Romantyczna powieść poetycka
Powieśd poetycka, jak sama nazwa wskazuje - to taki gatunek, który powstał z
przemieszania epiki (powieśd) i liryki (poetycka). Cechą typową dla epiki jest
fabuła i obecnośd kogoś, kto ją opowiada. Z kolei wyznacznikiem liryki jest
wyrażanie uczud (a więc subiektywizm narracji), poetyckie obrazowanie w
opisach, np. pejzaży, rymowany i wersowi układ utworu.
Powieśd poetycka „Giaur” Byrona jest to opowieśd o samotnym, tajemniczym
młodzieocu, który znalazł się w Grecji opanowanej przez Turków. Nikt nie zna
jego imienia ani przeszłości. „Giaur” oznacza po prostu innowiercę i nazwany
tak został z punktu widzenia Turków - muzułmanów. Akcja utworu jest pełna
dramatycznych wydarzeo. Można ją przedstawid następująco:
Giaur z wzajemnością pokochał Leylę, niewolnicę z haremu tureckiego baszy
Hassana. Leyla nie była jednak zwykłą branką, Hassan bowiem wyróżniał ją.
Można powiedzied, że była tam pierwszą żoną pośród niewolnic. Gdy Hassan
dopatrzył się zdrady, ukarał żonę na wzór turecki: pod osłoną nocy, związana w
worku została wrzucona do morza i utonęła. Giaur szalał, poszukiwał wszędzie
ukochanej, aż wreszcie dowiedział się, co się stało. Wraz z grupą zbójców
napadł na oddział Hassana i zabił go w pojedynku. Lecz ta zemsta nie przyniosła
mu ulgi. Zamknął się w klasztorze, któremu oddał cały majątek i w którym
przeżył kilka bolesnych, milczących lat. Na ostatniej spowiedzi wyznał wszystko
swemu spowiednikowi, nie mógł bowiem żyd dłużej w takim cierpieniu. Nadal
kochał Leylę, zabicie Hassana nie wróciło jej życia, a myśl o jej cierpieniu w
chwili śmierci wciąż prześladowała Giaura.
Dzieło Byrona spełnia wymogi powieści poetyckiej:
- dramatyczna akcja opowiadana przez kilku narratorów, przy czym wyraźnie
odczytujemy ich subiektywne poglądy;
- utwór jest wierszowany, zawiera liczne opisy poetyckie, pełne uczud i
poetyckich przekształceo, jak np. opis jeźdźca pędzącego po brzegu lub
opuszczonego domu baszy po bitwie z Giaurem;
- luźna, fragmentaryczna, pełna luk i zagadek kompozycja;
