny. Gdy zaś po dwudziestu 
        minutach powrócił, zadziwił 
        docenta przeistoczonym, jakby 
        promieniejącym wyglądem. Był 
        zakłopotany i dziwnie wzruszony. 
          - Bardzo ciekawe - powtarzał - 
        bardzo ciekawe.
          Docent spojrzał na niego 

Strona 80

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wnikliwie, trochę 
        bezceremonialnie, lecz wówczas 
        zdaje się o nic się jeszcze nie 
        dopytywał. Milczeli obaj, jak 
        gdyby zrozumieli, Ŝe zaszło coś, 
        o czym na razie nie naleŜało 
        mówić. Dopiero po powrocie do 
        szpitala, gdy po kolacji 
        siedzieli na ławeczce w 
        ogrodzie, mieli dłuŜszą rozmowę, 
        której przypadkowym świadkiem 
        był medyk Rubiński. Rubiński o 
        tej wysoce interesującej dla 
        Widmara rozmowie opowiadał mu ze 
        wszystkimi szczegółami:

          Wyszedłem wieczorem, aby się 
        trochę przejść. Noc była 
        księŜycowa i dość chłodna. 
        Wziąłem ze sobą składane 
        krzesełko, miałem niedawno 
        ischias, więc bałem się siedzieć 
        na wilgotnej ławce. Ustawiłem je 
        wygodnie w krzakach i zapaliłem 
        papierosa, gdy nagle posłyszałem 
        tuŜ koło siebie głosy. Poznałem 
        dyrektora i docenta. Myślałem, 
        Ŝe przejdą obok, lecz zatrzymali 
        się i siedli na ławeczce w 
        pobliŜu. Przez gałęzie drzew 
        widziałem ich całkiem wyraźnie w 
        zielonkawym świetle księŜyca. 
        Dyrektor był w sportowym ubraniu 
        i jak zawsze bez czapki, docent 
        miał na sobie gruby, ciepły 
        płaszcz i szyję owiązaną 
        chustką. Mówił dyrektor. Był 
        wzruszony, jeŜeli nie wzburzony, 
        i mówił tak głośno, Ŝe mimo woli 
        słyszałem wszystko. Rozumiem po 
        niemiecku dość dobrze, 

        uchwycenie treści nie sprawiło 
        mi wielkiej trudności. Dyrektor 
        mówił:
          - Jechałem do chorej trochę 
        zmęczony i zły. Jestem 
        przepracowany, cała robota spada 
        na mnie. W szpitalu na nikim 
        naprawdę nie mogę polegać. 
          Von Fuchs odpowiedział coś tak 
        cicho, Ŝe nie dosłyszałem. W 
        ogóle ma głos matowy i, jeśli 
        moŜna się tak wyrazić, bardzo 
        skromny. RozróŜniłem tylko ku  
        swemu strapieniu, Ŝe wymienił 
        moje nazwisko.
          - O, to biedak - odrzekł 

Strona 81

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        dyrektor.
          Przyznam się, Ŝe byłem 
        zaintrygowany i niespokojny. 
        Przysłuchiwałem się więc 
        uwaŜniej i gdy von Fuchs znowu 
        zaczął mówić, podchwyciłem 
        prawie wszystko. Von Fuchs mówił:
          - Nie podoba mi się twój 
        medyk. Mam instynkt do ludzi i 
        nigdy się nie mylę. Wydaje mi 
        się niesympatyczny, a nawet 
        wręcz podejrzany. Tylko, broń 
        BoŜe, nie chcę mu tym zrobić 
        Ŝadnej krzywdy...
          Nie wiedziałem, co mam robić. 
        Chciałem wstać i demonstracyjnie 
        przejść obok nich, ale nie 
        zdąŜyłem tego uczynić, poniewaŜ 
        dyrektor odezwał się:
          - Bóg z nim. Nie jest to 
        waŜne. WciąŜ mam w głowie tę 
        moją wizytę u pacjentki. - I 
        zaczął opowiadać tak szybko jak 
        nakręcony młynek. Czułem się 
        głupio, gdyŜ teraz nie wypadało 
        juŜ wstać. Zresztą nie mogłem 
        tego zrobić, przykro by mi było, 
        gdyby domyślili się, Ŝe 
        podsłuchuję ich rozmowy. 
        Siedziałem więc cicho i paliłem 
        papierosa. Miałem jednak 
        nadzieję, Ŝe wstaną sobie 
        wkrótce i pójdą. 
          - Wszedłem do salonu - 
        opowiadał dyrektor - i dałem 
        wizytówkę. W salonie tapety, 
        firanki, meble - wszystko było 
        Ŝółtego koloru. Przez chwilę sam 
        nawet pomyślałem, Ŝe jestem 

        kanarkiem. - Pani leŜy bardzo 
        chora - powiedziała słuŜąca - 
        prosiła, aby pan doktor 
        zaczekał. Chodziłem wzdłuŜ 
        salonu wściekły. Nie wiedziałem, 
        gdzie mam patrzeć, bo w głowie 
        mi się kręciło i aŜ Ŝółto miałem 
        w oczach. Wreszcie 
        zniecierpliwiony odszukałem 
        dzwonek i zadzwoniłem. Nie mam 
        czasu dłuŜej czekać, 
        powiedziałem, proszę mnie 
        zaprowadzić do chorej. - Zaraz, 
        zaraz, odrzekła słuŜąca. Potem 
        otworzyła drzwi i wprowadziła 
        mnie do sypialni. W łóŜku pod 
        Ŝółtą kołdrą leŜała jakaś 
        kobieta. Widziałem jej ciemną 

Strona 82

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        twarz i ciemne nagie ramiona. 
        Przywitałem się. - Dzień dobry - 
        odpowiedziała i obrzuciła mnie 
        szybkim, rzec by moŜna, 
        złodziejskim spojrzeniem - 
        dlaczego nie przyjechał doktor 
        Tamten? - Jak to? - zapytałem. 
        Kobieta poruszyła się na łóŜku i 
        zauwaŜyłem, Ŝe biodra jej 
        zadrgały. Nie mogłem tylko 
        zrozumieć, czy to z jakiejś 
        ukrytej rozkoszy, czy teŜ z 
        powodu cierpienia. - PrzecieŜ 
        pan nie jest doktorem Tamtenem. 
        Odrzekłem sucho, Ŝe właśnie 
        jestem doktorem Tamtenem i Ŝe 
        przyjechałem zawezwany 
        telefonicznie. - Ach tak? - 
        rzekła kobieta jakby zdziwiona i 
        rozczarowana. Było to śmieszne i 
        rozgniewało mnie do najwyŜszego 
        stopnia. Zapytałem sztywno: - Co 
        pani dolega? - i kazałem jej 
        podnieść koszulę. Uczyniła to 
        niezwłocznie i z wprawą 
        prostytutki. Nie wiem sam 
        dlaczego, ale starałem się nie 
        patrzeć na nią. Zbadałem rękami 
        jej brzuch patrząc na poręcz 
        łóŜka. Przy dotyku odczuwała 
        ostre bóle w okolicach wyrostka. 
        - Pani ma gorączkę - 
        powiedziałem. - Ile? - 
        Trzydzieści osiem i pięć. 
        Zbadałem puls. Tętno było 
        przyśpieszone i nawet 
        dostrzegłem alorytmię. Widoczne 

        tylko było, Ŝe jest 
        zdenerwowana. I dziwna rzecz, 
        gdy wziąłem ją za rękę, miałem 
        wraŜenie, Ŝe to nie ja ją 
        trzymam, lecz ona mnie. 
        Poprawiłem kołdrę i wstałem. - 
        Nic groźnego, proszę pani. Ślepa 
        kiszka. Na razie moŜna nie 
        operować. Poczekamy, aŜ atak 
        minie. Wymiotów pani nie miała? 
        Przestraszyła się nagle: - 
        Wymiotów? Dlaczego? Nie, dzięki 
        Bogu nie miałam!... To trzeba 
        robić operację?... - Niech się 
        pani uspokoi, rzekłem i 
        uczułem, Ŝe i mnie nagle 
        ogarnął niewytłumaczony 
        niepokój. Na razie niech pani 
        poleŜy zupełnie spokojnie, aŜ 
        ucichną bóle. Nic nie jeść, 

Strona 83

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        tylko herbatę bez cukru, parę 
        łyków. Gdy juŜ miną ostre 
        objawy, trzeba będzie jednak 
        zoperować. - Operacja? - jęknęła 
        i wtedy po raz pierwszy 
        przyjrzałem się jej uwaŜnie. 
        Była nieładna, cerę miała 
        Ŝółtawą, dziwnie ciemną, jak 
        przy chorobie Adissona. Przyszło 
        mi nawet na myśl, Ŝe jest to 
        jakaś swoista pigmentacja skóry. 
        Co do jej oczu, to naprawdę nie 
        umiem ci powiedzieć, jakiego 
        były koloru. Były wielkie i 
        olśniewające, tak Ŝe raziło mnie 
        ich światło i blask. Powtarzam, 
        Ŝe stanowczo wydawała mi się 
        raczej brzydka niŜ ładna. Ale 
        wtedy o tym jeszcze nie 
        myślałem, gdyŜ przejęty byłem 
        jedynie jej przykrym niepokojem, 
        który i mnie się udzielił 
        chwilowo. Przeczuwałem, Ŝe ta 
        kobieta boi się czegoś okropnie, 
        lecz tłumaczyłem to sobie 
        zwykłą obawą chorego przed 
        operacją. Głupstwo, głupstwo - 
        powiedziałem - to nie jest Ŝadna 
        operacja, to zabawka. - Więc 
        jest to tylko zapalenie ślepej 
        kiszki - rzekła - dzięki Bogu. 
        WciąŜ śniły mi się jakieś 
        strachy. - Jakie? - spytałem. 
        Milczała. - Jakie? - powtórzyłem 
        i nie wiem sam, dlaczego byłem 

        taki natarczywy, chyba Ŝe 
        kierowała mną podświadoma 
        ciekawość diagnozy. Zamiast 
        odpowiedzi zaczęła mnie prosić, 
        abym koniecznie, i to zaraz, 
        wziął ją do szpitala. - Jestem 
        sama w domu i bardzo się boję. 
        Mój mąŜ wyjechał. Niech pan 
        doktor to zrobi. - Nie ma 
        konieczności, odpowiedziałem, 
        powinna pani poleŜeć bez ruchu 
        parę dni i to wszystko. Odwiedzę 
        panią jutro. Stałem juŜ w 
        drzwiach, ale zmusiła mnie do 
        powrotu. - Panie doktorze! - 
        krzyknęła. I wtedy to właśnie 
        wyraz jej twarzy zmienił się nie 
        do poznania. Wydała mi się 
        najładniejszą kobietą, jaką 
        widziałem w Ŝyciu!...
          Von Fuchs powiedział coś 
        prawie szeptem i potem 

Strona 84

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        zakaszlał. Poprawił chustkę 
        naokoło szyi.
          - Czy nie jest ci zimno? - 
        zapytał dyrektor.
          - O, nie! - Fuchs znowu 
        kaszlnął. Po chwili powiedział: 
        - Nikt właściwie nie wie, czy 
        dana kobieta jest brzydka, czy 
        ładna. MoŜe nawet kastraci o tym 
        nie wiedzą. 
          Dyrektor Tamten zaśmiał się, 
        ale śpieszno mu było opowiadać 
        dalej. Obaj byli zalani zielonym 
        światłem. Docent był zupełnie 
        przejrzysty, jak gdyby ze szkła, 
        dyrektor miał śmiertelnie bladą 
        twarz i tylko oczy mu 
        fosforyzowały. 
          - Teraz, gdy sobie przypominam 
        - mówił dyrektor - to dochodzę 
        jednak do przekonania, Ŝe w 
        istocie była ładna. Lecz, 
        rozumiesz, nigdy mnie przedtem 
        nie obchodziło, czy pacjentka 
        moja jest ładna, czy nie. Na tym 
        polega cały kawał. Otrząsnąłem 
        się, jak mogłem z niesamowitego 
        uczucia, które raptem mnie 
        owiało. Dobrze, zgodziłem się...
          W tej chwili docent von Fuchs 
        znowu zaczął kaszleć. Chirurg 
        zaniepokoił się:
          - Co ci jest? Lepiej pójdziemy 

        do domu. 
          - O, nie - odrzekł Fuchs i 
        znowu kaszlał. - Wydało mi się 
        tylko, Ŝe dochodzi mnie dym 
        tytoniowy. Jak gdyby ktoś tu 
        palił.

          Siedziałem jak mysz pod miotłą 
        - opowiadał Rubiński Widmarowi. 
        - Struchlałem, gdy posłyszałem 
        to zdanie. Sądziłem, Ŝe zaraz 
        wstaną i zaczną szukać mnie w 
        krzakach. Kretyn ze mnie! 
        wymyślałem w duchu, trzeba było 
        zgasić papierosa. Rozumie pan 
        moje połoŜenie. Czułem wstyd i 
        jednocześnie oburzenie i gorycz. 
        Zgasiłem papierosa o podeszwę i 
        chciałem juŜ, pal licho! wstać i 
        pójść sobie, nie zwaŜając na 
        nich. Wtem dyrektor odezwał się:
          - Nie, to ci się tylko wydaje. 
        Tu nikt nie moŜe palić. 
          - O, tak - kiwnął głową Fuchs. 

