background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

1

Gotowo

ść bojowa i mobilizacyjna 

MATERIAŁY

 

POMOCNICZE

 

DO

 

WYKŁADÓW 

LITERATURA 

Książki i publikacje 

Babula J., Systemy mobilizacyjne sił zbrojnych, Bellona, Warszawa 1995. 
Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego, BBN, Warszawa 2013. 
Wojnarowski Jan, Mobilizacja Sił Zbrojnych RP, Bellona, Warszawa 2000. 
Wojnarowski J., System obronności Państwa, AON, Warszawa 2005. 
Wojnarowski J., Mobilizacja Sił Zbrojnych szansą utrzymania bezpieczeństwa Polski,  

AON, Warszawa 2008. 
Balcerowicz Bolesław, Siły Zbrojne w stanie pokoju, kryzysu, wojny, Scholar, Warszawa 2010. 
Słownik Terminów Bezpieczeństwa Narodowego, AON, Warszawa 2001. 
Polak R. Telep J. Armia zawodowa, uwarunkowania organizacyjne i ekonomiczne.  
Kompendium planowanie i realizacja uzupełnień mobilizacyjnych w Siłach Zbrojnych RP - Szt. Gen. Wewn. 
18/3/2006. 
Huzarski Michał, Zmienne podstawy bezpieczeństwa i obronności państwa, AON, Warszawa 2009. 
Strategiczny Przegląd Obronny Profesjonalne Siły Zbrojne RP w nowoczesnym państwie, MON, Warszawa, 
2011 rok. 

Strategiczny  Przegląd  Bezpieczeństwa  Narodowego  -  główne  wnioski  i  rekomendacje  dla  Polski,  BBN, 
Warszawa, 2012 rok. 
Szandrocho  R.  Kompendium  mobilizacyjne  rozwijanie  i  zabezpieczenie  rozwinięcia  JW.  WSOWLąd 
wewn.117/2006. 
 Szandrocho  R.  90  lat  Terenowych  Organów  Administracji  Wojskowej  w  Polsce,  
Wrocław  :  Atla  2  2011 
r.352 s. ISBN: 9788360732618, Format: 17.0x24.0cm. 
Szandrocho R.  Terenowe Organy Administracji Wojskowej w realizacji zadań obronnych w latach 1918-
2011
, Wrocław : WSOWL 2011 r.193 s. 
Szandrocho R.  Wybrane problemy gotowości obronnej państwa, Wrocław : WSOWL 2013 r.580 s. 

Regulacje ustawowe i instrukcje 

Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.  (DZ.U. z 1997r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). 
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego z 2007 roku. 
Strategia Obronności RP z 2009 roku (oficjalnie wycofana w dniu 8 kwietnia 2013 roku). 
Strategia Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczpospolitej Polskiej 2022 z 8 kwietnia 2013 
roku. 
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 
dnia 27 kwietnia 2012 poz. 461 z póź. zm.). 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

2

Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego RP z 2013 roku. 
Ustawa  z  dnia  29  sierpnia  2002  r.  o  stanie  wojennym  oraz  kompetencjach  Naczelnego  Dowódcy  Sił 
Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnej organom Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 156, póz. 
1301). 
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (DZ.U. z 2007. Nr 89, poz. 590. z późn. zm.) 
Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji, Obrony Narodowej oraz Infrastruktury z 
dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie trybu doręczania kart powołania i rozplakatowania obwieszczeń o stawieniu 

się osób do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 122, póz. 1049 z późn. zm.). 
Dyrektywa Dowództwa Połączonych Sił Zbrojnych NATO w Europie (ACE) – AD nr 85-8 - „Zasady, Polityka i 
Parametry Planowania Zabezpieczenia Medycznego” (ACE Medical Support Principles, Policies and Planning 
Parameters). 
Instrukcja  mobilizacyjna  Sił  Zbrojnych  RP  -  sygn.  Szt.  Gen. 1717/09  (Zmiany  Rozkaz  Nr  Z-22/Mob./P3  -
SZEFA SZTABU GENERALNEGO WP z dnia 21 grudnia 2011 r.). 
Wzory dokumentów do instrukcji mobilizacyjnej SZ RP - sygn. Szt. Gen. 1718/09 
Instrukcja  o  gotowości  bojowej  wojsk  -  sygn.  Szt.  Gen.  1715/09(Zmiany  Rozkaz  Nr  Z-1265/Oper./P3  -
SZEFA SZTABU GENERALNEGO WP z dnia 21 grudnia 2011 r.). 
Wzory dokumentów gotowości bojowej - sygn. Szt. Gen. 1716/09 

