Stefania Skwarczyńska
Niedostrzeżony problem podstawowy genologii
•
w genologii panuje chaos, wyraża się:
→
brakiem powszechnie obowiązujących tez
→
obiegiem niedostatecznie uzasadnionych twierdzeń
→
brakiem koordynacji poszczególnych działów
→
wewnętrznymi sprzecznościami
•
poszukiwanie źródeł „choroby” genologii
•
rzeczywistość rodzajów literackich – spór miedzy „realistami” a „nominalistami”
•
dzisiejsza genologia jest obciążona zdyskwalifikowaną już genologią tradycyjną oraz różnymi teoriami
literackimi
za główną przyczynę chaosu uznajemy brak istotnego rozeznania co do samego przedmiotu badań
genologicznych
•
odpowiedź, że przedmiotem badań genologii są rodzaje literackie jest błędna
•
w polu widzenia genologii znajdują się t wor y t r oj aki e, które są ze sobą powiązane, ale się różnią, a
genologia miesza je ze sobą – nie dostrzega problematyki każdego z tych trojakich tworów
•
t w o r y t r o j a k i e :
1.
przedmioty genologiczne = rodzaje, gatunki i odmiany literackie
2.
pojęcia genologiczne = pojęcia odzwierciedlające poznawczo przedmioty genologiczne
3.
nazwy genologiczne = nazwy wskazujące przedmioty genologiczne, będące równocześnie
nosicielkami odnośnych i pojęć genologicznych
•
te twory genologia miesza i traktuje wymiennie
•
w rezultacie wygląda to tak, jakby rejestr rzeczywistych przedmiotów genologicznych był ustalany na
podstawie istnienia tworów językowych o charakterze nazw / o pozorach nazw, a nie odwrotnie – od
istniejących przedmiotów, którym przyporządkowane zostają nazwy
•
genologia odkrywa w nierozpoznanym materiale literackim nierozpoznane dotąd struktury i nadaje im
nazwy
•
podstawowe rzędy genologiczne to: przedmioty genologiczne, pojęcia genologiczne, nazwy
genologiczne
przedmiot genologiczny: swoista rzeczowość i obiektywność, niezależność w istnieniu od myśli poznawczej
→
odkrycie nierozpoznanego dotąd gatunku literackiego. Podmioty genologiczne istnieją wyłącznie w
materiale literackim, dopiero ich odbicie w pojęciu genologicznych stwarza niejaki pozór jakby uwolnienia się
od konkretnego materiału literackiego. Miejsce przedmiotów genologicznych znajduje się w świecie form
→
współczesna nauka o literaturze jest skłonna widzieć przedmioty genologiczne jako formy
→
formom tym przypisujemy znaczenie struktur
→
całość utworu literackiego jest oparta w swej indywidualnej konstrukcji na strukturze rodzajowej
nie istnieją przedmioty genologiczne poza materiałem literackim
nie ma utworu literackiego bez kośćca rodzajowego
jeden utwór może być zbudowany na podstawie więcej niż jednej formy rodzajowej → instrumentacja
rodzajowa utworu literackiego
geneza przedmiotów genologicznych: osobną grupę stanowią rodzaje literackie, osobną gatunki literackie i
osobną odmiany literackie.
Rodzaje różnią się od gatunków i odmian pod względem swej natury i charakteru, a nie tylko pod względem
większej i mniejszej ilości cech przy takiej samej naturze i charakterze
geneza rodzajów literackich: nie da się uchwycić momentu historycznego ich krystalizacji
→
są równie stare jak sam komunikat językowy
→
coś jakby formy naturalne
geneza rodzajów i odmian literackich: krystalizują się w pewnym konkretnym czasie
→
krystalizowały się pod wpływem pewnych konkretnych warunków historyczno-społecznych
→
można określić je jako formy historyczne
1939 – kongres w Lyonie poświęcony
sporom genologicznym