Strona 85

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        - Ale jednak wydawało mi się, 
        Ŝe...
          Obaj byli zieleni, jak gdyby 
        tylko co wyleźli z wody, i jak 
        dwaj topielcy byli pokryci 
        rzęsą. Słychać było, jak cięŜko 
        i nierówno, z wielkimi przerwami 
        oddycha docent. Mówią, Ŝe jest 
        chory na gruźlicę. Więc dyrektor 
        ciągnął: - Dobrze. Niech się 
        pani do nas przeprowadzi. 
        Przyślę po panią samochód, aby 
        pani nie roztrzęsło. Była 
        widocznie zadowolona i uspokoiła 
        się od razu. Na poŜegnanie 
        wyciągnęła do mnie dłoń i tym 
        ruchem znowu wprawiła mnie w 
        zakłopotanie. Zrobiła to 
        istotnie w sposób nader dziwny, 
        w kaŜdym razie nie praktykowany. 
        Wyrzuciła całe ramię naprzód i 
        chwyciła mnie za rękę jak gdyby 
        jakimś haczykiem. Potem bardzo 
        prędko odepchnęła moją rękę, 
        która, pamiętam, zawisła w 
        powietrzu. Dziwna istota, 
        pomyślałem. Podziałało to na 
        mnie draŜniąco i raczej przykro. 
        Wyszedłem zirytowany.
          - Byłeś zmieniony, gdy 
        wróciłeś do kawiarni - szepnął 

        docent. - Domyśliłem się wówczas 
        coś niecoś. Ja swego czasu 
        leczyłem jedną staruchę 
        baletnicę. Kiedy tańczyła nago, 
        to wszyscy męŜczyźni myśleli, Ŝe 
        ma szesnaście lat. Miłość jest 
        nie lepszą chorobą od wszystkich 
        innych. 
          - Ja się jej w kaŜdym razie 
        boję - odrzekł chirurg Tamten i 
        wstał.
          Po chwili obaj poszli, i 
        słyszałem w oddali kaszel 
        docenta Fuchsa. Wtedy wstałem 
        równieŜ, złoŜyłem krzesełko i 
        wróciłem do szpitala.
          - Czy nie przywieźli Ŝadnej 
        nowej chorej? - zapytałem 
        dyŜurującą siostrę. 
          - Owszem. Pani Widmarowa. W 
        separatce pod sto pierwszym. Pod 
        sto pierwszym rzeczywiście 
        znalazłem pańską Ŝonę. Przyznam 
        się panu, Ŝe bawiła mnie cała ta 
        historia. Pan pozwoli powiedzieć 
        szczerze: myślałem, Ŝe zobaczę 

Strona 86

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        demona, lecz poznałem 
        sympatyczną, spokojną niewiastę. 
        Wydawało mi się, Ŝe dyrektor 
        mówił o brunetce, lecz 
        prawdopodobnie omyliłem się, 
        gdyŜ Ŝona pańska jest przecieŜ 
        jasną szatynką. LeŜała w łóŜku 
        róŜowa i uśmiechnięta. śona 
        pańska naleŜy bezsprzecznie do 
        najbardziej pogodnych i zacnych 
        ludzi, jakich znam...
          Czuła się podówczas jeszcze 
        niedobrze. Boleści nie ustawały, 
        chociaŜ gorączka, przypominam 
        sobie, trochę juŜ spadła. Gdy 
        zapytałem o jej samopoczucie, 
        otworzyły się drzwi i wszedł 
        dyrektor.
          - Co pan tu robi? - zadał mi 
        pytanie niby półŜartem, chociaŜ 
        czułem, Ŝe jest na mnie o coś 
        zły. - Pan dziś nie dyŜuruje.
          Odpowiedziałem, Ŝe zastępuję 
        chwilowo doktora Boguckiego.
          - Aha, aha! - zaczął 
        uśmiechać się, jak to on zawsze 
        robi. Zupełnie jak chińska 
        maska. Potem zwrócił się do 
        chorej chłodno i oficjalnie: - 

        JakŜe się pani u nas czuje? - i 
        wyciągnął mnie za sobą na 
        korytarz. Nie był bynajmniej 
        wzruszony lub wzburzony, jak mi 
        się to wydawało w ogrodzie. 
        Staliśmy pod drzwiami i wówczas 
        kazał mi szeptem, abym uwaŜnie 
        śledził przebieg ataku u chorej. 
        - W razie groźnych symptomów 
        proszę mi dać znać natychmiast. 
          Lecz nic złego w przeciągu 
        nocy nie zaszło. Ordynator 
        Bogucki, który parę razy w nocy 
        przychodził do chorej, 
        twierdził, Ŝe spała dobrze i 
        gorączkę miała niewielką. 
        Zabawny staruszek z naszego 
        starszego ordynatora. Znany jest 
        z tego, Ŝe się tak boi 
        samochodów!... Słyszał pan o nim 
        na pewno...
          Więc rano wszystko było w 
        porządku. Dyrektor Tamten wpadł 
        na chwilę razem ze mną pod sto 
        pierwszy, obserwowałem go 
        podczas wizyty bacznie, lecz nie 
        zdradził się z niczym. Był 
        obojętny jak w stosunku do 

Strona 87

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wszystkich innych chorych i 
        bezdusznie Ŝartował.
          - Bolała głowa? - zapytał 
        wychodząc.
          - Trochę - odrzekła chora. - 
        Ale ja wiem dlaczego. - 
        Zatrzymał się na progu:
          - Dlaczego?
          - Bo tu, nie wiem skąd, 
        pachnie benzyną. Nie znoszę 
        tego zapachu. 
          - Benzyną? - powtórzył i 
        zwrócił się do mnie:
          - Czy wy, kolego, czujecie 
        zapach benzyny? - i mocno 
        pociągnął nosem.
          - Nie czuję, panie dyrektorze.
          - Aha, aha! - i wybiegł na 
        korytarz. Toczył się jak zawsze 
        po schodach i coś wesoło mruczał 
        pod nosem.
          Była to, pamiętam, środa, bo 
        miałem właśnie dyŜur. Do pani 
        spod sto pierwszego przyniesiono 
        kwiaty, dwa duŜe bukiety, ale 
        sanitariusz nasz mówił, Ŝe to 
        ona sama sobie kazała kupić, aby 

        stłumić w pokoju zapach benzyny. 
        Paweł latał na jej usługi, tak 
        Ŝe zaniedbywał własne obowiązki, 
        aŜ wreszcie dyrektor to zauwaŜył 
        i dał mu naganę. Siostry zaś 
        chorą nie bardzo lubiły. Nie 
        pamiętam, o co im właściwie 
        szło. 
          Środa minęła spokojnie, 
        byliśmy pewni, Ŝe wszystko juŜ 
        będzie dobrze. Mniej więcej 
        około północy wszedłem do 
        dyŜurki i siadłem do pracy. Nie 
        poszedłem do siebie, bo bałem 
        się zasnąć, a musiałem 
        przygotowywać się do egzaminu z 
        patologii ogólnej. Przez szklane 
        drzwi dyŜurki widziałem część 
        korytarza na wpół oświetlonego 
        stłumionym światłem. Korytarz 
        wydawał się czarny i długi. W 
        samej jego głębi widziałem 
        siedzącą przy stoliku siostrę 
        zakonnicę. Głowę miała sztywnie 
        wyprostowaną, ręce nieruchomo 
        trzymała na stole. Podziwiałem, 
        jak moŜna w takiej pozycji spać. 
        Obok na posadzce stało coś 
        czarnego, domyśliłem się, Ŝe to 
        są jej buciki, nogi zaś miała 

Strona 88

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        owinięte pledem. DyŜur 
        zapowiadał się spokojnie. Nikt 
        do godziny pierwszej nie 
        dzwonił. CięŜko chorych, zdaje 
        się, nie było, mogłem więc bez 
        przeszkody się uczyć, a siostra 
        spać. Lecz około wpół do drugiej 
        w nocy rozległ się dzwonek.
          Był przeraźliwy i ostry. 
        Podniosłem głowę znad ksiąŜki i  
        zobaczyłem, Ŝe siostra juŜ 
        zrzuciła z nóg pled i wkłada 
        zamiast bucików miękkie 
        pantofle. Schyliłem głowę i 
        czytałem dalej, ale dzwonek nie 
        ustawał i wprost rozdzierał mi 
        wnętrzności. CóŜ tam się stało, 
        u diabła? pomyślałem. Siostra 
        biegła po korytarzu aŜ na drugie 
        skrzydło, słyszałem, jak 
        trzasnęła drzwiami. Ale po 
        chwili juŜ widziałem, jak mknęła 
        z powrotem. Wyszedłem naprzeciw 
        niej. Biegła niezgrabnie, nogi 
        jej się plątały w długiej, 

        sztywnej spódnicy.
          - Pod sto pierwszy, panie 
        doktorze - wysapała. 
          - Co się stało? - spytałem.
          - Zlazła na podłogę - 
        posłyszałem, ale juŜ sam byłem 
        w separatce.
          Chora zwisała z łóŜka. U 
        wezgłowia jej zobaczyłem mokrą, 
        białawą plamę. Powieki chora 
        miała przymknięte, widać było 
        wywrócone gały oczne w 
        zezującym, nieprzytomnym 
        spojrzeniu. Złapałem tętno. Było 
        nitkowate, uciekające.
          - Otworzyć okno! - krzyknąłem 
        do siostry.
          Wtem chora jak gdyby przyszła 
        do siebie, znowu wykręciła się 
        cała na łóŜku, spełzła na sam 
        brzeg i zaczęła szczękać zębami. 
        Wiedziałem juŜ, o co chodzi. Z 
        ust jej ciekł Ŝółtawy płyn. 
          - Zimny okład! - krzyknąłem do 
        siostry, a sam pobiegłem do 
        dyŜurki. Połączyłem się 
        telefonicznie z mieszkaniem 
        dyrektora. Odezwał się 
        natychmiast.
          - Panie dyrektorze - 
        powiedziałem - sto pierwszy: 
        zapaść i wymioty.

Strona 89

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          - Aha - odpowiedział chirurg 
        Tamten - na stół operacyjny!

          W noc ze środy na czwartek 
        chirurg Tamten i przyjaciel 
        jego, docent Wilhelm von Fuchs, 
        rozmawiali długo, siedząc przy 
        kominku. Noc była wyjątkowo jak 
        na porę roku zimna, w kominku 
        palił się ogień, docent von 
        Fuchs trzymał duŜe, wydelikacone 
        ręce nad samym ogniem. 
          - Problemat małŜeństwa robi 
        się coraz bardziej niepokojący. 
        Rola kobiety w naszych czasach 
        jest juŜ tak wielka, Ŝe aŜ 
        niebezpieczna i niezdrowa. 
          Chirurg Tamten mruknął po 
        kociemu:
          - Rola kobiety zaczyna się i 
        kończy w łóŜku. Przynajmniej dla 
        mnie.
          - Chciałbym wierzyć - 

        westchnął docent. - Lecz, 
        niestety, nie znam ani jednej 
        pary małŜonków czy teŜ 
        kochanków, gdzie by rola kobiety 
        kończyła się tylko na tym. 
        MęŜczyzna za nic nie uwierzy w 
        to, Ŝe kobieta robi z nim 
        wszystko, co tylko zechce. Ale 
        pogodziłbym się z tym nawet, 
        gdyby chciała przynajmniej 
        czegoś dobrego. Wpływy jej są 
        obniŜające, jeŜeli nie 
        destrukcyjne. Znam dziesiątki 
        artystów i uczonych, którzy 
        zrezygnowali z połowy swych 
        ambicji pod wpływem Ŝon. Kobieta 
        jest bezwzględna. DąŜy do 
        zaspokojenia swych potrzeb z 
        wytrwałością, na jaką nie stać 
        przeciętnego męŜczyznę. DąŜy 
        takŜe do zaspokojenia swego 
        instynktu panowania nad nim. Nie 
        ma ani jednej kobiety uległej 
        lub zwycięŜonej. Nie ma.
          - Wątpię! - Chirurg znowu 
        zaśmiał się i mruknął. - Takiego 
        problematu nie moŜna traktować 
        na smutno! - Ale docent ciągnął 
        dalej:
          - Charakterystyczne jest i 
        właśnie smutne to, Ŝe nie 
        zgadzają się z mymi poglądami 
        tylko męŜczyźni. Kobiety w duchu 
        przyznają mi rację zawsze. 

Strona 90

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        MęŜczyźni natomiast będą kpili 
        lub starali się na ten temat nie 
        mówić. Są idee, które nie mają 
        powodzenia właśnie dlatego, Ŝe 
        są przykre. Kto wie, czy nie 
        zachodzi tu proces psychicznego 
        stłumienia, taki sam, jak 
        stwierdzili u poszczególnych 
        jednostek psychoanalitycy. 
        Człowiek zapomina, stara się 
        nie myśleć o tym, co jest 
        niewygodne dla jego sumienia, co 
        zakłóca poniekąd jego równowagę 
        psychiczną. Ten sam proces 
        moŜe odbywać się w ogólnoludzkiej 
        "Psyche". Są idee jakby skazane 
        na niepowodzenie z góry. ZaleŜy 
        to jedynie od tego, czy 
        zakłócają spokój ludzki, czy 
        nie. Sama idea chrześcijaństwa 
        dopiero wówczas została przyjęta 

        przez ogół, gdy Królestwo BoŜe 
        na ziemi, dobroć samarytańska i 
        pełna poświęceń miłość do 
        bliźniego, rzeczy zgoła 
        niewygodne, złagodzono 
        obietnicami Królestwa w Niebie i 
        nagrody za kaŜdy dobry uczynek. 
          Chirurg siedział uśmiechnięty, 
        sprawa ta obchodziła go jak 
        najmniej. Chirurg powiedział:
          - Nie jest tak źle. Pomimo 
        wszystko świat idei się rozwija. 
        A co do twego stosunku do 
        kobiet, to moŜe i masz rację, 
        ale przecieŜ do dziś dnia 
        emancypacja kobiet nie zrobiła 
        nam nic złego. 
          Docent powiedział:
          - Właśnie tak mówią wszyscy 
        męŜczyźni. ZauwaŜ, Ŝe na 
        przykład do Weiningera, którego 
        pierwszego zaniepokoiła rola 
        kobiety we wszechświecie, płeć 
        męska odniosła się wręcz nawet 
        wrogo. Tak, tak. Wrogami jego 
        teorii są przede wszystkim 
        męŜczyźni. Jest to bardzo 
        ładnie, ale nie bardzo mądrze. 
        Panowanie kobiety nad kaŜdym z 
        nas jest zbyt widoczne, aby się 
        z tym nie liczyć. śyjemy w 
        czasach zbliŜającego się 
        matriarchatu. 
          Była późna noc. Docent von 
        Fuchs wstał, wysoki i chudy. 
        Ogień dopalił się. Z kominka 

Strona 91

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        bezdźwięcznie zeskoczył kot 
        chirurga. Docent długo i męcząco 
        kaszlał.
          - Trzeba iść spać... - Patrzył 
        przed siebie niebieskimi bladymi 
        oczami gruźlika. Twarz miał 
        spokojną, piękną. Znowu 
        przypominał jakiegoś artystę. 
        Przed odejściem długo opowiadał 
        chirurgowi o ciekawym wypadku 
        raka, jaki miał u siebie w 
        poliklinice w Wiedniu. - 
        Operowałem wiedząc, Ŝe wypadek 
        jest zupełnie beznadziejny - 
        mówił. Potem po kolei myli się w 
        łazience. Stara gospodyni wstała 
        i zgasiła w całym mieszkaniu 
        światła. O godzinie zaś wpół do 
        drugiej w nocy, gdy chirurg 

