O ZINTEGROWANIU

ŁAŃCUCHÓW LOGISTYCZNYCH

 

 

ANDRZEJ RATKIEWICZ

Politechnika Warszawska, Wydział Transportu,

Zakład Logistyki i Technologii Transportu

aratkiewicz@wp.pl

 

Streszczenie.  W   referacie   określono   zadanie   logistyczne   dla 
dowolnego   elementu   systemu   logistycznego.   Następnie 
zdefiniowano   ogniwo   łańcucha   logistycznego,   po   czym 
sformułowano   pojęcie   zintegrowanego   łańcucha   logistycznego. 
Następnie   zaproponowano   wskaźniki   miary   zintegrowania 
łańcucha logistycznego. 

 

Słowa kluczowe: logistyka, łańcuch dostaw, zintegrowany łańcuch 
logistyczny, miara zintegrowania. 

 

1. WSTĘP

 

Obserwowane   ostatnio   traktowanie   logistyki   w   ujęciu   systemowym 

pozwala   na   rozwój   teorii   logistyki   na   bazie   m.in.   teorii   systemów. 
Opierając się na klasycznej definicji systemu jako zbioru elementów i 
relacji   między   nimi   można   zdefiniować   system   logistyczny.   System 
logistyczny (SL) jest to system realizujący zadanie logistyczne. Pojęcie 
„zadanie logistyczne” zostało sformułowane w [2]. Najogólniej, zadanie 
logistyczne (ZL) dla dowolnego obiektu realizującego funkcje logistyczne 
(tj.   funkcje   występujące   w   przyjętej   definicji   logistyki)   polega   na 
jakościowym   i   ilościowym   przekształceniu   strumienia   materiałów   i 
informacji 

λ

WE 

 występującego na wejściu do tego obiektu w strumień 

λ

WY 

występujący na wyjściu z obiektu wg pewnego kryterium (rys. 1).

Rys. 1. Przedstawienie graficzne zadania logistycznego

obiekt

λ

WE

λ

WY

1. ŁAŃCUCH DOSTAW A ŁAŃCUCH LOGISTYCZNY

 

Pojęciem   zbliżonym   do   SL   jest   łańcuch   dostaw,   definiowany   jako 

proces przepływu materiałów, produktów oraz usług, a także informacji i 
środków pieniężnych w celu realizacji potrzeb finalnego odbiorcy [1]

Szczególnym   przypadkiem   SL   jest   łańcuch   logistyczny.   Łańcuch 

logistyczny (ŁL) jest to zespół środków technicznych oraz zespół operacji 
stosowanych   podczas   realizacji   procesu   przepływu   materiałów   i 
informacji. Wspomniane środki i operacje są pogrupowane w skupiska 
nazywane   ogniwami   łańcucha   logistycznego.   Ogniwem   łańcucha 
logistycznego (OŁL) nazywa się obiekt, realizujący zadanie logistyczne i 
mający następującą strukturę (rys. 2.):

Rys. 2. Struktura ogniwa łańcucha logistycznego, gdzie: 

λ

m

WE

 

-  wejściowy strumień materiałów, 

λ

i

WE

-  wejściowy strumień informacji,

λ

m

WY

 

-  wyjściowy strumień materiałów,

λ

i

WY

 

-  wyjściowy strumień informacji,

F

-  wektor zakłóceń zewnętrznych,

G

-  wektor ograniczeń wewnętrznych.

Zadanie   logistyczne   dla   tak   określonego   ogniwa   łańcucha 

logistycznego   polega   na   przekształceniu   wg   pewnego   kryterium 
(najczęściej minimalnych kosztów) strumieni wejściowych  

λ

m

WE

,  

λ

i

WE

  w 

strumienie wyjściowe 

λ

m

WY

, 

λ

i

WY

 w warunkach zakłóceń zewnętrznych F i 

ograniczeń wewnętrznych G.

Należy   zaznaczyć,   że   każde   OŁL   w   ramach   właściwego   dla   niego 

zadania logistycznego najczęściej kształtuje własną postać wyjściowego 
strumienia   materiałów   i   informacji.   Należy   stwierdzić   również,   że 
przedsiębiorstwo   może   być   ogniwem   kilku   łańcuchów   logistycznych 
jednocześnie (rys. 3). Struktury, przedstawione na rys. 3 nazywane są w 
niektórych publikacjach „sieciami logistycznymi”.

