Fototechnik_313[01]_Z3.01

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1. Dobór technik i zapisu informacji obrazowej

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Fotografowanie klasycznym aparatem fotograficznym

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Fotografowanie cyfrowym aparatem fotograficznym

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Obróbka chemiczna materiałów fotograficznych

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Kopiowanie materiałów pozytywowych

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Wykonywanie wydruków z plików graficznych

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

Sprawdzian osiągnięć

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o dobieraniu oraz stosowaniu metod

rejestracji obrazu.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś
mieć opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej,

−

cele kształcenia tej jednostki modułowej,

−

materiał nauczania (rozdział 4), który umoŜliwia samodzielne przygotowanie się
do wykonania ćwiczeń i zaliczenia sprawdzianów,

−

wiczenia, które zawierają:

−

treść ćwiczeń,

−

sposób ich wykonania,

−

wykaz materiałów i sprzętu potrzebnego do realizacji ćwiczenia,
Przed przystąpieniem do wykonania kaŜdego ćwiczenia powinieneś:

−

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
zawodowej dotyczącej dobierania oraz stosowania metod rejestracji obrazu,

−

zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa, regulaminem pracy w pracowni fotograficznej
oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,
Po wykonania ćwiczenia powinieneś:

−

uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,

−

dołączyć pracę do teczki z pracami realizowanymi w ramach tej jednostki modułowej,

−

sprawdzian postępów, który umoŜliwi Ci sprawdzenie opanowania zakresu materiału po
zrealizowaniu kaŜdego podrozdziału − wykonując sprawdzian postępów powinieneś
odpowiadać na pytanie tak lub nie, co oznacza, Ŝe opanowałeś materiał albo nie,

−

sprawdzian osiągnięć, czyli zestaw zadań testowych sprawdzających Twoje opanowanie
wiedzy i umiejętności z zakresu całej jednostki. Zaliczenie tego ćwiczenia jest dowodem
osiągnięcia umiejętności praktycznych określonych w tej jednostce modułowej,

−

wykaz literatury oraz inne źródła informacji, z jakiej moŜesz korzystać podczas nauki do
poszerzenia wiedzy.
JeŜeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela

o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.
Po opracowaniu materiału spróbuj rozwiązać sprawdzian z zakresu jednostki modułowej.

Bezpieczeństwo i higiena pracy.
Wykonując

wiczenia

praktyczne

stanowisku

roboczym

zwróć

uwagę

na przestrzeganie  regulaminów,  zachowanie  przepisów  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  oraz
instrukcji  przeciwpoŜarowych  wynikających  z  prowadzonych  prac.  Powinieneś  dbać
o ochronę  środowiska  naturalnego.  JeŜeli  będziesz  posługiwać  się  urządzeniami
elektrycznymi stosuj się do wszystkich zaleceń nauczyciela!

Jednostka modułowa: „Dobieranie oraz stosowanie metod rejestracji obrazu”, której

treści  teraz  poznasz  jest  jednostką  porządkującą  Twoje  wiadomości  i  umiejętności  nabyte
na zajęciach  z  fotografii  oraz  modułu  ogólnozawodowego  „Rejestracja,  przetwarzanie
i wizualizacja  obrazu”  313[01].Z3.  Głównym  celem  tej  jednostki  jest  przygotowanie  Ciebie
do dobierania oraz stosowania metod rejestracji obrazu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

313[01].Z3.04

Wykonywanie fotografii technicznych

313[01].Z3

Rejestracja, przetwarzanie i wizualizacja obrazu

313[01].Z3.02

Wykonywanie fotografii studyjnych

313[01].Z3.01

Dobieranie oraz stosowanie metod rejestracji obrazu

313[01].Z3.03

Wykonywanie fotografii plenerowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−−−−

organizować stanowisko pracy do prowadzenia procesów obróbki chemicznej materiałów
fotograficznych,

−−−−

prowadzić kontrolę procesu obróbki materiałów fotograficznych,

−−−−

stosować sensytometryczne metody do oceny właściwości uŜytkowych materiałów
fotograficznych,

−−−−

prowadzić racjonalną gospodarkę materiałową,

−−−−

posługiwać się podstawową terminologią dotyczącą procesów i urządzeń stosowanych do
obróbki materiałów fotograficznych,

−−−−

wykonywać podstawowe czynności związane z rejestracją obrazu,

−−−−

rozróŜniać techniki rejestracji obrazu,

−−−−

klasyfikować elektroniczne metody obrazowania,

−−−−

klasyfikować detektory obrazu,

−−−−

uŜytkować podstawowy sprzęt stosowany w elektronicznych metodach obrazowania,

−−−−

klasyfikować urządzenia do elektronicznego pozyskiwania obrazu,

−−−−

wyjaśniać mechanizm elektronicznego zapisu obrazu,

−−−−

wyjaśniać pojęcia dotyczące cyfrowego przetwarzania obrazów,

−−−−

posługiwać się instrukcjami technologicznymi i dokumentacją techniczną,

−−−−

korzystać z dostępnych źródeł informacji zawodowej,

−−−−

stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpoŜarowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

scharakteryzować kierunki rozwoju oraz moŜliwości techniki i technologii fotografii
cyfrowej,

−

dobrać sposób zapisu informacji obrazowej,

−

dobrać metody rejestracji obrazu cyfrowego,

−

dobrać metody przenoszenia, kompresji, przetwarzania i wizualizacji obrazu cyfrowego,

−

zastosować sprzęt uŜytkowany w chemicznych i elektronicznych technikach rejestracji
obrazów,

−

skontrolować właściwości uŜytkowe nośników informacji obrazowej,

−

posłuŜyć się aparatem cyfrowym typu lustrzanka, średnioformatowym i wielkoformatowym
z przystawką cyfrową,

−

dobrać technikę elektronicznej rejestracji obrazów do sytuacji zdjęciowej,

−

wykonać zdjęcia klasycznym i cyfrowym aparatem fotograficznym,

−

wywołać film w procesorze i koreksie - maszynowo i ręcznie,

−

przeprowadzić kopiowanie stykowe i optyczne,

−

wykonać odbitkę na printerze,

−

wykonać odbitkę techniką hybrydową i elektroniczną,

−

wykonać retusz cyfrowy i ręczny,

−

zorganizować pracę zespołu przy wykonywaniu określonych prac fotograficznych,

−

określić ilość materiałów fotograficznych potrzebnych do wykonania prac,

−

sporządzić kosztorys i zapotrzebowanie materiałowe do wykonania określonych prac
fotograficznych,

−

zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz
ochrony środowiska.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Dobór technik i zapisu informacji obrazowej

4.1.1. Materiał nauczania

Rozwój techniki rejestracji obrazu

yjemy w ciekawych czasach. Rozwój techniki rejestracji obrazu odbywa się lawinowo.

Dzisiejsze osiągnięcia, nowinki jutro stracą swoją aktualność, zostaną zastąpione przez
jeszcze bardziej wysublimowane systemy. W związku z tym musimy ciągle śledzić nowości,
kierunki poszukiwań i rozwoju techniki obrazowania, Ŝeby w dogodnym momencie
wykorzystać tę wiedzę do pracy. Ze względu na wielokierunkowość poszukiwań naukowców
i konstruktorów jest to niezwykle czasochłonne.

yjący sto lat temu fotograf przeŜył całe swoje zawodowe Ŝycie pracując

prawdopodobnie  jedną  kamerą  studyjną.  W  fotografii  zawodowej  stosowano  fotografię
wielkoformatową,  a amatorzy  uŜywali  mniejszych  aparatów  na  film  zwojowy.  W  latach
dwudziestych  zaczęto  produkować  aparaty  małoobrazkowe,  ich  nowatorska  konstrukcja
i poręczność  pobudzała  wyobraźnię  ówcześnie  Ŝyjących.  Niektórzy  jednak  odrzucali
początkowo  ten  wynalazek.  Rezygnowali  z  niego  ze  względu  na  zbyt  mały  rozmiar  obrazu
negatywowego z jego niską jakością obrazu i pozostawali wierni fotografii wielkoformatowej.
Nowościami  były ewoluujące  technologie  i ich  osiągnięcia:  materiały  światłoczułe
oraz stopniowy wzrost światłoczułości.

Fotografia cyfrowa wprowadziła inną jakość informacji obrazowej. Fotografowie

podzielili  się  na  zwolenników  i  przeciwników  cyfrowego  zapisu.  Jesteś  świadkiem
i obserwatorem  zmieniającej  się  obecnie  technologii  cyfrowej.  Powinieneś  zachować
szacunek  dla przeszłości  i  jej  osiągnięć,  i  korzystać  z  moŜliwości,  jakie  daje  Ci
współczesność. Kilka lat temu popularne karty pamięci typu CF miały imponującą pojemność
512  MB.  Jeszcze  wczoraj  robiła  wraŜenie  karta  o  pojemności  4  GB.  Dzisiaj  podano,  Ŝe
wypuszczono  na  rynek  kartę  CF o pojemności  48  GB.  Za  kilka  lat  dane  te  mocno  się
zdezaktualizują.  Mam  nadzieję,  Ŝe ten drobny  przykład  przekona  Cię  do  potrzeby  ciągłego
ś

ledzenia nowatorskich rozwiązań techniki i zapisu informacji obrazowej.