        Tamten i docent von Fuchs 
        dopiero co zasnęli, zadzwonił 
        telefon stojący koło łóŜka 
        chirurga. Chirurg obudził się 
        natychmiast, przyłoŜył do 
        gorącego ucha słuchawkę:
          - Słucham - rzekł chirurg.  
        Za ścianą równieŜ mechanicznie, 
        posłuszny wieloletniemu nawykowi, 
        obudził się docent, włoŜył 
        do ust pastylkę eukaliptusową 
        i nasłuchiwał. Chirurg przez 
        telefon poznał głos Rubińskiego:
          - Numer sto pierwszy ma zapaść 
        i wymioty - i zapytał:
          - Kto to jest sto pierwszy? 
        Pani Widmarowa? - Telefon 
        chrypiał, gwizdał, chirurg rzekł 
        prosto: - Aha. W takim razie na 
        stół operacyjny!
          Rzucił słuchawkę, szybko jak 
        nakręcony automat ubrał się i na 
        palcach, aby nie zbudzić 
        przyjaciela, wyszedł do salonu, 
        a w salonie zobaczył docenta von 
        Fuchsa w długiej, sztywnie 
        zaprasowanej białej piŜamie w 
        zielone pasy.
          - Masz nagłą operację? - 
        zapytał docent bez zdziwienia.
          Chirurg odpowiedział:
          - Ta sama chora ze ślepą 
        kiszką.
          - Wymioty? - zapytał docent.
          Chirurg odpowiedział:
          - Podejrzewałem juŜ od samego 
        rana. Bolała ją głowa.
          - O, tak - rzekł docent, 

Strona 92

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        ruszając szczękami. W ustach 
        miał pastylkę eukaliptusową.
          Chirurg Tamten włoŜył fartuch.
          - Przepraszam, Ŝe cię 
        obudziłem - i chciał wybiec z 
        mieszkania, ale zatrzymał go 
        docent:
          - O, nie - powiedział - ja 
        pójdę ci asystować. 
          - Nie, nie. Przyjechałeś 
        przecieŜ wypocząć. 
          - O, nic nie szkodzi - i 
        docent von Fuchs zaczął się 
        takŜe ubierać. 
          - Weź moją koszulę z szafy! - 
        krzyknął chirurg Tamten i 
        prędki, i zmechanizowany 

        wyleciał przez pustą jadalnię 
        sióstr na korytarz szpitalny. 
          Docent przebrał się równieŜ 
        szybko i sprawnie, kaŜdy ruch 
        miał jak gdyby obliczony, 
        ekonomiczny, wziął z bielizny 
        Tamtena chirurgiczną koszulę, a 
        potem włoŜył na siebie świeŜy 
        fartuch. W fartuchu wydawał się 
        jeszcze szczuplejszy, odgarnął 
        złote włosy z wysokiego czoła i 
        wyszedł.
          Sunął po korytarzu w swych 
        białych sandałach bezszelestnie 
        jak widmo, patrzył wprost przed 
        siebie nieruchomym, bezdusznym 
        spojrzeniem. Drzwi, które 
        zamknęły się za nim, zamknęły w 
        prywatnym mieszkaniu Tamtena 
        Ŝycie prywatne obu lekarzy. 
          Spokojny, chłodny, bez 
        najlŜejszego szmeru prześliznął 
        się do sali operacyjnej. W 
        pierwszej sali huczał 
        sterylizator, palił się 
        elektryczny piec, było bardzo 
        gorąco i duszno jak w oranŜerii. 
          W pierwszej sali stały wzdłuŜ 
        ścian trzy duŜe szklane szafy z 
        narzędziami, z prawej strony 
        była muszla, nad którą 
        połyskiwał niklem kran o 
        długiej, wystającej rączce. W 
        drugiej sali o szklanym suficie, 
        przez który widać było czarne 
        niebo, stał pośrodku wąski, 
        surowy w kształtach stół 
        operacyjny, nad nim zwisała nie 
        dająca cieni lampa 
        "scialitique", z boku stał duŜy 

Strona 93

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        reflektor, w kącie biały 
        metalowy stolik, na którym 
        leŜały niklowe pudła.
          W pierwszej sali nad muszlą 
        stał chirurg Tamten w 
        płóciennych białych spodniach, w 
        wysokich powyŜej kostek, 
        lśniących, czarnych kaloszach, w 
        koszulce o krótkich rękawach i w 
        ceratowym fartuchu. Chirurg 
        Tamten stał schylony nad muszlą 
        i mył, i szorował ręce grubą 
        szczotką. Co parę chwil łokciem 
        odmykał wystający kran, zmywał 
        gorącą wodą pianę i znowu mydlił 

        ręce aŜ po same ramiona. Adiuwat 
        Rubiński równieŜ szorował ręce, 
        stał trochę dalej, chirurg 
        burknął w jego kierunku: - 
        Kolega mógł umyć ręce wcześniej 
        - weszła siostra przełoŜona 
        jeszcze zaspana i blada i 
        zaczęła przygotowywać flaszki z 
        eterem. Sterylizator huczał, 
        sanitariusz Paweł kręcił się 
        koło pieca i gotował narzędzia, 
        docent von Fuchs nawykłym ruchem 
        zrzucił z siebie fartuch i 
        pozostał jak i Tamten w białych 
        spodniach i wydekoltowanej, 
        kobiecej koszulce bez rękawów. 
        Narzucił na siebie ceratowy 
        fartuch, potem wziął wolną 
        szczotkę i szorował, i mył ręce. 
        Była godzina druga w nocy, 
        chirurg Tamten otworzył kran 
        łokciem, zmył pianę:
          - Gdzie chora? - zapytał 
        sanitariusza - proszę nalać mi 
        jeszcze mydła.
          Sanitariusz wybiegł na 
        korytarz, chirurg krzyknął za 
        nim:
          - Przywieźć chorą! - Medyk 
        Rubiński tarł łokcie szczotką i 
        docent von Fuchs równieŜ mył i 
        szorował ręce. Trąc długie, 
        chude palce i nie patrząc na 
        podłogę, docent jednocześnie 
        trafił prawą nogą w białym 
        sandale do wysokiego kalosza i 
        zmywał pod kranem pianę. Na sali 
        było gorąco, pachniało eterem i 
        czymś stęchłym, lecz chirurg 
        Tamten i docent wchłaniali 
        znajome powietrze jak balsam.
          Wózek toczył się po korytarzu 

Strona 94

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        z cichym turkotem, na wózku 
        leŜało coś białego, obok szła 
        dyŜurująca siostra, a wózek 
        popychał sanitariusz Paweł. Była 
        godzina druga z minutami, 
        lekarze myli i szorowali ręce, 
        drzwi na salę rozwarły się cicho 
        i na kółkach wjechała przykryta 
        prześcieradłem chora. Ani 
        chirurg Tamten, ani docent nie 
        obejrzeli się, stali schyleni 
        nad muszlą. Piana leciała na 
        wszystkie strony, chirurg 

        powiedział tylko: - MoŜna zacząć 
        - i znowu szczotką tarł skórę. 
        Sanitariusz popychał wózek do 
        drugiej sali, tam juŜ czekała na 
        chorą siostra przełoŜona, wózek 
        juŜ się wtoczył do sali 
        operacyjnej, wtem chora 
        krzyknęła zdławionym głosem.
          Chirurg Tamten zapytał 
        szorstko:
          - Co się stało?
          Docent podniósł na chwilę 
        głowę, spojrzał w kierunku wózka 
        i uśmiechnął się z lekka, jak 
        gdyby na pamięć znał wszystko, 
        co ma nastąpić. Chora krzyknęła 
        zdławionym głosem:
          - Narzędzia!
          Wtedy chirurg pokazał w 
        sztucznym uśmiechu wszystkie 
        zęby i mył ręce. Lecz chora 
        patrzyła nadal na szklane szafy 
        z błyszczącymi noŜami i drŜała 
        na całym ciele.
          - Nic się pani nie stanie - 
        powiedziała siostra - to są 
        narzędzia do innych operacji. 
          Wózek przysunięto do samego 
        stołu operacyjnego, sanitariusz 
        i siostra na rękach przenieśli 
        chorą, a potem wózek usunięto. 
        Chorej juŜ dano zastrzyk 
        morfiny-kofeiny-atropiny-kamfory, 
        leŜała przeto trochę otumaniona 
        i tylko raz albo dwa westchnęła. 
        Siostra przełoŜona zdjęła z niej 
        koszulę, chora leŜała przez 
        chwilę naga, sanitariusz 
        skierował promienie lampy 
        scialistycznej na sam brzuch. 
        Potem białymi wiązadłami 
        przywiązano ręce i nogi chorej 
        do stołu, nad twarzą wzniesiono 
        drucianą kratę, a na nią rzucono 

Strona 95

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        serwetę. 
          - Ja się boję! Panie doktorze! 
        - jęknęła.
          Z sąsiedniej sali szorujący 
        ręce chirurg odpowiedział 
        automatycznie:
          - Głupstwo, głupstwo.
          Wszystko szło z początku jak 
        najlepiej - opowiadał potem 
        medyk Rubiński - aparat 
        funkcjonował bez zarzutu. Gdy 

        skomunikowałem się telefonicznie 
        z dyrektorem, powróciłem pod sto 
        pierwszy i kazałem siostrze 
        obudzić przełoŜoną, gdyŜ zaraz 
        będzie operacja. PrzełoŜona 
        zwykle u nas daje narkozę. Sam 
        zaś zrobiłem chorej zastrzyk 
        przedoperacyjny i siedziałem 
        przy niej, aŜ się trochę 
        uspokoiła. Nigdy nie widziałem 
        bardziej zdenerwowanej osoby. 
        Trzęsła się i wciąŜ pytała, 
        dlaczego ma wymioty i czy w 
        pokoju nie śmierdzi benzyną. 
        Pozostawiłem ją później i 
        poszedłem na salę przygotować 
        się do operacji. Zaraz po mnie 
        przyszedł dyrektor. Myślałem, Ŝe 
        jak zawsze będę asystował, lecz 
        nagle zjawił się docent i zaczął 
        się takŜe przygotowywać. Byłem 
        nawet z tego rad, bo sądziłem, 
        Ŝe mniej będę miał kłopotów. I 
        rzeczywiście zapowiadało się 
        wszystko normalnie. Wyczułem, Ŝe 
        dyrektor jest spokojny i w 
        dobrej formie. Obecność docenta 
        dodawała jeszcze większej 
        pewności. Gdy po piętnastu 
        przepisowych minutach mycia rąk 
        wszedłem do operacyjnej, chora 
        leŜała juŜ pod maską. Dyrektor i 
        docent nie odezwali się do 
        siebie ani jednym słowem. 
        Zabawnie było na nich patrzeć. 
        Co to znaczy wprawa! Poruszali 
        się zupełnie jak zgalwanizowane 
        trupy. Zacząłem juŜ szykować 
        serwetki. 
          Na sali operacyjnej stał w 
        kącie sanitariusz Paweł i 
        ostrzył brzytwę. Chora jeszcze 
        nie była uśpiona, więc 
        powiedział do niej ostrzegawczo:
          - Niech się pani nie boi, 
        zaraz będę panią golił - i 

Strona 96

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        zaczął golić jej brzuch.
          Chora dziwnie drgnęła, brzuch 
        i pagórek Wenus poruszyły się i 
        sanitariuszowi nie wiedzieć 
        czemu wydało się, Ŝe pieści 
        własną Ŝonę.
          - JuŜ! juŜ - krzyknął chirurg 
        z pierwszej sali, a docent 
        powiedział:

          - O, tak.
          Teraz myli ręce spirytusem, 
        potem podnieśli je do góry i tak 
        z podniesionymi rękami stali 
        przez chwilę jak księŜa podczas 
        modlitwy. 
          - JuŜ! - krzyknął chirurg 
        Tamten sucho i rozkazująco. I 
        wtedy pierwsze krople eteru 
        upadły na maskę, i sanitariusz 
        Paweł wyciągnął szczypcami ze 
        sterylizatora wysterylizowane 
        fartuchy.
          Nogi chorej były przykryte 
        prześcieradłem, pierś równieŜ i 
        tylko widać było nagi brzuch. 
        Siostra przełoŜona siedziała na 
        stołku u wezgłowia, jedną ręką 
        przytrzymywała twarz chorej, w 
        drugiej trzymała flaszkę z 
        eterem, z której sączyły się 
        jedna po drugiej krople. 
        Zapachniało ostro i mdło, w 
        sąsiedniej sali sanitariusz 
        wyjął szczypcami gazowe maski, 
        narzucił docentowi jedną z nich  
        na twarz, przymocował na karku i 
        wtedy widoczne były tylko przez 
        wąską szparkę spokojne, 
        niebieskie oczy.
          Medyk Rubiński przypadkowo 
        zajrzał przez drzwi i pomyślał, 
        patrząc na docenta: "Kogo on mi 
        przypomina? Aha, zdaje się 
        Szopena!" Lecz w tej chwili 
        chirurdzy znowu podnieśli ręce 
        do góry i sanitariusz zaczął 
        zawiązywać z tyłu tasiemki ich 
        fartuchów. Wtedy chirurdzy 
        wciągnęli brązowe, gumowe 
        rękawiczki. 
          Chora oddychała cięŜko, 
        zaczęła się dusić. Siostra 
        trzymała mocno jej szczękę, 
        chora nagle zaczęła wić się, 
        wykręcać. Było cicho. I nagle na 
        całą salę z brzucha chorej 
        wydostały się dziwne dźwięki. 

