Zdun_712[08]_Z3.02

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej,

obowiązujące podczas konserwacji i napraw trzonów kuchennych

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Naprawa trzonów kuchennych: wymiana przegród kanałów, wymiana

piekarnika, wymiana armatury

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Demontaż trzonów kuchennych

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Wbudowanie nagrzewnicy bojlera w trzon kuchenny

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Naprawa trzonów restauracyjnych, wymiana przegród kanałów, wymiana

płyt, piekarników, armatury

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Otrzymany poradnik ułatwi Ci przyswojenie wiadomości i umiejętności wymaganych

programem  nauczania,  a  w  szczególności  dotyczących  napraw  i  konserwacji  trzonów
kuchennych.  Czytaj  uważnie  ze  zrozumieniem  każdy  rozdział  poradnika.  Na  początku
znajdziesz zapisane w punktach określone wymagania wstępne, które powinieneś znać przed
wykonaniem  ćwiczeń.  Przy  wyborze  odpowiednich  i  potrzebnych  treści  pomoże  Ci
nauczyciel,  wskazując  podstawowe  i  pomocnicze  czynności  prowadzące  do  naprawy
i konserwacji trzonów kuchennych.

Poradnik składa się z następujących części:

−

wymagania wstępne – określają podstawowe umiejętności niezbędne do wykonania
zaleconych ćwiczeń,

−

cele kształcenia – określają umiejętności, jakie powinieneś posiadać po zakończeniu
procesu kształcenia,

−

materiał nauczania – zawiera informacje i wskazówki niezbędne do realizacji
szczegółowych celów kształcenia zaplanowanych w jednostce modułowej. Materiał
nauczania obejmuje pojęcia, fakty, schematy, opisy i rysunki,

−

pytania sprawdzające – zamieszczone pod materiałem nauczania sprawdzające
wiadomości i umiejętności niezbędne do wykonania ćwiczeń,

−

ćwiczenia  –  staraj  się  wykonywać  je  starannie  i  dokładnie,  jeśli  zajdzie  potrzeba,
powtarzaj poszczególne czynności  i operacje, gdyż pozwolą Ci wyrobić w sobie  nawyki
zawodowe prowadzące do mistrzostwa. W treści  ćwiczeń zawarte są polecenia, sposoby
i metody  wykonania  oraz  wyposażenie  stanowiska  pracy  w  potrzebne  materiały,
narzędzia i sprzęt pomiarowy oraz pomocniczy,

−

sprawdzian postępów – pozwalający upewnić się, czy poprzez prawidłowe wykonanie
ćwiczeń, zdobyłeś nowe umiejętności,

−

sprawdzian osiągnięć – zamieszczony na końcu poradnika, a przeznaczony
do sprawdzenia uzyskanych umiejętności z całej jednostki modułowej, w sposób
samodzielny lub z pomocą nauczyciela,

−

literatura – z której możesz skorzystać w miarę potrzeby uzupełnienia i rozszerzenia
ukształtowanych umiejętności.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej „Wykonywanie konserwacji

i napraw trzonów kuchennych” powinieneś umieć:

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu budownictwa,

−

rozróżniać technologie wykonywania budynków,

−

rozpoznawać elementy konstrukcyjne budynku,

−

rozpoznawać i charakteryzować podstawowe materiały budowlane,

−

transportować materiały budowlane,

−

charakteryzować proces spalania paliw technicznych,

−

wyjaśniać zasadę ciągu kominowego,

−

posługiwać się dokumentacją techniczną,

−

określać na podstawie dokumentacji przebieg kanałów dymowych, spalinowych
i wentylacyjnych,

−

lokalizować właściwie kanał spalinowy, dymowy i wentylacyjny,

−

przygotować materiały stosowane do budowy konstrukcji zduńskich i kominiarskich,

−

przygotować zaprawy ogniotrwałe,

−

wykonywać podstawowe operacje technologiczne,

−

dobierać i przygotować narzędzia i sprzęt niezbędny do wykonywania prac zduńskich
i kominiarskich,

