Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
dysleksja
MCH-R1A1P-062
EGZAMIN MATURALNY
Z CHEMII
Arkusz II
POZIOM ROZSZERZONY
Czas pracy 120 minut
Instrukcja dla zdaj
ącego
1. Sprawd
Ĩ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 14 stron
(zadania 28 – 56). Ewentualny brak zg
áoĞ przewodniczącemu
zespo
áu nadzorującego egzamin.
2. Rozwi
ązania i odpowiedzi zapisz w miejscu na to
przeznaczonym przy ka
Īdym zadaniu.
3. W rozwi
ązaniach zadaĔ rachunkowych przedstaw tok
rozumowania prowadz
ący do ostatecznego wyniku oraz
pami
Ċtaj o jednostkach.
4. Pisz czytelnie. U
Īywaj dáugopisu/pióra tylko z czarnym
tuszem/atramentem.
5. Nie u
Īywaj korektora, a báĊdne zapisy wyraĨnie przekreĞl.
6. Pami
Ċtaj, Īe zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.
7. Mo
Īesz korzystaü z karty wybranych tablic chemicznych, linijki
oraz kalkulatora.
8. Wype
ánij tĊ czĊĞü karty odpowiedzi, którą koduje zdający.
Nie wpisuj
Īadnych znaków w czĊĞci przeznaczonej
dla egzaminatora.
9. Na karcie odpowiedzi wpisz swoj
ą datĊ urodzenia i PESEL.
Zamaluj
pola odpowiadaj
ące cyfrom numeru PESEL. BáĊdne
zaznaczenie otocz kó
ákiem
i zaznacz w
áaĞciwe.
ĩyczymy powodzenia!
ARKUSZ II
MAJ
ROK 2006
Za rozwi
ązanie
wszystkich zada
Ĕ
mo
Īna otrzymaü
áącznie
50 punktów
Wype
ánia zdający przed
rozpocz
Ċciem pracy
PESEL ZDAJ
ĄCEGO
KOD
ZDAJ
ĄCEGO
Miejsce
na naklejk
Ċ
z kodem szko
áy
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
2
Zadanie 28. (1 pkt)
Poni
Īszy schemat przedstawia zdolnoĞü przenikania przez materiĊ róĪnych rodzajów
promieniowania jonizuj
ącego.
O
àÓW
ALUMINIUM
BETON
PAPIER
1
2
3
4
Wype
ánij poniĪszą tabelĊ, wpisując obok numeru ze schematu odpowiadający mu rodzaj
promieniowania (
Į, ȕ lub Ȗ).
Numer ze schematu
Rodzaj promieniowania
1
2
3
neutrony
4
Zadanie 29. (3 pkt)
Promieniotwórczy izotop w
Ċgla C-14 powstaje w górnych warstwach atmosfery i ulega
asymilacji przez ro
Ğliny w postaci tlenku wĊgla(IV). Równowaga, jaka siĊ ustala w procesach
od
Īywiania i oddychania w danym Ğrodowisku sprawia, Īe zawartoĞü wĊgla w organizmach
Īywych jest staáa. W przypadku obumarcia organizmu izotop C-14 przestaje byü uzupeániany
i z up
áywem czasu jego iloĞü w obumaráych szczątkach organizmu ulega zmniejszeniu
na skutek rozpadu promieniotwórczego.
Na podstawie: A. Czerwi
Ĕski, Energia jądrowa i promieniotwórczoĞü, Warszawa 1998
Ustal, wykonuj
ąc obliczenia, ile razy zmalaáa zawartoĞü izotopu wĊgla C-14 w drewnie,
które pochodzi z drzewa obumar
áego przed 11460 laty. Okres póátrwania tego izotopu
w
Ċgla wynosi 5730 lat.
Obliczenia:
Odpowied
Ĩ:
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
3
Zadanie 30. (2 pkt)
Do czterech probówek wlano po kilka cm
3
wody destylowanej, a nast
Ċpnie do probówki I
wsypano troch
Ċ chlorku wapnia, do probówki II – kilka krysztaáów sacharozy,
do probówki III wprowadzono troch
Ċ etanolu, a do probówki IV – odrobinĊ biaáka jaja
kurzego. Zawarto
Ğü kaĪdej probówki energicznie wymieszano.
chlorek wapnia
sacharoza
etanol
bia
áko jaja kurzego
woda
I
woda
II
woda
III
woda
IV
a) Podaj numer probówki, w której nie otrzymano roztworu w
áaĞciwego.
.......................................................................................................................................................
b) Nazwij metod
Ċ, za pomocą której moĪna wydzieliü sól znajdującą siĊ w probówce I.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 31. (2 pkt)
Poni
Īej przedstawiono wzory sumaryczne dwóch nierozpuszczalnych w wodzie
wodorotlenków chromu.
