Technik_telekomunikacji_311[37]_Z6.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Beata Juzala

Realizacja usług telekomunikacyjnych
311[37].Z6.02

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Realizacja usług w sieci PSTN/ISDN

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Realizacja usług PABX

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Realizacja usług w sieci bezprzewodowej

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Realizacja usług w sieci inteligentnej

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Realizacja usług w sieciach szerokopasmowych

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o realizacji usług

telekomunikacyjnych wąskopasmowych i szerokopasmowych.

Poradnik ten zawiera:

−

wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś
mieć opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej,

−

cele kształcenia tej jednostki modułowej,

−

materiał nauczania, który umożliwi samodzielne przygotowanie się do wykonania
ćwiczeń i zaliczenia sprawdzianów,

−

pytania sprawdzające wiedzę potrzebną do wykonania ćwiczenia,

−

ćwiczenia, które zawierają polecenie, sposób wykonania oraz wyposażenie stanowiska
pracy,

−

sprawdzian postępów, który umożliwi sprawdzenie poziomu wiedzy po wykonaniu
ćwiczenia, odpowiadając na pytanie tak lub nie, co oznacza, że opanowałeś materiał albo
nie,

−

sprawdzian osiągnięć, który umożliwi sprawdzenie wiadomości i umiejętności
opanowanych przez Ciebie podczas realizacji programu jednostki modułowej,

−

literaturę, z której możesz skorzystać do poszerzenia wiedzy.
Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela lub

instruktora o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.
Po przerobieniu materiału spróbuj zaliczyć sprawdzian z zakresu jednostki modułowej.

Jednostka modułowa „Realizacja usług telekomunikacyjnych”, której treści teraz poznasz

jest jednym z modułów (schemat 1) koniecznych do zapoznania się z procesem świadczenia
usług telekomunikacyjnych.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bhp i higieny

pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych prac.
Przepisy te poznasz podczas trwania nauki.

Schemat 1. Układ jednostek modułowych.

311[37].Z6

Świadczenie usług telekomunikacyjnych

311[37].Z6.01

Przygotowywanie ofert usług

telekomunikacyjnych

311[37].Z6.02

Realizacja usług telekomunikacyjnych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej „Realizacja usług

telekomunikacyjnych” powinieneś umieć:
  rozróżniać sieci i systemy telekomunikacyjnych istniejące aktualnie na rynku,
  charakteryzować rodzaje sygnalizacji stosowanych w sieciach międzycentralowych,
  stosować podstawowe komendy operatorskie zgodnie z instrukcją centrali,
  charakteryzować współpracę różnych typów central komutacyjnych,
  modyfikować podstawowe parametry abonentów analogowych i cyfrowych,
  stosować podstawowe komendy operatorskie zgodnie z dokumentacją techniczną centrali

abonenckiej,

wprowadzać dane o abonentach i sieci do bazy danych wybranej centrali abonenckiej,
sprawdzać poprawność działania wybranych funkcji realizowanych przez centralkę

abonencką,

charakteryzować możliwości komutacyjne wybranego systemu abonenckiego,
charakteryzować podstawowe bloki funkcjonalne centrali abonenckiej i określić ich

funkcje,

określać warunki dzierżawy łącz i kanałów teletransmisyjnych różnych systemów oraz

urządzeń telekomunikacyjnych,

przedstawiać urządzenia techniczne spełniające wymagania niezbędne do korzystania

z wskazanych usług telekomunikacyjnych,

porównywać możliwości usług o podobnym charakterze realizowanych w różnych
systemach telekomunikacyjnych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Realizacja usług w sieci PSTN/ISDN

4.1.1. Materiał nauczania

Etapy realizacji połączenia telefonicznego w sieci PSTN/ISDN

Obsługa wywołania jest realizowana przez centralę w trakcie czterech podstawowych

etapów (stany stabilne). Wszystkie wydarzenia, które prowadzą do stanów stabilnych, zwane
są stanami przejściowymi. Podstawowymi i przejściowymi fazami wywołania są:
  faza stanu wolnego,
  przejście ze stanu wolnego do fazy odbioru cyfr (zestawienie połączenia wybierczego),
  faza odbioru cyfr i analizy,
  przejście z fazy odbioru do fazy dzwonienia (zestawienie połączenia dzwonienia),
  faza dzwonienia,
  przejście z fazy dzwonienia do fazy rozmowy (zestawienie połączenia rozmównego)
  faza rozmowy,
  przejście z fazy rozmowy do stanu wolnego (przerwanie połączenia),
  faza stanu wolnego.

Rys. 1. Etapy realizacji połączenia.

DZWONIENIE

ODBIÓR

CYFR

STAN WOLNY

ROZMOWA

ZESTAWIENIE
POŁĄCZENIA
WYBIERCZEGO

ZESTAWIENIE
POŁĄCZENIA
DZWONIENIA

PRZERWANIE
POŁĄCZENIA

ZESTAWIENIE
POŁĄCZENIA
ROZMÓWNEGO

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Na rysunku 1, przedstawiającym etapy realizacji połączenia telefonicznego, koła

reprezentują  stabilne  stany  wywołania,  podczas  gdy  prostokąty  reprezentują  przejściowe
stany  wywołania.  Pokazane  są  również  wywołania,  które  nie  są  zakończone.  Na  przykład,
ścieżki  między  fazą  „odbiór  cyfr”  i  fazą  „dzwonienie”  a  faza  „zakończenie  połączenia”  są
ścieżkami,  gdzie  abonent  wywołujący  kończy  wywołanie  przed  dotarciem  do  fazy
„rozmowa”. Taka sytuacja zwana jest porzuceniem wywołania.

Przykład wywołania wewnątrzcentralowego

–

Faza  stanu wolnego – Każdy obsługiwany przez centralę abonent posiada  linię. Z każdą
linią  powiązany  jest  czujnik  prądowy,  który  znajduje  się  w  przepatrywaczu  wywołań.
Abonent  żąda  obsługi  przez  podniesienie  mikrotelefonu.  Czynność  ta  powoduje
zamknięcie  pętli  abonenckiej  i  przepływ  prądu  w  pętli.  Linia  jest  monitorowana
(przepatrywana)  w  celu  wykrycia  podniesienia  mikrotelefonu,  co  oznacza  żądanie
obsługi wywołania.

–

Przejście  ze  stanu  wolnego  do  fazy  odbioru  cyfr  –  Przejście  to  zestawia  połączenie
wybiercze  i  dostarcza  na  linię  abonencką  sygnał  zgłoszenia  centrali.  Ponadto,  system
uzyskuje  informacje  o  terminalu  z  bazy  danych  abonenckich,  takie  jak:  klasa  obsługi,
usługi  przydzielone  abonentowi,  typ  dekodera  cyfrowego  (impuls  wybierczy  lub
wybierczy  kod  wieloczęstotliwościowy).  Po  zidentyfikowaniu  terminalu  wywołującego
abonent może rozpocząć wywołanie.

–

Faza odbioru cyfr i analizy – Sygnał zgłoszenia centrali jest zwalniany w momencie
otrzymania pierwszej cyfry. W trakcie odbioru cyfr są one przechowywane
i analizowane, gdzie należy dane wywołanie skierować i w jaki sposób połączenie będzie
taryfikowane.

–

Przejście  z  fazy  odbioru  cyfr  do  fazy  dzwonienia  –  Wybrane  cyfry  zostały
przeanalizowane  i  centrala  zna  adres  abonenta  wywoływanego.  Jeśli  wywoływana  linia
abonencka  jest  zajęta,  to  abonent  wywołujący  podłączany  jest  do  obwodu  sygnału
zajętości.  Jeśli  wywoływana  linia  abonencka  jest  wolna,  to  wykonane  zostaną  testy  tej
linii. Gdy wynik testów będzie pomyślny, wówczas centrala dostarczy sygnał wywołania
na  linię  abonenta  wywoływanego  i  wyśle  zwrotny  sygnał  tonowy  dzwonienia  do
abonenta wywołującego.

–

Faza  dzwonienia  –  Faza  dzwonienia  jest  przerywana  chwilami  ciszy  występującym
w ustalonym  rytmie.  Rytm  dla  sygnału  dzwonienia  (dla  abonenta  wywoływanego)  i  dla
zwrotnego  sygnału  dzwonienia  (dla  abonenta  wywoływanego)  nie  musi  występować
w sposób  synchroniczny.  Ostatnią  funkcją  fazy  dzwonienia  jest  przepatrywanie  linii
abonenta wywoływanego w celu wykrycia podniesienia mikrotelefonu.

–

Przejście  z  fazy  dzwonienia  do  fazy  rozmowy  –  Jeśli  abonent  wywoływany  podniesie
mikrotelefon,  wówczas  usuwane  są:  sygnał  wywołania  i  zwrotny  sygnał  dzwonienia.
Podczas  przejścia  od  fazy  dzwonienia  do  fazy  rozmowy  zostaje  ustalone  połączenie
rozmówne i tym samym zostaje zakończone zestawianie połączenia.

–

Faza  rozmowy  –  Teraz  dwóch  abonentów  może  ze  sobą  rozmawiać.  W  okresie  fazy
rozmowy  centrala  nadzoruje  linie,  czy  nie  pojawił  się  od  któregoś  z  abonentów  sygnał
odłożenia  mikrotelefonu  wskazujący  na  zakończenie  połączenia.  Centrala  taryfikuje
abonenta wywołującego.

–

Przejście  z  fazy  rozmowy  do  fazy  stanu  wolnego  –  Centrala  rozpocznie  procedury
zwalniania  połączenia  w  momencie,  gdy  wykryje  u  któregoś  z  abonentów  sygnał
rozłączenia.  Jednakże  steruje  tym  strona  inicjująca  połączenie.  Zakończenie  wywołania
powoduje,  że  obie  linie  są  wolne,  a  wszystkie  zasoby,  które  były  przydzielone
wywołaniu, są zwalniane.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Struktura dostępu ISDN

Jedną z najistotniejszych cech struktury ISDN (rys. 2) jest wyodrębnienie podsieci

abonenckiej. Granicę między tą podsiecią a siecią publiczną wyznacza blok NT1, stanowiący
interfejs  między  dwuprzewodową  linią  łącza  abonenckiego  i  czteroprzewodowym
okablowaniem użytkownika. Rozwiązanie takie zostało podyktowane dwoma względami. Po
pierwsze przyjęto, że abonent będzie mógł podłączyć do końcówki sieci ISDN kilka urządzeń
(maksymalnie osiem) i korzystać w danej chwili z kilku terminali. Z drugiej strony istniejące
linie abonenckie wykonane są w postaci pojedynczej pary przewodów, łączącej użytkownika
z  najbliższą  centralą.  Zakończenie  sieciowe  NT2  realizuje  funkcje  multipleksowania,
koncentracji  i  komutacji  strumieni  informacji  wytwarzanych  w  urządzeniach  abonenckich.
Obecnie  urządzenia  te  realizowane  są  w  postaci  centralek  abonenckich  lub  sieci  lokalnych.
Wyposażenie  końcowe  TE  odpowiada  urządzeniom  użytkownika,  takim  jak  telefon,
komputer. Urządzenie, które spełnia wymagania ISDN i może być bezpośrednio dołączone do
NT1 określane jest mianem TE1. Urządzenia nieprzystosowane do współpracy z siecią ISDN
są dołączane do NT1 za pośrednictwem adapterów TA. Zakończenie centralowe ET realizuje
funkcje związane z logicznym dołączeniem linii abonenckiej do sieci publicznej. Obejmuje to
między innymi nadawanie i odbieranie sygnalizacji, konwersję kodów, ramkowanie, detekcję
i  lokalizację  błędów,  generowanie  alarmów, rozpoznawanie  żądań  abonenta  i podejmowanie
na ich podstawie decyzji, np. o zestawianiu lub likwidowaniu połączeń. Blok transmisyjny LT
realizuje  funkcje  fizycznego  zakończenia  łącza  transmisyjnego.  Głównym  zadaniem  LT  jest
zapewnienie  właściwej  współpracy  systemu  komutacyjnego  z  łączem  abonenckim.
Urządzenie  to  miedzy  innymi  wykrywa  stan  aktywności  linii, regeneruje  sygnał,  zasila pętlę
abonencką,  lokalizuje  błędy  transmisyjne,  przeprowadza  okresowe  testy  sprawności  łącza
oraz zawiera elementy zabezpieczające wyposażenie centrali przed przepięciami wywołanymi
np. wyładowaniami atmosferycznymi.