Strona 97

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          - Hau! Hau! Hau!... - 
        szczekała głośno jak pies.
          - Proszę spokojnie oddychać! - 
        krzyknął z sąsiedniej sali 
        chirurg Tamten.
          - Hau, hau, hau!...
          Siostra przełoŜona mocniej 

        przyciskała do ust i nosa chorej 
        siateczkę, którą przykrywała 
        przesiąknięta eterem wata, i 
        powiedziała spokojnie:
          - Cicho, cicho. 
          Chora zaszczekała raz jeszcze, 
        chciała jak gdyby zerwać się ze 
        stołu, potem raptem wyprostowała 
        się i zesztywniała.
          Jestem na ogół juŜ 
        dostatecznie przyzwyczajony do 
        przykrych scen, które się 
        odbywają przed operacją - mówił 
        Rubiński - ale wówczas, 
        pamiętam, to szczekanie zrobiło 
        na mnie szczególnie niemiłe 
        wraŜenie. Przestraszyłem się 
        mimo woli, Ŝe chora umiera, 
        chociaŜ wiedziałem, Ŝe tak nie 
        jest. Dyrektor zaś i docent byli 
        niewzruszeni jak mumie. To od 
        razu uspokoiło moje nerwy. 
        Powtarzam, Ŝe wszystko 
        zapowiadało się jak najlepiej i 
        nigdy nie przeszłoby mi nawet 
        przez głowę, Ŝe coś podobnego 
        moŜe się stać podczas ósmej 
        minuty. Atmosfera była zgoła 
        łagodna i zupełnie pewna. 
        Zdziwił mię tylko jeden 
        szczegół. Widziałem przez drzwi, 
        jak dyrektor spojrzał na leŜącą 
        na stole chorą i nagle odwrócił 
        się do docenta i coś powiedział. 
        Trwało to krótko, ale wyczułem, 
        Ŝe zauwaŜyli coś jak gdyby 
        bardzo ciekawego. Potem obaj juŜ 
        w maskach weszli do operacyjnej.
          W istocie. Chirurg był 
        opanowany, trochę znuŜony jak 
        przed kaŜdą operacją. Nie 
        interesował się chorą wcale, 
        zrobił się częścią maszyny, 
        którą sam od wielu lat wprawiał 
        w ruch. Czuł się precyzyjnie 
        pracującym aparatem. Zaliczał 
        się do chirurgów niezwykle 
        spokojnych, zawsze pewnych 
        siebie, nie tracących głowy i 
        nie unoszących się podczas 

Strona 98

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        operacji. Nikt z asystujących mu 
        kiedykolwiek nie pamiętał 
        wypadku, aby kogoś zwymyślał lub 
        się uniósł w zdenerwowaniu. 
        Przeciwnie, w najbardziej 

        niebezpiecznych chwilach był 
        przesadnie uprzejmy, a nawet 
        wykwintny. Nigdy nie powiedział 
        ani jednego przykrego słowa, 
        najwyŜej odzywał się z delikatną 
        niecierpliwością: - Niech kolega 
        mi poda prędzej, na miłość boską 
        - lub coś w tym rodzaju. Nic nie 
        mogło go wyprowadzić z równowagi 
        fachowej. Dlatego teŜ o ósmej 
        minucie chirurg Tamten wspominał 
        później zawsze z niesmakiem. 
        "Byłem pewny swej zimnej krwi 
        jak maszynista, który wlazł na 
        lokomotywę, znaną mu od lat 
        trzydziestu. Ale przez drzwi 
        zobaczyłem brzuch chorej i 
        speszyłem się trochę, gdyŜ 
        przyłapałem siebie na tym, Ŝe po 
        raz pierwszy spojrzałem na nagie 
        ciało nie jako lekarz, lecz jako 
        męŜczyzna. Ta przeklęta linia 
        brzucha!"
          Chirurg Tamten odwrócił się i 
        rzekł do docenta:
          - Patrz, patrz!
          Docent odpowiedział: - "O, 
        jawohl!" - i teŜ patrzył przez 
        chwilę na nagi brzuch leŜącej na 
        stole operacyjnym kobiety. Linia 
        brzucha była rzeczywiście i 
        piękna, i niepokojąca. Lecz jej 
        piękno zgasło natychmiast w 
        oczach obydwu lekarzy i obaj 
        znowu widzieli przed sobą tylko 
        kawałek ciała chorej numer sto 
        pierwszy, którą trzeba było 
        operować z powodu "appendicitis". 
          Człapiąc kaloszami po kaflowej 
        posadzce, chirurg szybko 
        przeszedł do operacyjnej, za nim 
        przesunął się docent von Fuchs. 
        Siostra przełoŜona powiedziała:
          - Tylko co zasnęła, panie 
        dyrektorze.
          Chirurg Tamten nagle 
        spowaŜniał, spochmurniał i 
        patrząc na brzuch, zapytał:
          - Która minuta? Proszę 
        zapamiętać. 
          Siostra odpowiedziała.
          - Druga szesnaście, panie 

Strona 99

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        dyrektorze.

          Więc o drugiej szesnaście 

        chora była uśpiona. Medyk 
        Rubiński pedantycznym ruchem 
        zajodynował prawą stronę 
        brzucha, potem obłoŜył go 
        serwetkami ze wszystkich stron, 
        przymocowując serwety pensami. 
        Wreszcie pozostała tylko 
        nieznaczna część ciała w 
        kształcie wąskiego prostokąta. 
        Był ciemnobrązowego koloru. O 
        drugiej szesnaście z sekundami 
        chirurg Tamten powiedział 
        spokojnie:
          - Lancet.
          Stał schylony po prawej ręce 
        od chorej, docent von Fuchs stał 
        po lewej, a medyk Rubiński 
        podawał narzędzia. Rubiński 
        szybko podał lancet, a docent 
        zgrabnie jak prestidigitator 
        złapał w powietrzu hak. 
        Narzędzia pobłyskiwały chłodno.
          - Opuścić nogi - powiedział 
        chirurg i natychmiast spod ziemi 
        wyrósł sanitariusz Paweł i 
        miękko nacisnął dźwignię stołu 
        operacyjnego. 
          Maszyna operacyjna, składająca 
        się z pięciu ludzi, była 
        ostatecznie puszczona w ruch i 
        pracowała ściśle i bez omyłek. 
        Operator i asystujący zlali się 
        w jedną dziwną istotę, w 
        jakiegoś potwora, hydrę o pięciu 
        głowach i dziesięciu rękach, 
        której wszystkie ruchy były 
        dokładnie obliczone i 
        matematycznie skoordynowane. Nie 
        było ani jednego poruszenia 
        zbytecznego i wszystko szło jak 
        gdyby po naoliwionych szynach. 
        Chirurg miał powiedzieć: 
        "Opuścić głowę chorej na dół 
        równieŜ", ale jego Ŝyczenie 
        odgadli w lot i siostra, i 
        sanitariusz, który w tej samej 
        chwili nacisnął drugą dźwignię u 
        stołu. Wówczas docent poruszył 
        ramionami z uznaniem. W swej 
        nieomylnej precyzji praca 
        zapowiadała się przyjemnie, 
        budziła coś w rodzaju 
        artystycznego natchnienia.
          Pierwsze cięcie otworzyło 

Strona 100

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        skórę i warstwę białawego 

        tłuszczu, który od razu zalał 
        się krwią.
          - Gazę - powiedział chirurg, 
        lecz nie czekając na to, juŜ 
        Rubiński podał gazę docentowi i 
        docent natychmiast wytarł ranę. 
        Ręce chirurgów były juŜ we krwi. 
        Doktor Tamten wyrzucił gazę 
        pensetem do wiadra, w wiadrze 
        coś chlusnęło, na ranie było 
        widać parę naczyń krwionośnych, 
        z których sączyła się krew.
          - Pens - powiedział chirurg i 
        złapał pensem naczynie, a docent 
        chwycił, nie patrząc, z rąk 
        Rubińskiego nitkę i zawiązał 
        Ŝyłkę, tamując krew. Potem 
        błyszczącymi hakami w kształcie 
        niezgrabnych, małych grabi z 
        dwóch stron chwycił za brzegi 
        ranę i ją rozszerzył.
          - NóŜ - monotonnie powiedział 
        chirurg Tamten i przeciął 
        następną warstwę, do której 
        docent niezwłocznie wpakował 
        nową gazę. Krwawą szmatę chirurg 
        wyrzucił do wiadra.
          JuŜ widać było otrzewną, rana 
        była długości prawie siedmiu 
        centymetrów, miała kolor 
        fiołkowo-róŜowy. Chirurg znowu 
        pensami zatkał naczynia, pensy i 
        cięŜkie haki zwisały po obydwu 
        stronach rany, brzęcząc przy 
        kaŜdym poruszeniu. Docent hakami 
        rozszerzył ranę jeszcze 
        bardziej, chirurg powiedział: - 
        NoŜyce. - Rubiński podał jedną 
        ręką noŜyce, a w drugiej trzymał 
        nici w pogotowiu. Otrzewna była 
        juŜ otwarta i od razu na wierzch 
        wylazły połyskujące mdłoŜółtawe, 
        fioletowe kiszki. Chirurg 
        odrzucił w bok dwa brudne pensy 
        i noŜyce, sanitariusz pochwycił 
        je w lot i połoŜył do 
        sterylizatora. 
          Hydra o pięciu głowach i 
        dziesięciu rękach poruszała się 
        w niezawodnym rytmie, przebieg 
        operacji był niezwykle pomyślny 
        w kaŜdym odcinku. Palce chirurga 
        jak dwadzieścia ruchliwych macek 
        biegały z błyskawiczną 
        dokładnością. Chora oddychała 

Strona 101

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        głęboko i równo, siostra 
        przełoŜona wylała juŜ pół 
        flaszeczki z eterem, sanitariusz 
        w sąsiedniej sali cicho gotował 
        narzędzia.
          Sala iskrzyła się w 
        przenikliwym, białym świetle 
        elektrycznym, wszystko było w 
        bieli i tylko ręce i fartuchy 
        chirurgów kraśniały plamami 
        jasnej krwi.
          - Ile minut? - zapytał chirurg 
        jednostajnym głosem.
          - Osiem, panie dyrektorze - 
        odpowiedziała siostra, a chirurg 
        rozszerzył ranę i włoŜył rękę do 
        wnętrzności chorej.
          Wtedy to właśnie stało się coś 
        niespodziewanego i 
        przeraŜającego w swej nagłości.
          Rubiński zauwaŜył, Ŝe na 
        górnej części nosa, bo przez 
        maskę widać było tylko oczy i 
        kawałek nosa, Ŝe na górnej 
        części nosa chirurga zjawiła się 
        nagle kropla potu. W tej samej 
        chwili docent szybko nachylił 
        się nad raną, chirurg Tamten 
        podniósł głowę i spojrzał na 
        docenta i docent od razu jak 
        gdyby coś odgadł. 
          - "Olala, na so was" - 
        powiedział cicho.
          Na nosie chirurga wystąpiła 
        druga kropla potu, nos się 
        zaczerwienił, chirurg powiedział 
        zmienionym, głuchym głosem, jak 
        gdyby coś go dusiło:
          - "Das se-he ich zum dri-tten 
        Mal..."
          Potem wykrzyknął:
          - "Ein-ge-ka-tselt!!"
          - "O, jawohl" - szepnął docent.
          Była chwila niepokoju i 
        zdziwienia i ten niepokój, niby 
        iskra elektryczna wybuchnąwszy w 
        chirurgu Tamtenie, przerzucił 
        się na Rubińskiego, na siostrę i 
        sanitariusza. Wówczas od razu 
        wszystko się popsuło. Mechanizm 
        operacyjny pracować zaczął 
        arytmicznie niczym rozklekotany 
        motor. Chirurg Tamten opanował 
        się w okamgnieniu, był znowu 
        spokojny i trzeźwy, lecz było 

Strona 102

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        juŜ za późno.
          - NoŜyce - powiedział chirurg 
        prawie sennie, Rubiński 
        gorączkowym ruchem podał mu 
        pens, w gardle chorej zaczęło 
        coś charczeć, chirurg rzucił 
        pensem mimo ucha Rubińskiego i 
        powiedział:
          - Gówniarz.
          Pens z łoskotem upadł na 
        kaflaną posadzkę, chora jęczała 
        i dusiła się, chirurg powiedział 
        do siostry:
          - śeby mi chora oddychała 
        spokojnie!
          Siostra zaczerwieniła się aŜ 
        po uszy, i rozwarła usta: w 
        flaszeczce juŜ nie miała ani 
        kropli eteru, zapasowa zaś 
        butelka zniknęła spod rąk. 
          - NoŜyce - powtórzył chirurg 
        sennie, Rubiński drŜącymi rękami 
        niezgrabnie podał mu pens, 
        chirurg rzucił mu pensem w twarz 
        i powiedział: - Gówniarz.
          Nagle brzuch chorej zafalował 
        razem z piersią, chora znowu 
        zaszczekała: - Hau, hau! - a 
        siostra przełoŜona nie miała ani 
        kropli eteru pod ręką.
          Chirurg powoli odwrócił ku 
        niej twarz w masce, nos miał 
        zupełnie mokry, chirurg rzekł 
        skandując:
          - śe-by mi cho-ra od-dy-cha-ła!
          Docent, który się domyślił 
        wszystkiego, odezwał się chłodno:
          - Eter!
          Sanitariusz gotujący w 
        sąsiedniej sali narzędzia 
        odgadł, Ŝe jest potrzebny, i 
        wbiegł do operacyjnej.
          - Nie ma eteru! - rzekła 
        siostra prawie płacząc.
          - Wygotowane narzędzia 
        natychmiast! - rzekł Tamten.
          Sanitariusz stracił głowę, nie 
        mógł odnaleźć butli z eterem w 
        kącie, woda zaś w sterylizatorze 
        jeszcze się nie gotowała.
          - NoŜyce - powtórzył chirurg 
        po raz trzeci, spojrzał na 
        przełoŜoną, siedzącą z 
        wybałuszonymi oczami, i rzekł 
        sucho:

Strona 103

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          - Wyciągnąć język!
          W tym samym czasie Rubiński 
        wsunął mu do rąk nóŜ, chirurg 
        cisnął noŜem z całej siły nad 
        głową Rubińskiego i powiedział: 
        - Gówniarz.
          Wtedy docent, giętki i Ŝwawy, 
        odtrącił Rubińskiego łokciem, 
        prawie nie spojrzawszy, chwycił 
        ze stolika noŜyce i podał 
        chirurgowi. Tamten rozciął 
        noŜycami ranę i wydłuŜył ją, 
        docent zaś odezwał się 
        pieszczotliwie:
          - "O, jawohl!"
          Siostra przełoŜona opowiadała, 
        Ŝe ze strachu zupełnie straciła 
        zdolność poruszania się. "Po raz 
        pierwszy słyszałam, Ŝe dyrektor 
        wykrzyknął podczas operacji 
        nieprzyzwoite słowo. Ale 
        niepokój ogarnął mnie jeszcze 
        wcześniej. Nie wiem, co się 
        stało podczas tej ósmej minuty. 
        Przeraziłam się tak, Ŝe 
        straciłam pamięć. Nic nie 
        wiedziałam, co mam robić. Wtem 
        posłyszałam jak gdyby z oddali, 
        Ŝe chora się dusi, a moŜe nawet 
        się budzi. Zapomniałam na 
        śmierć, co w takich wypadkach 
        naleŜy czynić. Przyciskałam 
        tylko kurczowo maskę do jej 
        twarzy, a nad głową trzymałam 
        flaszeczkę i dopiero po chwili 
        zauwaŜyłam, Ŝe zabrakło eteru. 
        Nie mogłam wydobyć z siebie ani 
        słowa, Ŝeby zawołać 
        sanitariusza. Najgorsze było, Ŝe 
        nie wiedziałam, gdzie jest 
        zapasowa butla. Sanitariusz 
        wbiegł na chwilę, aby mi podać, 
        potem, nie wykonawszy tego, nie 
        wiedzieć czemu wybiegł z 
        powrotem do gotujących się 
        narzędzi. Zaczął się wprost 
        jakiś koszmar!"
          Sanitariusz istotnie przez 
        jakiś czas biegał tam i z 
        powrotem jak opętany przez 
        diabła. - Co się stało z 
        dyrektorem? - bełkotał. Był 
        przeraŜony do najwyŜszego 
        stopnia, gdyŜ woda w 
        sterylizatorze za nic nie 

        chciała się gotować. - Zaraz 

Strona 104

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        przyniosę, zaraz przyniosę - 
        powtarzał i rozpaczliwie 
        patrzył, czy nie ukaŜą się na 
        wodzie pęcherzyki. Lecz 
        powierzchnia wody była spokojna.
          "Chciałem nawet juŜ rzucić 
        wszystko i uciec na korytarz - 
        opowiadał później. - Szczególnie 
        wtedy, gdy przez drzwi 
        zobaczyłem, jak nóŜ przeleciał 
        tuŜ nad głową Rubińskiego. Ten 
        był czerwony i biały na 
        przemian, siostra zaś siedziała 
        z otwartymi ustami, aŜ przykro 
        było na nią patrzeć".
          - Narzędzia wygotowane! - 
        powiedział chirurg sucho, 
        rozkazująco. - Wyciągnąć język! 
        - Ale ani sanitariusz, ani 
        siostra nic nie mogli zrozumieć. 
        "Myślałam, Ŝe zwariuję - mówiła 
        przełoŜona - co robić z 
        językiem? Z jakim językiem? 
        Wszystko wyleciało mi z głowy. 
        Przez sekundę zachciało mi się 
        samej wyciągnąć i pokazać język. 
        Byliśmy wszyscy jak gdyby 
        obłąkani".
          Takie samo wraŜenie odniósł 
        medyk Rubiński. "Siostra 
        przełoŜona siedziała bezradna 
        jak zdechły wróbel z otwartym 
        dziobem. Ja w niczym nie mogłem 
        się zorientować. Naszło na mnie 
        chwilowe zaćmienie. Słyszałem 
        doskonale, Ŝe dyrektor 
        powiedział: - noŜyce - 
        wiedziałem, gdzie one są, a 
        pomimo to wziąłem pens. Ręce mi 
        skakały i kaŜde narzędzie 
        wydawało mi się strasznie 
        cięŜkie. Co było potem, prawie 
        Ŝe nie pamiętam. Nastąpiło we 
        mnie męczące rozdwojenie. Z 
        jednej strony czułem, Ŝe muszę 
        robić to a to, z drugiej - 
        chorobliwie ciekawiło mnie tylko, 
        co się stało i czemu dyrektor 
        był podczas tej ósmej minuty 
        speszony. Zainteresowanie moje 
        było niezdrowe, sam to czułem, 
        przypominało idee prześladowcze. 
        Wiem jeszcze, Ŝe docent mnie 
        odtrącił i sam podał noŜyce. Jak 

        bezmyślny obserwator patrzyłem 
        na ranę i pamiętam, Ŝe raz nawet 
        chciałem zajrzeć do jamy 

Strona 105

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        brzusznej, ale nie udało mi się, 
        poniewaŜ chirurg i docent 
        natychmiast zasłonili plecami, 
        jak gdyby naumyślnie, całe pole 
        operacyjne. Wtedy przyglądałem 
        się ich palcom jak jakiś kretyn. 
        Przychodziły mi do głowy myśli 
        zupełnie ni w pięć, ni w 
        dziewięć. Myślałem, Ŝe ręce 
        dyrektora są zgrabne, mocne, 
        ruchliwe jak u małpy. Tak jest, 
        ręce miał naprawdę małpie. Palce 
        natomiast docenta, długie, 
        cienkie, artystyczne, 
        przypominały palce muzyka. Znowu 
        pomyślałem głupio, Ŝe jest 
        podobny do Szopena, a gdy 
        przebiera palcami, to jak gdyby 
        wygrywał jakieś skomplikowane 
        pasaŜe muzyczne. Nic poza 
        palcami nie widziałem. Wtem 
        chora zaczęła się dławić. 
          - Język! - warknął chirurg.
          "Zobaczyłem przeraŜenie 
        siostry i zrozumiałem jej stan. 
        Domyśliłem się takŜe, Ŝe z nią 
        się coś dzieje i Ŝe zaszło coś, 
        czemu ona nie moŜe zapobiec. 
        Jedną ręką trzymała głowę 
        chorej, drugą szukała czegoś na 
        podłodze. Sanitariusz popatrzył 
        na mnie błędnym wzrokiem i 
        zobaczyłem, Ŝe ze strachu wziął 
        do rąk juŜ wygotowane narzędzia 
        i wskutek tego teraz znowu był 
        zmuszony wyrzucić je do 
        sterylizatora. Wszystko szło do 
        góry nogami. Ale najbardziej 
        straszny i przykry moment 
        dopiero nastąpił po chwili, 
        kiedy z jamy nagle buchnęła krew 
        strumieniem. 
          - Pens - powiedział dyrektor, 
        nie podnosząc głowy.
          "Nie miałem juŜ ani jednego 
        pensa wygotowanego. Ręce mi 
        latały po stoliku bez skutku. 
        Machnąłem ręką na sanitariusza, 
        Paweł desperacko uderzył pięścią 
        w sterylizator, który zahuczał.
          - Pens - powtórzył Dyrektor 
        swym normalnym, spokojnym głosem 

        i to dodało mi trochę otuchy. 
        Ale przecieŜ wszystko jedno, nie 
        miałem pod ręką ani jednego 
        pensa".
          - Hau, Hau! - szczekała chora. 

Strona 106

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Wydawało się, Ŝe zaraz skoczy. 
        Wtedy docent jedną ręką puścił 
        hak i zrzucił łokciem z jej 
        twarzy maskę. 
          - Mund aufmachen! - powiedział 
        i wówczas dzięki Bogu, siostra 
        zrozumiała, i palcami wysunęła 
        naprzód dolną szczękę. W tym 
        samym czasie krew tryskała z 
        jamy brzusznej jak fontanna, 
        docent wpakował tam gazy, 
        chirurg powtórzył: - Pens!... - 
        ale pensa nie było.
          Długimi, subtelnymi palcami 
        docent wyciągnął krwawy tampon, 
        rzucił go na podłogę, wpakował 
        do rany nową gazę i znowu w tej 
        samej chwili stała się rzecz 
        nieoczekiwana i straszna.
          Chirurg  podniósł głowę do 
        góry i nagle przeraźliwym, 
        cieniutkim, nieludzkim głosem, 
        tak przenikliwym, Ŝe słyszeli go 
        chorzy na parterze, wrzasnął na 
        cały szpital:
          - P-e-ens!!!
          Było to jak uderzenie piorunu. 
        W tej samej chwili wszystko się 
        zmieniło. Siostra, odmawiając 
        pacierz, domyśliła się, Ŝe 
        trzeba wyciągnąć chorej język, 
        westchnęła głęboko i z ulgą. 
        Siostra zobaczyła pod swymi 
        nogami butlę z eterem i chwyciła 
        ją od razu.
          - Dodać eteru! - wrzasnął 
        chirurg Tamten. Lecz siostra juŜ 
        zdąŜyła odkorkować butlę i 
        krople znowu polały się na 
        maskę. Jednocześnie woda 
        zagotowała się i sanitariusz 
        wbiegł z narzędziami, ale juŜ 
        Rubiński nagle ujrzał tuŜ przed 
        sobą na stole czysty pens i 
        rzucił go wprost chirurgowi do 
        rąk. 
          - Ile minut?! - krzyknął 
        chirurg Tamten. Uchwycił pensem 
        naczynie, docent zawiązał węzeł 
        chirurgiczny, pens zabrzęczał. 

        Dolna szczęka chorej opadła, na 
        brodę wylazł nabrzmiały, siny 
        język, potem siostra przykryła 
        jej twarz serwetą i wyrzekła z 
        trudem:
          - Dwanaście, panie dyrektorze.
          - Przygotować wzierniki 

Strona 107

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        głębokie! - krzyczał na całą 
        salę chirurg. I potem: - Nie 
        skakać mi! Za pysk! Za pysk!
          JuŜ zupełnie posłuszny jego 
        woli, Rubiński Ŝwawo szykował 
        nowe narzędzia. "Poruszaliśmy 
        się wszyscy jak we śnie, jak 
        zahipnotyzowani. Bez 
        najlŜejszego szmeru. Ale byliśmy 
        juŜ spokojniejsi, bo tym 
        krzykiem rzeczywiście wziął nas 
        za pysk. Podawałem narzędzia bez 
        pomyłek i wciąŜ zerkałem na 
        jamę, lecz, niestety, nic nie 
        widziałem. Zrozumiałem, Ŝe 
        zaszła jakaś komplikacja. 
        Wiedziałem, Ŝe juŜ nie chodzi o 
        ślepą kiszkę, i orientowałem 
        się, Ŝe operujemy genitalia. 
        Dyrektor wciąŜ grzebał się w 
        jajnikach, z początku z prawej, 
        potem i z lewej strony. Byłem 
        bardzo zmęczony i z trudem 
        trzymałem się na nogach. 
        Pamiętam, jak dyrektor krzyknął 
        raz jeszcze, ale to na cały głos:
          - Ile minut?!
          - Trzydzieści pięć, panie 
        dyrektorze.
          "Docent rzucił okiem na 
        miarowo poruszające się piersi 
        chorej i powiedział:
          - O, moŜna...
          - Dodać eteru! - rozkazał 
        dyrektor. A potem, jakby znuŜony 
        i roztrzęsiony jednocześnie, 
        ostatnim wysiłkiem zawołał, aŜ 
        mi ciarki przeszły po ciele:
          - Obetrzeć nos!
          "Rozumiałem, o co mu chodzi, 
        ale przeraziłem się, czy 
        zrozumie to sanitariusz. Mógł 
        przecieŜ rzucić się i wytrzeć 
        nos chorej. Na szczęście jednak 
        połapał się, o co chodzi, i gdy 
        dyrektor odwrócił na chwilę 
        twarz, otarł mu chustką górną 
        część nosa i czoła. Sanitariusz 

        mówił, Ŝe chustka od razu 
        zrobiła się mokra, jak gdyby 
        podłoŜył ją pod kran z wodą".
          - Ile minut? - wrzeszczał 
        chirurg Tamten.
          - Czterdzieści trzy, panie 
        dyrektorze.
          Twarz chirurga była pochylona 
        nad samą raną, docent łyŜkę 

Strona 108

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        wsunął w głąb jelita, chirurg 
        widział przed sobą wśród 
        krwawego płynu i skrzepu 
        wyrostek robaczkowy zlepiony z 
        guzem pękniętej trąbki...
          - Puls?! - krzyknął.
          - Sehr gut...,
          - Dodać eteru! - i chirurg 
        wygrzebał z brzucha garść 
        krwawych strzępów. Cisnął je na 
        podłogę.
          - Doskonale... - rzekł docent 
        chłodno, a chirurg wrzasnął:
          - Ile minut?! - głos miał 
        zachrypnięty.
          - Pięćdziesiąt jedna, panie 
        dyrektorze. 
          - Szew do otrzewnej.
          Brzęczały instrumenty, 
        Rubiński przewlókł nitkę przez 
        półokrągłą igłę, docent chwycił 
        igłę pensem. Imadło zamknęło się 
        z metalowym trzaskiem. 
          - Zaprzestać narkozy!... - 
        wykrzyknął chirurg i nałoŜył 
        pierwszy szew.
          Była godzina trzecia minut 
        siedem w nocy. 

          Trudno mi osądzić, czy to w 
        istocie była tylko krwawa cysta, 
        czyli torbiel, jak później 
        wytłumaczył mi dyrektor - 
        opowiadał Rubiński. - Przez cały 
        czas operacji, począwszy od tej 
        ósmej minuty nie widziałem pola 
        operacyjnego. Chciałem tam 
        zajrzeć parę razy, ale wciąŜ 
        albo docent, albo dyrektor, 
        zasłaniali mi plecami wszystko. 
        Teraz przypominam sobie, Ŝe 
        Tamten i Fuchs rozmawiali 
        jeszcze o czymś po niemiecku, 
        ale tak szybko i niezrozumiale, 
        Ŝe nie mogłem uchwycić, o co 
        szło... W ogóle gdyby nie ten 

        strach i napięcie, byłoby istną 
        przyjemnością patrzeć na nich. 
        Palce mieli tak giętkie i 
        posłuszne i tak rytmicznie 
        wykonywali wszystko, Ŝe wydawało 
        mi się wciąŜ, Ŝe nie robią 
        operacji, lecz grają na jakimś 
        skrwawionym fortepianie na 
        cztery ręce. Gdy nałoŜyli 
        ostatni szew, popatrzyli na 
        siebie z zakłopotaniem, jak 

Strona 109

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        gdyby maskując wzajemne 
        zadowolenie.
          "Zdjąłem z nich maski i 
        zdziwiłem się, do jakiego 
        stopnia docent był blady. 
        Wyglądał jak trup.
          - To dopiero praca - 
        powiedział dyrektor.
          - O, jawohl!... - i po raz 
        pierwszy widziałem, jak docent 
        się uśmiechnął. U takich ludzi 
        wyrabia się z czasem dziwny 
        stosunek do fachu. Miałem 
        wraŜenie, Ŝe obaj są śmiertelnie 
        znuŜeni, ale szczęśliwi. 
        Dyrektor nawet zaczął coś 
        podśpiewywać wedle swego 
        frywolnego zwwyczaju. NałoŜył 
        opatrunek w ciągu sekundy..."
          Na sali operacyjnej był 
        dławiący upał. Siostra 
        przełoŜona ze zdenerwowania 
        jeszcze się trzęsła, chora cicho 
        przez sen jęczała. Rubiński 
        chciał otworzyć okno, ale 
        chirurg powiedział:
          - Nie trzeba, nie trzeba, pan 
        się moŜe przeziębić - i wskazał 
        na docenta.
          Wtoczono wózek, siostra i 
        sanitariusz przenieśli na niego 
        chorą. Rubiński zauwaŜył, Ŝe 
        chirurg spojrzał na jej ciemną 
        twarz z wielkim 
        zainteresowaniem. Wózek 
        odjechał. Lekarze myli ręce 
        milcząc. Następnie wyszli na 
        korytarz i szli obaj jednakowo 
        prędko, chirurg Tamten swoimi 
        kocimi, spręŜystymi krokami, a 
        docent von Fuchs płynął w 
        powietrzu jak widmo. Ich kitle 
        furkotały. W mieszkaniu u siebie 
        chirurg wyjął z szafy koniak, 

        docent przebrał się w piŜamę. 
        Chirurg wypił parę kieliszków i 
        powiedział:
          - Kiedy robi się trepanację, 
        trzeba mieć mózg w głowie, kiedy 
        się operuje kobietę, trzeba mieć 
        w głowie genitalia!... 