Dobór technik i zapisu informacji obrazowej otwiera przed Tobą szeroki wachlarz

moŜliwości.  Powinieneś  z  nich  korzystać  w  sposób  uporządkowany.  PoniŜsze  wskazówki
mogą  Ci  pomóc  w  organizowaniu  pracy  fotograficznej.  Przede  wszystkim  naleŜy  zebrać
informacje  początkowe,  a  wiec  ustalić  na  kiedy  mają  być  zdjęcia,  w  jakim  formacie,
czy zleceniodawca ma swoje preferencje, warunki wykorzystania (to znaczy czas ekspozycji,
intensywność  oświetlenia  prezentowanych  zdjęć,  wpływ  warunków  atmosferycznych).  Te
dane  spowodują,  Ŝe  łatwiej  Ci  będzie  zaplanować  i  przeprowadzić  szereg  niezbędnych  prac.
JeŜeli końcowy efekt pracy będzie wykorzystany w krótkim czasie, to moŜesz pozwolić sobie
na obniŜenie  trwałości  zdjęć.  JeŜeli  masz  przygotować  wielkoformatowy  (16  x  16  cm)
diapozytyw  do  teatralnego  projektora,  który  w  trakcie  trwania  przedstawienia  będzie
wyświetlany  tylko  przez  kilka  minut  w ograniczonej  ilości  spektakli,  to  musisz  zdecydować
się  na  jeden  z  dostępnych  wyborów.  MoŜesz  wykonać  kopiowanie  optyczne  obrazu  na
materiale transparentnym i obróbkę w procesie RA-4 albo wydrukować obraz na foli drukarką
atramentową z jakością fotograficzną. Druga metoda jest szybsza, ale daje mniej trwały obraz.
Powinieneś  się  liczyć  z  tym,  Ŝe  wybór  metody  narzuca  dobór  sprzętu,  potrzebnych  mediów
i specyficzny  plan  działania.  Często  o  wyborze  procedury  decydują  moŜliwości  techniczne
naszego  aktualnego  sprzętu.  Pamiętaj,  Ŝe  stosunkowo  łatwo  jest  zbyt  duŜo  zainwestować

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w sprzęt,  który  nie  jest  później  odpowiednio  wykorzystywany  i szybko  traci  wartość
uŜytkową.  Planując  inwestycje,  trzeba  brać  pod  uwagę  długoterminowe  plany  i  własne
preferencje czy zainteresowania. MoŜesz specjalizować się w róŜnych dziedzinach fotografii,
które  wymagają  specyficznego  wyposaŜenia.  Nie  chodzi  tu  tylko  o rodzaj  aparatu
fotograficznego, lecz równieŜ o szereg dodatkowego, specjalistycznego sprzętu.

Do uprawiania szeroko rozumianej fotografii technicznej, zajmującej się fotografią

naukową, rejestracją w ultrafiolecie i podczerwieni, makrofotografią i mikrofotografią
niewątpliwie naleŜy się bardziej wyposaŜyć niŜ do wykonywania fotografii krajobrazowej
nawet z tradycyjnym aparatem wielkoformatowym.

Przy kaŜdym rodzaju fotografii mamy do dyspozycji następujący sprzęt fotograficzny:

Systemowe  aparaty  wielkoformatowe.  Są  największe  i  zajmują  najwięcej  czasu
przy obsłudze.  Praca  ta  jest  jednak  opłacalna,  poniewaŜ  daje  pełną  kontrolę
nad tworzonym  obrazem  i  najwyŜszą  jakość,  wynikającą  z  rejestrowanej  wielości
informacji wielkiego formatu materiału zdjęciowego. Połączone z techniką cyfrową mają
zastosowanie  w  fotografii  studyjnej.  Posługiwanie  się  nimi  wymaga  wiedzy,
doświadczenia i skupienia.

Aparaty średnioformatowe takŜe gwarantują wysoką jakość, wynikającą z cech
filmów zwojowych i moŜliwości stosowania techniki cyfrowej. Stosuje się je głównie
do fotografii uŜytkowej.

Wielostronne

konstrukcje

lustrzanek

mogą

mieć

szerokie

zastosowania.

Są szybkostrzelne i dają moŜliwość kontrolowania kadru do samego momentu otwarcia
migawki.

Aparaty  kompaktowe,  a  szczególnie  hybrydowe  dające  w wizjerze  elektronicznym
podgląd  (podobnie  jak  lustrzanki).  Coraz  częściej  wyposaŜone  są w dobrze  działające
funkcje przydatne w specyficznych okolicznościach.
W  pracy  fotograficznej  moŜna  stosować  kaŜdy  aparat,  który  zapewnia  załoŜoną  jakość

rejestrowanego obrazu. Masz więc do dyspozycji pełny wybór od prostych aparatów
kompaktowych po wielkoformatowe kamery.

Przy wyborze typu aparatu naleŜy kierować się moŜliwościami i wymaganą jakością.

Warto  pamiętać,  Ŝe  w  ostatecznej  ocenie  obrazu  nikt  nie  pyta  o  to,  jakim  aparatem
wykonano zdjęcie  –  wysokie  walory  wizualne  to  kompozycja,  zastosowany  światłocień
(gra świateł),  dobór  punktu  widzenia,  kadru,  tła,  przedstawienie  fotografowanego
obiektu w interesujący sposób.

Retusz

Musisz pamiętać, Ŝe widz moŜe mieć kontakt z Twoim zdjęciem w dowolnie długim

czasie,  pozwalającym  na  wielokrotne  przyglądanie  się  najdrobniejszym  szczegółom.
Ta moŜliwość  odróŜnia  obraz  ruchomy  od  nieruchomego.  Widz  nie  dostrzega  drobnych
niedociągnięć  w obrazie  filmowym,  poniewaŜ  nie  jest  w  stanie  zobaczyć  wszystkich
szczegółów w ograniczonym czasie. Liczy się pierwsze wraŜenie i wytworzony klimat.

W fotografii najczęściej oczekuje się obrazu najwyŜszej jakości. Aby ją zapewnić

popracuj  nad balansem  barw,  odcieniem  i  nasyceniem,  odpowiednim  wykadrowaniem,
kontrolą  ostrości.  KaŜdą  z  tych  cech  moŜesz  kontrolować  w  odpowiednim  momencie  cyklu
technologicznego  wybranej  metody  tworzenia  obrazu.  Końcowym  elementem  tej  pracy  jest
retusz zwany plamkowaniem. Nie ma znaczenia, czy obraz jest uzyskany metodą tradycyjną,
czy  cyfrową.  Jak  zapewne  pamiętasz,  od  początku  istnienia  fotografii  (1839)  retusz  oznacza
poprawiać  (z j. francuskiego).  Retuszowano  negatywy  wielkoformatowe,  łagodzono  zbyt
ciemne  (na negatywie  jasne)  cienie  obrazu  przez  zwiększenie  krycia.  W niektórych  okresach
aŜ do przesady  retuszowano  niedoskonałości  pozytywów,  domalowując  elementy  na  obrazie
(wykazując się brakiem smaku estetycznego).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Cała sztuka polega na tym, aby zastosowanie retuszu było umiarkowane, dyskretne

i niezauwaŜalne. Na pewno powinieneś więc oczyszczać mechaniczne uszkodzenia obrazu,
takie jak powiększone pyłki z negatywu (w formie białych plamek na obrazie analogowym)
lub gorące piksele (w formie bardzo jasnych punktów nie związanych z obrazem cyfrowym).

Retusz tradycyjny polega na ręcznym zamalowaniu błędu przy pomocy cieniutkiego

pędzelka specjalnym tuszem do retuszu. Pamiętaj o tym, aby starannie wybrać odcień tuszu.
Przy retuszu zdjęć barwnych powinieneś dobrać nie tylko odcień barwy, ale równieŜ jasność.
ś

eby retusz był naprawdę niewidoczny trzeba nabrać niezbędnej wprawy w dobieraniu tuszu

i umiejętności  posługiwaniu  się  pędzelkiem.  Najskuteczniejsze  jest  pojedyncze  dotknięcie
pędzelkiem  miejsca,  w  którym  znajduje  się  biała  plamka.  W  razie  konieczności  czynność
moŜna  powtórzyć.  Niestety,  pociąganie  pędzlem  po  fotografii  zawsze  daje  widoczny  ślad.
Dodatkową  trudność  sprawia  dobranie  odpowiedniej  ilości  tuszu.  Gdy  pędzel  jest  za  mocno
zwilŜony  tworzy  się  plamka  o  mocniejszym  konturze,  która  jest  równieŜ  widoczna.  Taki
retusz  nazywa  się  plamkowaniem  i  ogranicza  się  do  usunięcia  tylko  wad  mechanicznych
obrazu.

W fotografii cyfrowej, aby usunąć podobne błędy w obrazie, moŜesz uŜywać kilku

narzędzi  do  retuszu.  W  Adobe  Photoshop  CS2  są  to  stempel,  punktowy  pędzel  korygujący,
pędzel  korygujący  i  łatka.  Narzędzia  te  róŜnią  się  specyfiką  działania  i zastosowania.
Im częściej  będziesz  wszystkie  wykorzystywać,  tym  sprawniej  przeprowadzisz  konieczny
retusz. Zanim zaczniesz ćwiczyć z tymi narzędziami nie zapomnij zrobić kopi roboczej pliku.
MoŜesz równieŜ pracować nad retuszem obrazu na warstwie utworzonej z tła.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Dlaczego tak waŜne jest, aby ciągle aktualizować wiedzę na temat techniki obrazowania?

Od czego zaleŜy wybór techniki rejestracji obrazu?

Jakie znasz pojemności karty CF?

Jakie zastosowania mają systemowe aparaty wielkoformatowe?

Czym naleŜy się kierować przy wyborze typu aparatu?

Co oznacza pojęcie retusz?

Na czym polega retusz analogowy?

Jakie narzędzia stosuje się przy retuszu cyfrowym?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zaplanuj przebieg prac fotograficznych polegających na wykonaniu następującego

zlecenia: przygotować archiwalne odbitki czarno-białe do zamieszczenia na stronach
NaszaKlasa.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

zaplanować przebieg niezbędnych prac fotograficznych, zgodnie z poleceniem,

omówić pracę na forum grupy, zapisać wnioski.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z dostępem do Internetu.