Rys. 2. Struktura dostępu ISDN: ET- zakończenie centralowe, LT – zakończenie liniowe, NT1 – zakończenie
sieciowe, NT2 – zakończenie sieciowe, TE – wyposażenie końcowe, TA – adapter.

Między blokami funkcjonalnymi dostępu ISDN zostały zdefiniowane punkty odniesienia

R, S, T, U i V. Jeżeli punkt odniesienia rozdziela dwa urządzenia fizyczne, to nazywa się go
wówczas  stykiem.  Dość  powszechnym  zjawiskiem  jest  realizowanie  zadań  dwóch  bloków
funkcjonalnych  przez  jedno  urządzenie.  Przykładem  takiego  rozwiązania  może  być
centralowa część modelu dostępu do sieci ISDN, w której moduły ET i LT stanowią elementy
tego  samego  urządzenia.  W  tym  przypadku  nie  można  wyróżnić  styku  V,  mimo,  że  nadal
istnieje  odpowiedni  punkt  odniesienia.  Punkty  U  i  V  nie  są  znormalizowane
międzynarodowo, jedynie styk U jest znormalizowany w USA. Pozostałe punkty odniesienia
S,  T,  R  zostały  ściśle  zdefiniowane  odpowiednimi  normami  Międzynarodowej  Unii
Telekomunikacyjnej  ITU-T  (dawniej  CCITT),  co  gwarantuje  możliwość  wzajemnej
współpracy urządzeń różnych producentów.

V
R

TE2

TE1

NT2

NT1

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Więcej informacji na temat dostępu ISDN znajdziesz w literaturze [6]. Usługi realizowane
w sieciach

PSTN

ISDN

zostały

przedstawione

poradniku

311[37]Z6.01

„Przygotowywanie ofert usług telekomunikacyjnych”

Kanały

−

Kanał B – jest to kanał o przepływności 64 kbit/s pracujący w trybie dupleksowym. Jego
podstawowym zadaniem jest przenoszenie informacji. Dwa kanały B z dwóch
oddzielnych styków mogą być połączone miedzy sobą z wykorzystaniem komutacji
kanałów lub komutacji pakietów.

−

Kanał D – pracuje w trybie dupleksowym. Są dwa rodzaje kanałów D, o przepływności
16  kbit/s  i  64  kbit/s.  Ich  głównym  zadaniem  jest  przenoszenie  informacji
sygnalizacyjnych,  sterujących  połączeniami  w  trybie  komutacji  kanałów  w  jednym  lub
kilku  kanałach  B.  W  chwilach  gdy  kanał  D  nie  jest  wykorzystywany  do  celów
sygnalizacyjnych  pomiędzy  użytkownikiem  a  siecią,  może  służyć  do  przenoszenia
sygnalizacji  pomiędzy  użytkownikami,  wolnej  transmisji  danych  w  trybie  komutacji
pakietów  lub  może  być  wykorzystywany  przez  teleakcje.  Należy  jednak  zaznaczyć,  że
przesyłanie informacji sygnalizacyjnych ma w tym kanale wyższy priorytet.

−

Kanał H – powstały w wyniku agregacji wielu kanałów B, pracujący w trybie
dupleksowym, służy do przenoszenia informacji użytkownika, które wymagają szybkości
transmisji większej niż 64kbit/s. Pracuje w trybie komutacji kanałów.

Usługi realizowane w ramach grup biznesowych (Centrexu)

Centrex  to  usługa  oferowana  przez  operatorów  telekomunikacyjnych,  która  pozwala  z  łączy
telefonicznych  utworzyć  grupę  pełniącą  funkcję  prywatnej  centralki  telefonicznej.
Podstawową  zaletą  tej  usługi  jest  brak  konieczności  zakupu  centralki  abonenckiej.  Centrex
jest  uruchamiany  na  centrali  miejskiej  i  całą  odpowiedzialność  za  utrzymanie  i  eksploatację
ponosi operator. Do najważniejszych usług realizowanych w ramach Centrexu są:

−

Indywidualny Plan Numeracji (INP), który zawiera:
Kody  komunikacji  wewnętrznej  –  połączenia  w  komunikacji  wewnętrznej  w  obrębie
grupy  realizowane  są  przez  użytkowników,  poprzez  użycie  kodu  skróconego,  zwanego
kodem komunikacji wewnętrznej.
Kody  dostępu  do  sieci  publicznej  –  użytkownik  INP  może  ominąć  indywidualny  plan
numeracji poprzez wybranie kodu dostępu do sieci publicznej;
Kody  dostępu  do  usług  dodatkowych  –  kod  dostępu  do  usług  dodatkowych  zezwala
użytkownikowi  grupy  INP  na  aktywację,  deaktywację  lub  przywołanie  usługi
dodatkowej.

−

Wskazania  wywołań  wewnętrznych/zewnętrznych  –  każda  grupa  biznesowa  posiada
opcję  stosowania  odmiennych  wskazań  charakterystycznych  dla  przychodzących
wywołań  wewnętrznych  i  zewnętrznych.  Istnieją  dwa  typy  wskazań  wywołań:
dzwonienie specjalne, specjalne wskazanie wywołania oczekującego.

−

Grupy operatorskie – jest to zestaw co najmniej dwóch stanowisk operatorskich.

−

Stanowisko operatorskie – jest to zestaw uprawnień przypisanych numerom, pozwalający
na zarządzanie następującymi usługami : przekazywanie wywołania przez stanowisko
operatorskie, przejmowanie wywołań przez operatora, kolejkowanie wywołań w ramach
grupy operatorskiej,

−

Usługa przejmowania wywołań – usługa przejmowania wywołań umożliwia trzeciemu
użytkownikowi na przejęcie wywołania, które jest w fazie dzwonienia do innego
użytkownika.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

Grupa przejmowania wywołań – grupa przejmowania wywołań jest listą numerów
użytkownika, które współużytkują ten sam numer grupy przejmowania wywołań.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie funkcje realizuje centrala telefoniczna podczas etapu odbioru i analizy cyfr?
2.  Jakie funkcje realizuje zakończenie sieciowe NT1?
3.  Jaka jest różnica między stykiem a punktem odniesienia?
4.  Ile urządzeń końcowych można podłączyć do zakończenia sieciowego NT1?
5.  Do czego wykorzystywany jest kanał D?
6.  Jaka jest różnica między wyposażeniem TE1 a TE2?
7.  Co to jest usługa Centrex ?
8.  Co zawiera indywidualny plan numeracji Centrexu?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Korzystając ze strony www.tpsa.pl, wyszukaj w Internecie kody usług dodatkowych

realizowanych w sieci PSTN. Przedstaw sposób ich uruchamiania, sprawdzania i anulowania.
Uzyskane informacje zapisz w tabeli.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) wyszukać kody usług dodatkowych oraz sposób ich aktywacji, sprawdzania

i deaktywacji,

2) uzyskane informacje zapisać w tabeli,
3) określić ogólną zasadę uruchamiania, sprawdzania i anulowania usług dodatkowych.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko komputerowe z dostępem do Internetu,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Posługując się dokumentacją techniczną centrali cyfrowej przygotuj prezentację usługi

połączenia oczekującego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  wyszukać w dokumentacji technicznej opis usługi połączenie oczekujące,
2)  przeanalizować działanie usługi połączenie oczekujące,
3)  sprawdzić działanie usługi połączenia oczekującego,
4)  określić  wzajemne  powiązania  usługi  połączenia  oczekującego  z  pozostałymi  usługami

dodatkowymi,

5) wykonać sprawozdanie z przebiegu ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

dokumentacja techniczna centrali cyfrowej,

−

trzy analogowe aparaty telefoniczne podłączone do sieci publicznej,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 3

Dokonaj aranżacji zapisów w abonenckiej bazie danych na centrali cyfrowej dla usługi

blokady połączeń wychodzących.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z wariantami usługi blokady połączeń,
2) określić formularze definiujące usługę ograniczeń połączeń wychodzących na centrali

cyfrowej,

3) opracować zawartość danych w odpowiednich formularzach w celu realizacji usługi

ograniczeń połączeń wychodzących.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

dokumentacja techniczna centrali cyfrowej,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie tekstu przewodniego,

−

tablica wariantów restrykcji,

−

formularze do wypełnienia,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 4

Posługując się dokumentacją techniczną centrali cyfrowej przygotuj prezentację usług

i procedur sterujących usługi Centrex.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  wyszukać w dokumentacji technicznej opis usługi Centrex,
2)  zapoznać się z usługami realizowanymi w Centrexie,
3)  przeanalizować  sposób  realizacji  połączeń  wewnątrz  grupy,  do  sieci  publicznej

i uruchamianie usług dodatkowych,

4) sprawdzić działanie usług przejmowania wywołań,
5) wykonać sprawozdanie z przebiegu ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

dokumentacja techniczna centrali cyfrowej,

−

trzy analogowe aparaty telefoniczne podłączone do sieci publicznej, pracujące
w Centrexie,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 5

Posługując się instrukcją obsługi zakończenia sieciowego ISDN przedstaw procedury

programowania NT1 Plus.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  określić sposób wejścia w tryb programowania,
2)  przypisać numery MSN do portów a/b,
3)  zaprogramować różne sygnały dzwonienia dla poszczególnych numerów MSN,
4)  zaprogramować  profil  portu  pierwszego  na  faks,  profil  portu  drugiego  ustawić  jako

telefon,

5) zaprogramować numer gorącej linii dla portu drugiego oraz ustawić opóźnienie

wybierania na 15 sekund,

6) ustawić wszystkie parametry konfiguracyjne do wartości domyślnych,
7) przedstawić efekt wykonanej pracy w postaci sprawozdania.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

instrukcja użytkowania zakończenia sieciowego ISDN NT1 Plus,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

aparat telefoniczny podłączony do linii cyfrowej z zakończeniem sieciowym NT1 Plus,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) wyszukać w Internecie kod dowolnej usługi dodatkowej?

2) uruchomić dowolną usługę dodatkową znając jej kod?

3) anulować dowolną usługę dodatkową znając jej kod?

4) określić wzajemne powiązanie między usługami „połączenie oczekujące”

a „proszę nie przeszkadzać"?

5) określić wzajemne powiązanie między usługami bezwarunkowe

przekierowanie połączeń a ograniczenie połączeń wychodzących?

6) przedstawić sposób realizacji połączeń z Centexu do sieci publicznej?

7) wymienić usługi realizowane w grupie Centrex?

8) korzystać z dokumentacji technicznej?

9) sprawdzić czy usługa dodatkowa jest aktywna?

10) zaprogramować zakończenie sieciowe NT1?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Realizacja usług PABX

4.2.1. Materiał nauczania

Sposoby podłączenia centralek abonenckich do sieci publicznej

W zależności od sposobu podłączenia do sieci publicznej i możliwości realizacji usług

wyróżniamy następujące typy centralek abonenckich:
PABX – centralka elektromechaniczna podłączana do centrali publicznej za pomocą

analogowych łączy abonenckich lub jednokierunkowych łączy międzycentralowych
z sygnalizacją liniową,

E-PABX – centralka elektroniczna podłączana do centrali publicznej za pomocą

analogowych łączy abonenckich lub traktów PCM 30/32 z sygnalizacją R2,

IS-PABX – centralka ISDN podłączana do centrali publicznej za pomocą łączy BRA lub

PRA z sygnalizacją DSS1,

  W-PABX – centralka cyfrowa podłączana do sieci za pomocą łączy radiowych,
  IP-PABX – centralka cyfrowa podłączana do sieci IP,
  hybrydowe PABX – centralki cyfrowe których oprogramowanie zapewnia dostęp do sieci

publicznej za pomocą różnych typów łączy.