          Wichura miotała się nad 
        miastem czwarty dzień z rzędu. 
          Widmar wrócił do domu 
        chyłkiem. W głowie miał chaos. 
        Wszystko, o czym się dowiedział 

Strona 110

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        w ciągu ostatnich trzech dni, 
        zmieszało się w przedziwną 
        gmatwaninę obrazów i wraŜeń. 
        Pamiętniki Zofii Dubilanki, z 
        którą, mniemał, nic go juŜ nie 
        łączyło, plotki, operacja, 
        Tamten, krawiec, okno, Rubiński 
        - tworzyli nieznośną plątaninę. 
          Usiłował uporządkować swe 
        wraŜenia. Podzielił je przede 
        wszystkim na aktualne i 
        przeszłe. Do przeszłości 
        oczywiście naleŜały wiadomości 
        dotyczące prywatnego Ŝycia jego 
        Ŝony sprzed dwóch lat. Litania 
        sprośnych nazwisk jej byłych 
        kochanków była czymś nie do 
        sprawdzenia, ale przebaczyłby 
        jej brudną młodość, gdyby miał 
        pewność, Ŝe od czasu ich 
        małŜeńskiego współŜycia była mu 
        wierna. Temu jednak gwałtownie 
        przeczyła operacja, której, 
        niestety, nie moŜna było 
        zaliczyć do spraw przeszłych. 
        Poza tym do teraźniejszości 
        odnosiły się takie fakty, jak 
        jej obecne niekontrolowane 
        Ŝycie, doktor Tamten i okno, o 
        którym tyle opowiadał krawiec.
          Widmar postanowił porozmawiać 
        z Ŝoną w sposób, jak mu się 
        wydawało, wymyślny i przebiegły. 
          "Zapytam ją z początku, czy 
        znała takich a takich panów. 
        Potem jak gdyby przypadkiem 
        zaskoczę ją pytaniem: - Ukryłaś 
        przede mną prawdziwy przebieg 
        operacji? Nie kryj przede mną 
        prawdy! - Wreszcie zapytam ją, 
        czy nie zna, na przykład... O, 
        nie, pytać na razie nie będę!" 

        Znowu przypomniał sobie 
        opowiadanie Rubińskiego i 
        westchnął głęboko. - JakŜeŜ tam 
        było z tą operacją? - powtarzał. 
        Od czasu ślubu nie rozstawał się 
        z Ŝoną na jeden nawet dzień, 
        prócz właśnie tych dwóch 
        miesięcy, kiedy zmuszony był 
        wyjechać do stołecznego miasta w 
        interesach. Powrócił juŜ po 
        operacji. "Niedorajda ze mnie - 
        wymyślał - przecieŜ Zofia 
        Dubilanka miała rację. Nie Ŝyłem 
        wówczas z Ŝoną przeszło dziewięć 
        tygodni!" Po powrocie znowu nie 

Strona 111

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Ŝył z nią, poniewaŜ nie była 
        jeszcze zdrowa. W tym czasie 
        właśnie poznał doktora Tamtena, 
        który co drugi dzień przyjeŜdŜał 
        do niej robić opatrunki. 
        Dlaczego jednak tak 
        zbagatelizował wobec niego całą 
        chorobę? "Zapłacę za prawdę 
        wszystko!"
          Wrócił do domu i w 
        przedpokoju nasłuchiwał. Ale nie 
        przychwycił niczyich głosów, 
        więc cicho przekradł się do 
        siebie. Okna były pozamykane. 
        Wiatr huczał, nie było czym 
        oddychać. Widmar pomyślał: 
        "Będzie deszcz". Ale choć 
        deszczowe chmury w zawrotnym 
        pędzie mknęły nad miastem, ani 
        jedna kropla nie spadła na 
        ziemię. 
          Chciał pozorować nieobecność w 
        domu i zamknął się na klucz. 
        Lecz w porze kolacyjnej do drzwi 
        zapukano.
          - Chodź na kolację - 
        powiedziała Ŝona, jak mu się 
        wydawało, niespokojnie. - Czy 
        źle się czujesz? Widziałam, jak 
        cichaczem wróciłeś.
          Widmar wyszedł.
          - Oczywiście, czuję się 
        niedobrze - powiedział - ale to 
        chyba od tego wiatru.
          Starannie unikał jej 
        spojrzenia. Nie patrząc na nią 
        odgadł, Ŝe się uśmiechnęła. 
        "Czemu ona wciąŜ od wczoraj się 
        uśmiecha? Zobaczymy, kto będzie 
        się śmiał ostatni!" Ponury 

        usiadł przy stole i jadł milcząc. 
          - Co to za mięso? - zapytał 
        nagle. śona powiedziała, Ŝe to 
        pularda. - To taka kura? - 
        zapytał z nagłym zaciekawieniem. 
          - Taka kura.
          Przypominał w tej chwili 
        wariata. Nic bowiem nie było 
        śmiesznego ani w tej nazwie, ani 
        w potrawie. "Pularda - pomyślał 
        niedorzecznie - to kura, którą 
        pozbawiono kobiecości!" Bieg 
        jego kojarzeń był chorobliwie 
        przyśpieszony, prawie dowolny, 
        gdyŜ słowo "pularda" skojarzyło 
        się w jego umyśle z czymś tak 
        potwornie śmiesznym, Ŝe ni stąd, 

Strona 112

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        ni zowąd schylił się nad 
        talerzem i wybuchnął śmiechem. 
        Nie zwracał juŜ uwagi na Ŝonę, 
        wiedział, Ŝe siedzi strapiona. 
        Upuścił z rąk widelec i trząsł 
        się nad talerzem, dławiąc się 
        tłumionym chichotem. "Jakie to 
        zabawne! Co teŜ mi przychodzi do 
        głowy?"
          - Bardzo kruche, pulchne mięso 
        - mówił, pękając od wewnętrznego 
        śmiechu. - Biedna kura.
          Ostatni raz jadł tę potrawę. 
        Od tej kolacji nabrał do niej 
        takiego organicznego wstrętu, Ŝe 
        na samą myśl prawie, Ŝe dostawał 
        mdłości. "Za nic juŜ nie będę 
        jadł tego świństwa!" pomyślał 
        raptem i odsunął od siebie 
        talerz. W głowie miał ohydne 
        obrazy: widział krew, kurę, 
        której wycięto organy rozrodcze, 
        oskubano pierze i puch. Było to 
        pozbawione widocznego sensu i 
        moŜe właśnie przez to takie 
        straszne i odpychające. Jego, 
        rzec moŜna, wariacka wesołość 
        minęła bezpowrotnie, wstrząsnął 
        nim przykry dreszcz, nie znał 
        Ŝadnego środka, by odczepić się 
        od prześladowczej, krwawo-kurzej 
        wizji.
          - Napiję się wódki - 
        powiedział. Nie lubił alkoholu i 
        na ogół nie był do niego 
        przyzwyczajony. Po dwóch 
        kieliszkach uczuł nagłe 
        rozrzewnienie, jak gdyby potok 

        czułości przerwał taśmę i ruszył 
        naprzód, niszcząc po drodze 
        wszystko. O pulardzie na 
        szczęście zapomniał, inaczej 
        dostałby pomieszania zmysłów. 
        "Zachowywałem się bardzo 
        nieostroŜnie - pomyślał. - Byle 
        tylko nie zauwaŜyła mego 
        nienormalnego podniecenia." 
        Spojrzał na Ŝonę i uspokoił się. 
        Wyraz twarzy miała zupełnie 
        obojętny, prawie kamienny. 
        Zapytał od niechcenia:
          - Czy przypominasz sobie tego 
        majora, jak on się nazywał, 
        Andrzej Rozjemczy?
          Pozornie nie zdziwiła się, 
        chociaŜ czuł, Ŝe jest jak gdyby 
        trochę zaskoczona. "Aha?" 

Strona 113

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        triumfował. Posłyszał bladą 
        odpowiedź, Ŝe majora Rozjemczego 
        poznała gdzieś w towarzystwie, 
        ale na ogół go nie pamięta. 
          - Tak? - zapytał Widmar. Była 
        sekunda, Ŝe chciał wstać, 
        podejść do niej znienacka, 
        chwycić za pulchną szyję i 
        dusić, aŜ powie całą prawdę. 
          Ale dziwna rzecz: zazdrość pod 
        wpływem alkoholu przeistoczyła 
        się w tęsknotę zmysłową.
          Paliła się złota lampa, 
        powieszona abaŜurem do góry 
        nogami, przeto oświetlony był 
        tylko sufit. Widmar zapalił 
        papierosa, spojrzał na Ŝonę 
        spode łba i powiedział:
          - Przyjdę do ciebie, bo mam z 
        tobą do pomówienia.
          - Dobrze - odpowiedziała i jej 
        łatwa zgoda podnieciła go 
        jeszcze bardziej. Wszedł za nią 
        do sypialni jak urzeczony.
          W łóŜku uczuł się natychmiast 
        podwójnie pijany. Shylony nad 
        twarzą Ŝony, patrzył na znajome, 
        kochane rysy, i był bliski juŜ 
        najwyŜszej ekstazy, wtem nie 
        wiedzieć czemu przyszło mu do 
        głowy: "Ona na pewno miała ten 
        sam uśmiech i tak samo trzymała 
        rękę z kim innym..."
          Ta myśl od razu stłumiła 
        rozkosz, uczuł ból psychiczny i 
        zniechęcenie, ale gdy tylko myśl 

        uciekła - znowu był bliski 
        szczęścia. Chciał juŜ krzyknąć 
        ekstatycznie, Ŝe wierzy jej i 
        przebacza, widział zasnute mgłą 
        oczy i wtem z podświadomości 
        wylazła nieproszona myśl:
          "PrzecieŜ ona w tej chwili nic 
        nie przeŜywa i tylko bacznie 
        obserwuje!... Po cóŜ ona udaje?"
          Znowu był zniechęcony i kaŜde 
        dotknięcie i poruszenie się 
        sprawiało mu przykrość. Niczym 
        nie zachwiana pewność, Ŝe Ŝona 
        nie przeŜywa nic, Ŝe w istocie 
        leŜy bierna i jedynie symuluje 
        szczęście, zrobiła z niego 
        impotenta. Ale... Schylony 
        obejrzał jej ramiona, głowę, 
        pierś. KaŜdy kawałek skóry znał 
        na pamięć i tą znajomością 
        kochanego ciała upił się na nowo.

Strona 114

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

          W głowie miał jasną pustkę, 
        był pewny zbliŜającej się chwili 
        szczęścia, coś nim targnęło 
        gwałtownie, lecz w tej samej 
        sekundzie wyobraził sobie dolną 
        część jej brzucha, zobaczył 
        plastycznie pewną rzecz i jęknął 
        ze wstrętu. Wszelka zmysłowa 
        radość zniknęła od razu, leŜał 
        obok Ŝony przygnębiony własną 
        bezsilnością. Posłyszał, jak 
        powiedziała: - Tobie nie wolno 
        pić, to cię męczy. - Przez 
        chwilę pomyślał, Ŝe moŜe ma 
        słuszność, ale potem zrozumiał, 
        Ŝe nie alkohol był przyczyną 
        nagłego zobojętnienia. Rzecz 
        polegała całkiem na czym innym. 
        Spojrzał na jej brzuch i palcem 
        dotknął blizny.
          - Czy bardzo cię bolała ta 
        cysta? - zapytał. I zadał 
        jeszcze jedno pytanie: - Czy 
        wciąŜ ci jeszcze przybywa na 
        wadze?
          Zdziwił się, Ŝe dopiero teraz 
        uprzytomnił sobie ten zwłaszcza 
        fakt. Dwa lata temu była 
        szczupła, prawie chuda. Od roku, 
        to znaczy po operacji, nagle 
        zaczęła tyć, zwłaszcza w 
        biodrach. Głaskał palcami 
        miękką, matową skórę blizny i 
        nie czekając na odpowiedź, 

        rzucił:
          - Co ci mówił doktor Tamten na 
        drugi dzień po operacji?
          Patrzył na nią nieruchomym, 
        tępym spojrzeniem, przypominał 
        sobie dalsze opowiadanie 
        Rubińskiego:
          - Co do tej cysty, to obecnie 
        mam wielkie wątpliwości - mówił 
        medyk. Opowiem panu jeden fakt 
        szczególnej wagi. Idzie o tę 
        wizytę nocną pana dyrektora u 
        chorej pod sto pierwszym. 
        Pamiętam o tym bardzo dobrze, bo 
        wówczas utkwiła mi w głowie jak 
        jakaś zagadka. Oczywiście, juŜ 
        wtedy czułem, Ŝe sprawa jest 
        niejasna.
          Na drugi dzień po operacji 
        chora leŜała w swej separatce, 
        czuła się źle, wciąŜ wymiotowała 
        i po narkozie długo nie mogła 
        się obudzić. Wpadłem do niej 

Strona 115

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        parę razy. SkarŜyła się na worki 
        z wodą, którymi obłoŜono jej 
        brzuch. - Jest mi bardzo 
        niewygodnie! Zrzucę z siebie to 
        wszystko!... - Zdenerwowanie jej 
        wzmogło się całkiem naturalnie, 
        kiedy pod wieczór umieszczono w 
        jej osobnym pokoju jeszcze jedną 
        chorą. Szpital nasz był 
        przepełniony. Po południu 
        przywieźli chorą na gruźlicę 
        nerek. Nie mieliśmy gdzie jej 
        umieścić. Wtedy starszy 
        ordynator Bogucki, ten sam, 
        który tak się boi samochodów, 
        kazał ją przenieść pod sto 
        pierwszy. śona pańska była tym 
        bardzo przygnębiona."
          - śona nic panu nie mówiła o 
        tej chorej? - pytał Widmar z 
        Ŝywym zaciekawieniem. On jeden 
        tylko wiedział, kim była ta 
        chora. KtóŜ by mógł przypuścić, 
        Ŝe dziwnym zrządzeniem losu była 
        to Zofia Dubilanka.
          - Nic szczególnego - 
        odpowiedział wówczas Rubiński - 
        gniewała się tylko strasznie. 
        Trzeba panu wiedzieć, Ŝe na ogół 
        chore kobiety są nieznośne. 
        Nigdy nie tolerują obok siebie 
        Ŝadnej innej cierpiącej osoby. 