       OŁL

λ

m

WE

λ

i

WE

λ

m

WY

λ

i

WY

F

G

W sytuacji, kiedy przedsiębiorstwo (dział) jest ogniwem należącym 

jednocześnie   do   kilku   łańcuchów   logistycznych   z   powodu   różnicy 
wymogów m.in. dotyczących postaci strumieni 

λ

m

WE

, 

λ

i

WE

 w różnych ŁL 

może   nastąpić   konflikt   pomiędzy   wymogami   sąsiednich   OŁL   a 
możliwościami przedsiębiorstwa.

Rys. 3. Ilustracja  a) Producenta oraz b) Dystrybutora jako ogniw należących 
do kilku łańcuchów logistycznych

2. ZINTEGROWANIE W ŁAŃCUCHU LOGISTYCZNYM

 

W publikacjach dotyczących logistyki pojęcie „zintegrowany łańcuch” 

jest używane przeważnie bez określenia, na czym to zintegrowanie polega 
[3], [6], choć zdarzają się też wyjaśnienia, np. „zintegrowany łańcuch 
oznacza,   że   poszczególne   ogniwa   zostały   ze   sobą   połączone   w 
nierozerwalną całość” [4]. 

Producent

Dostawca
surowców

Dystrybutor

łańcuch logistyczny 1

łańcuch logistyczny 2

ogniwo należące do obu łańcuchów

Dostawca
surowców

Dystrybutor

a)

Dystrybutor

Producent

łańcuch logistyczny 1

łańcuch logistyczny 2

ogniwo należące do obu łańcuchów

Odbiorca

Odbiorca

Producent

b)

W   niniejszym   opracowaniu   przyjęto,   ze   łańcuch   logistyczny   jest 

zintegrowany tym bardziej, im bardziej każde wchodzące w jego skład 
ogniwo   przy   kształtowaniu   właściwej   dla   niego   postaci   strumieni 
materiałów  

λ

m

WY

  i informacji  

λ

i

WY

  uwzględnia wymagania innych OŁL 

wchodzących   w   skład   danego   łańcucha.   W   sposób   sformalizowany 
zintegrowanie łańcucha logistycznego można przedstawić następująco:

 - dany jest łańcuch logistyczny składający się z n ogniw. Dowolne i-te 

(i = 1, 2, ..., n) OŁL określa się w postaci następującego wektora: 

OŁL

i

 =

 

〈

λ

m

WEi

, 

λ

i

WEi

, F

i

, G

i

, 

λ

m

WYi

, 

λ

i

WYi

〉

(1)

gdzie:

λ

m

WEi    

–   zbiór   cech   jakościowych   i   ilościowych   określających   postać 

strumienia przepływu materiałów na wejściu do i-tego OŁL;

λ

i

WEi

   –   zbiór   cech   jakościowych   i   ilościowych   określających   postać 

strumienia przepływu informacji na wejściu do i-tego OŁL;

F

i 

      – zbiór zakłóceń zewnętrznych dla i-tego OŁL;

G

i      

  – zbiór ograniczeń wewnętrznych w i-tym OŁL;

λ

m

WYi

  –   zbiór   cech   jakościowych   i   ilościowych   określających   postać 

strumienia przepływu materiałów na wyjściu z i-tego OŁL;

λ

i

WYi

   –   zbiór   cech   jakościowych   i   ilościowych   określających   postać 

strumienia przepływu informacji na wyjściu z i-tego OŁL.

Niech
P

m

WEi    

oznacza   liczbę   cech   ilościowych   określonych   dla   strumienia 

przepływu materiałów na wejściu do i-tego OŁL, 

Q

m

WEi    

oznacza   liczbę   cech   jakościowych   określonych   dla   strumienia 

przepływu materiałów na wejściu do i-tego OŁL;

P

i

WEi  

 

oznacza   liczbę   cech   ilościowych   określonych   dla   strumienia 
przepływu informacji na wejściu do i-tego OŁL, 

Q

i

WEi    

oznacza   liczbę   cech   jakościowych   określonych   dla   strumienia 

przepływu informacji na wejściu do i-tego OŁL;

P

m

WYi-1 

 

oznacza   liczbę   cech   ilościowych   określonych   dla   strumienia 

przepływu materiałów na wyjściu z (i-1)-tego OŁL, 

Q

m

  WYi-1   

oznacza  liczbę cech jakościowych określonych dla  strumienia 

przepływu materiałów na wyjściu z (i-1)-tego OŁL;

P

i

  WYi-1 

 

oznacza   liczbę   cech   ilościowych   określonych   dla   strumienia 

przepływu informacji na wyjściu z (i-1)-tego OŁL, 

Q

i

  WYi-1   

oznacza   liczbę   cech   jakościowych   określonych   dla   strumienia 

przepływu informacji na wyjściu z (i-1)-tego OŁL.