Ćwiczenie 2

Wykonaj pracę fotograficzną polegającą na realizacji następującego zlecenia: wykonać

kopię zdjęcia czarno-białego i wydrukować. JeŜeli to moŜliwe, naleŜy usunąć ze zdjęcia ślady
nie związane z obrazem.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

dobrać optymalną technikę rejestracji obrazu,

wykonać kopię odbitki czarno-białej,

przeprowadzić cyfrowy retusz,

wydrukować zdjęcie,

przedstawić zdjęcie na forum grupy, zapisać wnioski.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

cyfrowy aparat fotograficzny,

−

skaner,

−

fotografia czarno-biała,

−

komputer PC z oprogramowaniem do obróbki zdjęć,

−

drukarka,

−

papier do drukowania.

Ćwiczenie 3

Przeprowadź tradycyjny retusz powiększenia czarno-białego, a następnie je opraw. JeŜeli

to moŜliwe, usuń ze zdjęcia ślady nie związane z przedstawionym obrazem fotograficznym.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przeprowadzić retusz fotograficzny,

oprawić zdjęcie,

zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

powiększenie czarno-białe,

−

pędzelek do retuszu,

−

tusz,

−

skalpel,

−

antyrama,

−

karton,

−

obcinarka.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

dobrać technikę rejestracji do rodzaju zdjęć?

zdefiniować kartę CF?

określić, od czego zaleŜy wybór aparatu do rejestracji?

rozróŜnić i wymienić jakie aparaty stosuje się w fotografii?

zdefiniować retusz fotograficzny?

przeprowadzić plamkowanie?

zastosować narzędzie pędzel korygujący?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Fotografowanie klasycznym aparatem fotograficznym

4.2.1. Materiał nauczania

Wykonywanie zdjęć aparatem fotograficznym w zaleŜności od tematu

Dobieranie odpowiedniego sprzętu fotograficznego jest trudnym zadaniem, z którym

będziesz  się  musiał  często  zmierzyć.  W  zaleŜności  od  tematu  zdjęcia  warto  jest  wybrać
taki sprzęt,  który  najlepiej  spełni  Twoje  oczekiwania.  JeŜeli  nie  będzie  on  dostosowany
do Twojej  osobowości  i  zainteresowań,  to  będziesz  odczuwał  niedosyt,  a tym  samym
nie będziesz mógł robić dobrych zdjęć.

Pomocą przy świadomym wyborze sprzętu moŜe być przegląd dwudziestu dziedzin pracy

fotograficznej

i przyporządkowane

cechy

aparatu

fotograficznego.

Pozwoli

Ci to uporządkować wiadomości oraz wykonywać zdjęcia ciekawe i przemyślane.

Architektura

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

moŜliwość wykonania zdjęć szerokokątnych

Dzieła sztuki

paralaksa

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

zdatność do zdjęć makrofotograficznych

Fotografia ogólna

synchronizacja błysku

szybka praca

moŜliwość stosowania obiektywów długoogniskowych

moŜliwość wykonania zdjęć szerokokątnych

Krajobrazy

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

Ludzie (ogólnie)

obiektyw o duŜej jasności

synchronizacja błysku

poręczność i masa

cicha praca

częstotliwość zdjęć

szybka praca

Makrofotografia

paralaksa

zdatność do zdjęć makrofotograficznych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Moda

obiektyw o duŜej jasności,

synchronizacja błysku

paralaksa

poręczność i masa

szybka praca

PodróŜe

synchronizacja błysku

poręczność i masa

cicha praca

szybka praca

Portret

synchronizacja błysku

paralaksa

szybka praca

Przemysł i technika

synchronizacja błysku

paralaksa

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

szybka praca

zdatność do zdjęć makrofotograficznych

moŜliwość wykonania zdjęć szerokokątnych

obiektyw o ekstremalnie szerokim kącie obrazowania

Przyroda (ogólnie)

synchronizacja błysku

najkrótszy czas otwarcia migawki

obiektywy o najdłuŜszej ogniskowej

paralaksa

poręczność i masa

cicha praca

częstotliwość zdjęć

szybka praca

zdatność do zdjęć makrofotograficznych

10.

moŜliwość stosowania obiektywów długoogniskowych

ReportaŜ i dokumentacja

obiektyw o duŜej jasności,

synchronizacja błysku

najkrótszy czas otwarcia migawki

obiektywy o najdłuŜszej ogniskowej

Reprodukcje

paralaksa

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

szybka praca

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sport

obiektyw o duŜej jasności,

synchronizacja błysku

najkrótszy czas otwarcia migawki

poręczność i masa

częstotliwość zdjęć

szybka praca

moŜliwość stosowania obiektywów długoogniskowych

Symbolika- kreacja

obiektyw o duŜej jasności,

synchronizacja błysku

poręczność i masa

szybka praca

Ś

rodki Ŝywności

paralaksa

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

szybka praca

Teatr i estrada

obiektyw o duŜej jasności,

synchronizacja błysku

cicha praca

szybka praca

Wnętrza

synchronizacja błysku

paralaksa

sterowanie perspektywą

ostrość i jakość odwzorowania

moŜliwość wykonania zdjęć szerokokątnych

obiektyw o ekstremalnie szerokim kącie obrazowania

Zwierzęta (ogólnie)

synchronizacja błysku

poręczność i masa

cicha praca

szybka praca

zdatność do zdjęć makrofotograficznych

moŜliwość stosowania obiektywów długoogniskowych

Zwierzęta dzikie na wolności

synchronizacja błysku

obiektywy o najdłuŜszej ogniskowej

poręczność i masa

cicha praca

częstotliwość zdjęć

szybka praca

moŜliwość stosowania obiektywów długoogniskowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Fotografowanie na materiale negatywowym i pozytywowym

Fotografując na materiałach tradycyjnych powinieneś pamiętać, Ŝe ewentualne błędy

w ekspozycji  będziesz  mógł  ocenić  dopiero  po  obróbce.  Wprawdzie  materiały  te  są opisane
określonymi cechami uŜytkowymi, głównie światłoczułością, ale warto zdawać sobie sprawę
z róŜnic  między  materiałem  negatywowym  i  diapozytywowym.  Polegają  one  na  odmiennej
budowie  tych  materiałów,  zupełnie  róŜnym  procesie  obróbki,  innym  ich  przeznaczeniu
czy kontraście.  Wielu  doświadczonych  fotografów  wychodzi  z  załoŜenia,  Ŝe lepsze  efekty
uzyskuje  się  na  negatywie  prześwietlonym  (+2/3  EV)  niŜ  niedoświetlonym.  Dlatego  obficiej
je naświetlają.  Inaczej  jest  z diapozytywami.  W  ich  przypadku  ciekawszy  efekt  daje  lekkie
niedoświetlenie  (-1/3  EV).  Uzyskujemy  wówczas  ciemniejsze,  głębokie  cienie  i nasycone
barwy w światłach (najjaśniejszych miejscach obrazu).

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Czym naleŜy się kierować wybierając sprzęt fotograficzny?

Jakie cechy aparatu przydają się przy wykonywaniu zdjęć reportaŜowych?

Jakie cechy aparatu wykorzystuje się przy wykonywaniu zdjęć portretowych?

Przy jakich zdjęciach waŜna jest moŜliwość sterowania perspektywą?

Jakie zdjęcia wymagają najkrótszego czasu otwarcia migawki?

Jakie znasz róŜnice między materiałem negatywowym i pozytywowym?

Jaki efekt daje lekkie niedoświetlenie diapozytywów?

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z danymi technicznymi dwóch modeli aparatów fotograficznych,

które wskaŜe Ci nauczyciel. Na podstawie informacji pozyskanych z róŜnych źródeł
(foldery, instrukcje obsługi, materiały reklamowe) zaproponuj najlepsze zastosowanie
dla tych aparatów. Uzasadnij swoje wskazania na forum grupy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

zapoznać się z materiałami dotyczącymi wskazanych przez nauczyciela modeli aparatów,

przygotować propozycję najlepszego zastosowania aparatów,

przedstawić propozycję na forum grupy i ją uzasadnić.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

czasopisma,

−

foldery,

−

materiały reklamowe.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Przygotuj własny plan zdjęciowy- obiekt, który chcesz sfotografować oraz oświetlenie.

Wykonaj dwa zdjęcia tradycyjnym aparatem fotograficznym. Pierwsze zdjęcia wykonaj
na jasnym, a drugie na ciemnym tle. Dobierz warunki ekspozycji przy pomocy światłomierza.
Pomocna będzie przy tym instrukcja obsługi Twojego aparatu fotograficznego. Wywołaj
negatyw. Wnioski przedstaw grupie. Zachowaj negatyw, poniewaŜ przyda Ci się do realizacji
kolejnych ćwiczeń.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować plan zdjęciowy,

wykonać zdjęcia, postępując zgodnie z instrukcją zawartą w poleceniu,

wywołać negatyw,

zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

analogowy aparat fotograficzny wraz z instrukcją obsługi,

−

film,

−

obiekt do fotografowania,

−

ródła światła,

−

koreks,

−

odczynniki do wywołania filmu.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić podstawowe róŜnice między materiałem negatywowym a
diapozytywowym?

wyjaśnić, co oznacza niedoświetlenie filmu?

dobrać najwaŜniejsze cechy aparatu fotograficznego do konkretnego
tematu zdjęciowego?

określić, jakie cechy powinien mieć aparat do wykonywania zdjęć
reportaŜowych?

określić, jakie cechy powinien mieć aparat do wykonywania zdjęć
architektury?

określić, jakie cechy powinien mieć aparat do wykonywania zdjęć
wnętrz?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Fotografowanie cyfrowym aparatem fotograficznym

4.3.1. Materiał nauczania

Organizacja pracy

Wykonywanie zdjęć cyfrowym aparatem fotograficznym to nie tylko samo

fotografowanie,  ale  takŜe  dodatkowe  czynności,  o  których  za  chwilę  przeczytasz.  JeŜeli
chcesz  uzyskać  najlepsze  zdjęcia  musisz  przede  wszystkim  dobrze  poznać  swój  aparat.
PomoŜe  Ci w tym  dołączona  do niego  instrukcja  obsługi,  którą  dobrze  jest  czytać  ze
zrozumieniem,  ćwiczyć  ustawienia i je utrwalać. Praca z cyfrowym aparatem fotograficznym
wymaga  uwzględnienia  wielu  etapów,  jakie  przechodzi  zdjęcie  od  jego  rejestracji
aŜ po ostateczny  wydruk.  Pozwolą  Ci  one  uporządkować,  a  tym  samym  usprawnić
wykonywane czynności.
1.