Instrukcja uzupełniania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku strat osobowych ponoszonych 
w czasie wojny sygn. Szt. Gen. 1600/2008. 
Instrukcja  o  sposobie  prowadzenia  ewidencji  oraz  sprawozdawczości  stanu    bojowego  wojska  „-  sygn. 
Szt. Gen. 1591/2006 ; 
Instrukcja o szkoleniu rezerw osobowych i jednostek wojskowych po ich mobilizacyjnym rozwinięciu. - 
sygn. Szt. Gen. 840/2011. 
Instrukcja o powoływaniu żołnierzy rezerwy na
 ćwiczenia wojskowe sygn. Szt. Gen. 1633/2011. 
STANAG 2070 – „Procedury grzebania umarłych podczas prowadzenia działań wojennych”. 
Poradnik  -  Planowanie  i  realizacja  świadczeń  gospodarki  narodowej  w  procesie  zabezpieczenia 

mobilizacyjnego rozwinięcia SZ RP DD/3.12.2-sygn. Szt. Gen. 1571/2004. 
Poradnik  nadawanie  przydziałów  mobilizacyjnych  żołnierzom  rezerwy  oraz  pracowniczych  przydziałów 
mobilizacyjnych DD/3.12.7 - sygn. Szt. Gen. 1567/2004. 
Instrukcja funkcjonowania Biura Ewidencji Osobowej Wojska Polskiego, wyposażania w karty i tabliczki 
tożsamości  oraz  prowadzenia  ewidencji  osób  biorących  udział  w  konflikcie  zbrojnym  Sztab.  Gen. 
1606/2008, 
 
 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

3

WAŻNIEJSZE POJĘCIA I DEFINICJE wg . INSTRUKCJI GB I MOB. 

1.  Alarm - to polecenie pilnego i zorganizowanego działania, w związku z wprowadzeniem sygnału 

alarmowego, 

będącego 

wynikiem 

przewidywanego 

lub 

zaistniałego 

zagrożenia  

(np. powietrznego, chemicznego, biologicznego, radioaktywnego, pożarowego lub innego) oraz 

wynikającego z potrzeby podwyższenia gotowości do bojowego działania załóg i obsługiwanego 

przez nie uzbrojenia. 

2.  Czas mobilizacji (M) - ustalony czas mierzony w dniach (np. M1, M2, itp.), w którym jednostka 

wojskowa  (organizacyjna)  ma  zrealizować  wszystkie  przedsięwzięcia  związane  z  jej 

mobilizacyjnym  rozwinięciem  (powołaniem  żołnierzy  rezerwy,  pobraniem  środków 

transportowych (maszyn) z GN, wydzieleniem i przyjęciem zalążków, włączeniem uzupełnienia w 
skład  pododdziałów).  Czas  (M)  mierzy  się  od  dnia  mobilizacji,  określonego  w  rozkazie 

nakazującym realizację przedsięwzięć związanych z osiąganiem gotowości do podjęcia działań.   

3.  Czas  osiągania  gotowości  do  podjęcia  działań  (Z)  -  ustalony  w  „Zestawieniu  zadań 

mobilizacyjnych”  czas  (normatyw)  mierzony  w  dniach,  w  którym  jednostka  organizacyjna  ma 

zrealizować w pełnym zakresie przedsięwzięcia związane z:  

§ 

uzupełnieniem  jej  potrzeb  w  stanie  osobowym,  uzbrojeniu  i  sprzęcie  wojskowym  

(w czasie M) oraz zapasach środków zaopatrzenia do pełnych należności wojennych, 

§ 

szkoleniem po mobilizacyjnym rozwinięciu, 

§ 

przygotowaniem UiSW do użycia, 

§ 

pobraniem  i  załadowaniem  do  wozów  bojowych  i  na  środki  transportowe,  wymaganych 

zapasów środków zaopatrzenia. 

§ 

Czas  (Z)  mierzy  się  od  pierwszego  dnia  określonego  w  rozkazie  Szefa  SG  WP,  do  dnia  w 

którym jednostka ma osiągnąć gotowość do podjęcia działań, np. Z20, Z30, itp. 

4.  Elementy  bazy  mobilizacyjnej  (EBMob.)  –  to  zorganizowane  zespoły  specjalistów  

z  odpowiednią  dokumentacją,  sprzętem  i  wyposażeniem,  przeznaczone  do  zapewnienia 

zorganizowanego, sprawnego i harmonijnego mobilizacyjnego rozwinięcia jednostek wojskowych 

oraz  jednostek  zmilitaryzowanych.  Do  elementów  bazy  mobilizacyjnej  zalicza  się  organy 

kierowania mobilizacyjnym rozwinięciem, tj.: Zespół Kierowania Mobilizacją Sił Zbrojnych  (ZKM 

SZ),  Zespół  Kierowania  Mobilizacyjnym  Rozwinięciem  (ZKMR),  Zespół  Kierowania  Mobilizacją 

(ZKM),  Zespół  Kierowania  Mobilizacyjnym  Rozwinięciem  Jednostki  (ZKMRJ),  Zespół  Kierowania 

Zabezpieczeniem Mobilizacyjnego Rozwinięcia Jednostek Wojskowych (ZKZMRJ), Zmiana Dyżurna 

WKU  (ZD  WKU),  a  ponadto  Punkt  Kontrolno-Informacyjny  (PKI),  Punkt  Przyjęcia  i Wyposażania 

(PPW), Punkt Przyjęcia i Rozdziału Środków Transportowych (PRT), Grupa Ewakuacyjna (GE).  

5.  Gotowość  bojowa  -  zdolność  wojsk  (jednostek  wojskowych)  do  wykonywania  zadań 

w określonym  czasie.  Obejmuje  ona  stan  ilościowy  i  jakościowy  oraz  ich  organizacyjne 

przygotowanie do realizacji zadań w określonym czasie i zgodnie z przeznaczeniem. 