−

rozpoznawać konstrukcje zduńskie,

−

wykonywać fundamenty i podmurówki pod konstrukcje zduńskie,

−

wykonywać prace pomocnicze związane z robotami zduńskimi,

−

wykonywać piece grzewcze: kanałowe, komorowe, przenośne, innych konstrukcji
zgodnie z dokumentacją,

−

wykonywać kominki różnych typów zgodnie z dokumentacją,

−

wykonać trzony kuchenne różnych typów zgodnie z dokumentacją,

−

wykonywać konstrukcje zduńskie bez dokumentacji,

−

wykonywać prace wykończeniowe konstrukcji zduńskich,

−

wykonywać przedmiary i obmiary robót,

−

wykonywać rysunki inwentaryzacyjne,

−

przestrzegać przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz
ochrony środowiska,

−

przewidywać skutki i zapobiegać zagrożeniom na stanowisku pracy,

−

stosować procedury udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym,

−

stosować ekologiczne metody pracy oraz materiały,

−

odczytywać potrzebne wielkości z tabel i rysunków,

−

przeprowadzać nieskomplikowane obliczenia matematyczne,

−

korzystać z różnych źródeł informacji,

−

organizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz
przeciwporażeniowej obowiązujące podczas wykonywania konserwacji i napraw trzonów
kuchennych,

−

zorganizować i zlikwidować stanowisko wykonania konserwacji i napraw trzonów
kuchennych,

−

wykonać szkice przebudowy trzonów kuchennych i restauracyjnych,

−

zaplanować kolejność robót,

−

sprawdzić szczelność trzonów kuchennych,

−

określić usterki trzonów kuchennych,

−

określić stopień demontażu trzonów kuchennych,

−

dokonać częściowego demontażu trzonu kuchennego,

−

dokonać całkowitego demontażu trzonu kuchennego,

−

dokonać weryfikacji zdemontowanych części trzonu kuchennego,

−

wymienić przegrody kanałów trzonów kuchennych,

−

wymienić piekarnik w trzonie kuchennym,

−

wymienić uszkodzone kafle trzonów kuchennych,

−

wymienić armaturę w trzonach kuchennych,

−

uszczelnić trzon kuchenny,

−

wyczyścić trzon kuchenny,

−

wbudować nagrzewnicę bojlera,

−

wymienić płyty trzonu kuchennego,

−

wymienić kotły warzelne w trzonach kuchennych,

−

naprawić płaszcze i tynki w trzonach kuchennych,

−

wymienić wykładziny w trzonach kuchennych,

−

dokonać przebudowy trzonu kuchennego wg dokumentacji,

−

osuszyć trzony kuchenne po naprawie,

−

dokonać przeglądów okresowych trzonów kuchennych,

−

wykonać obmiar prac, rozliczyć robociznę, materiały i sprzęt,

−

wykonać prace zgodnie z warunkami technicznymi.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Przepisy bezpieczeństwa, higieny pracy i ochrony

przeciwpożarowej obowiązujące podczas konserwacji
i napraw trzonów kuchennych

4.1.1. Materiał nauczania

Rozpoczęcie naprawy trzonu kuchennego musi być poprzedzone sprawdzeniem ciągu

w przewodzie kominowym. Sprawdzanie działania komina nie należy do obowiązków zduna.
Należy jednak sprawdzić ciąg przez zapalenie papieru w otworze kominowym przebitym
dla podłączenia trzonu. Dobry ciąg w przewodzie powinien porwać w górę zapalony papier.