Etap przedrejestracyjny – obejmuje czynności, które powinieneś wykonać przed
fotografowaniem:

−

kalibracja – dostosowanie wszystkich urządzeń, jakich będziesz uŜywał, od aparatu,
skanera aŜ po drukarkę,

−

zarządzanie kolorem – wybór przestrzeni barw zazwyczaj pomiędzy sRGB, a Adobe
RGB 1998,

−

kontrola sprzętu i aparatu – wybranie przestrzeni barw, sprawdzenie lampy błyskowej,
baterii, obiektywów, filtrów, kart pamięci i innych akcesoriów,

−

system ewidencji kart pamięci – ilość, sposób ich identyfikacji, odróŜniania zapisanych
od pustych, a takŜe przechowywania,

−

plan - przewidywanie rodzaju wykonywanych zdjęć, warunków (dobór filtrów, lamp).

Rejestrowanie zdjęć- obejmuje czynności, które decydują o parametrach wykonywanej
fotografii:

−

wybierz RAW lub JPEG oraz poŜądaną jakość zdjęć,

−

dokonaj wyboru ustawień i wszystkich parametrów (m.in. pomiar światła, ostrość,
balans bieli, czułość ISO),

−

ustaw parametry modyfikacji obrazu (kontrast, ostrość, nasycenie, odcień skóry),

−

ustaw sposób nastawiania ostrości obiektywu na ręczny lub automatyczny
(AF w róŜnych obiektywach ma jeszcze dodatkowe funkcje),

−

znajdź najlepsze ustawienie ekspozycji posługując się histogramem,

−

korzystaj z podglądu na wyświetlaczu i przybliŜaj detale ujęcia, aby sprawdzić jakość,

−

zapisz na karcie pamięci w aparacie.

Transfer plików- moŜesz uŜyć:

−

kabla USB lub IEEE 1394 łączącego aparat z komputerem,

−

czytnika kart lub adaptera PCMCIA podłączanego do komputera.

Konwersja:

−

otwórz pliki w odpowiednim programie, np. Adobe Photoshop lub oprogramowaniu
dołączonym do aparatu, w przypadku plików RAW moŜna posłuŜyć się jedną z wielu
dostępnych aplikacji do konwersji, oferowaną przez inne firmy, np. Extensis Portfolio,
Adobe Lightroom,

−

przetwórz grupowo nazwy plików i folderu, uŜywając dobrego opisu, np. daty.

Przeglądanie i edycja:

−

najlepiej uŜyj programu Adobe Photoshop lub przeglądarki dostarczonej w komplecie
z aparatem,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

za pomocą Zadań i przetwarzania wsadowego zapisz zmiany, których być moŜe
będziesz musiał uŜyć do grupy zdjęć,

−

usuń fotografie, których na pewno nie planujesz zachować.

Początkowy backup:

−

staraj się mieć pliki obrazowe zawsze przynajmniej na dwóch róŜnych nośnikach,

−

załóŜ folder ze zdjęciami, które chcesz zachować,

−

przegraj oryginały na płytę CD lub DVD,

−

zrób następną kopię oryginałów, wykorzystując zewnętrzny napęd, np. dysk twardy
podłączony do złącza USB, Firewire (IEEE 1394) lub SATA.

Optymalizacja plików:

−

moŜesz  przechowywać  zdjęcia  w  wielkości  i  rozdzielczości,  jaką  posiada  aparat,
a przed  wykorzystaniem  zmieniać  wymiary  zgodnie  z  wymogami docelowymi (ciągle
się  uczysz  nowych  metod  obróbki  plików  cyfrowych,  dlatego  zachowywanie
przetworzonych jest błędem),

−

przed wykorzystaniem, w oprogramowaniu edycyjnym sprawdź histogram zdjęcia
i popracuj

nad

balansem

barw,

odcieniem

nasyceniem,

odpowiednim

wykadrowaniem, oczyszczeniem zdjęcia i innymi niezbędnymi zabiegami,

−

sprawdź poziomy, krzywe i kolory (odcień i nasycenie, balans kolorów),

−

przygotuj zdjęcia w rozdzielczości dla zastosowań internetowych i w średniej
kompresji JPEG, co spowoduje przyspieszenie ładowania obrazów na ekranie,

−

staraj się uŜywać zoptymalizowanych wersji JPEG swoich obrazów dla sieci www oraz
e-maili,

−

do wydruków najlepiej stosuj zoptymalizowane pliki TIFF.

Przechowywanie i archiwizacja:

−

do zarządzania plikami najlepiej stosować specjalne oprogramowanie, mogą to być
programy dołączone w komplecie z aparatem, które spełniają zadanie przeglądarek
zdjęć, np. Canon File Viewer,

−

na rynku dostępnych jest kilka programów nadających się do wyszukiwania
i zarządzania plikami, np. View Media Pro, Extensis Portfolio, Adobe Lightroom
Picasa.

Efekt końcowy, czyli wydruk zdjęć:

−

naleŜy wypracować regułę postępowania z profilami ICC,

−

waŜne, aby posiadać najnowsze wersje profili dla typów papieru,

−

niektórzy stosują wyostrzanie obrazu zaraz po zamianie wymiaru w Photoshopie,
a przed wykonaniem wydruku,

−

trzeba sprawdzić, czy drukarka jest skalibrowana, a jej głowice drukujące czyste,

−

konieczna jest ochrona wydrukowanych prac przed uszkodzeniem [7, s. 83–88].

Specyfika fotografowania aparatem cyfrowym

Znasz juŜ zasady fotografowania technikami tradycyjnymi i potrafisz dobrać odpowiedni

rodzaj  sprzętu  do  wykonywanego  zdjęcia.  Wiesz  równieŜ  doskonale,  Ŝe coraz  bardziej
popularne  staje  się  stosowanie  fotografii  cyfrowej.  Powinieneś  więc  opanować  zasady
rejestracji  obrazu  cyfrowego.  Wybór  trybu  zapisu  wynika  z  realizowanego  tematu  zdjęć.
Przy szybkich  zdjęciach  reportaŜowych  (np.  sportowych),  w  trudnych  warunkach
oświetleniowych  (np.  koncert  rockowy)  powinieneś  wybrać  wysoką  czułość  i JPEG.
Wszędzie tam,  gdzie  są  lepsze  warunki  ekspozycji  warto  stosować  RAW.  Tryb  rejestracji
zdjęć  RAW jest  najwaŜniejszą  funkcją  aparatu  cyfrowego.  Pomijając  typowe  zdjęcia
okolicznościowe (wszelkie rejestracje do albumu rodzinnego) dla uzyskania najlepszej jakości

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zawsze  naleŜy  uŜywać  RAW  i  czułości  100  ISO.  Aplikacja  Capture  One  Pro  jest  wysoko
oceniana przez uŜytkowników. UmoŜliwia pobieranie i konwersję plików RAW z wszystkich
urządzeń  DSLR  (cyfrowe  lustrzanki)  i  P&S  (aparaty  najprostsze  typu  point-and-shoot).
Pozwala  równieŜ  na dobór  odpowiedniej  interpolacji  do  uzyskana  jak  najlepszego  efektu
konwersji do plików JPEG i TIFF. Aplikacja wspiera równieŜ standardy Exif i IPCT w pełni
współpracując z aparatami firm Canon, Nikon, Fuji, Olympus, Pentax i Minolta.

Dobranie warunków ekspozycji w aparacie cyfrowym i analogowym przeprowadza się

podobnie.  RóŜnica  polega  na  tym,  Ŝe po wykonaniu  zdjęcia  aparat  cyfrowy  typu  lustrzanka
oraz  typu  kompaktowego  wyświetla  obraz  na  wyświetlaczu  ciekłokrystalicznym.  Oceniając
ten obraz  warto  zmienić  przyzwyczajenie  i nie  dopatrywać  się  maksymalnej  wierności
tonalnej  z fotografowanym  motywem.  Z powodów  konstrukcyjnych  matrycy  aparatu
cyfrowego  im jaśniejszy  jest  rejestrowany  obraz,  tym  lepszą  ma  jakość  (niŜszy  poziom
szumów). Z tego powodu warto tak dobierać ekspozycję, aby wykres przedstawiający jasność
pikseli  obrazu,  zwany  histogramem  układał  się  moŜliwie  blisko  prawej  strony.  Stosując  tą
zasadę  przy kaŜdym  temacie  zdjęciowym  moŜe  się  okazać,  Ŝe podczas  fotografowania
ciemnych  motywów  na ciemnym  tle  uzyskamy  obraz  tonalnie  zbyt  jasny.  NaleŜy  jednak
pamiętać,  Ŝe w programie  edycyjnym  tonalność  obrazu  doprowadzimy  do  oczekiwanej,  nie
tracąc tym samym wysokiej jakości obrazu (niski poziom szumów). JeŜeli taki ciemny motyw
sfotografujemy w sposób standardowy, to uzyskamy obraz tonalnie zgodny z oczekiwaniami,
lecz gorszej jakości- o podwyŜszonym poziomie szumów.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie etapy przechodzi zdjęcie od rejestracji do wydruku?