O zintegrowaniu łańcucha logistycznego mówimy, gdy

n

i

i

,..,

3

,

2

,

=

∀

 P

m

WYi-1

 = P

m

WEi

 

∧

 Q

m

 WYi-1

= Q

m

WEi

 

∧

P

i

 WYi-1

=

 

P

i

WEi

 

∧

 Q

i

 WYi-1

= Q

i

WEi

(2)

Wówczas 

λ

m

WEi

     = 

〈

c

m

WEi,p

, w(c

m

WEi,p

), d

m

WEi,p

, w(d

m

WEi,p

)

〉

(3)

gdzie
c

m

WEi,p

        –   wartość  p-tej   cechy   ilościowej   charakteryzującej   strumień 

przepływu materiałów na wejściu do i-tego OŁL, (p = 1, 2, ..., 
P

m

WEi

),

w(c

m

WEi,p

)  –   wartość   funkcji   wagi   określonej   z   punktu   widzenia  i-tego 

OŁL dla ilościowej cechy c

m

WEi,p 

,

d

m

WEi,q

       – wartość  q-tej cechy jakościowej charakteryzującej strumień 

przepływu materiałów na wejściu do i-tego OŁL, (q = 1, 2, ..., 
Q

m

WEi

),

w(d

m

WEi,q

)  –   wartość   funkcji   wagi   określonej   z   punktu   widzenia  i-tego 

OŁL dla jakościowej cechy d

m

WEi,q 

.

Podobnie 

λ

i

WEi

      = 

〈

c

i

WEi,p

, w(c

i

WEi,p

), d 

i

WEi,q

, w(d 

i

WEi,q

)

〉

(4)

λ

m

WYi-1

   = 

〈

c

m

WYi-1,p

, w(c

m

WY i-1,p

), d

m

WY i-1,q

, w(d

m

WY i-1,q

)

〉

(5)

λ

i

WYi-1

    = 

〈

c

i

WYi-1,p

, w(c

i

WY i-1,p

), d 

i

WY i-1,q

, w(d 

i

WY i-1,q

)

〉

(6)

gdzie
c

i

WYi-1,p

      –   wartość  p-tej   cechy   ilościowej   charakteryzującej   strumień 

przepływu informacji na wyjściu z (i-1)-tego OŁL, (p = 1, 2, ..., 
P

i

WYi

),

w(c

i

WY i-1,p

) – wartość funkcji wagi określonej z punktu widzenia (i-1)-tego 

OŁL dla ilościowej cechy c

i

WYi-1,p 

,

d 

i

WY i-1,q

     – wartość q-tej cechy jakościowej charakteryzującej strumień 

przepływu informacji na wyjściu z (i-1)-tego OŁL, (q = 1, 2, ..., 
Q

i

WYi

),

w(d 

i

WY i-1,q

) – wartość funkcji wagi określonej z punktu widzenia (i-1)-tego 

OŁL dla jakościowej cechy d 

i

WY i-1,q

.

W   celu   określenia   miary   zintegrowania   w   łańcuchu   logistycznym 

wprowadzono  ilościowy   wskaźnik   strat   zintegrowania   przepływu 
materiałów C

m

  oraz  jakościowy wskaźnik strat zintegrowania przepływu 

materiałów D

m

.

Dla dwóch sąsiednich ogniw o numerach i-1, i 

C

m

i-1, i 

 = 

∑

=

−

−

⋅

−

⋅

m

i

WE

P

p

m

p

i

WY

m

p

i

WY

m

p

i

WE

m

p

i

WE

c

w

c

c

w

c

1

,

1

,

1

,

,

))

(

(

))

(

(

      (7)

natomiast dla całego łańcucha logistycznego

C

m

 = 

∑

=

−

n

i

i

i

m

C

2

,

1

   =

=

∑

∑

=

−

−

=

⋅

−

⋅

m

i

WE

P

p

m

p

i

WY

m

p

i

WY

m

p

i

WE

m

p

i

WE

n

i

c

w

c

c

w

c

1

,

1

,

1

,

,

2

))

(

(

))

(

(

        (8)

Łańcuch   logistyczny   jest   zintegrowany   ilościowo   tym   bardziej,   im 

mniejsza jest wartość C

m

.

Analogicznie 

D

m

 = 

∑

=

−

n

i

i

i

m

D

2

,

1

   =

=

∑

∑

=

−

−

=

⋅

−

⋅

m

i

WE

Q

q

m

q

i

WY

m

q

i

WY

m

q

i

WE

m

q

i

WE

n

i

c

w

d

d

w

d

1

,

1

,

1

,

,

2

))

(

(

))

(

(

     (9)

Łańcuch   logistyczny   jest   zintegrowany   w   sensie   jakościowym   tym 

bardziej, im mniejsza jest wartość D

m

. 