6.  Gotowość mobilizacyjna - to planistyczne i organizacyjne przygotowanie jednostki wojskowej do 

terminowego  rozpoczęcia  i  przeprowadzenia  jej  mobilizacyjnego  rozwinięcia,  a  w  terenowych 
organach  administracji  wojskowej  oraz  organach  administracji  publicznej  do  pełnego 

zabezpieczenia  tego  procesu.  Poprzez  zdolność  do  mobilizacyjnego  rozwinięcia  rozumie  się 

posiadanie w pełni opracowanej dokumentacji mobilizacyjnej, zapewnione uzupełnienie potrzeb 

mobilizacyjnych  oraz  wydzielone  i  odpowiednio  przygotowane  siły  i  środki  przewidziane  do 

wykonywania poszczególnych przedsięwzięć w tym procesie. (instrukcja got.boj) 

7.  Gotowość mobilizacyjna – to planistyczne i organizacyjne przygotowanie jednostki wojskowej do 

terminowego  rozpoczęcia  i  przeprowadzenia  jej  mobilizacyjnego  rozwinięcia,  a  w  terenowych 

organach  administracji  wojskowej  oraz  organach  administracji  publicznej,  do  pełnego 

zabezpieczenia tego procesu. Zdolność do mobilizacyjnego rozwinięcia obejmuje: posiadanie w 

pełni  opracowanej  dokumentacji  mobilizacyjnej,  zapewnione  uzupełnienie  potrzeb 

mobilizacyjnych,  wydzielone  siły  i  środki  przewidziane  do  wykonywania  poszczególnych 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

4

przedsięwzięć,  pełną  znajomość  obowiązków  przez  wszystkich  żołnierzy  (osoby  funkcyjne) 

zaangażowanych w mobilizacyjne rozwinięcie. (instrukcja mobiliz) 

8.  Gotowość  obronna  państwa  -  to  stan  stabilności  elementów  systemu  obronnego  państwa  do 

utrzymania 

bezpieczeństwa 

narodowego 

oraz 

do 

skutecznego 

działania  

w  zaistniałych  sytuacjach  nadzwyczajnych  i  możliwość  przeciwstawienia  się  wszelkim 

zagrożeniom kryzysowym i wojennym. 

9.  Jednostka  mobilizująca  –  to  jednostka  wojskowa,  która  w  czasie  mobilizacyjnego  rozwinięcia 

uzupełnia  się  lub  zmienia  swoją  strukturę  organizacyjną  oraz  taka,  której  powierzono  zadania 

związane  z  planowaniem  i  przeprowadzeniem  mobilizacyjnego  rozwinięcia  innych  jednostek 

wojskowych.  

10. Jednostka mobilizowana – to jednostka wojskowa nowo formowana, której zadanie związane z 

organizacją  jej  mobilizacyjnego  rozwinięcia  powierzono  jednostce  mobilizującej.  Jednostką 

mobilizowaną  może  być  również  istniejąca  w  czasie  pokoju  jednostka  wojskowa,  która  nie  ma 

możliwości samodzielnego przygotowania i przeprowadzenia mobilizacyjnego rozwinięcia. 

11. Jednostka  nowo  formowana  –  to  jednostka  wojskowa  czasu  „W”,  niefunkcjonująca  

w  czasie  pokoju  (wskaźnik  ukompletowania  w  stanie  osobowym  w  czasie  pokoju  wynosi  0%), 

która osiąga gotowość do podjęcia działań po zrealizowaniu przedsięwzięć w czasie Z. 

12. Jednostka  organizacyjna  przewidziana  do  militaryzacji  –  to  istniejąca  lub  specjalnie  tworzona 

jednostka organizacyjna podlegająca militaryzacji zgodnie z ustaleniami Rady Ministrów. Z chwilą 

objęcia militaryzacją, tj. w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie  wojny, a także wprowadzenia 

stanu  wyjątkowego  na  całym  terytorium  Rzeczypospolitej  Polskiej  staje  się  ona  jednostką 

zmilitaryzowaną. 

13. Kategoria  gotowości  -  charakteryzuje  maksymalny  czas  (przedział  czasowy),  w  którym  od 

jednostki  wojskowej  wymaga  się  osiągnięcia  gotowości  do  podjęcia  działań  zgodnie  

z  jej  operacyjnym  przeznaczeniem.  Związana  jest  ona  z  wymaganiami  dotyczącymi 
ukompletowania  jednostki  wojskowej  stanem  osobowym,  zasadniczym  uzbrojeniem  

i sprzętem wojskowym w stosunku do etatu czasu „W”, poziomem utrzymania zapasów środków 

zaopatrzenia oraz poziomem wyszkolenia stanu etatowego jednostki. 

14. Karta  mobilizacyjna  –  to  dokument  potwierdzający  nadanie  w  czasie  pokoju,  na  określone  w 

etacie  jednostki  wojskowej  stanowiska  służbowe  (pracownicze)  lub  do  pełnienia  określonej 

funkcji: 
§ 

przydziału mobilizacyjnego – żołnierzowi rezerwy; 

§ 

pracowniczego  przydziału  mobilizacyjnego  pracownikowi  wojska  lub  osobie  nie  będącej 

pracownikiem wojska. 