Na czym polega kalibracja urządzeń?

Jakie parametry decydują o jakości wykonywanej fotografii?

Co umoŜliwia transfer plików z aparatu do komputera?

Gdzie wykorzystuje się programy: Adobe Photoshop, Extensis Portfolio, Adobe
Lightroom?

Dlaczego naleŜy stosować początkowy backup?

W jakim celu naleŜy stosować optymalizację plików?

Jakie programy wykorzystuje się do zarządzania plikami?

Od czego zaleŜy wybór trybu zapisu zdjęć?

10.

Jakie programy stosuje się do konwersji plików RAW?

11.

Czym róŜni się dobieranie warunków ekspozycji w aparacie analogowym i cyfrowym?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przygotuj plan zdjęciowy. Ustaw nieduŜy bukiet kwiatów w wazonie i dobierz tło.

Wykonaj serię zdjęć nie zmieniając kadru i ustawień aparatu poza trybem zapisu i róŜnymi
ustawieniami jakości. Na monitorze komputera porównaj i oceń jakość rejestrowanych
szczegółów wykonanych zdjęć. Zapisz wnioski.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować plan zdjęciowy,

wykonać zdjęcia, postępując zgodnie z instrukcją zawartą w poleceniu,

wprowadzić dane do komputera,

porównać i ocenić efekty pracy na forum grupy, zapisać wnioski.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

wazon z kwiatami,

−

cyfrowy aparat fotograficzny,

−

ródła światła,

−

tło,

−

komputer z odpowiednim oprogramowaniem.

Ćwiczenie 2

Przygotuj plan zdjęciowy. Ustaw nieduŜy obiekt zdjęciowy i dobierz tło. Wykonaj serię

zdjęć nie zmieniając kadru i ustawień aparatu poza formatem obrazu. Porównaj i oceń
szybkość pracy aparatu przy ustawieniu zdjęć seryjnych. Zapisz wnioski.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować plan zdjęciowy,

wykonać serię zdjęć, postępując zgodnie z instrukcją zawartą w poleceniu,

ocenić szybkość pracy aparatu, zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

obiekt zdjęciowy,

−

cyfrowy aparat fotograficzny,

−

ródła światła,

−

tło.

Ćwiczenie 3

Wykonaj trzy zdjęcia zmieniając kolejno czułość detektora obrazu w zakresach:

1. zdjęcie –  moŜliwie  najniŜsza  wartość  czułości,  2.  zdjęcie  –  średnia  wartość  czułości,
3. zdjęcie  –  maksymalna  wartość  czułości.  Przygotuj  plan  zdjęciowy.  Ustaw  nieduŜy  obiekt
zdjęciowy  i  dobierz  tło.  Wykonaj  serię  zdjęć nie zmieniając kadru. Na monitorze komputera
porównaj i oceń jakość rejestracji szczegółów wykonanych zdjęć. Zapisz wnioski.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować plan zdjęciowy,

wykonać serię zdjęć, postępując zgodnie z instrukcją zawartą w poleceniu,

ocenić szybkość pracy aparatu, zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

obiekt zdjęciowy,

−

cyfrowy aparat fotograficzny,

−

ródła światła,

−

tło,

−

komputer z odpowiednim oprogramowaniem.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, jakie czynności naleŜy wykonać przed fotografowaniem
aparatem cyfrowym?

przeprowadzić konwersję plików?

określić, na czym polega optymalizacja plików?

wymienić programy stosowane do archiwizacji pików?

wydrukować przetworzone zdjęcie?

wymienić tryby rejestracji plików?

zdefiniować histogram?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Obróbka chemiczna materiałów fotograficznych

4.4.1. Materiał nauczania

Obróbka materiałów negatywowych czarno-białych

Niemal kaŜdy fotograf zaczynał swoją przygodę z fotografią od samodzielnego

wywoływania  czarno-białych  filmów.  MoŜliwe,  Ŝe  Ty  równieŜ  masz  juŜ  za  sobą  pracę
z koreksem w domowych warunkach (w ciemni, stworzonej specjalnie do tego właśnie celu).
Aktualnie w laboratoriach fotograficznych coraz rzadziej przeprowadza się tradycyjną czarno-
białą  obróbkę.  Ze  względu  na coraz  niŜszą  popularność  procesu  czarno-białego  i trudności
z prowadzeniem  tego  procesu  w małym  laboratorium  producenci  filmów  oferują  szczególny
film  czarno-biały.  Po  naświetleniu  wywołuje  się  go  w  standardowym  procesie  barwnych
negatywów C-41 (nie moŜna go wywoływać w tradycyjnych wywoływaczach czarno-białych).
Uzyskany obraz jest barwnikowym negatywem czarno-białym. Wywoływanie filmów czarno-
białych  w koreksie  prowadzą  zapaleńcy  fotografii  w warunkach  domowych,  a laboratoria
przyjmują taki film do obróbki na ogół niechętnie.

Przebieg czynności wywołania filmu czarno-białego:

wyjęcie filmu z kasetki i włoŜenie go do koreksu w warunkach ciemniowych,

ustalenie temperatury wywoływacza i zalecanego czasu wywołania,

przeprowadzenie obróbki (wywoływanie, płukanie, utrwalanie, płukanie końcowe),

wysuszenie filmu.
Istnieje kilka typów wywoływaczy, a ich wybór zaleŜy od zaleceń producenta filmu

oraz osobistych preferencji, potrzeb i oczekiwań (kontrastowość, ziarnistość). Podstawowy
czas obróbki podany jest na opakowaniu.

Obróbka chemiczna barwnych negatywów

W warunkach domowej fotociemni moŜesz samodzielnie wywoływać materiały

negatywowe czarno-białe. Barwne materiały negatywowe i diapozytywowe wymagają jednak
specyficznych  warunków,  które  moŜe  zapewnić  profesjonalne  laboratorium  fotograficzne.
Proces obróbki materiałów barwnych odbywa się według procedury, opracowanej przez firmę
Kodak,  oznaczonej  symbolem  C-41,  w  temperaturze  37,8ºC.  Proces  prowadzony
jest w maszynach,  które  kontrolują  stabilność  temperatury,  czas  obróbki  i gwarantują
cyrkulację roztworów roboczych w trakcie obróbki.

Kolejność kąpieli w trakcie procesu:

−

wywoływanie, oznaczenie kąpieli CD,

−

wybielanie - BL,

−

utrwalanie - FX,

−

stabilizowanie - ST,

−

suszenie.
Cały proces odbywa się automatycznie, a o wszelkich awariach czy kłopotach maszyna

informuje  obsługę.  W  związku  z tym  praca  laboranta  ogranicza  się  do  podania  negatywu
do maszyny  i odebrania  filmu  po obróbce  oraz  konfekcjonowania.  W  takcie  pracy  maszyna
kontroluje  i  w  razie  potrzeby  wymaga  uzupełnienia  zbiorników  zapasowych,  regeneracji
poszczególnych  kąpieli,  oraz  opróŜnienia  zbiorników  zuŜytych  chemikaliów.  Maszyny
nie wymagają podłączenia do kanalizacji, więc laborant przenosi płyny robocze w zbiornikach
do przeznaczonego dla nich pomieszczenia. Jak mogłeś zauwaŜyć, proces obróbki chemicznej
barwnych  materiałów  negatywowych  jest  tak  dalece  zautomatyzowany,  Ŝe  ingerencja
człowieka ograniczona jest do minimum.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Obróbka chemiczna barwnych slajdów

Proces odwracalny z oznaczeniem E-6 jest procesem wysokotemperaturowym

(38ºC±0,3ºC) i moŜe być realizowany w maszynach o róŜnej konstrukcji. RóŜnice te wynikają
z wielkości maszyny i materiału światłoczułego, jaki mogą wywoływać. Powinieneś poznać
dwa główne typy maszyn:

−

maszyny bezdotykowe (ramowe), w których wywoływany materiał nie ma Ŝadnego
kontaktu z maszyną, jest przenoszony z tanku do tanku i zanurzany w roztworach;

−

maszyny

przeciągowe,

gdzie

film

przyklejony

lidera

jest

prowadzony

przez poszczególne tanki i przesuwa się przez maszynę po wałkach.
Proces E-6 jest bardziej złoŜony od C-41 i procesor wymaga podłączenia wody

do płukania obrabianych filmów.

Przebieg procesu E-6:

−

pierwszy wywoływacz FD,

−

płukanie,

−

roztwór odwracający (zadymiający) RE,

−

wywoływacz barwny CD,

−

wybielacz BL,

−

utrwalacz FX,

−

płukanie końcowe,

−

suszenie.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie filmy wywołuje się w procesie C-41?

Na czym polega wywołanie filmu czarno-białego?

Jakie znasz modyfikacje procesu C-41?

W jakich temperaturach odbywa się proces obróbki materiałów barwnych?

Na czym polega automatyzacja procesu C-41?

Jakie oznaczenie ma wysokotemperaturowy proces odwracalny do slajdów?

W jakich maszynach wywołuje się proces E-6?