Usytuowanie trzonu na drewnianej podłodze jest niedopuszczalne. Podłoga drewniana

powinna  być  wycięta  i  fundament  podmurowany  na  stropie  betonowym,  pustakowo  –
belkowym lub stalowo – ceramicznym do poziomu podłogi drewnianej. Fundament pod trzon
ustawiony  na  stropie  drewnianym  układa  się  na  podłodze  z  desek  o  grubości  40 mm
ułożonych  na wzmocnionych  belkach stropowych. Grubość płyty  fundamentowej wykonanej
z  cegieł  lub  betonu  powinna  wynosić  co  najmniej  25 cm.  Wystającą  nad  podłogę  część
fundamentu oblicowuje się kaflami.

Najmniejszy odstęp trzonu kuchennego od ścian pomieszczenia wynosić 13 cm.

Odległość  ta  jest  zróżnicowana  w  zależności  od  rodzaju  materiału,  z  którego  ściana  jest
wykonana.  Trzony  kuchenne  stałe  i  przenośne  muszą  być  umieszczone  w  odległości
od elementów  drewnianych  otynkowanych  co  najmniej  30 cm,  a  od  nieotynkowanych  –
60 cm.  Trzony  kuchenne  przenośne  bez  nóżek  muszą  mieć  ogniotrwały  fundament
o wysokości  30 cm.  Jeżeli  trzon  ma  nóżki  o  wysokości  15 cm,  powinien  być  ustawiony
na blasze, sięgającej poza lico trzonu na odległość 30 cm.

Rury żeliwne, kamionkowe, szamotowe lub z blachy stalowej nie cieńszej niż 2 mm,

łączące trzony kuchenne stałe i przenośne z kominem powinny być oddalone od łatwopalnych
elementów konstrukcji o 30 cm – dla elementów łatwopalnych otynkowanych, 60 cm – dla
nieotynkowanych.

Aby umożliwić dobre wiązanie stężonej zaprawy w naprawianej, wykonanej już części

trzonu  kuchennego,  czyli  po  ustawieniu  trzech  do  czterech  warstw  kafli,  należy  przerwać
dalsze  układanie  kafli.  Pozwala  to  na  uniknięcie  wywrócenia  poszczególnych  kafli  i  całych
rzędów ze względu na bezpieczeństwo i trwałość konstrukcji. W tym czasie należy murować
ściany  wewnętrzne  trzonu,  aż  do  wysokości  ustawianych  wcześniej  kafli,  w  celu  między
innymi, usztywnienia płaszcza trzonu kuchennego.

Przy przecinaniu kafli i cegły należy stosować okulary ochronne, maski przeciwpyłowe,

rękawice ochronne i nauszniki. Szczególnie niebezpieczne są uszkodzenia ostrymi opryskami
szkliwa błony śluzowej, powiek i rogówki oka. Ubranie robocze powinno być szczelne
i zapobiegające przedostawaniu się pyłu do skóry. Konieczne jest częste odkurzanie ubrania
roboczego.

Rusztowania robocze muszą być trwale zbudowane i usztywnione, a także ustawione

na wytrzymałym i stabilnym podkładzie. Ustawianie rusztowań na cegłach, belkach lub
innych niestabilnych podkładach jest zabronione. Pomost rusztowania należy ułożyć z desek
o grubości 32 mm podwójnie na zakład. Rusztowania należy utrzymywać w czystości, a gruz
usuwać na bieżąco.

W czasie rozbiórki trzonu kuchennego, w celu uniknięcia unoszenia się kurzu, wnętrze

trzonu należy obficie skropić wodą. Materiał nadający się do ponownego użycia powinien być

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

posegregowany, a gruz zniesiony na wyznaczone miejsce. Zabrania się gromadzenia gruzu
na stropach, balkonach, klatkach schodowych i innych częściach konstrukcyjnych budynku.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co należy sprawdzić przed naprawą trzonu kuchennego?
2.  Jaki sposób sprawdzić ciąg kominowy?
3.  Jak powinien  być wykonany  fundament pod trzon kuchenny  w przypadku ustawienia go

na drewnianej podłodze?