Obowiązują następujące wzory kart mobilizacyjnych: 

§ 

karta  mobilizacyjna  z  paskiem  koloru  czerwonego  –  zobowiązuje  żołnierza  rezerwy,  po 

ogłoszeniu,  poprzez  obwieszczenia,  komunikaty  radiowe,  telewizyjne,  prasowe,  itp., 

mobilizacji powszechnej lub w czasie wojny, do stawienia się do czynnej służby wojskowej w 

miejscu i terminie w niej określonym; 

§ 

karta mobilizacyjna z paskiem koloru zielonego – stanowi dla żołnierza rezerwy, informację 

o nadaniu mu przydziału mobilizacyjnego w zakresie mobilizacyjnego uzupełnienia wakatów, 

grupy zabezpieczenia ukompletowania, bądź na uzupełnienie jednostek wojskowych w czasie 

wojny.  Oznacza  to  przeznaczenie  żołnierza  rezerwy  do  powołania,  do  czynnej  służby 

wojskowej, za pomocą karty powołania lub w drodze obwieszczenia, w początkowym okresie 

po ogłoszeniu mobilizacji lub w czasie wojny; 

§ 

karta mobilizacyjna z paskiem koloru niebieskiego – zobowiązuje pracownika lub osobę nie 

będącą pracownikiem do stawienia się, po ogłoszeniu mobilizacji powszechnej lub w czasie 

wojny, w miejscu i terminie w niej określonym.  

15. Karta  powołania  –  to  dokument  wydawany  ochotnikom,  poborowym  i  żołnierzom  rezerwy  w 

celu powołania ich do czynnej służby wojskowej. Posiada charakter decyzji administracyjnej. 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

5

16. Karta przydziału – to dokument stwierdzający nadanie w czasie pokoju żołnierzowi rezerwy lub 

innej  osobie  przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego  przeznaczającego  do  służby  w  jednostce 

zmilitaryzowanej. 

17. Militaryzacja  –  to  przeniesienie  zasad  i  metod  organizacji  wojskowej  do  organów  

i jednostek organizacyjnych administracji publicznej i gospodarki narodowej poprzez stosowanie 

w  nich  niektórych  elementów  dyscypliny  wojskowej  oraz  nadanie  im  wojskowego  charakteru 

przez  powołanie  osób  do  służby  w  jednostkach  zmilitaryzowanych.  Objęcie  militaryzacją 

określonych przez uprawnione organy państwowe działów i jednostek organizacyjnych następuje 

w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny albo wprowadzenia stanu wyjątkowego na całym 

terytorium kraju.  

18. Mobilizacja  częściowa  –  to  mobilizacyjne  rozwinięcie  wybranych  jednostek  wojskowych, 

odpowiednio do skali i charakteru zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Decyzję o 

zarządzeniu mobilizacji częściowej podejmuje Prezydent RP na wniosek Prezesa Rady Ministrów.  

19. Mobilizacja  powszechna  –  to  jednoczesne  rozwinięcie  całości  Sił  Zbrojnych  w  razie  nagłego 

wybuchu  wojny  lub  zaistnienia  sytuacji  wskazującej  na  nieuchronność  wybuchu  wojny.  W 

gospodarce  narodowej  następuje  uruchomienie  „Programu  Mobilizacji  Gospodarki”.  Decyzję  o 

zarządzeniu  mobilizacji  powszechnej  podejmuje  Prezydent  RP  na  wniosek  Prezesa  Rady 

Ministrów. Decyzja jest przekazywana Siłom Zbrojnym w ramach systemu alarmowania, a także 

społeczeństwu w formie komunikatów radiowych, telewizyjnych, prasowych oraz obwieszczeń.  

20. Narodowe  Siły  Rezerwowe  –  to  wyselekcjonowany,  ochotniczy  zasób  żołnierzy  rezerwy, 

posiadających  przydziały  kryzysowe  na  określone  stanowiska  służbowe  w  jednostkach 

wojskowych, nadane w wyniku ochotniczo zawartych kontraktów na pełnienie służby wojskowej 

w  rezerwie  i  pozostających  w  dyspozycji  do  wykorzystania  w  przypadku  realnych  zagrożeń 

militarnych i niemilitarnych, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. 

21. Potrzeby  kryzysowe  –  to  wynikająca  z  etatu  czasu  „P”  jednostki  wojskowej  liczba  stanowisk 

przeznaczona do obsadzenia żołnierzami NSR. 

22. Potrzeby  mobilizacyjne  –  to  brakująca,  w  stosunku  do  należności  określonych  etatem  czasu 

wojennego i tabelą należności: liczba żołnierzy, pracowników wojska, środków transportowych, 

maszyn, urządzeń i środków zaopatrzenia niezbędnych do uzupełnienia w czasie mobilizacyjnego 

rozwinięcia jednostki wojskowej. 