Jakie etapy ma proces E-6?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wywołaj w koreksie czarno-biały film zwojowy (typ 120). Zaprezentuj swoją pracę

nauczycielowi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować stanowisko pracy w ciemni fotograficznej,

wywołać czarno-biały film zwojowy,

przedstawić swoją pracę nauczycielowi i grupie, zapisać wnioski.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

czarno-biały film zwojowy (typ 120),

−

koreks,

−

zestaw chemikaliów do obróbki.

Ćwiczenie 2

Wywołaj w procesorze barwny film odwracalny. Zaprezentuj swoją pracę nauczycielowi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować stanowisko pracy,

wywołać film w procesorze,

przedstawić pracę nauczycielowi i grupie, zapisać wnioski.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

barwny film odwracalny,

−

zestaw chemikaliów do obróbki,

−

procesor wraz z instrukcją obsługi.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wywołać film czarno-biały?



wymienić przebieg czynności wywołania filmu czarno-białego?



wymienić kolejność kąpieli procesu C-41?



określić, na czym polega praca laboranta obsługującego maszynę do
obróbki barwnych negatywów i diapozytywów?



wymienić róŜnice między procesem C-41 i E-6?



wymienić przebieg procesu E-6?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Kopiowanie materiałów pozytywowych

4.5.1. Materiał nauczania

Wykonywanie czarno-białej odbitki

RozróŜniamy dwa rodzaje odbitek czarno-białych: stykowe i powiększenia. Odbitka

stykowa ma dokładnie wielkość negatywu, z którego została wykonana i posiada większość
jego dobrych i złych właściwości. Odbitki stykowe wykonuje się za pomocą kopioramki lub
kopiarki.

Powiększenie jest większe od negatywu, z którego się je wykonuje. Na powiększenie

moŜna w duŜej mierze wpływać i w znacznym stopniu korygować niepoŜądane cechy
negatywu. Powiększenia wykonuje się powiększalnikiem na pozytywowym papierze czarno-
białym.

Poza wymienionymi róŜnicami, obróbka odbitek stykowych i powiększeń jest taka sama.

Przeprowadza się ją w temperaturze 20ºC.

Etapy pracy przy wykonywaniu stykówek i powiększeń:

−

przygotowanie,

−

naświetlanie,

−

wywoływanie,

−

przerywanie,

−

utrwalanie,

−

płukanie,

−

suszenie.
Powinieneś pamiętać, Ŝe od momentu wyjęcia papieru z opakowania ochronnego

do połowy czasu procesu utrwalania moŜesz korzystać wyłącznie z ochronnego oświetlenia
ciemniowego, dobranego do typu papieru.

Wykonywanie czarno-białego powiększenia

W trakcie wykonywania czarno-białych powiększeń powinieneś pamiętać o stosowaniu

się  do konkretnych  wytycznych.  Pierwszym  warunkiem  do  uzyskania  dobrej  kopii
powiększenia  jest  czysty  negatyw  o  prawidłowej  gęstości  i  właściwym  kontraście.  Drugim
warunkiem jest wybór papieru o gradacji odpowiedniej do kontrastowości negatywu. Trzecim
jest prawidłowe  nastawienie  ostrości  obrazu  przy  otwartym  obiektywie  powiększalnika.
Czwartym  warunkiem  do  uzyskania  dobrej  kopii  powiększenia  jest  prawidłowe  naświetlenie
papieru.  Kolejnym  warunkiem  jest  zachowanie  czasu  i  temperatury  wywoływania  odbitki
w granicach  zalecanych  przez  producenta  danego  typu  papieru.  Spełnienie  tych  wszystkich
wymagań  powinno  być  wystarczające  do  uzyskania  przez  Ciebie  czarno-białego
powiększenia, z którego będziesz zadowolony.

WyposaŜenie do sporządzania czarno-białych odbitek

Do sporządzania czarno-białych odbitek potrzebne Ci będzie określone wyposaŜenie.

Zalicza się do niego: kopiarka lub kopioramka, powiększalnik, maskownica, kuwety, płuczka,
przyrząd do nastawiania ostrości, szczypce.
1.

Kopiarka albo kopioramka. Stosuje się ją przede wszystkim do sporządzania wglądówek,
ułatwiających  identyfikację,  katalogowanie  i  archiwizacje  negatywów.  Najczęściej
odbija się  wszystkie  negatywy  danej  rolki  w  odcinkach  po  6  (małoobrazkowych)
lub po 3 w formacie  6x6.  Odcinki  te  układa  się  jeden  przy  drugim  na  arkuszu  papieru
fotograficznego 18x24 cm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Powiększalnik. Urządzenie do rzutowania powiększonego obrazu na płaszczyznę. Jego
głównymi elementami budowy są:

−

stabilna podstawa,

−

kolumna,

−

latarnia,

−

arówka mleczna specjalnego typu,

−

kondensor,

−

ramka negatywowa,

−

obiektyw.

Powiększalniki mogą być dostosowane do róŜnej wielkości negatywów, ale naleŜy pamiętać,
Ŝ

e w Ŝadnym nie zmieści się negatyw o formacie większym od załoŜonego przez

konstruktorów. MoŜna natomiast uŜywać negatywów mniejszych.
3.

Maskownica. SłuŜy do zapewnienia płaskiego połoŜenia papieru w płaszczyźnie ostrości.

Kuwety do obróbki chemicznej. Są to pojemniki, w których przeprowadzana jest obróbka
chemiczna.

Płuczka. Jest to zbiornik podłączony do sieci wodociągowej, który zapewnia przepływ
ś

wieŜej wody płuczącej do wykonanych zdjęć.

Przyrząd do nastawiania ostrości. Najlepsze są przyrządy tak silnie powiększające obraz,
Ŝ

e moŜna nastawić ostrość na poszczególne ziarna negatywu.

Szczypce. SłuŜą do chwytania odbitek, poruszania nimi i przenoszenia do kolejnej
kąpieli. Powinieneś pamiętać, Ŝe kaŜda kąpiel wymaga oddzielnych szczypiec.

Ręczne wykonywanie barwnych odbitek na papierze

KaŜdy, kto samodzielnie wykonuje powiększenia czarno-białe, moŜe się teŜ nauczyć

podobnej  pracy  w  pracowni  barwnej.  Istnieje  duŜe  podobieństwo  obu  procesów  i  moŜna
powiedzieć,  Ŝe  w ogólnych  zarysach  pokrywają  się  one  ze  sobą.  RóŜnicą  w  obu  procesach
nie jest  jednak  wyłącznie  długość  naświetlenia.  Na  pozytyw  barwny  przenosi  się
nie tylko wartości  tonalne,  ale  takŜe  odcienie  barw.  NaleŜy  doprowadzić  do  właściwych
wzajemnych  proporcji  trzy  barwy  podstawowe:  Ŝółtą,  purpurową  i  niebieskozieloną  w  taki
sposób, aby uzyskać oczekiwane oddanie barw. Najdokładniej moŜna przeprowadzić korekcję
(usuwanie  dominanty)  pracując  powiększalnikiem,  wyposaŜonym  w  głowicę  barwną
o bezstopniowo  nastawianej  filtracji.  W zaleŜności  od  producenta,  gęstości  filtracji
poszczególnych filtrów na głowicy podaje się najczęściej w wartościach densytometrycznych.
Szybkie  usunięcie  dominanty  wymaga  metodycznych  prób  i dla  ułatwienia  obliczeń  naleŜy
kaŜdą  próbę  opisywać  wartościami  uŜytych  filtrów.  Dobrze  jest,  gdy  wypracujesz  sobie  taki
system  pracy,  w  którym  zapis  filtracji  domyślnie  będzie  oznaczał  konkretny  układ  barw.
W związku  z tym  zapis  Y40 M60  C-  oznacza  40  jednostek  gęstości  filtru  Ŝółtego,
60 purpurowego  i 0 niebieskozielonego.  Z zasady  stosuje  się  maksymalnie  tylko  dwie  barwy
filtrów,  a  wartość  trzeciego  jest  równa  zero.  NaleŜy  pamiętać,  Ŝe uŜywanie  trzech  filtrów
jednocześnie jest błędne.

Reguły postępowania:

−

dominantę barwną pozytywu usuwamy filtrem o tej samej barwie,

−

barwy filtrów nie odpowiadające jednej z trzech barw podstawowych moŜna otrzymać
ze zsumowania filtrów o dwóch barwach podstawowych,

−

aby dominanta zniknęła gęstość filtracji korekcyjnej musi się równać gęstości dominanty.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela 1 zasada stosowania filtrów korekcyjnych

Barwa dominanty

jeśli były uŜyte, zmniejszyć
gęstość filtrów

albo zwiększyć gęstość filtrów

niebieska
zielona
czerwona
Ŝ

ółta

purpurowa
niebieskozielona

ółty

purpurowy
niebieskozielony
purpurowy+niebieskozielony
Ŝ

ółty+niebieskozielony

ółty +purpurowy

purpurowy+niebieskozielony
Ŝ

ółty+niebieskozielony

ółty+purpurowy

ółty

purpurowy
niebieskozielony

[opracowanie autorskie]

Podczas zmieniania filtracji naleŜy odpowiednio dostosować czas naświetlania. Przy

ustalaniu wstępnych wartości czasu naświetlania pomocna moŜe być zasada:

UŜywając filtrów: purpurowego i niebieskozielonego naleŜy przedłuŜyć czas naświetlania

następująco: przy zmianie o 10 jednostek filtru- dodajemy 10% czasu.

UŜywając filtrów: Ŝółtego naleŜy przedłuŜyć czas naświetlania następująco: przy zmianie

o 40 jednostek filtru- dodajemy 10% czasu.