4. Jak powinien być wykonany fundament pod trzon kuchenny w przypadku drewnianego

stropu?

5. Jaka powinna być grubość płyty fundamentowej z cegieł lub betonu?
6. W jakie odległości od elementów łatwopalnych umieszcza się rury łączące trzon

kuchenny z kominem?

7. W jakim celu przerywa się osadzanie kafli po ułożeniu 3 do 4 warstw, w naprawianym

trzonie?

8. Jakie środki zapobiegawcze należy stosować podczas przecinania i szlifowania kafli?
9. Jakie zasady bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązują przy ustawianiu i korzystaniu

z rusztowań?

10. Jak należy postępować podczas rozbiórki trzonu kuchennego, aby uniknąć wydobywania

się kurzu?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Ustal przyczyny wydostawania się dymu z płyt kuchennych oraz armatury trzonu

kuchennego, do pomieszczenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  sprawdzić przekrój przewodu kominowego,
2)  sprawdzić wysokość komina,
3)  sprawdzić sposób zabezpieczenia wylotu komina,
4)  sprawdzić, czy założone na komin nasady kominowe, spełniają swoje zadanie,
5)  sprawdzić, czy zamknięta jest przepustnica (szyber),
6)  sprawdzić, czy przewód łączący trzon kuchenny z kominem jest zanieczyszczony,
7)  sprawdzić, czy przewód łączący trzon kuchenny z kominem jest drożny,
8)  sprawdzić szerokość i wypełnienie spoin między kaflami oblicowania,
9)  sprawdzić, czy zamknięta jest komora spalania.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

przymiar kreskowy,

−

przewód kominowy,

−

trzon kuchenny.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Ustaw rusztowanie na kozłach w celu naprawy ścianki ogrzewacza nad trzonem

kuchennym, zapewniając bezpieczne warunki pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
3)  sprawdzić równość i wytrzymałość podłoża pod rusztowanie,
4)  sprawdzić stan techniczny kozłów,
5)  dobrać deski o grubości 32 mm bez sęków, spękań,
6)  ustawić kozły w odległości (rozstawie) około 1,5 m zapewniającej bezpieczeństwo,
7)  sprawdzić stateczność ustawianych kozłów,
8)  ułożyć szczelnie pomost z desek grubości 32 mm i szerokości 18 cm na zakład podwójny,
9)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
10)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

kozły o wysokości 100÷120 cm,

−

deski o grubości 32 mm, szerokości 18 cm,

−

podkłady drewniane,

−

środki ochrony indywidualnej.

Ćwiczenie 3

Oszlifuj brzegi kafli do wbudowania w miejsce popękanych przeznaczonych

do wymiany, zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, przy użyciu szlifierki
kątowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  dobrać ubranie robocze,
3)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
4)  dobrać odpowiednie do szlifowania powierzchni kafli tarcze ścierne,
5)  szlifować kafle zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  w czasie szlifowania oddychać przez nos,
7)  skropić wodą powstały pył,
8)  usunąć pył powstały podczas szlifowania,
9)  uporządkować stanowisko pracy po oszlifowaniu kafli,
10)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
11)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

środki ochrony indywidualnej,

−

kafle,

−

tarcze ścierne,

−

szlifierka kątowa,

−

rysik,

−

blaszka aluminiowa,

−

pędzel,

−

szczotka do zamiatania.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

TAK

NIE

1) dobrać ubranie robocze?

⁯

2) dobrać środki ochrony indywidualnej zduna?

⁯

3) ustalić przyczyny wydostawania się dymu z trzonu kuchennego?

⁯

4) sprawdzić ciąg kominowy?

⁯

5) sprawdzić szerokość rozwarcia spoin między kaflami?

⁯

6) dobrać tarcze ścierne do szlifowania kafli?

⁯

7) stosować zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas szlifowania?

⁯

8) sprawdzić stan techniczny podkładu do ustawienia kozłów?