W   podobny   sposób   można   określić  ilościowy   wskaźnik   strat 

zintegrowania przepływu informacji C  

i

  oraz  jakościowy wskaźnik strat 

zintegrowania przepływu informacji D 

i

.

Zupełne   zintegrowanie   parami  ogniw   łańcucha   logistycznego   ma 

miejsce wówczas, kiedy każde ogniwo przy kształtowaniu właściwej dla 
niego   postaci   strumieni   materiałów  

λ

m

WY

  i   informacji  

λ

i

WY

  spełnia 

wymagania sąsiedniego OŁL, tzn.:

i

i

WE

m

WE

m

n

i

i

λ

λ

=

∀

−

=

1

,..,

3

,

2

,

     

⇔

        C

m

 = 0  

∧

  D

m

 = 0

(10)

oraz

i

i

WE

i

WE

i

n

i

i

λ

λ

=

∀

−

=

1

,..,

3

,

2

,

      

⇔

        C 

i

 = 0  

∧

  D 

i

 = 0 

(11)

Wspomniane   zupełne   zintegrowanie   parami   można   względnie 

najłatwiej   osiągnąć   w   ramach   jednego   przedsiębiorstwa,   w   którym 
poszczególne   działy   pełnia   funkcje   OŁL,   a   ocena   efektywności   pracy 

poszczególnego   działu   jest   podrzędna   względem   oceny   efektywności 
całego przedsiębiorstwa [5]. 

O  zintegrowaniu kompletnym  łańcucha logistycznego można mówić 

wówczas, kiedy postacie wszystkich występujących wewnątrz łańcucha 
strumieni   przepływu   materiałów   i   informacji   zostały   ukształtowane   z 
uwzględnieniem   wymagań   wszystkich   należących   do   danego   łańcucha 
OŁL. 

Przykładem   cząstkowego   działania   zmierzającego   do   zintegrowania 

łańcucha logistycznego (a konkretnie narzucenia wspólnej dla wszystkich 
OŁL postaci strumienia  

λ

m

wy

) jest wprowadzenie zunifikowanej postaci 

jednostki ładunkowej w oparciu o tzw. paletę EURO.

 
4. PODSUMOWANIE

 

Przedstawione w poprzednim punkcie wskaźniki miary zintegrowania 

łańcuchów   logistycznych   mogą   stanowić   podstawę   do   oceny 
zintegrowania poszczególnych łańcuchów, co może  być przydatne  w 
przypadku   analizy   procesów   przepływu   materiałów   i   informacji   w 
łańcuchu logistycznym.

W   kolejnych   publikacjach   zostaną   przedstawione   przykłady 

wyznaczenia   miary   zintegrowania   dla   wybranych   rzeczywistych 
łańcuchów logistycznych.

ABSTRACT 
In this paper, logistics assignments for any elements of 
logistics system have defined. Then, an element of lo-
gistics chain as well as integrated logistics chain have 
formulated.   Finally, some indicators of logistics chain 
integrity have proposed. 

LITERATURA 

[1] Borowski M., Paczkowski P.: Wykorzystanie nowych 
technologii w procesach zarządzania łańcuchem dostaw i 
sprzedaży na bazie systemu ERP i aplikacji internetowych;

 

http://www.e4pq.org/pl/pliki_uzytkownikow/user16/nowoczes
ne%20technologie%20w%20lancuchach%20dostaw.pdf
[2] Fijałkowski   J.:   Transport   wewnętrzny   w   systemach 
logistycznych;   Wybrane   zagadnienia;   Oficyna   wydawnicza 
Politechniki Warszawskiej 2000 

[3] Michniewska K.: Z optymizmem w przyszłość; Recykling, 
11/2005
[4] Mildner-Woś   J.:   Integracja   wewnętrznego   łańcucha 
dostaw; Logistyka, 03/1998
[5] Ratkiewicz   A.   i   inni:   Kompleksowy   audyt   logistyczny 
przedsiębiorstwa Constar w Starachowicach; lipiec – sierpień 
2003
[6] Ratkiewicz   A.:   Wykłady   z   przedmiotów   „Logistyka”, 
„Technologia magazynowania”, „Zakłady przemysłowe” oraz 
„Drogi   w   transporcie   wewnętrznym”,   prowadzone   na 
Wydziale Transportu Politechniki Warszawskiej.
[7] Romanow   P.:   Strategie   generalne   firm   a   strategie 
logistyczne

 

(II); 

http://www.logistyka.net.pl/cgibin/article.cgi?section=tr_wo&
portal=logistyka&category=&sid=2001/01/04/100251