Potrzeby  mobilizacyjne  w  zakresie  stanu  osobowego  oraz  środków  transportowych  

i maszyn dzielą się na potrzeby etatowe i ponadetatowe

Etatowe potrzeby mobilizacyjne w zakresie żołnierzy – to ich brakująca liczba stanowiąca: 

w  jednostkach  wojskowych  istniejących  w  czasie  pokoju  –  różnicę  między  etatem  czasu 

wojennego a pokojowego z uwzględnieniem wydzielanych i otrzymywanych zalążków; 

w  jednostkach  nowo  formowanych  –  różnicę  między  etatem  czasu  wojennego,a  liczbą 

żołnierzy otrzymywanych w ramach zalążków. 

23. Etatowe  potrzeby  mobilizacyjne  w  zakresie  pracowników  wojska  –  to  liczba  stanowisk 

pracowniczych określona w etacie jednostki wojskowej na czas wojny. 

24. Etapy  przygotowania  do  podjęcia  działań:  uruchomienie  i  kierowanie  realizacją  przedsięwzięć 

gotowości bojowej i mobilizacyjnych; uzupełnienie stanów osobowych i środków transportowych 
(maszyn)  do  etatu  czasu  „W”;

 

przygotowanie  uzbrojenia  i  sprzętu  wojskowego;

 

pobranie 

zapasów środków zaopatrzenia;

 

szkolenie po mobilizacyjnym rozwinięciu. 

25. Ponadetatowe  potrzeby  mobilizacyjne  w  zakresie  stanów  osobowych  –  to  określona  liczba 

żołnierzy rezerwy niezbędnych do zapewnienia pełnego i właściwego ukompletowania jednostek 

wojskowych, obejmująca żołnierzy rezerwy mobilizacyjnego uzupełnienia wakatów (MUW) oraz 

grupy zabezpieczenia ukompletowania (GZU). 

26. Mobilizacyjne uzupełnienie wakatów – to ustalona przez dowódców jednostek wojskowych, w 

uzgodnieniu z wojskowymi komendantami uzupełnień i powoływana w odrębnym trybie, liczba 

żołnierzy  rezerwy,  utrzymywanych  na  przydziałach  mobilizacyjnych,  przeznaczona  na 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

6

uzupełnienie  stanowisk  etatowych,  które  w  czasie  pokoju  są  czasowo  nieobsadzone,  tzw. 

„wakaty mobilizacyjne”. 

27. Grupa zabezpieczenia ukompletowania – to ustalona przez dowódców jednostek wojskowych, 

w uzgodnieniu z wojskowymi komendantami uzupełnień i powoływana w odrębnym trybie liczba 

żołnierzy rezerwy utrzymywanych na przydziałach mobilizacyjnych, w celu zapewnienia w razie 

nie przybycia uzupełnienia zasadniczego, uzupełnienia stanowisk etatowych szczególnie ważnych 

z punktu widzenia zdolności bojowej jednostki wojskowej.  

28. Etatowe  potrzeby  mobilizacyjne  w  zakresie  środków  transportowych  (maszyn)  –  to  liczba 

sprzętu  stanowiąca  różnicę  między  należnościami  wynikającymi  z  etatu  czasu  wojennego  a 

stanem ewidencyjnym, powiększona o liczbę środków transportowych (maszyn) znajdujących się 

w naprawie poza jednostką lub oczekujących na remont (z wyłączeniem statków powietrznych) 
albo  spisanie  z  ewidencji  oraz  powiększona  (pomniejszona)  o  liczbę  egzemplarzy  sprzętu 

wydzielanego (otrzymywanego) w ramach przesunięć między jednostkami wojskowymi. 

29. Ponadetatowe potrzeby mobilizacyjne w zakresie środków transportowych (maszyn) stanowi 

grupa  zabezpieczenia  dostarczenia  (GZD).  Jest  to  ustalona  przez  wojskowego  komendanta 

uzupełnień  i  utrzymywana  do  jego  dyspozycji,  liczba  środków  transportowych  (maszyn) 

zaplanowanych  do  pobrania  z  gospodarki  narodowej,  w  razie  nie  dostarczenia  uzupełnienia 

zasadniczego, mająca na celu zapewnienie pełnego ukompletowania jednostek wojskowych.  

30. W przypadku statków powietrznych i statków morskich – liczbę środków przeznaczonych do GZD 

ustalają dowódcy RSZ (równorzędni). 

31. Potrzeby  wojenne  –  to  rezerwy  osobowe,  zapasy  środków  zaopatrzenia  przewidywane  na 

zaspokojenie potrzeb Sił Zbrojnych w czasie wojny.  

32. Pracowniczy  przydział  mobilizacyjny  –  to  imienne  wyznaczenie  w  czasie  pokoju  pracownika 

zatrudnionego w jednostce wojskowej lub u innego pracodawcy, albo innego wskazanego przez 

WKU, na stanowisko pracownicze określone w etacie jednostki wojskowej na czas wojny.  

33. Przesunięcie  –  to  wydzielenie  w  czasie  pokoju  z  jednostek  wojskowych  do  innych  jednostek 

wojskowych,  w  tym  głównie  nowo  formowanych,  środków  transportowych  (maszyn) 

przeznaczonych na uzupełnienia ich potrzeb mobilizacyjnych. 