⁯

9) ustawić w sposób bezpieczny rusztowanie na kozłach?

⁯

10) ułożyć właściwy pomost z desek?

⁯

11) zaprezentować wykonane ćwiczenie?

⁯

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Naprawa trzonów kuchennych: wymiana przegród kanałów,

wymiana piekarnika, wymiana armatury

4.2.1. Materiał nauczania

Sprawność trzonów kuchennych może być utrzymana tylko przy stałej konserwacji.

Niedostateczna  konserwacja  paleniska  powoduje  rozluźnienie  kafli  narożnych  trzonu
kuchennego  i  w  następstwie  wypadanie  kafli  środkowych.  Należy  więc  stale  kontrolować
i ewentualnie  wylepiać  w  trzonie  ściany  paleniska  zaprawą  ogniotrwałą,  nakładając  ją
na uprzednio  zmoczoną  cegłę.  Następnie  należy  zabezpieczyć  tarczę  ochronną  drzwiczek
górnych  przez  wyłożenie  drobnym  tłuczniem  z  cegły  szamotowej  na  zaprawie  ogniotrwałej
oraz uszczelnić drzwiczki gliną w miejscu stykania się z kaflami.

Należy też zwracać uwagę na szczelność spoinowania kafli. Przy niewielkim

rozluźnianiu  się  spoin  między  kaflami  należy  je  zatrzeć  gliną  rozrobioną  z  mlekiem
o konsystencji  bardzo  gęstej  śmietany,  po  uprzednim  mocnym  napaleniu  w  palenisku.
Rozszerzone  spoiny  należy  przeskrobać  nożem  zduńskim,  zmoczyć  je  wodą  przy  użyciu
pędzelka i dobrze wcisnąć do spoin rozdrobnioną glinę. Po wyschnięciu trzeba oczyścić całą
powierzchnię i pokredować.

Dokonując przeglądu bieżącego trzonu kuchennego należy przede wszystkim zwrócić

uwagę na stan techniczny konstrukcji paleniska. Niedostateczna konserwacja paleniska
powoduje rozluźnienie się kafli narożnych trzonu kuchennego i w następstwie wypadanie
kafli.

Do napraw drobnych należy:

−

sprawdzenie ciągu przewodu kominowego,

−

naprawa, przebudowa paleniska z wymianą przepalonej cegły ogniotrwałej nad rusztem,

−

skontrolowanie i czyszczenie kanałów i rury łączącej trzon z przewodem kominowym,

−

wymiana przepalonego rusztu na nowy, wylepienie gliną ogniotrwałą i drobnym
tłuczniem tarczy ochronnej drzwiczek paleniskowych,

−

pografitowanie drzwiczek, powlekając je grafitem, w przypadku braku pasty
do grafitowania, należy grafit w postaci proszku wymieszać z piwem,

−

pokredowanie  powierzchni  licowej  trzonu,  tj.  wypełnienie  spoin  przy  użyciu
rozdrobnionej  w  wodzie  kredy  pławionej  lub  przygotowanej  fabrycznie  plastyczno  –
elastycznej  masy  akrylowej  uszczelniającej  do  wypełniania  pęknięć,  rys,  szczelin,
stosowanej do temperatury 75

Do wykonywania napraw i usuwania usterek trzonów kuchennych należy stosować

i rozmieścić tylko te narzędzia i przyrządy pomiarowe, które będą potrzebne bezpośrednio
do naprawy lub przebudowy.