Cr(OH)
2
Cr(OH)
3
Spo
Ğród podanych wzorów wybierz wzór tego wodorotlenku, który ma charakter
amfoteryczny. Napisz w formie jonowej skróconej dwa równania reakcji, które dowodz
ą
w
áaĞciwoĞci amfoterycznych wybranego wodorotlenku.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Nr zadania
28
29
30.1
30.2
31
Maks. liczba pkt
1
3
1
1
2
Wype
ánia
egzaminator!
Uzyskana liczba pkt
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
4
Zadanie 32. (2 pkt)
Przeprowadzono do
Ğwiadczenia, które ilustruje poniĪszy rysunek.
Na
2
S
(s)
H
2
O
I
II
H
2
O
ZnCl
2(s)
Podaj odczyn roztworów otrzymanych w obu probówkach. Odpowied
Ĩ uzasadnij, pisząc
w formie jonowej skróconej równania zachodz
ących reakcji.
probówka odczyn roztworu
równanie reakcji
I
II
Informacja do zadania 33. i 34.
Na poni
Īszym rysunku przedstawiono zestaw do otrzymywania tlenku siarki(IV) i badania
jego wp
áywu na roĞliny.
H
2
SO
4
Na
2
SO
3
NaOH
(aq)
Zadanie 33. (1 pkt)
Napisz w formie cz
ąsteczkowej równanie reakcji zachodzącej podczas otrzymywania
tlenku siarki(IV) przedstawion
ą wyĪej metodą.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
5
Zadanie 34. (3 pkt)
Oblicz maksymaln
ą objĊtoĞü tlenku siarki(IV), jaka moĪe byü związana przez wodny
roztwór zawieraj
ący 3 mole wodorotlenku sodu w temperaturze 25ºC i pod ciĞnieniem
1013 hPa. Za
áóĪ, Īe produktem reakcji jest sól obojĊtna.
Warto
Ğü staáej gazowej R wynosi
mol
K
dm
hPa
1
,
83
3
.
Obliczenia:
Odpowied
Ĩ:
Informacja do zadania 35. i 36.
W poni
Īszej tabeli podano wartoĞci oraz ocenĊ pH opadów deszczowych.
pH
ocena pH opadów deszczowych
uwagi
poni
Īej 4,0
bardzo mocno obni
Īone
4,1 – 4,5
mocno obni
Īone
kwa
Ğne deszcze
4,6 – 5,0
lekko obni
Īone
5,1 – 6,0
normalne
6,1 – 6,5
lekko podwy
Īszone
Na podstawie: N. W. Skinder, Chemia a ochrona
Ğrodowiska, Warszawa 1995
W pewnym regionie Polski pobrano próbk
Ċ wody deszczowej i przeprowadzono jej analizĊ.
Stwierdzono,
Īe stĊĪenie obecnych w niej jonów wodorowych wynosi 0,00001 mol·dm
–3
.
Zadanie 35. (2 pkt)
Okre
Ğl pH badanej wody. Korzystając z informacji przedstawionych w tabeli, podaj
jego ocen
Ċ.
Warto
Ğü pH: .................................................................................................................................
Ocena pH: ....................................................................................................................................
Zadanie 36. (1 pkt)
Oce
Ĕ, jak zmieni siĊ pH wody deszczowej w badanym regionie po zainstalowaniu
urz
ądzeĔ do odsiarczania gazów kominowych w elektrociepáowni, w której jako paliwa
u
Īywano wĊgla kamiennego.
.......................................................................................................................................................
Nr zadania
32
33
34
35
36
Maks. liczba pkt
2
1
3
2
1
Wype
ánia
egzaminator!
Uzyskana liczba pkt
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
6
Zadanie 37. (3 pkt)
W temperaturze 25ºC zmierzono pH wodnego roztworu s
áabego jednoprotonowego kwasu
o st
ĊĪeniu 0,1 mol·dm
–3
. Wynosi
áo ono 4.
Oblicz sta
áą dysocjacji tego kwasu w temperaturze 25ºC.
Obliczenia:
Odpowied
Ĩ:
Informacja do zadania 38. i 39.
Dysocjacja kwasu ortofosforowego(V) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:
H
3
PO
4
+ H
2
O
H
2
PO
4
-
+ H
3
O
+
K
a1
= 7,1
.
10
-3
H
2
PO
4
-
+ H
2
O
HPO
4
2-
+ H
3
O
+
K
a2
= 6,3
.
10
-8
HPO
4
2-
+ H
2
O
PO
4
3-
+ H
3
O
+
K
a3
= 4,4
.
10
-13
1.
2.
3.
K
a1
,
K
a2
,
K
a3
oznaczaj
ą staáe kolejnych etapów dysocjacji. Podane wartoĞci staáych odnoszą
si
Ċ do temperatury 25ºC.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997
Zadanie 38. (1 pkt)
Napisz wzór jonu, którego st
ĊĪenie w wodnym roztworze H
3
PO
4
jest:
a) najwi
Ċksze ................................................................
b) najmniejsze ..............................................................