34. Przydział  kryzysowy  –  to  imienne  wyznaczenie  w  czasie  pokoju,  żołnierza  rezerwy  będącego 

ochotnikiem  na  stanowisko  służbowe  określone  w  etacie  jednostki  wojskowej  na  czas  pokoju. 

Warunkiem nadania przydziału kryzysowego jest zawarcie kontraktu między żołnierzem rezerwy, 

który  ochotniczo  zgłosił  się  do  wykonywania  obowiązków  w  ramach  Narodowych  Sił 

Rezerwowych  i  złożył  do  wojskowego  komendanta  uzupełnień  pisemny  wniosek  o  zawarcie 

kontraktu  a  dowódcą  jednostki  wojskowej,  w  której  ma  być  nadany  ten  przydział.  Nadanie 

przydziału  kryzysowego  jest  tożsame  z  nadaniem  przydziału  mobilizacyjnego  na  to  samo 

stanowisko służbowe występujące na czas wojny. 

35. Przydział  mobilizacyjny  –  to  imienne  wyznaczenie  w  czasie  pokoju,  żołnierza  czynnej  służby 

wojskowej  (funkcjonariusza)  lub  żołnierza  rezerwy  na  stanowisko  służbowe  lub  do  pełnienia 

funkcji  wojskowej  określonej  etatem  jednostki  wojskowej,  zgodnie  z  posiadaną  specjalnością 
wojskową, kwalifikacjami zawodowymi lub innymi wymaganymi predyspozycjami.  

36. Przydział organizacyjno-mobilizacyjny – to imienne wyznaczenie w czasie pokoju lub po objęciu 

militaryzacją osoby lub żołnierza rezerwy do służby w jednostce zmilitaryzowanej. 

37. Podnoszenie  gotowości  -  to  proces,  w  ramach  którego  realizowane  są  wcześniej  ustalone  i 

zaplanowane  przedsięwzięcia  organizacyjne  (w  tym  również  mobilizacyjne,  logistyczne  i 

szkoleniowe),  mające  na  celu  przygotowanie  dowództw  i  jednostek  wojskowych  (sił)  do 

wykonywania przewidzianych dla nich zadań. 

38. Poziom  gotowości  -  to  stan  przygotowania  jednostek  wojskowych  (sił),  charakteryzujący  ich 

dostępność  dla  dowódców  NATO  oraz  zdolność  do  wykonywania  pełnego  zakresu  zadań. 

Poziomy gotowości charakteryzują zróżnicowany stan utrzymywania gotowości i elastyczności sił 

oraz ich przeznaczenie w sytuacjach koniecznej szybkiej reakcji i kolektywnej obrony zgodnie z 

Art.  5  Traktatu  Waszyngtońskiego  lub  operacjach  reagowania  kryzysowego.  Wyróżnia  się  dwa 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

7

zasadnicze poziomy gotowości: Siły o Zróżnicowanej Gotowości, w tym Siły Wysokiej Gotowości 

(jednostki  zaszeregowane  do  kategorii  gotowości  1-8)  i  Siły  Niższej  Gotowości  jednostki 

zaszeregowane  do  kategorii  gotowości  9-10)  oraz  Siły  o  Wydłużonym  Terminie  Gotowości  (11 

kategorii gotowości). 

39. Stopień gotowości bojowej - dotyczy stanowisk dowodzenia i określonego sprzętu wojskowego. 

Określa czas, w jakim stanowisko dowodzenia oraz dany rodzaj sprzętu musi osiągnąć gotowość 

do  działania  oraz  czynności  do  wykonania,  w  celu  zapewnienia  terminowego  i  zgodnego  z 

wymogami  eksploatacyjnymi  użycia.  Wynika  z  konieczności  wykonania  określonych 

przedsięwzięć organizacyjno - technicznych, niezbędnych w celu doprowadzenia danego rodzaju 

sprzętu do użycia (osiągnięcia gotowości do działania). 

40. System  alarmowania  -  to  układ  autonomicznych,  zorganizowanych  i  wzajemnie 

współdziałających  ośrodków  (dyżurnych  służb  operacyjnych  i  służb  dyżurnych),  wykonujących 

zespół  czynności  mających  na  celu  przekazanie  sygnałów,  rozkazów,  decyzji  i  zarządzeń  do 

dowództw oraz jednostek wojskowych. 

41. System  gotowości  bojowej  -  to  zbiór  odpowiednio  zorganizowanych  i skoordynowanych 

wewnętrznie  elementów,  zasad  i  procedur  działania  mających  na  celu  utrzymanie 

odpowiedniego  potencjału  sił  zbrojnych  zgodnie  z  wymogami  Stałej  Gotowości  Bojowej  oraz 

zapewniających sprawne i terminowe osiąganie przez nie gotowości do podjęcia działań zgodnie 

z przeznaczeniem.  

42. System Zarządzania Kryzysowego - tworzą organy administracji publicznej, służb oraz elementy 

zarządzania  kryzysowego  MON,  które  są  wzajemnie  powiązane  funkcjonalnie  

i działające zgodnie z przyjętymi procedurami oraz realizującymi przedsięwzięcia mające na celu 

zapobieganie  sytuacjom  kryzysowym,  reagującymi  w  przypadku  ich  wystąpienia,  a  także 

zapewniającymi powrót do stabilizacji. 