Naprawiane trzony kuchenne nie powinny być używane przez kilka lub kilkanaście dni,

do chwili stężenia zaprawy i jej wyschnięcia. Po tym okresie można przystąpić do ostrożnego
i systematycznego  przepalania  i  osuszania  wnętrza  trzonu.  Podczas  przepalania  drzwiczki
paleniskowe  powinny  być  otwarte.  Po  wysuszeniu  można  w  nim  palić  normalnie,  z  tym,
że jeszcze  przez  następnych  kilka  dni  należy  pozostawić  w  czasie  palenia  nie  domknięte
drzwiczki popielnikowe.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 1. Narzędzia do napraw trzonów kuchennych: a) młotek murarski, b) nóż, c) obcęgi, d) kamień ścierny,

e) mały młotek zduński, f) blaszka aluminiowa, g) kątownik, h) poziomnica zduńska

[8 wkładka do skryptu].

W przeciwieństwie do konstrukcji pieców kanałowych, w trzonach kuchennych

nie buduje  się  kanałów  wznośnych  i  opadowych.  Ściany  kanałów  i  przestrzeni  w  trzonach
kuchennych  mają  za  zadanie  utworzyć  drogę  do  przepływu  gazów  spalinowych  przede
wszystkim  nad  i  pod  piekarnikiem  oraz  z  dwóch  stron  i  tyłu  piekarnika.  Przegrody  kanałów
mogą ulec przepaleniu. Dzieje się to wówczas, gdy do wykonania ścianek zastosowano cegłę
lub  zaprawę  złej  jakości.  W  takim  przypadku  musi  nastąpić  wymiana  przegród  kanałów
w trzonach kuchennych.

Wyburzenie przepalonych ścian kanałów musi być poprzedzone:

−

zdjęciem ramy kuchennej obejmującej górny brzeg trzonu wraz z przytwierdzoną
galeryjką,

−

usunięciem kompletu płyt kuchennych,

−

wysunięciem piekarnika,

−

rozbiórką dotychczasowych uszkodzonych lub przepalonych ścianek ceglanych,

−

oczyszczeniem miejsc po rozbiórce ścian,

−

demontażem – rozbiórką paleniska,

−

usunięciem gruzu po rozbiórce poszczególnych elementów,

−

wyrównaniem spodniej powierzchni trzonu.
Po wykonaniu tych czynności należy przystąpić do wykonania nowych przegród między

kanałami. Przegrody te murowane są z cegły szamotowej ustawionej na rąb (6,5 cm)
z zachowaniem przewiązywania spoin pionowych na zaprawie ogniotrwałej. Przegrody

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ustawiać  należy w rzędach równoległych do krótszych boków trzonu, w odległości od siebie
nie  większej  niż  20 cm.  Ustawienie  rzędów  jest  potrzebne  dla  łatwiejszego  oznaczenia
położenia  wylotu  do  komina.  Równocześnie  wykonuje  się  palenisko  o  szerokości
dostosowanej do wielkości rusztu tabliczkowego, zwykle około 20 cm. Po wyrównaniu ścian
bocznych  i  tylnej  do  poziomu  rusztu  można  przystąpić  do  murowania  bocznych  ścian
paleniska  z  cegły  szamotowej  na  zaprawie  ogniotrwałej,  przy  czym  ścianę  przylegającą
do oblicowania  wykonuje  się  z  cegły  ustawionej  na  rąb  do  wysokości  około  1,5 cm  poniżej
poziomu  ramy,  drugą  ścianę  od  strony  piekarnika  cegłą  na  płask  do  wysokości  około  7 cm
od poziomu  ramy.  W  dalszej  kolejności  nakłada  się  ramę  (obręcz)  z  kątownika  40×4 mm
z galeryjką  (lub  bez)  na  froncie  lub  wokół  całego  trzonu,  a  następnie  układa  się  płyty
kuchenne  na  dość  rzadkiej  zaprawie  zduńskiej z  zachowaniem poziomu, który  sprawdza  się
poziomnicą.

Rys. 2. Trzon kuchenny: 1 – palenisko, 2 – płyta, 3 – popielnik, 4 – piekarnik [5, s. 324].