Zadanie 39. (1 pkt)
Okre
Ğl, jaką rolĊ wedáug teorii BrĘnsteda peáni jon H
2
PO
4
–
w reakcji opisanej
równaniem 2.
.......................................................................................................................................................
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
7
Zadanie 40. (1 pkt)
W produkcji nawozu fosforowego z trudno rozpuszczalnego w wodzie ortofosforanu(V)
wapnia otrzymuje si
Ċ rozpuszczalny diwodoroortofosforan(V) wapnia.
Napisz w formie cz
ąsteczkowej równanie tej reakcji.
.......................................................................................................................................................
Informacja do zadania 41. i 42.
W silnikach spalinowych – w wysokiej temperaturze – przebiegaj
ą róĪne reakcje uboczne.
Powstaj
ące spaliny w kontakcie z tlenem ulegają dalszym przemianom. Ze wzglĊdu
na szkodliwo
Ğü produktów, do najwaĪniejszych naleĪą procesy:
I. N
2(g)
+ O
2(g)
2NO
(g)
'
o
K
298
H
182,5 kJ
II. 2NO
(g)
+ O
2(g)
2NO
2(g)
'
o
K
298
H
–114,1 kJ
Zadanie 41. (2 pkt)
Okre
Ğl, jak zmieni siĊ (w ukáadzie zamkniĊtym) iloĞü produktu w stosunku do iloĞci
substratów
a) reakcji I, je
Ğli nastąpi wzrost temperatury.
.......................................................................................................................................................
b) reakcji II, je
Ğli nastąpi wzrost ciĞnienia.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 42. (2 pkt)
Oblicz standardow
ą entalpiĊ reakcji:
N
2(g)
+ 2O
2(g)
2NO
2(g)
Obliczenia:
Odpowied
Ĩ:
Nr zadania
37
38
39
40
41
42
Maks. liczba pkt
3
1
1
1
2
2
Wype
ánia
egzaminator!
Uzyskana liczba pkt
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
8
Zadanie 43. (3 pkt)
Chlor mo
Īna otrzymaü w wyniku reakcji kwasu solnego z manganianem(VII) potasu.
Produktami tej reakcji, oprócz chloru, s
ą: chlorek manganu(II), chlorek potasu i woda.
Napisz w formie cz
ąsteczkowej równanie tej reakcji i dobierz w nim wspóáczynniki
stechiometryczne metod
ą bilansu elektronowego. Zapisz wzory substancji, które peánią
w tej reakcji rol
Ċ utleniacza i reduktora.
Bilans elektronowy:
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zbilansowane równanie reakcji:
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Wzór utleniacza: ..............................................................................
Wzór reduktora: ...............................................................................
Zadanie 44. (2 pkt)
Wodny roztwór siarczanu(VI) sodu poddano elektrolizie z u
Īyciem elektrod grafitowych.
Napisz równania reakcji, które przebiega
áy na elektrodach w czasie opisanego procesu.
Równanie reakcji anodowej:
.......................................................................................................................................................
Równanie reakcji katodowej:
.......................................................................................................................................................
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
9
Informacja do zadania 45. i 46.
Poni
Īej przedstawiono zaleĪnoĞü zawartoĞci wĊgla (wyraĪoną w procentach masowych)
w alkanach, alkenach i alkinach od liczby atomów w
Ċgla w cząsteczce.
75,00
80,00
85,00
90,00
95,00
0
10
20
30
40
50
Liczba atomów C
Z
a
w
a
rt
oĞ
ü
p
ro
c
e
n
to
w
a
C
,
%
A
C
B
Zadanie 45. (1 pkt)
Przyporz
ądkuj wykresom A, B i C nazwy szeregów homologicznych wymienionych
w informacji wst
Ċpnej.
Wykres A: .................................................................
Wykres B: .................................................................
Wykres C: .................................................................
Zadanie 46. (1 pkt)
Okre
Ğl, do jakiej wartoĞci procentowej zawartoĞci wĊgla dąĪą krzywe A i C. OdpowiedĨ
uzasadnij obliczeniami.
Obliczenia:
Odpowied
Ĩ:
Nr zadania
43.1
43.2
43.3
44
45
46
Maks. liczba pkt
1
1
1
2
1
1
Wype
ánia
egzaminator!
Uzyskana liczba pkt
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
10
Zadanie 47. (2 pkt)
Napisz wzory pó
ástrukturalne (grupowe) trzech izomerycznych alkinów zawierających
5 atomów w
Ċgla w cząsteczce.