43. Świadczenia na rzecz obrony – to integralna część systemowych rozwiązań obronnych. Zakres, 

formy  organizacyjne  i  zasady  świadczeń  określa  ustawa  o  powszechnym  obowiązku  obrony 

Rzeczypospolitej  Polskiej  oraz  wydane  na  jej  podstawie  przepisy  wykonawcze.  Świadczenia  na 

rzecz obrony dzielą się na: osobiste, rzeczowe i szczególne. 

44. Świadczenie osobiste – to wykonanie różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania 

obrony państwa. Obowiązek świadczeń osobistych może obejmować również obowiązek użycia 

posiadanych  narzędzi  prostych  tj.  podręcznych  przedmiotów,  które  osoba  wzywana  w  ramach 

świadczeń osobistych może zabrać ze sobą (np: łopata, piła, torba lekarska, itp.), a w stosunku do 

kurierów – także posiadanych środków transportowych. 

45. Świadczenie  rzeczowe  –  to  oddanie  do  użytkowania  posiadanych  nieruchomości  lub   rzeczy 

ruchomych na cele przygotowania obrony państwa. 

46. Świadczenie  szczególne  –  to  rodzaj  świadczeń  obejmujących  specyficzne  zadania  

i  obowiązki  realizowane  odpłatnie  przez  terenowe  organa  administracji  rządowej,  instytucje 

państwowe, organy samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne. 

47. Środki  zaopatrzenia  –  to  zgromadzone  w  czasie  pokoju  na  poszczególnych  szczeblach 

organizacyjnych Sił Zbrojnych, utrzymywane w gotowości do ich użycia przez jednostki wojskowe 

w  określonym  czasie,  w  celu  zachowania  gotowości  bojowej  wojsk  na  wymaganym  poziomie 

zapasy:  

§ 

żywności, umundurowania i technicznych środków materiałowych, 

§ 

medycznych środków materiałowych, 

§ 

uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz indywidualnego wyposażenia, 

§ 

sprzętu służby mps, mundurowej i żywnościowej, 

§ 

sprzętu przeładunkowego i zabezpieczenia ruchu wojsk, 

§ 

polowego sprzętu kwaterunkowego, sprzętu technicznego i materiałów infrastruktury, 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

8

§ 

materiałów pędnych i smarów, 

§ 

sprzętu pożarniczego i środków gaśniczych, 

W Siłach Zbrojnych środki zaopatrzenia są podzielone na pięć klas: 

§ 

klasa I – środki zaopatrzenia przeznaczone do konsumpcji zarówno przez personel, jak i 

zwierzęta,  występujące  w  jednolitych  racjach  niezależnie  od  lokalnych  warunków 

bojowych lub terenowych; 

§ 

klasa  II  –  środki  zaopatrzenia,  na  które  zostały  ustalone  tabele  należności  lub 
wyposażenia; 

§ 

klasa  III  –  paliwa,  oleje  i  smary  do  wszelkich  zastosowań  z  wyłączeniem  lotnictwa  oraz 

bojowe środki specjalne wytwarzane na bazie produktów naftowych; 

§ 

klasa IIIA – paliwa lotnicze, oleje i smary stosowane w lotnictwie; 

§ 

klasa IV – środki zaopatrzenia, w tym materiały konstrukcyjne i fortyfikacyjne, dla których 

nie zostały ustalone tabele należności i wyposażenia; 

§ 

klasa V – środki bojowe. 

48. Termin  gotowości  do  działania  (K)  –  to  ustalony  w  „Zbiorczym  zestawieniu  zadań  w zakresie 

militaryzacji”  czas  mierzony  w  dniach,  np.:  K-25,  K-30,  itp.,  w  którym  specjalnie  tworzona 

jednostka  zmilitaryzowana  zostanie  sformowana,  tj.  zrealizuje  wszystkie  czynności  związane  z 

uzupełnieniem potrzeb osobowych i sprzętowych, zgodnie z etatem. 

49. Uzupełnienie  zasadnicze  –  to  liczba  żołnierzy  rezerwy  (osób)  oraz  środków  transportowych 

(maszyn) stanowiąca etatowe potrzeby mobilizacyjne (jednostki wojskowej. 

50. Wakaty  mobilizacyjne  –  to  stanowiska  służbowe,  określone  w  etacie  jednostki  wojskowej 

występujące zarówno na czas pokoju, jak i wojny, które w czasie „P” są nie obsadzone. 

51. Nie  obejmują  one  stanowisk  służbowych  obsadzonych  żołnierzami  czynnej  służby  wojskowej, 

którzy pozostając na ewidencji jednostki wojskowej, jednocześnie pełnią służbę poza granicami 

kraju lub zostali czasowo oddelegowani do realizacji zadań (szkolenia) poza tę jednostkę. 

52. Wysunięcie – to wyznaczenie żołnierza czynnej służby wojskowej na inne stanowisko służbowe 

na czas wojny w tej samej jednostce wojskowej. 