Przed wymianą piekarnika na nowy, należy wysunąć z trzonu kuchennego uszkodzony

lub  przepalony.  W  tym  czasie  należy  wyczyścić  kanały  spalinowe,  sprawdzić  ich  drożność
i ciąg.  Dokładnego  sprawdzenia  pod  względem  zamocowania,  zawieszenia  i  stanu
technicznego  wymagają  drzwiczki  pod  piekarnikiem,  zwane  często  wyczystkowymi.  Nowy
piekarnik  wsuwa  się  i  osadza  w  takiej  odległości  od  paleniska,  żeby  między  jego  ścianą,
a piekarnikiem powstał kanał przelotowy o szerokości około 3÷4 cm. Pod piekarnikiem, jeżeli
nie  ma  on  ruchomego  dna,  osadzić  należy  drzwiczki  wyczystkowe,  po  czym  ustawić
piekarnik na uprzednio przygotowanym podmurowaniu.

Armaturę trzonów kuchennych stanowią: płyty kuchenne, ruszt, drzwiczki paleniskowe,

drzwiczki popielnikowe.

Aby dokonać wymiany drzwiczek paleniskowych należy:

−

zdjąć ramę z galeryjką,

−

zdjąć płyty kuchenne,

−

rozebrać palenisko,

−

zdjąć wiązanie i umocowanie drzwiczek.
Drzwiczki piecowe należy ustawić tak, aby leżały w jednej płaszczyźnie z oblicowaniem

kaflami,  a  górny  brzeg  drzwiczek  przylegał  do  wnętrza  ramy.  Należy  uprzednio  przyciąć
kafle,  żeby  drzwiczki  od  dołu  i  z  boku  dobrze  przylegały.  Rama  przytrzymuje  drzwiczki
u góry,  a  u  dołu  zakłada  się  kotwy  z  drutu  o  średnicy  8 mm,  przy  czym  wygięte  końce
zamocowuje  się  w  obmurowaniu  trzonu,  a  wystające  końce  proste  nagwintowane,  są
przykręcane nakrętkami.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 6. Widok progu w palenisku trzonu kuchennego: 1 – próg paleniska, 2 – ruszt [7, s. 92].

Roboty zduńskie obmierza się według wymiarów rzeczywistych wykonanych prac. Piece

i  trzony  kuchenne  obmierza  się  w  sztukach,  określając  ich  typ  według  wielkości  masy
akumulacyjnej  w  metrach  sześciennych.  Trzony  stołówkowe  określa  się  w  sztukach
z podaniem  powierzchni  płyty  grzejnej  w  metrach  kwadratowych,  a  trzony  kotłowe
w sztukach według kubatury.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Na czym polega konserwacja trzonu kuchennego?
2.  Jakie czynniki wpływają na sprawność trzonów kuchennych?
3.  W jaki sposób można wzmocnić i naprawić ściany paleniska?
4.  Jakie  czynności  i  zabiegi  należy  wykonać  w  przypadku  stwierdzenia  nieszczelności

oblicowania?

5.  Jakie narzędzia stosowane są do napraw trzonów kuchennych?
6.  Jakich czynności należy dokonać podczas drobnych napraw?
7.  Na czym polega grafitowanie armatury?
8.  Na czym polega kredowanie powierzchni licowej trzonu?
9.  Dlaczego zaleca się wymianę przegród kanałów?
10.  Jakie  czynności  należy  wykonać  przed  wymianą  kanałów  przegród  w  trzonach

mieszkaniowych?

11.  Z jakich materiałów wykonywane są przegrody kanałów?
12.  Jakie czynności należy wykonać po wymianie przegród?
13.  W jakim celu dokonuje się wymiany piekarników?
14.  Jakie czynności poprzedzają wymianę drzwiczek paleniskowych?
15.  W jaki sposób wykonuje się wymianę rusztu?