        Uspokajałem pańską Ŝonę, jak 
        mogłem. 
          - AleŜ to chwilowo! - mówiłem. 
        - No, no... po cóŜ się tak 
        denerwować!... - Sąsiadka jej 
        juŜ spała. Zapytałem jeszcze 
        pańską Ŝonę, czy juŜ nie dokucza 
        jej zapach benzyny.
          - O, niechŜe pan doktor o tym 
        lepiej nie wspomina! - krzyknęła.
          "Wyszedłem. Na korytarzu było 
        ciemno, zaczął się nocny dyŜur. 
        Śpiesznie szedłem do siebie, aby 
        odpocząć. Gdy byłem juŜ koło 
        swych drzwi, posłyszałem szmer 
        na drugim końcu korytarza. 
        Obejrzałem się, ale nie 
        zobaczyłem nikogo. Wtem zza 
        szafy wychylił się dyrektor. 
        Poznałem go pomimo półmroku. 
        Zastanowiła mnie tajemniczość, z  
        jaką się pojawił. Zatrzymałem 
        się więc i patrzyłem, co będzie 
        dalej. Po chwili dyrektor 
        wyszedł zza szafy, obejrzał się 

Strona 116

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        i cicho, skradającym się krokiem 
        przebiegł do drzwi pod sto 
        pierwszy. Wszedł tam nie pukając. 
          Zastanowiła mnie dziwna, nocna 
        wizyta. Czekałem przez dłuŜszy 
        czas, wreszcie sam podszedłem do 
        separatki. Dyrektor siedział tam 
        bardzo długo. PrzecieŜ nie moŜe 
        robić opatrunku, myślałem,  nie 
        ma tam ani siostry, ani 
        potrzebnych materiałów. O czym 
        on tak długo moŜe rozmawiać? 
        Wtem posłyszałem urywek zdania.
          Dyrektor jakby powiedział: - 
        godziny później... kto wie, 
        jakby się to skończyło... 
        Mam przeświadczenie, Ŝe pani 
        teraz będzie niepłodna.
          "A więc to taka rzecz, 
        pomyślałem. Dyrektor powiedział 
        coś jeszcze, lecz tegom nie 
        dosłyszał. Potem w pokoju coś 
        stuknęło, jak gdyby odsunięto 
        krzesło. Domyśliłem się, Ŝe 
        dyrektor wstał. Tak było 
        rzeczywiście. Rozwarły się 
        drzwi, zobaczyłem pokój 
        oświetlony niebieskim światłem, 
        poręcz łóŜka i stojącego plecami 
        do mnie dyrektora.

          - MoŜe pani być zupełnie 
        spokojna - mówił i ręką z tyłu 
        szukał po omacku klamki drzwi. 
        Potem dodał chłodno, prawie 
        urzędowo: - O tym wiem tylko ja 
        i mój przyjaciel, który razem ze 
        mną panią operował, docent von 
        Fuchs. Nikt prócz nas o tym nie 
        będzie wiedział nigdy...
          W pokoju rozległo się coś w 
        rodzaju syczenia Ŝmii. - 
        Tsss!... - syczał przeraŜony 
        głos. Odwróciłem się na pięcie. 
        ZdąŜyłem juŜ dojść do końca 
        korytarza, gdy zobaczyłem 
        dyrektora, który wypadł spod sto 
        pierwszego jak bomba. Ciekawa 
        to była wizyta!...
          Przypominam sobie takŜe, Ŝe 
        zdaje się tegoŜ wieczoru 
        dyrektor mówił do pańskiej Ŝony: 
        - ...jakie mogą być skutki? 
        Trudno przewidzieć. W większości 
        wypadków przechodzi to bez 
        znaczenia. Gdyby zaś nastąpiła 
        degeneracja drugiego jajnika, to 
        oczywiście, Ŝe moŜe się to na 

Strona 117

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        pani odbić. Będzie pani miała 
        skłonność do tycia".
          Teraz utkwiwszy mętne 
        spojrzenie w bliznę, Widmar 
        pytał z uporem:
          - Co ci powiedział doktor 
        Tamten na drugi wieczór po 
        operacji?
          Odpowiedź była jak zawsze 
        niezadowalająca. Umiał na pamięć 
        wszystkie jej wykręty. Z 
        początku odpowiedziała, Ŝe nie 
        pamięta.
          - Postaraj się jednak 
        przypomnieć - wyszeptał z 
        moŜliwym spokojem. Wtedy 
        zamilkła, odpychająca i 
        zamknięta w sobie. Milczenie 
        było drugim wykrętem. Nagle coś 
        zahuczało przeraźliwie, dom się 
        zatrząsł, coś z rumotem spadło 
        na dach, a na ulicy jakiś późny 
        przechodzień krzyknął - Trzy-maj 
        ka-pelusz!... - Wiatr znowu 
        runął na dach z hałasem wybuchu. 
        śona usiadła na łóŜku.
          - Nie pamiętam takiej pogody - 
        rzekła. MoŜna było pomyśleć, Ŝe 

        przeraził ją ten huk, ale Widmar 
        wytłumaczył sobie jej strach 
        inaczej.
          - Ty w ogóle nic nie pamiętasz 
        - rzekł - w takim razie mogę ci 
        przypomnieć. - Z satysfakcją 
        zauwaŜył, Ŝe cień przemknął po 
        jej twarzy. - Doktor przyszedł 
        do ciebie późnym wieczorem, aby 
        powiedzieć, Ŝeś nie miała 
        zapalenia ślepej kiszki.
          - Nie rozumiem - odpowiedziała 
        cicho.
          "Złapałem ją wreszcie!" 
        pomyślał Widmar i dodał:
          - Dlaczego nie rozumiesz?
        PrzecieŜ powiedział ci tylko, 
        Ŝe miałaś... - rozkoszował się 
        pauzą - ...Ŝe miałaś cystę!
          Wyczuł, Ŝe natychmiast się 
        uspokoiła. "Nie na długo!" 
        cieszył się w duchu. 
          - Tak, tak - potakiwał - 
        oczywiście, Ŝeś mi sama o tym 
        juŜ opowiadała. Ale dlaczego - 
        zapytał - nie mówiłaś mi o tym, 
        Ŝe chirurg Tamten uprzedzał cię, 
        Ŝe zaczniesz tyć? I czy na ogół 
        i do dziś dnia nie znosisz 

Strona 118

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        zapachu benzyny?
          Miał wraŜenie, Ŝe zmiaŜdŜył ją 
        zupełnie. Lecz w tej samej 
        chwili przysunęła się do niego 
        ciałem i złapawszy spojrzenie 
        Widmara, zatrzymała je w swoim.
          - Nie pamniętam - powiedziała 
        z uśmiechem. 
          Zęby połyskiwały, wargi były 
        suche i czerwone. Zrozumiał w 
        lot, Ŝe władza jej nad nim jest 
        nieograniczona. Ogromna fala, 
        wprost jakiś bałwan czułości 
        zalał go i poniósł w otwarte 
        morze jej ramion.
          - PrzecieŜ ty mnie kochasz? I 
        zawsze mnie będziesz kochała, 
        prawda?
          - Kocham! - odpowiedziała.
          Uwierzył, Ŝe tak jest, bo 
        chciał w to uwierzyć. Niezwykła 
        chwila męki i radości zbliŜała 
        się, ściany pokoju wirowały, 
        łóŜko było gotowe wzlecieć w 
        powietrze. Lecz znowu wszystko 
        spełzło na niczym, poniewaŜ 

        znowu z podświadomości 
        wygramoliła się zabójczo trzeźwa 
        myśl: "Na pewno tak samo się 
        uśmiechała i tak samo mówiła: 
        Kocham!" potem zabrzmiały słowa 
        Rubińskiego: "Nie byłoby takiego 
        kramu około tej operacji, gdyby 
        to była tylko cysta!"
          Tym razem zniechęcenie było 
        absolutne. I wówczas gdy tylko 
        zgasło w nim wszelkie 
        podniecenie, uczuł się po raz 
        pierwszy jak gdyby wolny od 
        wpływu kochanej kobiety. 
        Zestarzała się w oczach, była 
        plugawa, kłamliwa. "Trzeba się z 
        nią rozwieść", pomyślał 
        obojętnie. LeŜała przed nim 
        jakaś drewniana róŜowa trumna, 
        pełna kłamstw i obłudy, mógł 
        rozwalić o nią głowę i nie 
        dowiedziałby się prawdy!
          Wówczas uczucie jego dla Ŝony 
        odwróciło się w jakąś inną 
        stronę i od tej chwili zaczął 
        kochać tą inną, odwróconą 
        miłością. Proces był 
        następujący: rozczarowanie i 
        zawód złamały pierwotne uczucie, 
        tak Ŝe nic poza rozczarowaniem i 
        zazdrością nie pozostało. Wtedy 

Strona 119

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        miłość zwróciła się tylko ku 
        samej sobie i pokochała własne 
        rozczarowanie i cierpienie. "Tak 
        kochać, jak ja kochałem - 
        rozpaczał - i spotkać się z 
        obrzydliwym kłamstwem! Dlaczego 
        nie powie mi prawdy?!" Klęknął 
        przed nią i postanowił zrobić 
        ostatnią próbę.
          Nastąpiła przykra, poniŜająca 
        scena. Przymilny, prawie słodki, 
        błagał o słówko prawdy, całował 
        ją po rękach i nogach. Wiedział, 
        Ŝe zgodziłby się pozostać 
        niewolnikiem jej na całe Ŝycie, 
        byle tylko być pewnym 
        przynajmniej przez kwadrans jej 
        miłości. Nie, tego byłoby za 
        mało! Więc, aby mógł być pewny, 
        Ŝe nigdy mu nie skłamie...
          - Ścierpię kaŜdą prawdę - 
        błagał - lecz przyznaj się, 
        Rebeko, Rebeko! Odpowiesz mi, 
        czy nie? - krzyknął wreszcie 

        zniecierpliwiony. JuŜ miał dość 
        tej Ŝebraniny. Zazdrość 
        najprzedniejszego gatunku 
        rzuciła go gdzieś w przestrzeń 
        ponad tym milczącym kobiecym 
        grobem. Bok mu się wydymał, 
        serce łomotało. "PrzecieŜ ona 
        dziś jeszcze mogła być tam i z 
        nim się całować!"
          Z potarganą brodą i włosami 
        Widmar usiadł na krawędzi łóŜka 
        jak na krawędzi przepaści i 
        wysapał.
          - To jakŜe tam było, Rebeko, z 
        tym nie urodzonym dzieckiem?
          To pytanie zadał Widmar Ŝonie 
        we wtorek w nocy. TegoŜ dnia 
        przed przyjściem do domu 
        rozmawiał, jak wiadomo, z 
        medykiem Rubińskim. Spotkali się 
        w parku miejskim, stali w 
        pobliŜu fontanny i rozmawiali, 
        prawie krzycząc, gdyŜ wiatr 
        tłumił słowa. Rubiński był w 
        białym tenisowym ubraniu i 
        pomarańczowych butach. Ręce miał 
        nieproporcjonalnie długie, 
        prawie sięgające kolan, i cienką 
        Ŝylastą szyję, na której huśtała 
        się duŜa, nieforemna głowa. Na 
        samym jej czubku mieścił się 
        słomkowy kapelusz, medyk 
        przytrzymywał go oburącz. Oczy 

Strona 120

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        miał trochę zezowate: prawe 
        patrzyło wprost przed siebie, 
        lewe uciekało gdzieś w bok. 
        Rubiński krzyczał:
          - Stało się to, czegom się 
        najwięcej obawiał!
          - Mianowicie?
          - Za miesiąc kończy się mój 
        kontrakt w szpitalu i dyrektor 
        dziś uprzedził mnie, Ŝe zostanę 
        zwolniony. Motywował głupio!
          - Aha!
          Rubiński prawym okiem patrzył 
        na Widmara, lewym na fontannę. 
        Poruszał czarnym wąsikiem i 
        krzyczał:
          - Nie ma pan pojęcia, ilem się 
        nacierpiał z tą pracą. Cieszę 
        się nawet, Ŝe opuszczam szpital! 
        Teraz nie będę się nawet krył, 
        Ŝe uwaŜam dyrektora za wariata!
          Kupa róŜnokolorowych liści 

        spadła na nich z jakiegoś 
        drzewa. Przytrzymując kapelusz 
        Widmar krzyknął:
          - Współczuję z panem! Ale czy 
        udało się panu przejrzeć 
        archiwum?
          - Nic w historii choroby nie 
        pozostało. Napisano tylko... cóŜ 
        za wiatr, na miłość boską!... 
        Napisano, Ŝe podczas operacji 
        natrafiono na cystę, którą 
        usunięto!...
          - Psiakrew!...
          Obłok kurzu zawirował wokoło 
        nich i pomknął dalej. W parku 
        nie było Ŝywej duszy. WzdłuŜ 
        alei biegł tylko biały kundel, 
        którego duŜa, kosmata sierść 
        podnosiła się w wichrze.
          - Teraz mogę panu otwarcie 
        powiedzieć - prawie wrzeszczał 
        Rubiński - Ŝe to była tak zwana 
        po łacinie... chodźmy stąd, bo 
        taki wiatr, Ŝe nie moŜna 
        rozmawiać!...
          - Co? - krzyknął Widmar, nic 
        nie słysząc.
          - Po łacinie nazywa się... 
        Wiatr!... Co się, psiakrew, 
        dzieje!...
          - Jak? - krzyknął co tchu 
        Widmar.
          - Mówię "extra uterina"!...
          - "Extra uterina"?
          - Tak!... "Extra uterina", 