Najważniejsze funkcje centralek PABX

Funkcje sieciowania

linie TIE – to wydzielone łącze pomiędzy dwoma centralami PABX,
wirtualna sieć prywatna (VPN) – pozwala abonentowi centralki wybrać konkretny numer,

który informuje PSTN, iż ma traktować klienta jako użytkownika CUG (zamkniętej
grupy użytkowników),

sieć QSIG – to protokół bazujący na usłudze ISDN, który obsługuje podstawowe

i zawansowane funkcje centrali w sieci prywatnej, współdziała z publicznymi
i prywatnymi sieciami ISDN,

automatyczne trasowanie połączeń ARS – usługa ARS polega na automatycznym

wybraniu łącza podczas wykonywania połączenia z linią miejską, zgodnie
z zaprogramowanymi ustawieniami. Wybierany numer jest sprawdzany i modyfikowany,
a następnie wysyłany do odpowiedniego operatora.

połączenia DISA do sieci – DISA to usługa w centralkach abonenckich pozwalająca na

bezpośrednie  połączenie  abonenta  z  numerem  wewnętrznym  bez  pośrednictwa
telefonistki.  Aby  zestawić  połączenie  należy  w  trakcie  trwania  zapowiedzi  słownej
wybrać  numer  abonenta  wewnętrznego.  Jeśli  abonent  nie  wybierze  numeru
wewnętrznego połączenie po pewnym czasie zostanie przekierowane do telefonistki.

połączenia z sieci prywatnej do publicznej,
połączenia z sieci publicznej do prywatnej,

−

zamknięta numeracja.

Funkcje grup dystrybucji połączeń przychodzących

Grupa dystrybucji połączeń przychodzących może być wykorzystywana jako małe Call
Center z następującymi funkcjami:
kolejkowanie – kiedy wszystkie numery w grupie dystrybucji połączeń przychodzących

są zajęte, następne przychodzące połączenia oczekują w kolejce,

logowanie/wylogowanie – użytkownik grupy dystrybucji połączeń może dołączyć lub

opuścić grupę samodzielnie,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

połączenia VIP – istnieje możliwość ustawienia priorytetów grupom dystrybucji połączeń

przychodzących.

Integracja telefonu z komputerem

Podłączenie komputera PC do centrali zapewnia użytkownikom centrali możliwość
wykorzystania zaawansowanych funkcji poprzez dostęp do danych zapisanych w komputerze.

Funkcje poczty głosowej

  przekierowywanie połączeń do poczty głosowej,
  odsłuchanie wiadomości z poczty głosowej,
  przekazywanie połączeń na skrzynkę głosową,
  podsłuch nagrywanej wiadomości, tzw. przesiewanie połączeń,
  rejestrowanie (nagrywanie połączeń) rozmowy (dwukierunkowe).

Funkcje linii wewnętrznych

  wiadomość na czas nieobecności,
  automatyczne oddzwanianie, gdy linia jest zajęta,
  automatyczne ponowne wybieranie numeru,
  funkcje sekretarsko – dyrektorskie,
  identyfikacja abonenta dzwoniącego dla telefonów analogowych,
  przekazywanie połączeń,
  zawieszenie połączenia,
  podejmowanie połączeń,
  przekazywanie połączeń,
  konferencja,
  wybór sposobu wybierania numeru,
  nie przeszkadzać,
  książka telefoniczna numeru wewnętrznego,
  ograniczenie czasu trwania połączenia numeru wewnętrznego z linią miejską,
  gorąca linia,
  powiadamianie o połączeniu przychodzącym podczas rozmowy,
  zdalny nadzór nad aparatem wewnętrznym,
  dostęp do usług specjalnych,
  szybkie wybieranie – osobiste, systemowe,
  wyświetlanie daty i czasu,
  zmiana sposobu wybierania – impulsowe, tonowe,
  wędrująca klasa obsługi.

Funkcje usługi ISDN

  informacja o koszcie połączenia (AOC),
  zawieszenie połączenia (HOLD),
  blokowanie identyfikacji numeru dzwoniącego (CLIR),
  identyfikacja numeru dzwoniącego (CLIP)
  zamówienie połączenia z numerem zajętym (CCBS),
  prezentacja numeru linii przyłączonej (COLP),
  blokowanie numeru linii przyłączonej (CLOR),
  bezpośrednie wybieranie numeru wewnętrznego (DDI),
  identyfikacja połączeń złośliwych (MCID),
  wielokrotny numer abonenta (MSN).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Telefonia komputerowa CTI

Określenie telefonia komputerowa użyte zostało po raz pierwszy w 1992 roku przez

Harry Newtona. Obejmuje 3 elementy:
  integracja telefonu z komputerem,
  właściwa telefonia komputerowa,
  integracja telefonii komputerowej (systemów telefonicznych i komputerowych) w jeden

system telekomunikacyjny.

Do najważniejszych elementów CTI należy:

  telefon analogowy lub cyfrowy,
  cyfrowy system komutacji PABX łączący system z publiczną siecią telefoniczną PSTN,
  serwer CTI,
  sieć komputerowa LAN,
  komputerowa baza danych,
  terminale PC,
  dedykowane aplikacje do realizacji wyspecjalizowanych usług (oprogramowanie

umieszczone w komputerowych bazach danych lub w systemach komutacyjnych).

Podstawowe funkcje telefonii komputerowej

Telefonia ekranowa (SCB) – zezwala na inicjowanie i kończenie rozmowy, używając

ekranu monitora i klawiatury.

Selekcja danych oparta na informacjach z telefonu (CBDS) – Funkcja ta pozwala na

szybkie wyszukiwanie w pamięci komputera najwłaściwszych danych, związanych
z aktualnie zgłaszającym się klientem systemu. Do podstawowych cech tej funkcji
należą: identyfikacja telefonu wywołującego, określenie typu rozmowy, nazwiska, firmy,
zanim podjęta będzie rozmowa z klientem.

Kierowanie rozmów przychodzących (ACRI) – do właściwego agenta, działu

marketingu. Przełączanie połączeń głosowych może być realizowane przed, w trakcie lub
po zakończeniu rozmowy.

Przekazywanie rozmów wychodzących (ACRO) – o identycznych funkcjach jak ACRI,

lecz inicjowanych w firmie.

Kojarzenie głosu i danych (VDCA) – Funkcja ma dwie fazy: w pierwszej agent firmy jest

informowany  o  mającym  nastąpić  połączeniu  (kto,  po  co,  z  kim,  w  jakiej  sprawie),
a w trakcie już podjętej rozmowy może uzupełnić swoje wiadomości przez kontakt z bazą
danych.  Przejście  do  drugiej  fazy  następuje  w  przypadku,  gdy  istnieje  konieczność
przekazania  połączenia  do  specjalisty.  Zebrane  i  uzupełnione  dane  są  przekazywane
równocześnie z połączeniem rozmównym.

Transport danych (DT) – umożliwia transport danych, bądź do programu aplikacyjnego,

bądź prezentacji aplikacji na monitorze zainstalowanym przy telefonie.

Skoordynowane monitorowanie (CCM) – pozwala na pełny wgląd w proces załatwiania

sprawy. Archiwizuje przebieg dialogu pracownika firmy.

Call Center

Call Center umożliwia klientom samodzielnie wykonywać proste i często powtarzające

operacje. Nadrzędnym celem tego systemu jest obsłużenie jak największej liczby zgłoszeń,
przy jak najkrótszym czasie obsługi i minimalnym zaangażowaniu pracowników firmy.

Do najważniejszych elementów Call Center należą:

centrala telefoniczna PABX ze zintegrowanym ACD (moduł automatycznego

rozdzielania wywołań),

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

  brama medialna która zawiera np. karty dostępu do sieci publicznej np. PSTN, ISDN, IP,
  moduł serwera telekomunikacyjnego,
  system nagrywania rozmów,
  serwer IVR (moduł interaktywnych zapowiedzi),
  serwer CTI (integracja telefonu z komputerem),
  wewnętrzna sieć LAN,
  stacje robocze agentów,
  konsola zarządzania.

Moduł automatycznego rozdzielania połączeń ACD

Do zadań ACD należy:

  kierowanie i przekierowywanie wywołań przychodzących,
  efektywne rozdzielanie połączeń,
  kolejkowanie połączeń,
  priorytetowanie połączeń,
  automatyczna zmiana reguł dystrybucji w zależności np. od pory dnia, dnia tygodnia.
System  ACD  może  rozdzielać  przychodzące  połączenia  na  kilka  sposobów.  Najczęściej
stosowane algorytmy to:

−

najdłużej wolny konsultant – wykorzystuje się algorytm równomiernego rozdzielania
połączeń,

−

liczba połączeń odebranych w określonym czasie – wykorzystuje się algorytm mierzący
średni czas jednego połączenia,

−

najmniej obciążony agent – wykorzystuje się algorytm mierzący rzeczywisty czas pracy
do czasu, jaki upłynął od momentu zalogowania się konsultanta do systemu.

Moduł interaktywnych zapowiedzi słownych IVR

IVR jest elementem pierwszego kontaktu z klientem, dopiero w następnej kolejności

połączenie wraz z dotychczas zebranymi informacjami zostaje przekazane do serwera CTI,
który udostępnia je odpowiedniemu konsultantowi. Do zadań IVR należy:
automatyczna obsługa rutynowych zapytań klientów, którzy są instruowani głosowo

o możliwościach systemu i samodzielnie mogą wybierać opcje menu. W celu
samodzielnego wyboru wykorzystuje się sygnalizację DTMF lub głos (w systemach
wyposażonych w rozpoznawanie mowy),

opóźnianie kontaktu z konsultantem, np. informowanie o promocjach,
obsługa klientów oczekujących na połączenie z konsultantem np. informowanie

o maksymalnym czasie oczekiwania na odebranie jego telefonu,

  ocena tematu przyszłej rozmowy,
  dostęp do wybranych informacji z bazy danych,
  identyfikacja klientów (najczęściej oparta na numerze PIN),
  na  podstawie  identyfikacji  klienta  możliwość  automatycznej  prezentacji  informacji

dotyczących danego klienta i przesyłanie danych klienta na ekran komputera.

Więcej informacji na temat PABX i telefonii komputerowej znajdziesz w literaturze [8, s. 46-
52], [9, s. 56-66], [10, s. 60-80].

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  W jaki sposób można podłączyć centralę PABX do sieci publicznej?
2.  Co to znaczy centrala hybrydowa?
3.  Co to jest DISA?
4.  Do czego wykorzystywana jest funkcja ARS w centrali abonenckiej?
5.  Na czym polega integracja telefonu z komputerem?
6.  Co to jest Call Center?
7.  Co to jest kolejkowanie?
8.  Jakie funkcje realizuje moduł automatycznego rozdzielania połączeń?
9.  Jakie funkcje realizuje IVR?

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zaprogramuj przy pomocy aparatu systemowego usługi przekierowania połączeń

i szybkiego wybierania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  podłączyć do centrali aparaty telefoniczne,
2)  wyszukać w instrukcji obsługi kody usług przekierowania połączeń,
3)  zaprogramować i zaprezentować usługi przekierowania połączeń,
4)  wyszukać  w  instrukcji  obsługi  sposoby  szybkiego  wybierania  realizowane  przez

centralkę:

−

osobiste wybieranie błyskawiczne,

−

systemowe wybieranie błyskawiczne,

−

wybieranie numeru predefiniowanego po podniesieniu słuchawki (gorąca linia).

5) zaprogramować i zaprezentować usługi szybkiego wybierania.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

centralka abonencka,

−

instrukcja obsługi centralki abonenckiej,

−

stanowisko operatorskie centralki,

−

systemowe aparaty telefoniczne,

−

poradnik dla ucznia,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu.

Ćwiczenie 2

Zrealizuj i zaprezentuj usługę restrykcji abonenckich na wybranej centrali PABX.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  podłączyć do centrali aparaty telefoniczne,
2)  przypisać wskazane numery poszczególnym aparatom telefonicznym,
3)  zaprogramować klasy usługowe i przypisać je wskazanym numerom wewnętrznym,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4) zaprogramować i zaprezentować restrykcje abonenckie wskazane przez nauczyciela,
5) zaprogramować i zaprezentować sposoby omijania restrykcji abonenckich.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

centralka abonencka,

−

instrukcja obsługi centralki abonenckiej,

−

dokumentacja techniczna centralki abonenckiej,

−

stanowisko operatorskie centralki,

−

aparaty telefoniczne,

−

poradnik dla ucznia,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu.

