KURS ŁĄCZNOŚCI – ZAKRES PODSTAWOWY 

Etap 1. 

Cz.1 

 

Niniejsze opracowanie dotyczy w zasadniczym stopniu organizacji łączności na szczeblu kompanii 
(pododdziału) oraz w stopniu drugorzędnym batalionu (SD). 
Celem nadrzędnym kursu jest przekazanie informacji w tematyce planowania, nawiązywania i 
utrzymywania łączności radiowej w jej podstawowej architekturze na potrzeby drużyn, plutonów oraz 
kompani tworzonych na bazie organizacji paramilitarnych. Opracowując materiał skupiono się na 
podstawach dotyczących architektury łączności w maksymalny sposób upraszczając treśd wymaganą 
do przyswojenia. Po zakooczeniu kursu jego uczestnik  
powinien znad: 



 

zasady organizowania systemu łączności na szczeblu taktycznym, 



 

zasady doboru sprzętu łączności oraz jego parametrów w zależności od terenu działania i 
warunków atmosferycznych (radiostacje, radiotelefony, anteny, źródła zasilania), 



 

zasady nawiązywania, utrzymywania oraz prowadzenia korespondencji radiowej, 



 

zasady nadawania i odbierania sygnałów oraz meldunków 



 

podstawowe zasady bezpieczeostwa radiowego 



 

obowiązki radiooperatora (kontrola sprzętu, przygotowanie do pracy, dokumenty łączności). 

Powinien umied: 



 

dobrad sprzęt łączności w zależności od wykonywanych działao oraz terenu w którym będą 
prowadzone, 



 

obsłużyd praktycznie użytkowany sprzęt łączności, 



 

nawiązad i utrzymywad łącznośd radiową zgodnie z zasadami jej prowadzenia, 



 

stosowad alfabet fonetyczny NATO, 



 

stosowad zasady nadawania i odbierania meldunków oraz sygnałów. 

Materiał źródłowy dla organizacji kursu został dobrany na takim poziomie, aby pozostad w zgodzie z 
obowiązującymi przepisami oraz zasadami poufności. 

 
 

1.  Łącznośd radiowa. 

 
Łącznośd jest istotnym elementem dowodzenia i służy na szczeblu pododdziału do przekazywania 
informacji w zakresie dowodzenia, współdziałania i alarmowania poprzez środki łączności radiowej. 
Utrzymywanie standardów łączności zgodnie z obowiązującymi wytycznymi zapewnia dowódcy 
ciągłośd i przejrzystośd dowodzenia pododdziałem, a tym samym wykonanie zadao na właściwym 
poziomie. Należy brad pod uwagę, że brak łączności często jest przyczyną niepewności, chaosu 
decyzyjnego oraz niepowodzenia w prowadzonych działaniach, co w rezultacie przenieśd się może na 
zwiększenie strat własnych zadanych zarówno przez siły przeciwnika jak też przez siły własne. 
 

2.  Organizacja łączności. 

 
Łącznośd organizowana jest na szczeblu oddziału oraz pododdziału. Ze względu na podporządkowanie 
organizatorem łączności jest zawsze przełożony wyższego szczebla do tego celu posiada osobę 
odpowiedzialną czyli szefa łączności oraz komórkę odpowiedzialną za jej przygotowanie i prowadzenie. 
Stanowisko szefa łączności ustanawiane jest w pododdziałach od szczebla batalionu, w pododdziałach 
klasyfikowanych niżej za łącznośd odpowiadają ich dowódcy. 

Łącznośd na wszystkich szczeblach organizuje się w celu: 



 

Dowodzenia 



 

Współdziałania 



 

Alarmowania 

Wprowadzenie takiego podziału ma na celu uporządkowanie pracy w kierunkach i sieciach radiowych 
oraz ułatwienie działao pododdziałów ze względu na ich przeznaczenie. 



 

Łącznośd dowodzenia – polega na wykorzystaniu środków radiowych w celu bezpośredniego 
dowodzenia wojskami. Na szczeblu kompanii łącznośd pomiędzy pododdziałami organizuje 
dowódca kompanii za pomocą środków radiowych pracujących w paśmie UKF. W celu 
sprawnego dowodzenia organizowana jest sied łączności pomiędzy wszystkimi pododdziałami 
kompanii. 
Łącznośd dowodzenia z przełożonym (batalionem) organizowana jest w paśmie KF 
wykorzystując do tego osobny środek radiowy (radiostację, wóz dowodzenia). 