Strona 121

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        czyli ciąŜa pozamaciczna!...
          Wiatr ustał na chwilę, aby  
        zerwać się znowu, taki nagły i 
        silny, Ŝe Widmar zachwiał się na 
        nogach.
          - Co panu jest? - krzyknął 
        Rubiński.
          - Nic! To od wiatru! - 
        odpowiedział. Obliczał: 
        "Dziewięć tygodni mnie nie było 
        w domu, dziewięć tygodni z nią 
        nie Ŝyłem, więc teraz wszystko 
        jest jasne". 
          - Mogła być jednocześnie i 
        krwawa cysta! - krzyczał dalej 
        Rubiński. - Ale sądząc ze 
        wszystkiego, była to przede 
        wszystkim ciąŜa. Pomylić się co 
        do diagnozy jest dość łatwo. 
        CiąŜa pozamaciczna wywołuje 

        czasem takie same symptomy, jak 
        i zapalenie wyrostka 
        robaczkowego i często przechodzi 
        bez Ŝadnych typowych objawów, to 
        znaczy krwotoków. Są tylko 
        nieokreślone boleści w boku, a 
        potem gdy następują nudności, 
        mdlenia i wymioty, mogą one być 
        podobne do oznak ropnego 
        zapalenia wyrostka, jeŜeli 
        występuje gorączka, i w takim 
        wypadku trzeba na gwałt 
        operować. Całe szczęście, Ŝe 
        myśmy wówczas zdąŜyli!... A poza 
        tym wszystkim charakterystyczne 
        były rozmaite szczegóły... Na 
        przykład chora ze wstrętem 
        skarŜyła się na zapach benzyny, 
        którego w pokoju nie było. Takie 
        dziwactwa są typowe dla kobiet w 
        ciąŜy!...
          - Czy moŜe mi pan przysiąc... 
        - zaczął Widmar, ale wiatr 
        zdmuchnął tryskającą fontannę i 
        kaskada wody chlusnęła w 
        rozmawiających. Stali mokrzy od 
        głów do stóp. Medyk odskoczył w 
        bok.
          - To dopiero kąpiel! Chodźmy 
        stąd...
          Był straszliwy upał. Gdy 
        wychodzili z parku, zobaczyli 
        leŜący na bruku słup z afiszami. 
        DuŜy zielony plakat odkleił się 
        nagle i wzleciał, porwany przez 
        wiatr, ponad dach dwupiętrowej 
        kamienicy. Widmar chwycił 

Strona 122

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        Rubińskiego za rękę:
          - Czy moŜe mi pan przysiąc, 
        Ŝe tak było w rzeczywistości?
          Medyk prawie grubiańsko wyrwał 
        rękę. Spojrzał na Widmara 
        zezującym okiem i rzekł 
        wykrętnie:
          - Niestety, nie mogę! To są 
        tylko moje przypuszczenia!...
          - To znaczy? - i Widmar znowu 
        chwycił go za rękę.
          Zmieszali się z przechodniami, 
        lecz wszyscy na ulicy biegli 
        popędzani przez wiatr, nikt więc 
        na nich nie zwracał uwagi. 
        Jedynie jakiś staruszek w 
        marynarce z surowego jedwabiu i 
        w takichŜe spodniach wyszedł z 

        bramy i przechodząc potrącił 
        Rubińskiego.
          - A? - powiedział Rubiński. - 
        Pan doktor?...
          Był to w istocie starszy 
        ordynator Bogucki. Źle ogolony, 
        ze srebrzystą, trzydniową 
        szczeciną na policzkach, 
        staruszek lekarz przeprosił i 
        przywitał się:
          - Dzień dobry koledze, dzień 
        dobry panu. Co za okropna 
        pogoda, nieprawdaŜ... Ja sam 
        dziś zanotowałem osiemnaście 
        krwotoków na mieście!... Właśnie 
        biegnę do chorego... Taki wiatr 
        to plaga dla gruźlików!
          Starszy ordynator Bogucki miał 
        juŜ przejść na drugą stronę 
        ulicy, wtem szybko cofnął się na się chodnik. 
          - O rany boskie! - krzyknął.
          Rycząc motorem bez tłumika, 
        mknął ulicą do góry wyścigowy 
        samochód o duŜym, wystającym 
        przodzie. Staruszek zamachał w 
        ślad za nim laską, był cały 
        spocony ze strachu:
          - Czy widzieliście państwo, o 
        mały włos mnie nie przejechał! 
        Szatański wymysł, te samochody! 
        - I lekarz, uwaŜnie patrząc na 
        prawo i na lewo, ostroŜnie 
        przebiegł przez jezdnię. 
          Widmar chwycił Rubińskiego za 
        rękę i zapytał:
          - To znaczy?
          - To znaczy - odpowiedział 
        medyk - Ŝe są to przypuszczenia, 
        lecz faktycznie mogła to być 

Strona 123

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        równie dobrze cysta i prócz 
        róŜnych podejrzeń nie mam 
        Ŝadnych dowodów, aby twierdzić, 
        Ŝe tak nie jast...
          - Proszę pana - zapytał Widmar 
        - czy w ogóle taka operacja 
        powoduje skutki?
          - W większości wypadków 
        przechodzi bez znaczenia - 
        sumiennie tłumaczył Rubiński - 
        ale nie mogę krzyczeć na takim 
        wietrze!...
          Po ulicy mknęły liście, 
        papiery, słupy kurzu, blaszane 
        dachy jęczały i zgrzytały, z 
        dachu wielopiętrowego, białego 

        gmachu, połoŜonego na krańcu 
        miasta, zleciały czerwone, 
        ceglaste dachówki. Schylony ku 
        twarzy Widmara, medyk wrzeszczał 
        na całą ulicę:
          - Po wycięciu jednego jajnika 
        moŜe nastąpić degeneracja 
        drugiego, jeŜeli drugi był 
        chory... Wówczas mogłoby to 
        pociągnąć przede wszystkim 
        niepłodność... a poza tym daleko 
        idące zmiany w psychice, w 
        szczególności zaś w Ŝyciu 
        seksualnym... Są to na ogół 
        bardzo rzadkie wypadki, chociaŜ 
        całkiem moŜliwe... Zresztą 
        naprawdę nic panu dokładnie nie 
        jestem w stanie powiedzieć... 
          Rubiński kaszlnął, raczej 
        nawet splunął i widać było, Ŝe 
        znowu jest niezadowolony z 
        samego siebie. Więc ciągnął 
        coraz wykrętniej:
          - ...Podczas operacji mogli 
        natrafić na zwyczajny guz... 
        albo ja wiem zresztą na co... a 
        krwotok mógł być z całkiem 
        innych przyczyn... Oto wszystko, 
        proszę pana...
          Błądzące oko Rubińskiego 
        zobaczyło nagle przed sobą duŜe, 
        róŜowe ucho Widmara. Było 
        zarośnięte szarym puchem, wydało 
        mu się samodzielną istotą, 
        Ŝyjącą osobliwym Ŝyciem. 
        Łapczywie chwytało kaŜdą 
        wiadomość i słowa Rubińskiego 
        wsiąkały w nie jak w róŜową 
        watę. To ucho napełniło 
        Rubińskiego raptowną niechęcią. 
        "Po co to wszystko opowiadam?" 

Strona 124

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        rozzłościł się.
          - Śpieszę się - rzekł i 
        odszedł. Ku jego zadowoleniu 
        Widmar go nie zatrzymywał. 
        Popatrzył tylko za nim marszcząc 
        brwi. Medyk Rubiński szybko 
        zdąŜał w kierunku szpitala. 
        Widmar zapamiętał na całe 
        Ŝycie, jak z tyłu wygląda jego 
        sylwetka. Zapamiętał zupełnie 
        automatycznie duŜą, huśtającą 
        się na cienkiej szyi głowę i 
        spiczaste ramiona, z których 
        jedno było jakoś szczególnie 

        wysoko zadarte. Zapamiętał białe 
        sportowe ubranie i pomarańczowe 
        buty, chociaŜ ani wygląd 
        Rubińskiego, ani jego ubranie 
        nie ciekawiły go zgoła. 
        Ciekawiło go całkiem co innego. 
        "To nic, to nic - zacierał ręce 
        - jutro, najdalej pojutrze będę 
        wiedział wszystko". Wyrzutów 
        sumienia nie czuł najmniejszych, 
        sprawdzało się na kaŜdym kroku; 
        stwierdził jeszcze, Ŝe upadlanie 
        się w miłości jakby potęguje 
        uczucie. 

          TejŜe nocy, gdy przekonał się 
        nagle, Ŝe stał się impotentem,  
        nie wytrzymał balansowania na 
        granicy upodlenia i miłości.
          - Więc jakŜe tam było, Rebeko, 
        z tym nie urodzonym dzieckiem?
          Milczała spokojnie i bez 
        cienia zakłopotania. "Po com to 
        powiedział?" pomyślał z Ŝalem. 
        Po dłuŜszej przerwie ona 
        odpowiedziała, Ŝe właściwie nie 
        rozumie, o co mu chodzi.
          - Znowu nie rozumiesz? - 
        zakipiał. I natychmiast w 
        chorobliwym natchnieniu 
        wyłuszczył przed nią wszystkie 
        swoje medyczne wiadomości. Mówił 
        jednak bardzo ogólnikowo i 
        oględnie. Wskutek pewnej choroby 
        czy teŜ operacji kobieta moŜe 
        zostać na całe Ŝycie niepłodna. 
        Wtedy przypomniał sobie kolację 
        i potrawę, która go tak 
        rozśmieszyła.
          - Kobieta o jednym jajniku nie 
        moŜe kochać! - krzyknął.
          Wstał szybko i chciał biec do 
        swego pokoju, ale nagle 

Strona 125

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        zatrzymał się na progu.
          Rzecz polegała na tym, Ŝe po 
        tylu dniach prastarej choroby, 
        której nazwa: zazdrość, w 
        organizmie jego powstała 
        pospolita fizyczna reakcja. 
        System nerwowy, nieoszczędnie 
        trwoniący energię sentymentalną, 
        przypominał teraz wyładowany 
        akumulator. Gdyby w tej chwili 
        Widmarowi udało się nawet 
        przyłapać Ŝonę "in flagranti", 

        nie zdołałby wywołać w sobie 
        dawnego oburzenia. Kto wie, czy 
        uwierzyłby własnym oczom.
          Zdrowie organizmu ludzkiego 
        jest zbudowane na kłamstwie. 
        Jedyną prawdziwą kuracją, do 
        której pcha człowieka sama 
        natura, jest oszukiwanie samego 
        siebie. W szybki, obłudny 
        sposób, niepostrzeŜenie dla 
        Widmara kłamstwo zaćmiło jego 
        pamięć i oto Widmar widział 
        jasno, Ŝe Rebeka nigdy go nie 
        zdradziła i po dziś dzień 
        dochowała mu wierności. Przez 
        sekundę zobaczył Ŝonę taką, jaka 
        była jeszcze parę tygodni temu. 
        Ujrzał łagodną, spokojną twarz o 
        prawdomównych oczach i 
        wyrozumiałym, kochającym 
        uśmiechu. Takich oczu i takiego 
        uśmiechu nie moŜe mieć kłamca!
          "Wszystko na świecie odbywa 
        się znacznie prościej - 
        pośpiesznie stwierdzał Widmar, 
        aby do reszty omamić siebie. - 
        śyłem w świecie zmyślonych 
        strachów. Nikt z normalnych 
        ludzi nie przeŜywa podobnych 
        rzeczy!" Sypialny pokój Ŝony, 
        którego przedtem tak 
        nienawidził, przestał być wrogi 
        i nieŜyczliwy. Wszystkie 
        przedmioty w tym pokoju znał 
        dobrze i zanadto był pewien ich 
        bezduszności, aby posądzać na 
        przykład stare z róŜanego drzewa 
        łóŜko o zdradę i obłudę. Zmyliła 
        go złudna prostota otaczających 
        go rzeczy i zjawisk. Wydawało 
        się niemoŜliwością, aby w tym 
        pokojowym otoczeniu mogły 
        zachodzić zdarzenia straszne w 
        swej nieprawdzie.
          Taki stan tłumaczył się 

Strona 126

Horomanski Michal - Zazdrosc i medycyna

2007-05-08

        pospolitym znuŜeniem. Widmar był 
        do takiego stopnia znuŜony stałą 
        niepewnością i rozjątrzeniem 
        samego siebie, Ŝe teraz brakło 
        mu sił, aby nie wierzyć w 
        dalszym ciągu. Stokroć łatwiej 
        byłoby postąpić tak, jak 
        postępują w podobnych wypadkach, 
        to znaczy - zamknąć oczy. ToteŜ 
        przez chwilę poddał się kuszącej 

        słabości. Ręce zwisały mu wzdłuŜ 
        piŜamy, głowę pochylił na 
        piersi, nad głową zaś, ponad 
        sufitem i dachem szalała burza.
          Stał w drzwiach i patrzył w 
        kierunku łóŜka w stanie 
        zupełnego niezdecydowania. 
        Trwało to krótko. Gorący wiatr 
        jakby wdarł się pod czaszkę 
        Widmara, osmalił rozleniwiony 
        mózg i oto w mózgu powstał obraz 
        potrawy.
          Oddychał coraz trudniej. 
        Widmar chwycił się za lewy bok, 
        serce zastygło i przewróciło się 
        w klatce piersiowej z przykrą 
        powolnością. Widmar spojrzał na 
        Ŝonę i potem rzucił jej w twarz 
        jak kawałkiem błota:
          - Pularda!
          Poczuł drastyczne zadowolenie 
        i jak gdyby rozkoszował się 
        własnym bezwstydem. Był dumny, 
        Ŝe nie uległ rozbrajającej 
        łatwowierności i potrafił 
        zachować jasność umysłu. "Nic 
        nie jest proste i nic nie jest 
        jasne - myślał teraz - proste i 
        jasne wydaje się wszystko 
        dopiero w chwilach zaćmienia 
        umysłu. Wszystkie kobiety 
        czyhają na podobny moment. KaŜda 
        kobieta wie, Ŝe męŜczyzna 
        dojdzie do kresu swej zazdrości 
        i posłuszny jakimś Ŝywotnym 
        prawom samozachowawczym stanie 
        się łatwowierny, odrzuci 
        wszelkie podejrzenia, zdepcze 
        poszlaki, aby tylko jak 
        najszybciej przestał się męczyć. 
        Wtedy kobieta moŜe z nim robić 
        wszystko, co zechce!" Szybko 
        wybiegł z sypialni mamrocząc: - 
        Pularda, pularda!... - Wiedział, 
        Ŝe w domu zacznie się jakaś 
        awantura: Ŝona prawdopodobnie 
        rozpłacze się, potem niepomna 

Strona 127