Ćwiczenie 3

Nagraj i zaprogramuj następujące zapowiedzi słowne w systemie DISA: powitalną,

w przypadku gdy abonent nie wybiera cyfr w określonym czasie oraz w przypadku
wybierania do abonenta zajętego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) podłączyć do centrali aparaty telefoniczne,
2) wyszukać w dokumentacji technicznej informacji dotyczących programowania

zapowiedzi DISA,

3) przeanalizować z nauczycielem sposób nagrywania i programowania zapowiedzi

słownych,

4) nagrać zapowiedź powitalną dla połączeń przychodzących,
5) nagrać i zaprogramować zapowiedź w przypadku gdy abonent nie wybiera cyfr

w określonym czasie,

6) nagrać i zaprogramować zapowiedź w przypadku wybierania do abonenta zajętego,
7) zaprezentować efekt wykonanych prac.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

centralka abonencka,

−

instrukcja obsługi centralki abonenckiej,

−

dokumentacja techniczna centralki abonenckiej,

−

stanowisko operatorskie centralki,

−

aparaty telefoniczne,

−

poradnik dla ucznia,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu.

Ćwiczenie 4

Korzystając z funkcjonalności ARS, zaprogramuj centralę abonencką tak, aby abonenci

wewnętrzni osiągali jeden zakres numeracji po sieci TP S.A., natomiast drugi zakres
numeracji po łączach do operatora ENERGIS.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) przeanalizować działanie funkcji ARS,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2)  ustalić sposób realizacji funkcji ARS i typy tablic które należy skonfigurować,
3)  utworzyć tablicę numerów wiodących,
4)  utworzyć tablicę planu trasowania,
5)  przypisać tablicę grup łączy wychodzących,
6)  ustawić tryb ARS,
7)  wykonać  stosowne połączenia telefoniczne w celu zaprezentowania poprawnej realizacji

funkcji ARS.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

centralka abonencka,

−

instrukcja obsługi centralki abonenckiej,

−

dokumentacja techniczna centralki abonenckiej,

−

stanowisko operatorskie centralki,

−

aparaty telefoniczne,

−

poradnik dla ucznia,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) wyszukać w instrukcji obsługi procedurę uruchamiania dowolnej usługi? ¨

2) korzystając z instrukcji obsługi uruchomić dowolną usługę abonencką?

3) przy pomocy aparatu systemowego?

4) zaprogramować usługę ograniczenia połączeń wychodzących?

5) nagrać zapowiedź powitalną w centrali abonenckiej?

6) zaprogramować zapowiedź wielopoziomową?

7) zaprogramować usługę szybkiego wybierania?

8) zaprogramować ustawienia automatycznego wyboru kierowania

połączeń?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Realizacja usług w sieciach bezprzewodowych

4.3.1. Materiał nauczania

Architektura systemu GSM

Podstawowy schemat architektury systemu GSM przedstawiono na rysunku 3.

Rys. 3. Ogólna architektura systemu GSM [13, s. 191].

Każda sieć GSM posiada kilka central telefonicznych MSC, które pełnią funkcje

podstawowych węzłów sieci. Poszczególne centrale połączone są ze sobą łączami o wysokiej
przepustowości.  Podstawowym  ich  zadaniem  jest  realizacja  połączeń  pomiędzy  różnymi
abonentami,  zarówno  z  danej  sieci  GSM,  jak  i  z  innych  sieci  telekomunikacyjnych.  Każdy
użytkownik  sieci  GSM  posiada  swoje  konto  w  jednej  bazie  zwanej  HLR  tzw.  rejestr  stacji
własnych.  Rejestr  HLR  zawiera  wszystkie  dane  indywidualnego  abonenta,  jego  usługi
dodatkowe,  informację  o  jego  czasowym  położeniu,  klucze  systemu  szyfryzacji  danych
i potwierdzenia  autentyczności  danego  abonenta.  Centrum  identyfikacji  AUC  jest  modułem
ściśle  współpracującym  z  rejestrem  HLR.  Służy  do  sprawdzania,  czy  abonent  posiadający
indywidualną  kartę  identyfikacyjną  SIM  jest  dopuszczony  do  realizacji  połączenia.  Każda
centrala  GSM  posiada  rejestr  VLR  stacji  ruchomych  spoza  sieci.  W  rejestrach  tych
przechowywane  są  i  aktualizowane  na  bieżąco  informacje  o  abonentach  GSM
przebywających  chwilowo  na  terenie  danej  centrali,  ale  zarejestrowanych  na  stałe  w  innej
centrali sieci  i w jej rejestrze HLR. Każda centrala posiada rejestr identyfikacji wyposażenia
EIR.  Baza  EIR  zawiera  informacje  numerów  seryjnych  używanych  stacji  ruchomych  oraz
numery telefonów skradzionych lub zagubionych, które są na „czarnej liście” i nie mogą być

GMSC

MSC

HLR

AUC

EIR

OMC

PSTN/ISDN

MSC

VLR

BSC

BTS

BSC

BSS

BTS

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wykorzystywane.  Każda  centrala  MSC  zarządza  co  najmniej  jednym  systemem  stacji
bazowych  BSS,  w  skład  którego  wchodzą  sterownik  (kontroler)  stacji  bazowych  BSC  oraz
stacje  bazowe  BTS.  Stacja  bazowa  BTS  komunikuje  się  ze stacją ruchomą  MS  i  dzięki  niej
abonent może korzystać z usług sieci. Nadzór nad stacjami bazowymi BTS pełni BSC.

System GSM zapewnia możliwość przekazywania połączenia pomiędzy stacjami

bazowymi.  Czynność  ta  nazywana  po angielsku  handover,  jest wykonywana  automatycznie,
w  sposób  niezauważalny  dla  uczestników  rozmowy.  Szybkie  wykonanie  przekazania
połączenia  wymaga  wcześniejszego  przygotowania  odpowiedniej  nowej  drogi  połączenia
i dopiero  później  wykonania  właściwego  przełączenia.  Szerzej  to  zagadnienie  opisane  jest
w literaturze [13] i [14].

Parametry techniczne systemu GSM 900 i GSM 1800

Parametry techniczne systemu GSM 900

  zakres częstotliwości „w górę” od stacji ruchomej do stacji bazowej 890-915 MHz,
  zakres częstotliwości „w dół” od stacji bazowej do stacji ruchomej 935-960 MHz,
  szerokość  każdego  z  zakresów  25  MHz,  z  częstotliwością  nośną  w  środku  każdego

przedziału,

  124 nośnych z odstępem międzykanałowym 200 kHz,
  liczba kanałów/nośną 8/16,
  metoda dostępu TDMA/FDMA,
  metoda dupleksu FDD,
  odstęp dupleksowy 45 MHz,
  czas trwania hyperramki 3 godziny 28 minut 53 sekundy i 760 milisekund,
  modulacja GMSK,
  maksymalna szybkość poruszania się stacji mobilnej 250 km/s,
  minimalny promień komórki 0,5 km,
  maksymalny promień komórki 35 km,
  maksymalna moc stacji bazowej do 320 W,
  maksymalna moc stacji MS 8 W,
  minimalna moc stacji MS 0,02 W.

Rozszerzeniem standardu GSM jest nowsza jego wersja, oznaczona pierwotnie jako

DSC

1800, a obecnie GSM 1800. System cyfrowy GSM 1800 oprócz wielu podobieństw do

GSM 900, różni się następującymi cechami:
  częstotliwością pracy,
  szerokością pasma,
  warunkami propagacyjnymi,
  sygnalizacją,
  dystrybucją mocy.

Parametry techniczne systemu GSM 1800

  zakres częstotliwości „w górę” od stacji ruchomej do stacji bazowej 1710-1785 MHz,
  zakres częstotliwości „w dół” od stacji bazowej do stacji ruchomej 1805-1880 MHz,
  szerokość  każdego  z  zakresów  75  MHz,  z  częstotliwością  nośną  w  środku  każdego

przedziału,

  374 nośnych z odstępem międzykanałowym 200 kHz,
  liczba kanałów/nośną 8/16,
  metoda dostępu TDMA/FDMA,
  metoda dupleksu FDD,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

  odstęp dupleksowy 95 MHz,
  czas trwania hyperramki 3 godziny 28 minut 53 sekundy i 760 milisekund,
  modulacja GMSK,
  maksymalna szybkość poruszania się stacji mobilnej 130 km/s,
  minimalny promień komórki 0,3 km,
  maksymalny promień komórki 10 km,
  maksymalna moc stacji bazowej do 20 W,
  maksymalna moc stacji MS 1 W,
  minimalna moc stacji MS 0,0025 W.

Podstawowe etapy przetwarzania sygnału mowy na sygnał radiowy w systemie GSM

Analogowy sygnał mowy docierający do mikrofonu stacji ruchomej jest przetwarzany na

postać cyfrową w wieloetapowym procesie (rys.4.).

Rys. 4. Podstawowe etapy przetwarzania sygnałów mowy na sygnał radiowy w systemie GSM[5, s. 21].

Przetwarzanie A/C – sygnał analogowy próbkowany jest z częstotliwością 8 kHz

i przetwarzany na cyfrowy o dość dużej przepływności, 104 kbit/s.

Kodowanie mowy – sygnał cyfrowy przetwarzany jest na sygnał o niskiej przepływności.

W systemach komórkowych drugiej generacji są stosowane różne techniki kodowania mowy,
o różnych przepływnościach wyjściowych (od 4,5 do 14 kb/s).

Kodowanie kanałowe – stosuje się protekcyjne kodowanie splotowe, którego celem jest

zmniejszenie skutków zakłóceń i zniekształceń wprowadzanych przez kanał radiowy.

Przeplot – bity sąsiednie, pojawiające się na wyjściu kodera splotowego, są przestawiane

w taki sposób, aby nie były nadawane po kolei. Dzięki temu maleje prawdopodobieństwo
utraty kilku kolejnych bitów.

Przetwarzanie końcowe – obejmuje takie operacje jak: szyfrowanie, końcowe

formowanie pakietów, modulację, przeniesienie sygnału zmodulowanego na częstotliwość
wybranego kanału radiowego.

Etapy przetwarzania informacji w torze odbiorczym polegają na wykonaniu operacji

odwrotnych.

Przetwarzanie A/C

Kodowanie mowy

Kodowanie kanałowe

Dekodowanie kanałowe

Dekodowanie mowy

Przetwarzanie A/C

Przeplot

Przetwarzanie końcowe

Przetwarzanie wstępne

Rozplot

Analogowy sygnał mowy

Dane

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Karta identyfikacyjna SIM

Karta SIM zawiera trzy rodzaje pamięci ROM, RAM i EEPROM. W pamięci ROM

zapisane są programy algorytmów szyfryzacji A3 i A8. Pierwszy z nich wykorzystywany jest
w  procesie  potwierdzenia  autentyczności  abonenta,  natomiast  drugi  służy  do  wyliczenia
klucza  dla  algorytmu  szyfryzacji  transmitowanych  danych.  Pamięć  EEPROM  zawiera
indywidualne  parametry  abonenta,  takie  jak:  klucz  identyfikacji  K

wykorzystywany do

potwierdzenia  autentyczności  abonenta,  międzynarodowy  numer abonenta  ruchomego  IMSI,
tymczasowy numer abonenta ruchomego TMSI, numer obszaru przywołań LAI, kod dostępu
PIN, kod odblokowujący PUK, uprawnienia abonenta do usług, wykaz wprowadzonych przez
abonenta  numerów  telefonów,  odebrane  krótkie  wiadomości,  preferencje  abonenta  co  do
wyboru sieci GSM.
Karta  SIM  jest  ważnym  elementem  systemu  zabezpieczeń  w  sieci  GSM.  W  systemie  GSM
bezpieczeństwo przekazywanych informacji sprowadza się do:

−

potwierdzenia autentyczności abonenta podczas dostępu do sieci,

−

tajności przekazywanych danych przez abonenta dzięki szyfryzacji,

−

anonimowości abonentów wewnątrz sieci, poprzez stosowanie tymczasowego numeru
TMSI.