53. Wskaźnik  ukompletowania  -  wielkość  procentowa  określająca  aktualny  stan  ilościowy  stanu 

osobowego,  zasadniczego  uzbrojenia  i  sprzętu  wojskowego  (sprawnego  technicznie  z 

zachowanymi  resursami  eksploatacyjnymi),  w  stosunku  do  etatu  czasu  „W”.  Uwzględnia  on 

żołnierzy 

oraz 

pracowników 

wojska 

będących 

na 

ewidencji,  

a  przebywających  poza  jednostka  wojskową  np.:  w  centrach  (ośrodkach)  szkolenia,  innych 

jednostkach  wojskowych  realizujących  szkolenie  na  potrzeby  jednostki,  wykonujących  zadania 

poza  MSD  oraz  pełniących  służbę  w  misjach  poza  granicami  kraju,  a  także  żołnierzy  NSR,  itp. 
UiSW znajdujący się poza jednostką wojskową np. w składach, innych jednostkach wojskowych, 

wlicza  się  do  jej  ukompletowania  pod  warunkiem  przedstawienia  stosownych  dokumentów 

(planów, asygnat, uzgodnień, itp.) na ich odbiór (dostarczenie) w czasie osiągania gotowości do 

podjęcia działań. 

54. Wymagany wskaźnik ukompletowania - wielkość procentowa dotycząca stanu osobowego oraz 

zasadniczego  uzbrojenia  i  sprzętu  wojskowego  jednostki  wojskowej  (organizacyjnej),  które 

powinny być utrzymywane w czasie pokoju. 

55. Wyciąg  z  zestawienia  zadań  mobilizacyjnych  –  dokument  wykonany  w  formie  tabelarycznej 

określający  dla  danej  jednostki  wojskowej  (instytucji)  wskaźniki  i  normatywy  dotyczące 

gotowości  bojowej  i  mobilizacyjnej  (  nazwę  jednostki,  podległość  organizacyjną,  identyfikator, 

numer  mobilizacyjny,  numer  etatu,  zadanie  mobilizacyjne,  kategorię,  zestaw  mobilizacyjny, 

termin  zakończenia  mobilizacji,  termin  osiągnięcia  gotowości  bojowej,  miejsce  dyslokacji, 

macierzystą  WKU,  terytorialność  uzupełnienia,  jednostkę  odpowiedzialną  za  mobilizacyjne 

background image

©  2014 SZANDROCHO All rights reserved 

 

9

rozwinięcie,  podległość  mobilizacyjną)  stanowi  on  podstawę  do  planowania  i  organizowania 

przedsięwzięć w zakresie mobilizacyjnego rozwinięcia i gotowości bojowej. 

56. Zadanie mobilizacyjne – to zadanie obligujące dowódcę jednostki mobilizującej do zaplanowania 

i  zorganizowania,  a  następnie  zrealizowania,  zgodnie  z  zasadami  i  normami  zawartymi  w 

dokumentach  normatywnych,  w  jednostce  mobilizującej  oraz  w  jednostkach  mobilizowanych, 

przedsięwzięć  obejmujących:  uzupełnienie  potrzeb  mobilizacyjnych  lub  przeformowanie  ze 
struktury  organizacyjnej  i  stanu  ilościowego  czasu  pokoju  na  strukturę  organizacyjną  i  stan 

ilościowy  czasu  wojny,  albo  sformowania  jednostek  wojskowych  występujących  tylko  na  czas 

wojny bądź rozformowania jednostek wojskowych czasu pokoju. 

57. Zalążki  –  to  żołnierze  czynnej  służby  wojskowej,  wydzieleni  z  istniejących  w  czasie  pokoju 

jednostek wojskowych, w celu obsadzenia w czasie mobilizacji i wojny podstawowych stanowisk 

dowódczo-sztabowych, specjalistycznych i innych ważnych z punktu widzenia gotowości bojowej, 

głównie w nowo formowanych, ale również w innych jednostkach wojskowych. 

58. Zestaw  mobilizacyjny  –  to  zbiór  jednostek  wojskowych  zaszeregowanych  stosownie  do 

przewidywanych  dla  nich  zadań  operacyjnych.  Zestaw  mobilizacyjny  określa,  w  którym  etapie 

strategicznego  rozwinięcia  będą  one  realizowały  przedsięwzięcia  związane  z  osiąganiem 

gotowości do podjęcia działań. 

59. Zapasy: 
a)  zapasy  użytku  bieżącego  (UB)  –  to  środki  zaopatrzenia  przeznaczone  do  zabezpieczenia 

bieżących potrzeb szkoleniowych i gospodarczych wojska , a także funkcjonowania jednostek w 

okresie po osiągnięciu gotowości do podjęcia działań, a przed rozpoczęciem działań bojowych. 

b)  zapasy  nienaruszalne  (ZN)  -  środki  zaopatrzenia  przeznaczone  do  zabezpieczenia 

mobilizacyjnego  rozwinięcia  jednostek  wojskowych  oraz  szkolenia  po  mobilizacyjnym 

rozwinięciu, wchodzące w skład użytku bieżącego; 

c)  zapasy wojenne (ZW) - środki zaopatrzenia przeznaczone do zabezpieczenia potrzeb jednostek 

wojskowych w czasie bezpośrednich działań bojowych;