Wykonywanie barwnych odbitek na papierze w automatycznych procesorach

Współczesne urządzenia do obróbki zdjęć pozytywowych są coraz bardziej nowoczesne

i wielofunkcyjne. Łączą w sobie technikę analogową i cyfrową. Na rynku funkcjonują
maszyny róŜnych producentów, na przykład Didital Minilab Frontier firmy FUJIFILM czy
Noritsu.

Maszyna Noritsu QSS 3300 typu print-skan jest wielofunkcyjnym automatem

naświetlającym  obraz  z  wielu  nośników  na  papier  fotograficzny  za pomocą  precyzyjnej
głowicy  LED.  Ma wbudowany  skaner,  który  analizuje  w świetle  przechodzącym  zarówno
negatywy  jak i diapozytywy,  oraz  posiada  uniwersalny  czytnik  wszelkich  elektronicznych
nośników  pamięci.  Laborant  moŜe  przeprowadzić  indywidualną  korektę  kontrastu,  jasności,
ostrości, gęstości, balansu barw i nasycenia. Po zatwierdzeniu poprawek dane przenoszone są
do  sekcji  printera,  gdzie  linia  po linii,  wkopiowywane  są  na  papier  podawany  z rolki.
Następnie  odcięty  arkusz  papieru  zostaje  poddany  obróbce  chemicznej  w  procesie
pozytywowym  RA-4.  Jest to typowy  proces  wysokotemperaturowy  trzykąpielowy,  bez
płukania  w  bieŜącej  wodzie.  Kąpiele  to wywoływacz  (CD),  wybielacz-utrwalacz  (BL-FIX)
i stabilizator  (St).  Po  wywołaniu  maszyna  suszy  odbitki  i umieszcza  na  sortowniku
w kolejności wykonanych zleceń.

Obsługa takiej maszyny jest wysoce zautomatyzowana. Posiada ona system

samoczyszczący, który codziennie, po zakończonej pracy, obmywa elementy ruchome
wystające z roztworów roboczych, (wałki, zwrotnice) na których często krystalizują się osady.
Raz w tygodniu naleŜy wyjąć prowadnice z wałkami, tzw. raki i starannie opłukać z wszelkich
osadów, pod bieŜącą wodą. RównieŜ sektor papierowy raz na tydzień lub dwa naleŜy oczyścić
przy pomocy odkurzacza, poniewaŜ przy cięciu wstęgi papieru wytwarza się pył, który tworzy

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

osady i powoduje ślizganie się papieru na podajniku. Pamiętaj o tym, aby pracując z tego typu
maszynami korzystać z instrukcji obsługi.

Obróbka chemiczna papierów barwnych

Papiery obrabia się w zestawach chemikaliów odnośnego producenta, gdyŜ to gwarantuje

właściwe wywołanie. UŜycie chemikaliów innego pochodzenia nie zawsze prowadzi
do zadowalających wyników. Współczesny proces pozytywowy przeprowadza się według
obróbki

oznaczonej

RA-4

Jest

proces

wysokotemperaturowy

i powinien

być przeprowadzony w całkowitej ciemności, dlatego obróbka w kuwetach jest nieefektywna
i zbyt mało dokładna.

Przebieg procesu RA-4:

−

wywoływanie CD,

−

wybielanie- utrwalanie BL-FX.
Całkowity czas obróbki razem z płukaniem trwa 3 minuty.
Pomocny moŜe być procesor, który zapewnia stabilizowanie temperatury i czasu procesu.

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Czym róŜnią się odbitki stykowe od powiększeń?

Na jakim papierze naświetla się powiększenia?

Jakie są etapy pracy przy wykonywaniu stykówek i powiększeń?

Jakie warunki naleŜy spełnić, aby otrzymać czarno-białe powiększenia?

Jakie wyposaŜenie jest potrzebne do sporządzania czarno-białych odbitek ?

Do czego słuŜy kopiarka?

Na czym polega korekcja barw?

Co oznacza zapis Y50 M80 C-?

Jakie znasz urządzenia do obróbki zdjęć pozytywowych?

10.

Czym charakteryzuje się proces RA-4?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj kopię stykową filmu czarno-białego. Zaprezentuj swoją pracę nauczycielowi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować stanowisko pracy w ciemni,

wykonać kopię stykową,

przedstawić swoją pracę nauczycielowi i grupie, zapisać wnioski.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

wywołany negatyw,

−

kopiorama,

−

papier,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

odczynniki do wywołania papieru,

−

kuwety.

Ćwiczenie 2

Wykonaj barwne, korekcyjne powiększenie negatywu barwnego przy pomocy

powiększalnika z głowicą filtracyjną. Zaprezentuj swoją pracę nauczycielowi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

przygotować stanowisko pracy w ciemni,

wykonać korekcyjne powiększenie negatywu barwnego,

zaprezentować pracę nauczycielowi, zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

negatyw barwny,

−

powiększalnik z głowicą filtracyjną,

−

maskownica,

−

procesor wraz z instrukcją obsługi,

−

papier barwny.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

wymienić róŜnice między stykówkami i powiększeniami?



określić etapy pracy przy wykonywaniu stykówek i powiększeń?



wykonać czarno-białe powiększenie?



określić, jakie wyposaŜenie jest potrzebne do sporządzania czarno-
białych odbitek ?



zastosować filtry korekcyjne?



wymienić urządzenia do obróbki zdjęć pozytywowych?



wymienić etapy procesu pozytywowego barwnego?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6. Wykonywanie wydruków z plików graficznych

4.6.1. Materiał nauczania

Wydruki z plików graficznych

Poznałeś juŜ główne zasady wykonywania róŜnego rodzaju odbitek i powiększeń

przy wykorzystaniu  technik  tradycyjnych.  Teraz  dowiesz  się,  na czym  polega  uzyskiwanie
wydruków  z plików  graficznych,  czyli  przy  pomocy  techniki  cyfrowej.  Jak  kaŜdy  materiał
wizualny,  odbitki  fotograficzne  ogląda  się  w  zasadzie  z  pewnej  odległości.  Jeśli  patrzymy
z bliska,  tylko  najwyŜszej  jakości  odbitki  pozostaną  nieskazitelne,  bez widocznego  ziarna,
czyli drobinek  atramentu.  Z pewnego  oddalenia  −  powiedzmy  na wyciągnięcie  ręki-  oko
ludzkie  nie potrafi  dostrzec  słabszej  jakości  wydruku.  Dzieje  się  tak  dlatego,  gdyŜ  odległość
powoduje  zatarcie  granic  pomiędzy  poszczególnymi  kroplami  atramentu,  czy  pikselami,
optycznie  łącząc  je ze sobą.  WraŜenie  jakości  obrazu  związanie  jest  z  odległością,  z  jakiej
obraz oglądamy. DuŜe wydruki atramentowe czy bilboardy reklamowe nie mają aŜ tak ostrego
obrazu, jak wysokojakościowe fotografie, zamieszczane w kolorowych magazynach.

Wybór drukarki

Do komputera moŜna podłączyć trzy rodzaje drukarek kolorowych. Najbardziej

popularne są drukarki atramentowe. Drukarki laserowe są szybsze i czyściej drukują tekst niŜ
przeciętne atramentowe, ale na ogół gorzej sprawują się przy drukowaniu zdjęć. Trzeci typ to
drukarki sublimacyjne. W czasie drukowania następuje wyparowanie z kolorowej taśmy
barwnika, który przenika na specjalny papier. Metoda ta daje rezultaty najbardziej
przypominające tradycyjną fotografię, ale nie nadaje się do drukowania tekstu.

Powstawanie wydruku

Wykonanie bardzo dobrego zdjęcia cyfrowego to jedynie połowa sukcesu. NaleŜy jeszcze

zrobić  jego  wydruk,  a  to  jest  czasochłonne  i  wymaga  pracy.  Definicja  dobrej  odbitki
fotograficznej  jest  taka  sama  zarówno  dla  cyfrowej,  jak  i  tradycyjnej  fotografii.  Polega
na przedstawieniu bogactwa i róŜnorodności odcieni pomiędzy obszarami najgłębszych czerni
i najczystszych  bieli.  Szczegóły  powinny  być  dobrze  widoczne  na  całym  obszarze  zdjęcia,
a główny  motyw  uwydatniony.  Obrazy  słabej  jakości  charakteryzuje  ograniczony
i przytłumiony  zakres  odcieni,  nie  uwydatniają  motywu,  a  detale  skrywają  w  głębokich
cieniach lub znikają w wypalonych światłach.

Drukarka atramentowa cieszy się największą popularnością wśród zajmujących się

fotografią cyfrową. Korzysta ona z procesu rastrowania, stosując atramenty o barwach
CMYK. Tworzony przez nią wydruk barwny powstaje z milionów drobnych kropelek koloru
ułoŜonych w róŜnych odstępach od siebie, a oglądane z pewnej odległości mikroskopijne
cząstki atramentu łączą się ze sobą, dając wraŜenie ciągłych barw.

Słowo rozdzielczość wydruku określa faktyczną liczbę kropelek atramentu rozpylanych

na nośniku  obrazu,  wyraŜoną  w  punktach  na  cal  (dpi),  na  przykład  300dpi,  1440dpi
lub 2880dpi.  Im  większa  jest  ta  liczba,  tym  doskonalsze  i  bardziej  realistyczne  są  wydruki.
W oprogramowaniu  drukarki  rozdzielczość,  rodzaj  papieru  czy  balans  kolorów  określają
fabryczne  ustawienia,  mające  decydujący  wpływ  na  jakość  wydruku.  Niezadowalające
rezultaty  moŜemy  uzyskać,  gdy  na przykład  przez  pomyłkę  wybierzemy  niewłaściwy  rodzaj
papieru.