Procedury potwierdzenia autentyczności oraz szyfryzacji danych opisane zostały dokładnie
w literaturze [11, s. 136-168], [13, s. 212-215] i [14, s. 113-116].

Architektura i parametry systemu DECT

Architektura cyfrowego systemu bezprzewodowego DECT jest oparta na strukturze

mikrokomórek  o  promieniu  od  30  do  50  metrów  w  pomieszczeniach,  od  100  do  200  m  na
powierzchni  otwartej.  Konkretna  konfiguracja  systemu  DECT  zależy od rozmiarów  systemu
i jego zastosowania. W systemach domowych istnieje pojedyncza stacja bazowa i kilka stacji
ruchomych  działających  wewnątrz  jednej  komórki.  W  systemach  zakładowych  opartych  na
centrali  PABX  istnieje  kilka  stacji  bazowych  obsługujących  kilkadziesiąt  stacji  ruchomych.
Całość  zarządzana  jest  przez  układy  sterujące.  W  standardzie  DECT  istnieje  możliwość
przejmowania  połączeń  przez  kolejne  stacje  bazowe  wraz  ze  zmianą  miejsca  położenia
użytkownika ruchomego.

Parametry techniczne systemu DECT

−

zakres częstotliwości 1880-1900 MHz,

−

szerokość pasma 20 MHz,

−

10 nośnych z odstępem międzykanałowym 1728 kHz,

−

liczba kanałów/nośną 12,

−

metoda dostępu FDMA/TDMA,

−

metoda dupleksu TDD,

−

czas trwania ramki 10 ms,

−

modulacja GMSK,

−

metoda kodowania mowy ADPCM,

−

możliwość przenoszenia połączenia między stacjami bazowymi,

−

zasięg w pomieszczeniach do 50m, zasięg uliczny do 200m.

Systemy przywoławcze i ich podstawowe własności

Cechy charakterystyczne systemów przywoławczych:

działają na zasadzie systemów rozsiewczych, (umożliwia szybkie, jednoczesne

przekazanie informacji wielu osobom, automatyczne powiadomienie o parametrach lub

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

stanie różnych urządzeń, informuje o nadejściu i treści poczty elektronicznej e-mail
itp.),

komunikacja w klasycznych systemach jest jednostronna , od stacji bazowej z centrum

dyspozytorskiego do wybranej stacji ruchomej,

  małe gabaryty, mała masa odbiornika przywoławczego,
  zasięg stacji nadawczej 50 – 75 km
  pracuje w paśmie kilkuset MHz,
  rodzaje  odbiornika:  tonowy,  numeryczny,  alfanumeryczny.  Alfanumeryczne  mogą  być

jednokierunkowe lub dwukierunkowe. Dwukierunkowość polega na tym, że do nadawcy
przesyłana jest wiadomość potwierdzająca odbiór przywołania.

W zależności od stacji ruchomej odebrać następujące rodzaje informacji:

−

powiadomienie sygnałem tonowym, bez dodatkowych informacji o nadawcy, rodzaju
sprawy,

−

powiadomienie sygnałem numerycznym, na wyświetlaczu pojawia się numer nadawcy
w połączeniu z sygnałem tonowym,

−

powiadomienie

sygnałem

alfanumerycznym,

ekranie

ciekłokrystalicznym

wyświetlacza tekstowego pojawia się informacja wraz z numerem nadawcy
i w powiązaniu z sygnałem akustycznym.

Systemy trankingowe

Systemy trankingowe są to systemy radiokomunikacyjne z obiektami ruchomymi,

stosowane w przedsiębiorstwach typu transportowego i służbach specjalnych, np. pogotowiu
ratunkowym,  policji  itp.  Cechą  charakterystyczną  łączności  w  tych  zastosowaniach  jest
istnienie  centrum  dyspozytorskiego,  zarządzającego  zasobami  i  ruchem  pojazdów
z zainstalowanymi  stacjami  ruchomymi oraz  mają  możliwość  realizacji  połączeń  do  zwykłej
sieci  publicznej.  System  trankingowy  zapewnia  optymalne  wykorzystanie  dostępnych
kanałów  komunikacyjnych  dzięki  zasadzie  natychmiastowego  przydzielania  przez  system
jakiegokolwiek wolnego kanału z wszystkich dostępnych. Jeśli wszystkie kanały  fizyczne są
zajęte, użytkownik otrzymuje stosowną informację i oczekuje w kolejce, aż któryś się zwolni.

Charakterystyka systemu trankingowego TETRA

Europejskim standardem cyfrowego przekazu trankingowego typu dyspozytorskiego jest

system  TETRA.  Do  użytkowania  wyznaczono  w  standardzie  TETRA  dwa  pasma
częstotliwości  radiowych,  w  zasadzie  do  odrębnych  zastosowań  i  dwóch  kierunków
przenoszenia. Pasmo dolne, 380-400 MHz (dokładniej: 380-390 MHz w górę, 390-400 MHz
w dół), przeznaczono do profesjonalnej łączności w Policji i innych służbach rządowych oraz
bezpieczeństwa  (UOP,  Straż  Graniczna),  natomiast  pasmo  górne,  410-430  MHz  (410-420
MHz w górę, 420-430 MHz w dół), ma służyć do komercyjnego użytkowania przez miejskie
organizacje  publiczne  (straż  pożarna,  pogotowie,  komunikacja,  służby  komunalne)  oraz
lokalne  przedsiębiorstwa  prywatne.  W  systemie  TETRA  stosuje  się  dwukierunkową
transmisję  z  odstępem  międzykanałowym  25  kHz.  Istnieje  możliwość  bezpośredniej
transmisji pomiędzy stacjami ruchomymi przy ograniczonych odległościach między nimi lub
tworzenia  grupowych  połączeń  rozmównych,  za  pomocą  których  uczestnicy  wydzielonej,
chociaż  rozproszonej,  grupy  operacyjnej  mogą  się  porozumiewać  jednocześnie,  jakby
korzystali  z  jednego  kanału  komunikacyjnego.  Zaletą  standardu  jest  umożliwianie
prowadzenia  szyfrowanych  transmisji  danych  bezpośrednio  z  radiotelefonów  i  terminali
przenośnych,  także  stacjonarnych.  W  zależności  od  potrzeb  i  stopnia  utajnienia  informacji

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

użytkowa szybkość transmisji może się zmieniać od 2,4 kb/s (wysoki stopień zabezpieczenia)
do maksymalnej przepływności 28,8 kb/s - bez zabezpieczeń.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Na jakich zakresach częstotliwości pracuje system GSM 900?
2.  Jaką technikę zwielokrotnienia stosuje się w systemach GSM 900 i GSM 1800?
3.  Który z systemów GSM ma większą pojemność komunikacyjną?
4.  Jakie rejestry znajdują się w systemie GSM?
5.  Jakie kodowanie kanałowe stosuje się w GSM?
6.  Do czego służy parametr K

umieszczony na karcie SIM?

7. Czy DECT jest systemem cyfrowej czy analogowej telefonii bezprzewodowej?
8. Czy istnieje możliwość przejmowania połączeń przez kolejne stacje bazowe w systemie

DECT?

9.  Jaki zasięg osiąga system DECT?
10.  Jakie rodzaje informacji są przesyłane przez systemy przywoławcze?
11.  Do czego służą systemy trankingowe?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przedstaw procedurę identyfikacji abonenta, jej potwierdzenie oraz ochronę przesyłanych

wiadomości w systemie GSM.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  wskazać parametry karty SIM potrzebne do identyfikacji i szyfryzacji abonenta,
2)  określić tryb komunikowania się karty SIM z resztą stacji ruchomej,
3)  zapoznać  się  ze  schematem  przedstawiającym  drogę  sygnałów RAND, SRES  pomiędzy

MS, MSC i AUC,

4)  ustalić kolejność wymiany informacji pomiędzy stacją ruchomą a siecią komórkową,
5)  zaprezentować algorytm potwierdzenia autentyczności abonenta,
6)  zaprezentować proces szyfryzacji danych.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

schemat przedstawiający drogę sygnałów RAND, SRES pomiędzy MS, MSC i AUC,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Przedstaw procedurę przenoszenia istniejącego połączenia (handover) pomiędzy

komórkami.

Sposób wykonania ćwiczenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  przedstawić przyczyny przenoszenia połączenia,
2)  ustalić kryteria przenoszenia łączności w zależności o przyczyn,
3)  wyróżnić rodzaje przenoszenia połączenia,
4)  określić udział poszczególnych elementów sieci GSM w procesie przenoszenia połączeń.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

schematy przedstawiające różne sytuacje przenoszenia połączeń,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 3

Zaprogramuj i zaprezentuj usługi bezprzewodowych aparatów telefonicznych systemu

DECT.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  podłączyć stacje bazowe do centrali,
2)  zalogować aparaty bezprzewodowe do różnych stacji bazowych,
3)  zmienić numer linii wewnętrznej zakończonej słuchawką systemu DECT,
4)  dokonać ustawień dwóch słuchawek systemu DECT pracujących jako Walkie-Talkie,
5)  zaprogramować  oraz  sprawdzić  możliwość  wykonywania połączeń  za  pomocą  klawiszy

szybkiego dostępu,

6)  dokonać transferu wywołań w trakcie prowadzonej rozmowy,
7)  zawiesić połączenie,
8)  zalogować trzy słuchawki do jednej stacji bazowej,
9)  wykonać połączenia w ramach stacji bazowej,
10)  wykonać usługę konferencji,
11)  zaprezentować działanie usług.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

centralka abonencka,

−

instrukcja obsługi centralki abonenckiej,

−

dokumentacja techniczna centralki abonenckiej,

−

stanowisko operatorskie centralki,

−

systemowe aparaty telefoniczne,

−

bezprzewodowe aparaty telefoniczne,

−

stacja bazowa systemu DECT,

−

poradnik dla ucznia

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu.

Ćwiczenie 4

Udziel instruktażu dotyczącego korzystania z usług systemów przywoławczych.

Sposób wykonania ćwiczenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się ze schematem struktury systemu przywoławczego,
2)  wyszukać w Internecie strony firmy Metro-Bip,
3)  określić różnicę między biperem a pagerem,
4)  zaprezentować sposób wysyłania wiadomości przez centralę operatorską,
5)  zaprezentować sposób wysyłania wiadomości przez Internet,
6)  zaprezentować sposób wysyłania wiadomości przez skrzynkę głosową,
7)  udzielić instruktażu w zakresie korzystania z usług systemów przywoławczych.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko z dostępem do Internetu,

−

schemat struktury systemu przywoławczego,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) zaprezentować algorytm potwierdzenia autentyczności abonenta?

2) zaprezentować proces szyfryzacji danych w sieci komórkowej?

3) zaprogramować usługi bezprzewodowych aparatów telefonicznych

systemu DECT?

4) przedstawić przyczyny przenoszenia połączenia?

5) wyjaśnić funkcje centrali GMSC?

6) porównać standardy GSM 900 i GSM 1800?

7) omówić współdziałanie systemu DECT z systemem GSM?

8) udzielić instruktażu nadawania wiadomości poprzez Internet do systemów

przywoławczych?

9) określić różnicę między biperem a pagerem?

10) podłączyć aparat bezprzewodowy do stacji bazowej?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Realizacja usług w sieci inteligentnej

4.4.1. Materiał nauczania

Sieć inteligentna

Istota sieci inteligentnej polega na oddzieleniu prostych funkcji (już realizowanych

w sieci  telefonicznej)  związanych  z  realizacją  usług  (wywołanie,  łączenie,  nadawanie
zapowiedzi  słownych,  odbiór  sygnalizacji  DTMF)  od  funkcji  sterowania  związanych
z realizacją  zgłoszeń  abonenckich  (translacja  numeru  wywoływanego  w  zależności  od  dnia
tygodnia, pory dnia, lokalizacji abonenta wywołującego).

Zamiast długotrwałej, pracochłonnej, kosztownej metody wprowadzania każdej nowej usługi
oddzielnie we wszystkich centrach komutacji (różne systemy komutacyjne, różni producenci)
wprowadzono dodatkowe węzły w sieci, które współpracują z już istniejącą siecią
PSTN/ISDN.

Architektura sieci inteligentnej

Podstawowy schemat architektury sieci inteligentnej przedstawiono na rysunku 5.