Wzór izomeru I:
Wzór izomeru II:
Wzór izomeru III:
Zadanie 48. (1 pkt)
Okre
Ğl liczbĊ wiązaĔ typu ı i typu ʌ miĊdzy atomami wĊgla w cząsteczce związku
o nast
Ċpującym wzorze:
C
H
2
C
CH
CH
2
CH
3
Liczba wi
ązaĔ typu ı: ..............................................................
Liczba wi
ązaĔ typu ʌ: ..............................................................
Zadanie 49. (2 pkt)
Poni
Īej przedstawiono wzory póástrukturalne (grupowe) dwóch pochodnych propanu.
Podaj wzór pó
ástrukturalny (grupowy) jednego izomeru kaĪdego z tych związków.
H
3
C
C
CH
3
O
Wzór izomeru:
H
3
C
CH
2
C
O
OH
Wzór izomeru:
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
11
Zadanie 50. (2 pkt)
Zwi
ązek A, bĊdący chloropochodną pewnego alkanu, poddano przemianom, które ilustruje
poni
Īszy schemat.
A
B
+ KOH
(aq)
+ CH
3
COOH
CH
3
CH
C
H
3
O
C
CH
3
O
st. H
2
SO
4
a) Podaj nazw
Ċ systematyczną związku A.
.....................................................................................................................................................
b) Napisz, u
Īywając wzorów póástrukturalnych (grupowych), równanie reakcji, której
ulega zwi
ązek B.
Informacja do zadania 51. i 52.
W chemii
ĪywnoĞci waĪnymi reakcjami są reakcje fermentacji. PoniĪej przedstawiono
schematyczny zapis przebiegu fermentacji alkoholowej i fermentacji mlekowej.
fermentacja alkoholowa:
C
6
H
12
O
6
ĺ 2C
2
H
5
OH + 2CO
2
(glukoza)
fermentacja mlekowa:
C
6
H
12
O
6
ĺ 2CH
3
CH(OH)COOH
(glukoza) (kwas mlekowy)
Zadanie 51. (1 pkt)
Uzupe
ánij poniĪszy schemat, tak aby przedstawiaá on wzory pary enancjomerów kwasu
mlekowego.
C
C
Zadanie 52. (2 pkt)
Okre
Ğl, czy etanol moĪe wystĊpowaü w formach enancjomerów. OdpowiedĨ uzasadnij.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Nr zadania
47
48
49
50.1
50.2
51
52
Maks. liczba pkt
2
1
2
1
1
1
2
Wype
ánia
egzaminator!
Uzyskana liczba pkt
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
12
Zadanie 53. (3 pkt)
Opisz, w jaki sposób mo
Īna doĞwiadczalnie sprawdziü obecnoĞü skrobi w bulwach
ziemniaków, maj
ąc do dyspozycji wodĊ bromową i wodny roztwór jodku potasu.
Podaj opis s
áowny wykonania doĞwiadczenia oraz obserwacje, dotyczące wykrywania
skrobi w bulwach ziemniaków.
Opis s
áowny wykonania doĞwiadczenia:
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Obserwacje:
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Informacja do zada
Ĕ 54. – 56.
Wodorotlenek sodu jest g
áównym skáadnikiem preparatów do czyszczenia niedroĪnych rur
i syfonów. Na etykiecie jednego z takich preparatów znajduje si
Ċ nastĊpujące ostrzeĪenie:
Nie stosowa
ü do czyszczenia instalacji aluminiowych
.
Zadanie 54. (1 pkt)
Uzasadnij powy
Īsze ostrzeĪenie, zapisując w formie jonowej równanie reakcji
chemicznej, która zasz
áaby po zastosowaniu takiego preparatu do czyszczenia instalacji
aluminiowej. Pami
Ċtaj, Īe jednym z produktów reakcji glinu z zasadą sodową jest
wodór.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
13
Zadanie 55. (1 pkt)
Wodorotlenek sodu w obecno
Ğci wody reaguje z táuszczem znajdującym siĊ w zatkanych
rurach.
Napisz równanie tej reakcji przyjmuj
ąc, Īe cząsteczki táuszczu zbudowane są wyáącznie
z tristearynianu glicerolu. W zapisie zastosuj pó
ástrukturalne (grupowe) wzory
tristearynianu glicerolu i glicerolu oraz sumaryczne wzory reszt w
Ċglowodorowych
kwasu organicznego.
Zadanie 56. (1 pkt)
Okre
Ğl, jaka wáaĞciwoĞü fizyczna produktów reakcji táuszczu z zasadą sodową jest
podstaw
ą opisanej metody udraĪniania rur.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Nr zadania
53.1
53.2
54
55
56
Maks. liczba pkt
2
1
1
1
1
Wype
ánia
egzaminator!
Uzyskana liczba pkt
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl
Egzamin maturalny z chemii
Arkusz II
14
BRUDNOPIS
Pobrano ze strony www.sqlmedia.pl