 

Łącznośd współdziałania – organizuje się pomiędzy dowódcami pododdziałów wchodzących w 
skład kompanii. Dowódcy pododdziałów pracują w sieci radiowej dowódcy kompanii za 
zezwoleniem radiostacji głównej (kompanijnej). Łącznośd w tej sieci ma na celu bezpośrednią 
wymianę korespondencji pomiędzy pododdziałami bojowymi, a także pododdziałami 
wspierającymi. 



 

Łącznośd alarmowania - Na potrzeby alarmowania wykorzystuje się wszystkie relacje łącznośd 
dowodzenia i współdziałania przekazując sygnały poza wszelką kolejnością. Łącznośd 
alarmowania służy przede wszystkim do przekazywania (przez pododdziały specjalistyczne) 
sygnałów powszechnego ostrzegania np. alarmów i ostrzeżeo przed zagrożeniami 
powietrznymi, chemicznymi, dywersyjnymi. 

 
 

3.  Sposoby organizacji łączności środkami radiowymi. 

 
Aby zapewnid wystarczającą jakośd łączności, a tym samym możliwośd bezproblemowego działania 
pododdziałów jej organizacja oparta jest na dwóch sposobach: kierunku radiowym i sieci radiowej. 
 
Kierunek radiowy - jest to sposób organizacji łączności pomiędzy dwoma korespondentami (punktami 
dowodzenia), z dowódcami, sztabami itp., z których każdy wydziela radiostacje na ustalonych w tym 
celu danych radiowych. 
Kierunki  radiowe  mogą  byd  stałe,  dyżurne,  rezerwowe  i  skryte.  W  kierunku  stałym  radiostacje  obu 
korespondentów  pracują nieprzerwanie na odbiór i posiadają możliwośd wywołania się w  dowolnym 
momencie  czasu  oraz  prowadzenia  wymiany  w  miarę  potrzeb.  W  kierunku  dyżurnym  radiostacja 
jednego korespondenta pracuje nieprzerwanie na odbiór, a drugiego włącza się na odbiór i nadawanie 
tylko dla przeprowadzenia wymiany, np. łącznośd z grupą specjalną. Kierunki rezerwowe organizuje się 
w  celu  zapewnienia  szefowi  łączności  możliwości  manewru  relacjami  łączności  w  walce,  kiedy  w 
konkretnych warunkach zaistnieje potrzeba uruchomienia nowych lub wzmocnienia istniejących relacji 
łączności.  Prace  w  tych  kierunkach  rozpoczyna  się  przez  nadanie  w  innych  relacjach  odpowiedniego 
sygnału.  Kierunki  skryte  organizuje  się  w  celu  zabezpieczenia  systemu  łączności  w  okresie  zakłóceo 
przeciwnika.  Do  pojawienia  się  zakłóceo  obie  radiostacje  powinny  pracowad  na  odbiór.  Pracę  na 
nadawanie  można  rozpocząd  tylko  w  wypadku  ,  kiedy  zostały  zakłócone  wszystkie  relacje  z  danym 
korespondentem  i  zachodzi  koniecznośd  przekazania  mu  ważnej  wiadomości.  Z  wymienionych 
rodzajów  kierunków  radiowych  stosowany  jest  głównie  kierunek  stały,  natomiast  kierunki  dyżurne, 
rezerwowe  i  skryte  stosowane  są  bardzo  rzadko  ze  względu  na  brak  wystarczającej  ilości  środków 
radiowych. 

Dodatnie cechy łączności w kierunku radiowym: 

–  możliwośd szybkiego nawiązania łączności; 

–  duża przepustowośd łącza. 

Ujemne cech łączności w kierunku radiowym: 

–  koniecznośd zaangażowania większej ilości częstotliwości radiowych i sprzętu. 

 
Sieć  radiowa  -  jest  to  sposób  organizacji  łączności  pomiędzy  trzema  i  więcej  korespondentami  z  
których każdy wydziela radiostację pracującą na ustalonych dla tej sieci danych radiowych. 

Skład sieci określa się w zależności od jej przeznaczenia. Przy dwustronnej wymianie, w jednej sieci nie 
powinno  pracowad  więcej  niż  cztery  -  pięd  radiostacji.  W  sieciach  radiowych,  w  których  wymiana 
polega  na  przekazywaniu  krótkich  komend,  meldunków  i  sygnałów,  liczba  radiostacji  może  byd 
większa. 

Dodatnie cechy organizacji łączności  w sieci radiowej: 

–  mniejsza ilośd zaangażowanych środków radiowych; 
–  możliwośd pracy na okólnik; 
–  mniejsza ilośd wykorzystywanych częstotliwości roboczych. 

 

Ujemne cechy organizacji łączności w sieci radiowej: 

–  mniejsza przepustowośd łącza; 
–  łatwośd rozpoznania radiowego.