Rys. 5. Architektura sieci inteligentnej.

Podstawowe elementy sieci inteligentnej to:

−

węzeł  SSP  –  komutacji  usług  wykrywa  zgłoszenia  wymagające  obsługi  przez  sieć
inteligentną.  Po  rozpoznaniu  wywołania  usługi  inteligentnej  węzeł  SSP  komunikuje  się
z odpowiednim  węzłem  sterującym  SCP,  w  celu  uzyskania  informacji  o  przebiegu

K
O
M
U
T
A
C

S
T
E

R
O

A
N

SS7 (CCS7)

X.25

Istniejąca sieć publiczna PSTN/ISDN

SSP

SCE

SCP

SMP

STP

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

obsługi zgłoszenia. Do tego wykorzystuje się sygnalizację SS7 i INAP (fragment
protokołu SS7). Funkcję węzła SSP pełni centrala cyfrowa (najczęściej jest to ACMM).

−

węzeł  SCP  –  sterowania  usługami,  który  steruje  realizacją  usług  sieci  inteligentnej.  Do
jego  podstawowych  zadań  należy  obsługa  węzłów  SSP,  posiada  dostęp  do  baz  danych
i ma  zaimplementowane  scenariusze  (programy)  usług.  Węzły  SCP  (komputery)  są
dublowane i rozproszone terytorialnie.

−

węzeł SMS – system zarządzania usługami, który zarządza usługami sieci inteligentnej.
Umożliwia aktualizację danych i programów w węzłach SCP, ładowanie nowych funkcji
usługowych i sporządzanie raportów. Obsługuje węzły SCP.

−

węzeł STP – zarządzania sygnalizacją SS7.

−

węzeł SCE – środowisko kreowania usług, które zapewnia możliwość definiowania
nowych rodzajów usług na potrzeby abonentów sieci telekomunikacyjnej, również ich
weryfikowanie i testowanie.

−

węzeł SMP – punkt zarządzania usługami, który umożliwia kontrolę wprowadzania usług
do  eksploatacji  (dodawanie  nowych  klientów  i  usług),  czuwa  nad  poprawnością
i spójnością węzłów rozproszonych (SCP  i SMS),wprowadza do sieci  nowe węzły SCP.
Za  pomocą  sygnalizacji  SS7  lub  protokołu  X.25  umożliwia  operatorowi  dostęp  do  baz
danych  i  ich  modyfikację.  Pełni  nadzór  na  siecią  i  usługami.  W  razie  awarii  SCP,  jego
zadania przerzuca na inny węzeł. W niektórych przypadkach umożliwia także abonentom
dostęp i modyfikację niektórych parametrów.

−

węzeł IP – inteligentne urządzenie jest wykorzystywany przy realizacji tylko niektórych
usług, np. odtwarzanie specjalnych komunikatów głosowych przy identyfikacji abonenta,
rozpoznawanie głosu zapowiedzi słowne.

Więcej informacji na temat sieci inteligentnej i jej działania znajdziesz w literaturze
[7, s. 169-188], [9, s. 24-26].

Przykłady realizacji połączeń do sieci inteligentnej

Zestawienie połączenia w sieci inteligentnej

1.  Podniesienie słuchawki i w odpowiedzi z centrali sygnał ciągły.
2.  Wybranie numeru.
3.  Analiza odebranych cyfr przez centralę.
4.  Zidentyfikowanie  na centrali do której podłączony  jest abonent inicjujący połączenie, że

wywołanie jest do sieci inteligentnej i skierowanie go do najbliższego węzła SSP.

5. Węzeł SSP kieruje zapytanie do węzła SCP o drogę kierowania dla tego numeru.
6. Węzeł SCP przeszukuje bazę danych w poszukiwaniu scenariusza drogi kierowania dla

tego numeru.

7. Węzeł SCP po znalezieniu odpowiednich danych informuje węzeł SSP, w jaki sposób ma

skierować to wywołanie.

8. Punkt SSP kieruje wywołanie według przesłanego scenariusza do centrali, gdzie

przyłączony jest numer docelowy.

9. Wywołanie, jeśli to konieczne przechodzi przez centrale tranzytowe i dociera do centrali

końcowej.

10. Dzwoni dzwonek urządzenia końcowego i rozpoczyna się połączenie.

Zestawienie połączenia w sieci inteligentnej z wykorzystaniem IP

1.  Podniesienie słuchawki i w odpowiedzi z centrali sygnał ciągły.
2.  Wybranie numeru.
3.  Analiza odebranych cyfr przez centralę.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Zidentyfikowanie na centrali do której podłączony jest abonent inicjujący połączenie, że

wywołanie jest do sieci inteligentnej i skierowanie go do najbliższego węzła SSP.

5. Węzeł SSP kieruje zapytanie do węzła SCP o drogę kierowania dla tego numeru.
6. Węzeł SCP przeszukuje bazę danych w poszukiwaniu scenariusza drogi kierowania dla

tego numeru.

7. Węzeł SCP po znalezieniu odpowiednich danych wysyła do SSP polecenie podłączenia

IP do abonenta wywołującego.

8. Urządzenie IP na podstawie scenariusza wysyła poprzez węzeł SSP zapowiedź do

abonenta wywołującego z zapytaniem np. do którego działu chce się połączyć.

9.  Abonent wywołujący wybiera DTMF dział do którego chce się połączyć.
10.  IP przesyła informację do SCP.
11.  Węzeł SCP po znalezieniu odpowiednich danych informuje węzeł SSP, w jaki sposób ma

skierować to wywołanie.

12. Punkt SSP kieruje wywołanie według przesłanego scenariusza do centrali, gdzie

przyłączony jest numer docelowy.

13. Wywołanie, jeśli to konieczne przechodzi przez centrale tranzytowe i dociera do centrali

końcowej.

14. Dzwoni dzwonek urządzenia końcowego i rozpoczyna się połączenie.

Konfiguracja węzłów sieci IN

Sieci inteligentna umożliwia wybór parametrów drogi kierowania dla przychodzących

wywołań. Realizuje następujące sposoby kierowania:

−

Kierowanie w zależności od obszaru pochodzenia wywołania polega na wyborze
obszarów kraju, z których ma być dostępny numer w sieci IN z dokładnością do strefy
numeracyjnej. Przy usłudze 0-804 standardowe obszary kierowania oparte są na okręgach
telefonicznych.

−

Kierowanie  w  zależności  od  parametrów  czasowych  opcja  pozwalająca  na  sterowanie
kierowaniem  połączeń  zgodnie  z  zadanymi  parametrami  czasowymi  np.  wywołania  na
numer 0-800 w godz.10-18 w dniach wtorek-piątek są kierowane  na numer docelowy 1,
natomiast  wywołania  na  numer  0-800  w  godz.18-20  w  dniach  wtorek-piątek  są
kierowane na numer docelowy 2.

−

Kierowanie w zależności od parametrów ilościowych umożliwia określenie obciążenia
numerów docelowych w zależności od parametrów :
¤

procentowych, np. 20% połączeń na numer docelowy 1, 80% połączeń na numer

docelowy 2,

ilościowych, np. co drugie wywołanie na numer docelowy 1, co trzecie wywołanie

na numer docelowy 2, reszta na numer docelowy 3.

−

Kierowanie w zależności od zajętości lub braku odpowiedzi umożliwia realizowanie
połączeń do innego numeru docelowego np. w sąsiedniej strefie numeracyjnej.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  W którym węźle sieci IN definiowane są usługi?
2.  Jakie funkcje realizuje węzeł SSP ?
3.  Jakie funkcje realizuje węzeł SCP?
4.  Do czego wykorzystywany jest węzeł IP?
5.  Na czym polega kierowanie w zależności od parametrów ilościowych?
6.  Na czym polega kierowanie w zależności od obszaru pochodzenia?
7.  Które węzły pełnią funkcje komutacyjne?
8.  Które węzły pełnią funkcje sterujące?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Udziel instruktażu dotyczącego korzystania z usługi VPN.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) wyszukać w Internecie informacji na temat usługi wydzielonej sieci wirtualnej (usługę

świadczy tylko TP S.A., obecna nazwa handlowa usługi to „grupa biznesowa tp net”),

2)  wymienić podstawowe cechy funkcjonalne usługi VPN,
3)  określić wymagania sprzętowe i techniczne,
4)  omówić  prywatny  plan  numeracyjny,  tworzenie    list  numerów  dozwolonych

i zabronionych,

5) zaprezentować sposoby realizacji połączeń w ramach wydzielonej sieci wirtualnej typu

on net – on net,

6) zaprezentować sposoby realizacji połączeń poza wydzieloną sieć wirtualną typu on net –

off net,

7) zaprezentować sposób realizacji połączenia do wydzielonej sieci wirtualnej typu off net –

on net.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko z dostępem do Internetu,

−

prezentacja na temat wydzielonej sieci wirtualnej,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Wypełnij formularz scenariusza świadczenia usługi infolinii jako podstawę do wykonania

odpowiednich zapisów w centrali IN.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z zamówieniem na podstawie którego sporządzisz scenariusz,
2)  określić ilość lokalizacji,
3)  dokonać  analizę  zamówienia  pod  kątem  kierowania  połączeń  w  zależności  od  obszaru

pochodzenia wywołania, od czasu, ilości przychodzących oraz sygnału zajętości lub
braku odpowiedzi od strony numeru docelowego,

4) wypełnić formularz scenariusza usługi infolinii.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zamówienie na usługę infolinii,

−

formularz scenariusza usługi infolinii,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) zaprezentować usługę wirtualnej sieci wydzielonej?

2) wykonać połączenia poza wydzieloną sieć wirtualną typu on net – off net? ¨

3) wypełnić formularz scenariusza usługi sieci inteligentnej?

4) przedstawić procedurę zestawienia połączenia w sieci inteligentnej?

5) przedstawić procedurę zestawienia połączenia w sieci inteligentnej

z wykorzystaniem IP?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Realizacja usług w sieciach szerokopasmowych

4.5.1. Materiał nauczania

Wyszukiwanie informacji w Internecie

Przeglądarka Web jest bardzo dokładnie zaprojektowanym pakietem programów, który

pozwala użytkownikowi efektywnie poszukać informacji w sieci WWW. Przeglądarki Web
interpretują strony hipertekstu przygotowane w specjalnych językach hipertekstowych, takich
jak HTML i Java. Po interpretacji wyświetlają je w odpowiednim formacie. Typowe
przeglądarki sieciowe to:

−

Microsoft Internet Explorer,

−

Netscape Navigator,

−

NDCA Mosaic,

−

Lynx,

−

Firefox,

−

Mozilla.

Wyszukiwarki w Internecie są narzędziami ułatwiającymi wyszukiwanie informacji

w Internecie poprzez przeszukiwanie stron WWW. Do najpopularniejszych z nich należą:

−

Google,

−

Yahoo,

−

AltaVista,

−

Infoseek,

−

Excite,

−

Hotbot,

−

Lycos,

−

WebCrawler,

−

Direct Hir,

−

Clever.

Użytkownik szuka informacji śledząc połączenia które prowadzą do kolejnych źródeł

poszukiwanej informacji lub stosuje program poszukujący. Do wyboru ma dwie metody
poszukiwania informacji:

−

Poszukiwanie – metoda polega na wprowadzaniu jednego lub więcej słów kluczowych,
a program generuje listę odpowiednich stron www.

−

Śledzenie kolejnych połączeń – w tej metodzie użytkownik nie zna dokładnie słowa
kluczowego, lecz temat, dział lub instytucję i poszukuje informacji śledząc kolejno
związane z nimi połączenia, aż poszukiwana informacja zostanie znaleziona.

Usługi internetowe

W związku z tym, że w sieci Internet realizowanych jest szereg usług (np. usługi WWW,

transfer  plików,  zdalny  dostęp),  skupimy  się  na  tych,  które  zapewniają  łączność  między
użytkownikami. Najpopularniejsze z nich to:
-  poczta elektroniczna,
-  komunikatory,
-  telefonia internetowa VoIP.

Więcej informacji na temat  usług internetowych znajdziesz w literaturze [1] i [9, s. 132-146].