Modele drukarek mogą mieć róŜne opcje, takie jak drukowanie: bez obramowania,

dwustronne, z dopasowaniem do strony, wielu stron na arkusz, plakatu, znaku wodnego,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

na nośnikach specjalnych, na papierze o zdefiniowanych własnych rozmiarach, plików RAW,
stron internetowych, etykiet do dysków CD i DVD. NajwyŜszą jakość wydruku uzyskasz, jeśli
będziesz często kontrolować stan drukarki. Pamiętaj o tym, aby sprawdzać dysze głowicy
drukującej, oczyszczać głowice drukujące, wyrównywać głowice drukujące, aktualizować
oprogramowanie. Szczegóły znajdziesz w instrukcji i pomocy.

Drukując z programu edycyjnego, np. Adobe Photoshop powinieneś wybierać druk

z podglądem,  poniewaŜ  pozwala  on  skontrolować format druku i układ na formacie papieru.
Przy skalibrowanym  układzie  urządzeń  moŜna  równieŜ  ustawić  w  opcjach  druk  zaleŜny
od Photoshopa. Pamiętaj o tym, Ŝe masz takŜe moŜliwość precyzyjnie dostosować ustawienia
w oprogramowaniu  drukarki.  Np.  program  EPSON  Darkroom  Print  moŜna  porównać
do własnej  ciemni  fotograficznej.  Szczegółowe  ustawienia  układu  i  kolorów  pozwolą
Ci tworzyć  profesjonalnie  wyglądające  zdjęcia.  Masz  szansę  dokonywać  subtelnych  korekt
kolorów

dzięki

wyświetlaniu

podglądu

zdjęć

i drukowaniu

arkusza

próbnego.

Do druku moŜesz więc wybrać najlepszą próbkę.

[źródło: 11]

Jak więc widzisz wykonanie wydruku wiąŜe się z podjęciem wielu przemyślanych

decyzji, które pozwolą Ci uzyskać jak najlepszy efekt pracy. Powinieneś dokładnie wiedzieć,
czego oczekujesz i kontrolować swoje działania na kaŜdym etapie.

4.6.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie znasz rodzaje drukarek kolorowych?

Co charakteryzuje drukarki sublimacyjne?

Jakie cechy ma dobra odbitka fotograficzna?

Z jakiego procesu korzysta drukarka atramentowa?

Jaka jest definicja rozdzielczości?

Jakie ustawienia drukarki wpływają na jakość wydruku?

Jakie opcje drukowania mogą mieć róŜne modele drukarek?

4.6.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wydrukuj plik obrazowy na nośniku przeznaczonym do wydruku jednostronnego.

Wydrukuj go powtórnie, ale tym razem na podłoŜu nośnika (na lewej stronie). Porównaj
i oceń obydwa wydruki. Zapisz zaobserwowane róŜnice.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

postępować zgodnie z instrukcją zawartą w poleceniu,

porównać i ocenić otrzymane wydruki,

zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

plik obrazowy,

−

komputer z odpowiednim oprogramowaniem,

−

drukarka,

−

papier do drukarki.

Ćwiczenie 2

Wydrukuj wielokrotnie plik obrazowy z najwyŜszą jakością fotograficzną. Zastosuj

nośnik tego samego typu, a w ustawieniach drukarki zmieniaj opcje róŜne typy podłoŜa.
Porównaj i oceń wydruki, zapisz wnioski.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia i poszerzyć wiadomości z literatury
uzupełniającej,

wydrukować plik obrazowy postępując zgodnie z instrukcją zawartą w poleceniu,

porównać i ocenić wydruki,

zapisać wnioski i przedstawić je na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

plik obrazowy,

−

komputer z odpowiednim oprogramowaniem,

−

drukarka,

−

papier do drukarki.

4.6.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić róŜnice między drukarką laserową i sublimacyjną?



zdefiniować dobry wydruk?



określić ustawienia drukarki, wpływające na jakość wydruku?



wydrukować test czystości dysz głowicy drukującej?



zdefiniować rozdzielczość?



wymienić róŜne opcje drukowania?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań dotyczących jednostki modułowej „Wykonywanie prac
związanych z cyfrową obróbką obrazu”. Wszystkie

zadania są wielokrotnego wyboru

i tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej Karcie odpowiedzi: w zadaniach wielokrotnego
wyboru zaznacz prawidłową odpowiedź X (w przypadku pomyłki naleŜy błędną
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową).

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

PoniŜsza fotografia przedstawia
a)  Micro Driver.
b)  kartę Pro Card.
c)  kartę pamieci Compact Flash.
d)  kartę pamięci xD-Picture Card.

Informacje wynikające z przyjętego zlecenia: format i wymagana trwałość obrazu
wpływają na
a)

dobór sprzętu.

zastosowane oświetlenie.

ustawienie planu zdjęciowego.

termin realizacji zamówienia.

Do fotografii technicznej nie zalicza się
a)

fotografia w podczerwieni.

rejestracja w ultrafiolecie.

makrofotografia.

fotografia studyjna.

Aparaty wielkoformatowe najczęściej stosowane są w fotografii
a)

krajobrazowej.

portretowej.

reklamowej.

architektury.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aparat najbardziej poręczny i wszechstronny w zastosowaniach to
a)

aparat wielkoformatowy.

lustrzanka małoobrazkowa.

aparat kompaktowy.

aparat średnioformatowy.

Cechą obrazu najwyŜszej jakości nie jest
a)

odpowiedni balans barw.

prawidłowe nasycenie kolorów.

nienaganna ostrość.

metoda rejestracji.

Retuszowanie negatywu polegało na
a)

plamkowaniu.

łagodzeniu kontrastu.

wyostrzeniu.

domalowaniu szczegółów obrazu.

W programie Adobe Photoshop do retusz moŜesz uŜyć narzędzia
a)

stempel.

zaznaczenie.

gradient.

szybka maska.

NajwyŜsza ostrość i jakość odwzorowania obrazu nie jest potrzebna przy fotografowaniu
a)

dzieł sztuki.

architektury.

mody.

krajobrazu.

10.

Dwa wywoływania: czarno-białe i barwne charakterystyczne są dla procesów
a)

RA-4.

E-6.

C-41.

EP-2.

11.

W trakcie rejestrowania zdjęć w czasie sesji naleŜy
a)

przeprowadzić kalibrację wszystkich uŜywanych urządzeń.

przygotować system ewidencji kart pamięci.

dokonać transferu plików.

ustawić sposób nastawienia ostrości obiektywu.

12.

Szczególna przezorność w archiwizowaniu polega na
a)

przechowywaniu plików obrazowych przynajmniej na dwóch róŜnych nośnikach.

przegraniu plików na płytę CD lub DVD.

wykonaniu kopii na zewnętrznym napędzie.

wydrukowaniu plików obrazowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13.

W procesie C-41 moŜemy wywoływać
a)

tylko negatywy barwne.

barwne filmy diapozytywowe.

negatywy czarno-białe.

negatywy barwne i czarno-białe przeznaczone do tego procesu.

14.

NajwyŜszą jakość wywołania barwnych materiałów zdjęciowych daje
a)

obróbka ręczna.

obróbka w koreksie.

maszyna ramowa.

maszyna przeciągowa.

15.

Laborant w trakcie obsługi maszyny wywołującej na bieŜąco
a)

kalibruje parametry.

opróŜnia zbiorniki zuŜytych chemikaliów.

zmienia dawki regeneracyjne.

czyści filtry.

16.

Do zapewnienia płaskiego połoŜenia papieru w płaszczyźnie ostrości słuŜy
a)

kopioramka.

przyrząd do nastawiania ostrości.

maskownica.

kopiarka.

17.

Do wydruku tekstu nie nadają się
a)

drukarki atramentowe.

drukarki laserowe.

drukarki termosublimacyjne.

drukarki piezoelektryczne.

18.

Dobra odbitka nie charakteryzuje się
a)

duŜym formatem.

przedstawieniem bogactwa odcieni od bieli do czerni.

dobrze widocznymi szczegółami na całym obszarze.

czytelnym głównym motywem.

19.

Czerwoną dominantę barwną moŜna usunąć wprowadzając odpowiednią gęstość filtrów
a)

ółtego i niebieskozielonego.

ółtego i purpurowego.

purpurowego i niebieskozielonego.

purpurowego.

20.

Rozdzielczość drukarki określa
a)

ilość linii białych i czarnych w jednym milimetrze.

ilość pikseli wyraŜoną w jednostce długości.

bitowa głębia obrazu.

faktyczną liczbę kropelek atramentu wyraŜoną w DPI.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko.............................................................................................................................

Dobieranie oraz stosowanie metod rejestracji obrazu

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

Ang T.: Fotografia cyfrowa podręcznik. Arkady, Warszawa 2004

Busch D.: Fotografia cyfrowa dla profesjonalistów. Wyd. RM, Warszawa 2004

Hedgecoe J.: Nowy podręcznik fotografii. Arkady, Art. Books, Warszawa 2005

Jonson H.: Drukowanie cyfrowe dla profesjonalistów. Wyd. RM, Warszawa 2005

Karoń K.: Color Management. Teoria i praktyka. A.R.Karo, Warszawa 2001

Long B.: Fotografia cyfrowa. Wyd.3. Helion, Gliwice 2006

Profesjonalna technika cyfrowa. Warsztaty. Tworzenie i druk obrazów światowej klasy
(pod red. Butler Y.I.). Helion, Gliwice 2006

Czasopisma specjalistyczne:
Foto – miesięcznik

www.foto.com.pl

Foto Kurier – miesięcznik

www.foto-kurier.com.pl

www.Wikipedia.pl

10.

www.fotografuj.pl

11.

instrukcja obsługi drukarki Epson Stylus Photo R1800