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Poczta elektroniczna

Poczta elektroniczna, e-mail to jeden z najważniejszych sposobów komunikacji poprzez

sieć Internet. Polega na przekazywaniu listów elektronicznych, czyli wiadomości tekstowych,
dodatkowo  opatrzonych  adresem  e-mail  odbiorcy,  nadawcy,  a  także  dodatkowymi
informacjami. Oprócz tekstu, listy mogą także zawierać pliki dowolnych formatów  przesłane
jako  załączniki.  Do  wysyłania  i odbierania  poczty  elektronicznej  używa  się  specjalnych
programów  pocztowych.  Instrukcje,  jak  założyć  konto  pocztowe  można  znaleźć  u  każdego
dostawcy usługi e-mail.
Podstawowe dotyczące poczty elektronicznej:

−

Adres  e-mail  –  adres,  który  pozwala  wysłać  wiadomość  poczty  elektronicznej  do
dowolnego  użytkownika  w sieci  Internet. Składa  się on  z dwóch  części.  Pierwszą  z nich
jest  nazwa  (identyfikator)  adresata,  następnie  po  znaku  @  (w  języku  angielskim  at,
w języku  polskim  przy)  następuje  identyfikator  komputera,  na  którym  posiada  on  konto
pocztowe zakończony oznaczeniem typu domeny  (com - komercyjne, edu - edukacyjne,
gov  -  organizacje  rządowe,  org  -  organizacje  pozarządowe,  mil  -  wojsko,  net  -
organizacje  sieciowe)  oraz  kraju  (Polskę  oznacza  pl,  każdy  kraj  oprócz  Stanów
Zjednoczonych posiada charakterystyczną końcówkę).

−

Konto pocztowe – prywatny fragment serwera pocztowego, w którym przechowywane są
e-mile przychodzące do nas pocztą elektroniczną. Każde konto pocztowe ma swój adres
e-mail.

−

Serwer poczty – rodzaj programu pocztowego, sprawujący zarząd nad skrzynkami
pocztowymi i wymieniający przesyłki elektroniczne z innymi serwerami; jeden serwer
poczty

może

współpracować

z wieloma

programami

pocztowymi

klientów,

umożliwiającymi nadawanie i odbieranie przesyłek sieciowych, ich segregowanie,
wyświetlanie itd.

−

SMTP – protokół, którego głównym zadaniem jest transfer wiadomości tekstowych oraz
jej obsługa, polegająca na weryfikacji adresata i ochronie informacji podczas transmisji.

−

MIME – protokół rozszerzonej wielozadaniowej poczty sieciowej, umożliwia transmisję
i odbiór poczty, która zawiera różne typy danych, takich jak mowa, obrazy i filmy.

−

POP – protokół poczty odczytuje i przenosi wszystkie wiadomości z serwera poczty na
komputer użytkownika. POP3 to aktualna wersja standardu POP.

−

IMAP – rozszerzona wersja POP, która pozwala na zdalne zarządzanie skrzynką.

Komunikatory

Komunikatory internetowe (skrót z ang. IM) są kolejnym po poczcie elektronicznej

bardzo popularnym  sposobem  porozumiewania  się.  Bez  względu  na  położenie  geograficzne,
za  pomocą  odpowiedniego  oprogramowania,  pozwalają  na  przesyłanie  natychmiastowych
komunikatów  (praktycznie  w  czasie  rzeczywistym)  pomiędzy  dwoma  lub  więcej
komputerami  poprzez  sieć  komputerową,  zazwyczaj  Internet.  Dzisiejsze  komunikatory
internetowe  oferują  również  wymianę  plików,  prowadzenie  rozmów  telefonicznych  a  także
funkcję wideotelefonów. Do najpopularniejszych komunikatorów należą:
–

Gadu-Gadu,

–

Tlen,

–

Konnekt,

–

Miranda,

–

Spik,

–

Jabber,

–

AQQ,

–

Hapi,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

–

Skype,

–

ICQ.

Na początkowym etapie rozwoju komunikatorów internetowych możliwe było

nawiązywanie  komunikacji  wyłącznie  między  użytkownikami  danej  sieci.  W  miarę  wzrostu
popularności  usługi  i  braku  zunifikowanego  standardu,  powstawał  problem  połączenia
między komunikatorami różnych producentów. Obecnie stosuje się dwa sposoby rozwiązania
tego problemu. Pierwszy to tzw.  multikomunikatory, czyli programy  do porozumiewania się
z użytkownikami  różnych  sieci  dzięki  systemowi  dodatkowych  wtyczek.  Drugi  to
zastosowanie  wszystkich  protokołów  bezpośrednio  na  serwerze,  z  którym  nawiązuje
komunikację  program  zainstalowany  u  użytkownika  (tzw.  klient).  Ten  drugi  sposób
wykorzystuje  Jagger,  otwarty  protokół  komunikacyjny.  Większość  sieci  IM  opiera  się  na
jednym centralnym serwerze. Z nim nawiązuje połączenie klient po uruchomieniu programu,
podając  odpowiednie  dane  identyfikacyjne  oraz informacje  o  statusie, które są  widoczne dla
pozostałych  użytkowników  danej  sieci.  Wyjątki  to  na  przykład  wcześniej  wspomniany
Jagger.  Nie  ma  on  jednego  centralnego  serwera,  każdy  z  użytkowników  może  uruchomić
własny serwer i pozwolić na rejestrację innym, bądź używać go tylko przez siebie.

Telefonia internetowa VoIP

Istnieje kilka kierunków pakietowych przekazów głosowych o zbliżonych cechach

użytkowych.  Obecnie  przekaz  pakietowy  głosu  realizowany  jest  przez  następujące  rodzaje
sieci: Frame Relay, ATM,  Internet i w zależności od technologii  nosi nazwę telefonii VoFR,
VoATM  lub  VoIP.  Pierwszymi  w  kolejności  były  aplikacje  głosowe  oferowane  przez  sieci
FR.  Obecnie  telefonia  internetowa  VoIP  ma  szansę  zająć  znaczące  miejsce  w  światowej
komunikacji  głosowej.  Medium  transmisyjnym  aplikacji  telefonii  IP  może  być  każda
komputerowa sieć szkieletowa intranetu czy ekstranetu, jak też Internet.

Do najpopularniejszego dostawcy telefonii internetowej w Polsce należy Skype. Liderami

wśród polskich usług telefonii internetowej są Tlenofon i Easycall. Pierwsza z nich
dostarczana jest wraz z komunikatorem Tlen, druga Easycall dostarczana jest z Gadu-Gadu.

Użytkownicy VoIP mogą między sobą komunikować się w następujących

konfiguracjach:
–

komputer PC – sieć IP – komputer PC,

–

komputer PC – sieć IP – bramka PSTN/IP – publiczna sieć telefoniczna – telefon,

–

telefon – publiczna sieć telefoniczna – bramka PSTN/IP – sieć IP – bramka PSTN/IP –
publiczna sieć telefoniczna – telefon.

Istotnym kryterium użytkowania sieci IP do transmisji głosu jest poziom jakości usług.

W pakietowej transmisji głosu przez sieci z protokołem IP są możliwe:

−

Utrata pakietów – zniekształcenia informacji w pakiecie bądź nawet całkowita utrata
niektórych pakietów.

−

Opóźnienie pakietów głosowych – strata nawet kilku pakietów wpływa w dużo
mniejszym stopniu na pogorszenie jakości rozmowy niż ich opóźnienie.

−

Różnice w opóźnieniach – Przestawienie kolejności kilkunastu pakietów prowadzi do
całkowitego niezrozumienia mowy, a na naprawę zaistniałej sytuacji zwykle nie ma
czasu.

Transmisje głosowe muszą przebiegać w czasie rzeczywistym bez nadmiernej kontroli ich
poprawności, a wprowadzane opóźnienia transmisji nie mogą przekraczać ustalonych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

i akceptowanych przez użytkownika parametrów (opóźnienie nie powinno przekraczać
250 ms). Przyczyny opóźnień pakietów głosowych są następujące:

−

Czas propagacji, czyli czas wymagany do przesłania sygnału między dwoma punktami
końcowymi sieci danych, który wynika z fizycznej długości drogi transmisyjnej.

−

Opóźnienie transportu, tzn. opóźnienie, które powodują poszczególne urządzenia
znajdujące się w sieci (np. rutery, ściany ogniowe), czyli opóźnienie w sieci szkieletowej.
Wraz ze zwiększaniem się napływającego ruchu i pojawiającym się natłokiem w sieci,
wartość opóźnienia transportu rośnie.

−

Opóźnienie  pakietyzacji,  czyli  czas,  który  wynika  z  przetwarzania  sygnałów
analogowych  na  pakiety  cyfrowe  i  odwrotnie  (opóźnienie  wnoszone  przez  kodeki).
Opóźnienie  pakietyzacji  jest  związane  z  wykorzystywanym  przez  kodeki  algorytmem
kompresji.

−

Opóźnienie, wynikające z zastosowania bufora jitter, który ma niwelować wahania
opóźnień między poszczególnymi pakietami, a także odtwarzać właściwą kolejność
pakietów po stronie odbiorczej.

Protokoły stosowane w przekazie głosu VoIP

−

RTP – internetowy protokół czasu rzeczywistego, dzieli głos na niewielkie
kilkunastobajtowe

paczki

informacji

(najmniej

sześciobajtowe,

najwyżej

dwudziestobajtowe)., kompensuje zmienne opóźnienia ruchu (zapewnia klientowi
otrzymywanie pakietów ze stałą prędkością)

−

UDP – bezpołączeniowy mechanizm protokołu transportowego, bez bieżącej kontroli
poprawności przesyłanej informacji (brak retransmisji), bez gwarancji dostarczenia go do
odbiorcy.

Protokół RTP wspierany jest przez RTCP (nowszy RTVP) wspiera synchronizację
i zarządzanie jakością QoS

Więcej informacji na temat telefonii internetowej VoIP znajdziesz w literaturze [9, s. 42-58],
[10, s. 60-68] i [4].

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co to jest Internet?
2.  Do czego służą multikomunikatory?
3.  Co to jest konto pocztowe?
4.  Opisz budowę adresu e-mail?
5.  Jakie znasz przyczyny opóźnienia pakietów głosowych?
6.  Jakie protokoły stosuje się w przekazie głosu w technologii VoIP?
7.  Do czego służy przeglądarka Internetowa?
8.  Do czego służy wyszukiwarka Internetowa?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zaprezentuj sposób zakładania i obsługi kont poczty elektronicznej.

Sposób wykonania ćwiczenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) założyć konto poczty elektronicznej,
2) podać różnice w sposobach przekazu poczty elektronicznej dla systemu wspólnych

plików i klient/serwer,

3)  przesłać pocztę na nowo założone konto,
4)  przedstawić konstrukcję adresu poczty,
5)  przeczytać e-mail i zidentyfikować każdą część nagłówka,
6)  ustawić wskazane przez nauczyciela parametry poczty wychodzącej np. format, czcionkę,

automatyczne dodawanie podpisu, opcję żądania potwierdzenia przeczytania poczty,

7) napisać krótką notatkę na temat budowy nagłówka poczty głosowej i sposobu przekazu

poczty elektronicznej,

8) ustawić priorytet ważności poczty i przesłać sporządzoną notatkę na wskazane konto

poczty elektronicznej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko z dostępem do Internetu,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Napisz instrukcję na temat wyszukiwania informacji na stronach Internetowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) przedstawić i porównać dwie metody poszukiwania informacji: poszukiwanie i śledzenie

kolejnych połączeń,

2) przedstawić narzędzia do wyszukiwania informacji w Internecie,
3) przedstawić sposoby wyszukiwania informacji wykorzystując słowa kluczowe, operatory

logiczne,

4) poszukać w Internecie informacji na wskazany przez nauczyciela temat,
5) sporządzić notatkę jaką metodą została wyszukana informacja, jak formułowane były

zapytania i przesłać ją na wskazane konto e-mail,

6) napisać instrukcję na temat wyszukiwania informacji w Internecie.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

stanowisko z dostępem do Internetu,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 3

Zaprogramuj centralę abonencką do realizacji połączeń VoIP i zaprezentuj działanie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) podłączyć karty IP do centralki abonenckiej zgodnie ze schematem,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2) skonfigurować komputer do programowania bramki VoIP za pomocą przeglądarki

Internetowej,

3)  przypisać nowy adres IP bramce VoIP,
4)  określić  kierowanie dla połączeń przychodzących VoIP,
5)  określić format wybierania cyfr dla połączeń wychodzących VoIP,
6)  skonfigurować centralkę dla realizacji połączeń po VoIP,
7)  wykonać połączenie VoIP.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

centralka abonencka,

−

schemat połączeń w technologii VoIP,

−

dokumentacja techniczna centralki abonenckiej,

−

stanowisko operatorskie centralki,

−

aparaty telefoniczne,

−

instrukcja do ćwiczenia w formie przewodniego tekstu,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Tak Nie

Czy potrafisz:
1) założyć konto poczty elektronicznej?

2) ustawić opcję żądania potwierdzenia przeczytania poczty?

3) omówić budowę nagłówka poczty e-mail?

4) omówić metody, które stosują użytkownicy, aby znaleźć informację

w Internecie?

5) zaprogramować centralkę do realizacji połączeń VoIP?

6) zaprezentować usługę telefonii internetowej VoIP?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych.
4.  Test  zawiera  15  zadań  o  różnym  stopniu  trudności.  Zadania  podzielone  są  na  dwa

poziomy: poziom podstawowy (zadania 1-11) i poziom ponadpodstawowy (zadania 12-
15).

5. Zadania zawierają cztery odpowiedzi, z których tylko jedna jest poprawna.
6. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Wybraną odpowiedź zakreśl

kółkiem. Jeśli uznasz, że pomyliłeś się i wybrałeś nieprawidłową odpowiedź, to przekreśl
ją znakiem X i otocz kółkiem prawidłową odpowiedź.

7. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
8. Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego

rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny.

9. Na rozwiązanie testu masz 30 min.

Powodzenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Abonent sieci stacjonarnej aby sprawdzić, czy ma aktywną usługę automatycznego

budzenia jednokrotnego na godziną 18.05 musi wybrać następująco:
a)  ** 55 * 1805 #,
b)  ## 55 * 1805 #,
c)  #* 55 * 1805 #,
d)  *# 55 * 1805 #.

2. Aby ominąć restrykcję na centrali Panasonic TDA30 można skorzystać z opcji

wędrującej klasy serwisu. Poniżej przedstawiony został fragment instrukcji
eksploatacyjnej centralki:

Zakładając,  że  numer  wewnętrzny  12  posiada  blokadę  połączeń  wychodzących  do
numerów wewnętrznych centralki  zaczynających się  cyfrą 2, numer wewnętrzny 23  nie
posiada  żadnych  blokad  i    wykorzystując  wędrującą  klasę  serwisu,  podaj  co  należy
wybrać  z  aparatu  telefonicznego  o  numerze  wewnętrznym  12  aby  dodzwonić  się  na
numer  wewnętrzny  25.  Numer  wewnętrzny 12 posiada  PIN  721,  numer wewnętrzny  23
ma PIN 713.
a)  * 4 7 1 2 7  2 1 2 5,
b)  * 4 7 * 1 2 * 7 2 1 * 2 5,
c)  * 4 7 * 2 3 * 7 1 3 * 2 5,
d)  * 4 7 2 3 7 1 3 2 5.

3. Skrótem DECT określa się:

a)  system operacyjny w telefonii bezprzewodowej,
b)  znormalizowany standard radiowy w telefonii bezprzewodowej,
c)  jedna z usług w telefonii bezprzewodowej,
d)  jedna z wielu funkcji aparatu komórkowego.

1.2.7 Dzwonienie z ominięciem restrykcji

Wykorzystanie Twoich uprawnień dzwonienia z innego numeru wewnętrznego.
Możesz korzystać z przysługujących Ci uprawnień dzwonienia (Klasa Obsługi) z innego
numeru wewnętrznego. Możesz omijać ustalone uprzednio ograniczenia. Do korzystania z tej
funkcji wymagane są oryginalny numer wewnętrzny oraz PIN numeru wewnętrznego.

Dzwonienie (Wędrująca Klasa Obsługi)

Twój
numer

PIN numeru

wewnętrznego

♪

żądany

numer

telefonu

Podnieś
słuchawkę

Wprowadź *47

Wybierz Twój
numer wewnętrzny

Wprowadź PIN

Ton

potwierdzenia

Wybierz żądany
Numer telefonu

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. EIR w systemie GSM to:

a) rejestr identyfikacji wyposażenia, tzn. baza danych z informacjami dotyczącymi

numerów seryjnych używanych stacji ruchomych,

b) centrum identyfikacji, tzn. baza danych służąca do sprawdzania, czy abonent posiada

indywidualną kartę identyfikacyjną SIM,

c) rejestr stacji własnych, tzn. rejestr stacji ruchomych na stałe zarejestrowanych

w systemie zarządzanym przez danego operatora,

d) rejestr stacji obcych, tzn. stacji ruchomych chwilowo przebywających w obszarze

obsługiwanym przez daną centralę radiokomunikacyjną.

5. Określ warunki sprzętowe i techniczne w celu przyłączenia urządzeń do sieci VPN.

a) końcowe stacje telefoniczne muszą być podłączone do węzła SSP,
b) końcowe stacje telefoniczne muszą być podłączone do central, które umożliwiają

identyfikację numeru abonenta,

c) końcowe stacje telefoniczne i centrale abonenckie PABX muszą pracować

w sygnalizacji DSS1,

d) tylko centrale abonenckie PABX podłączone do central cyfrowych.

6. W sieci inteligentnej węzeł SSP realizuje następującą funkcję:

a)  przeszukuje bazę danych w poszukiwaniu scenariusza drogi kierowania,
b)  definiuje nowe rodzaje usług na potrzeby abonentów sieci telekomunikacyjnej,
c)  odtwarza specjalne komunikaty głosowe przy identyfikacji abonenta,
d)  po  rozpoznaniu  wywołania  usługi  inteligentnej  komunikuje  się  z  odpowiednim

węzłem sterującym w celu uzyskania informacji o przebiegu obsługi zgłoszenia.

7. Do protokołów poczty elektronicznej nie należy:

a)  MIME,
b)  POP,
c)  SMTP,
d)  OSI.

8. Połączenie z Internetem za pomocą łącza ISDN BRA różni się od połączenia łączem

analogowym, tym, że:
a)  ISDN transmituje dane w postaci analogowej,
b)  ISDN umożliwia bezpośrednio komunikację z siecią,
c)  ISDN nie używa publicznej sieci telefonicznej,
d)  ISDN przesyła dane w postaci cyfrowej.

9. Użytkownicy aplikacji VoIP/H323 mogą między sobą komunikować się w następujących

konfiguracjach:
a)  komputer PC – sieć IP – komputer PC,
b)  komputer PC – sieć IP – bramka PSTN/IP – publiczna sieć telefoniczna – telefon,
c)  telefon – publiczna sieć telefoniczna – bramka PSTN/IP – sieć IP – bramka PSTN/IP

– publiczna sieć telefoniczna – telefon,

d) odpowiedzi a, b, c są poprawne.

10. Funkcja nadzoru pętli abonenckiej realizowana jest w zespole przyłączeniowym

a)  w momencie zestawiania i rozłączania połączenia,
b)  tylko w trakcie rozmowy,
c)  w czasie kiedy abonent korzysta z usług dodatkowych,
d)  realizowana jest w sposób ciągły przez cały czas pracy centrali.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

11. Podłączenie centralki PABX do sieci miejskiej w sposób jak na rysunku poniżej pozwala

klientowi na:

a) zachowanie dla abonenta wewnętrznego planu numeracyjnego zgodnego z miejskim

planem numeracyjnym operatora,

b) dołączenie abonentów wewnętrznych do centralki PABX z możliwością wyjścia do

sieci publicznej tylko przez jeden numer wiodący na tej centralce,

c) możliwość przeprowadzenia tylko jednego połączenia z siecią PSTN w danej chwili

niezależnie od kierunku transmisji na łączu,

d) pozwala na rozszerzenie pasma dla transmisji danych.

12. Jednym ze sposobów rozdzielania połączeń przychodzących w Call Center jest algorytm

„najmniej  obciążony  agent”.  Algorytm  ten  mierzy  rzeczywiste  obciążenie  konsultanta
określane jako stosunek czasu pracy do czasu, jaki upłynął od momentu zalogowania się
konsultanta  do  systemu.  W  systemie  Call  Center  zalogowanych  jest  w  danej  chwili
czterech  konsultantów.  Czas  zalogowania,  ilość  połączeń,  czas  rozmowy  (pracy
konsultanta)  i  czas  wolny  od  ostatniego  połączenia  dla  każdego  konsultanta  podano
w tabeli.

Konsultant Czas zalogowania

/min/

Ilość połączeń

Czas rozmowy

/min/

Czas wolny od

ostatniego połączenia

/sekundy/

120

100

Wskaż kolejność rozdzielania połączeń przychodzących, jeśli  system Call Center będzie
stosował algorytm typu „najmniej obciążony agent”.
a)  A-B-C-D,
b)  D-B-A-C,
c)  D-B-C-A,
d)  B-C-D-A.

PABX

1 łącze PRA

Sieć PSTN

DDI

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13. Czy możliwe jest przeprowadzenie rozmowy telefonicznej przez aparat komórkowy

w systemie GSM 900 przy prędkości 270 km/h?
a) tak, ponieważ w systemie GSM nie ma ograniczeń co do prędkości poruszającej się

stacji ruchomej,

b) tak, ponieważ przez telefon komórkowy można rozmawiać poruszając się

z prędkością maksymalną 350 km/h,

c) nie, ponieważ maksymalna prędkość poruszania się stacji ruchomej to 250 km/h,
d) nie, ponieważ maksymalna prędkość poruszania się stacji ruchomej to 200 km/h.

14. Sygnalizacja SS7 w sieci IN przesyłana jest pomiędzy:

a)  węzłami SSP i SCP protokołem X.25,
b)  węzłami SSP i SCP protokołem ISUP,
c)  węzłami SSP i SCP wydzieloną siecią LAN,
d)  węzłami SSP i SCP protokołem INAP.

15. Głównym brakiem standardu SMTP jest:

a)  praca tylko w systemach Windows,
b)  może być używany tylko do poczty tekstowej,
c)  mała szybkość przesyłania poczty elektronicznej,
d)  nie umożliwia transmisji zawierającej komunikaty błędów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ……………………………………………………..

Realizacja usług

Zakreśl poprawną odpowiedź.

Zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1. Buchanan W.: Internet. WKŁ, Warszawa 1999
2. Brzeziński K.: Istota sieci ISDN, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej,

Warszawa 1999

3.  Cisowski J., Danowski B.: ABC Neostrada. Helion, Gliwice 2003
4.  Davidson J., Peters J.: Voice over IP Podstawy. Mikom, Warszawa 2005
5.  Kołakowski  J.,  Cichocki  J.:  UMTS  System  telefonii  komórkowej  trzeciej  generacji.

WKŁ, Warszawa 2003

6.  Kościelnik D.: ISDN Cyfrowe sieci zintegrowane usługowo. WKŁ, Warszawa 1996
7.  Noris M.: Teleinformatyka. WKŁ, Warszawa 2002
8.  Praca zbiorowa: Vademecum teleinformatyka. Cz. 1. IDG, Warszawa 1999
9.  Praca zbiorowa: Vademecum teleinformatyka. Cz. 2. IDG, Warszawa 2002
10.  Praca zbiorowa: Vademecum teleinformatyka. Cz. 3. IDG, Warszawa 2004
11.  Sutton R.: Bezpieczeństwo telekomunikacji. WKŁ, Warszawa 2004
12.  Tomaszewski W.: Telefony komórkowe. Helion, Gliwice 2004
13.  Wesołowski K.: Systemy radiokomunikacji ruchomej. WKŁ, Warszawa 2003
14.  Zienkiewicz R.: Telefony komórkowe GSM i DCS. WKŁ, Warszawa 1999
15.  Czasopisma:  „Przegląd  telekomunikacyjny”,  „Świat  telekomunikacji”,  NetWorld”,

„Telecom”.