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wymień przepalony i popękany piekarnik w trzonie kuchennym mieszkaniowym

na nowy, wykonany z blachy o grubości 1,5 mm i wymiarach 240×320×500 mm.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
3)  sprawdzić stan techniczny piekarnika do wbudowania,
4)  sprawdzić wymiary piekarnika,
5)  zdemontować piekarnik uszkodzony,
6)  wyznaczyć  miejsce  usytuowania  piekarnika,  biorąc  pod  uwagę  położenie  przewodu

kominowego,

7) ustawić piekarnik na uprzednio przygotowanym podmurowaniu, które stanowi

wzmocniona ściana oblicowania,

8)  zamontować piekarnik obok paleniska pod płytą kuchenną,
9)  pokryć wierzch piekarnika płytami szamotowymi o grubości 2 cm,
10)  sprawdzić

stan

techniczny

funkcjonowanie

drzwiczek

wyczystkowych

pod piekarnikiem,

11)  sprawdzić przekrój wlotu do komina wykuty uprzednio za piekarnikiem,
12)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
13)  dokonać samooceny ćwiczenia,
14)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

trzon kuchenny mieszkaniowy,

−

blaszany uszkodzony piekarnik,

−

przymiar kreskowy,

−

blaszany nowy piekarnik,

−

narzędzia zduńskie do napraw,

−

środki ochrony indywidualnej.

Ćwiczenie 2

Wymień drzwiczki piecowe w trzonie kuchennym mieszkaniowym.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
3)  sprawdzić stan techniczny wmontowanych drzwiczek w trzonie kuchennym,
4)  zdjąć ramę z galeryjką,
5)  zdjąć płyty kuchenne,
6)  rozebrać palenisko,
7)  zdemontować ruszt w palenisku,
8)  zdjąć wiązanie i umocowanie drzwiczek,

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9)  wymierzyć, gdzie będą drzwiczki piecowe, podpiekarnikowe i piekarnik,
10)  nanieść wymiary na szkic,
11)  przyciąć kafle w celu umieszczenia armatury,
12)  umieścić  drzwiczki  piecowe  w  dłuższej  ścianie  trzonu,  tak,  aby  leżały  w  jednej

płaszczyźnie a kaflami,

13) umocować wygięte kotwy drzwiczek,
14) zamocować drzwiczki przykręcając nakrętki na wystające nagwintowane końce proste

kotwy,

15)  wykończyć oblicowanie dłuższej ściany trzonu,
16)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
17)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

fragment trzonu kuchennego mieszkaniowego,

−

drzwiczki paleniskowe,

−

drzwiczki podpiekarnikowe,

−

narzędzia zduńskie do przycinania i szlifowania kafli,

−

narzędzia pomiarowe,

−

środki ochrony indywidualnej,

−

piekarnik,

−

kotwy z drutu o średnicy 8 mm,

−

nakrętki,

−

klucze oczkowe,

−

zaprawa ogniotrwała,

−

kartki papieru A4,

−

przybory do pisania i rysowania.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

TAK

NIE

1) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia?

⁯

2) dobrać piekarnik zgodnie z wymaganiami technicznymi?

⁯

3) sprawdzić stan techniczny piekarników?

⁯

4) sprawdzić i zapisać wymiary piekarnika do wymiany?

⁯

5) zdemontować piekarnik?

⁯

6) wyznaczyć miejsce wmontowania piekarnika?

⁯

7) ustawić piekarnik zgodnie z zasadami sztuki zduńskiej?

⁯

8) sprawdzić stan techniczny drzwiczek?

⁯

9) odmierzyć przekrój wlotu do komina?

⁯

10) zdjąć ramę z galeryjką?

⁯

11) usunąć płyty kuchenne?

⁯

12) rozebrać palenisko trzonu kuchennego?

⁯

13) zdemontować uszkodzone drzwiczki?

⁯

14) zamontować nowe drzwiczki piecowe?

⁯

15) zaprezentować sposób wykonania ćwiczenia?

⁯

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Demontaż trzonów kuchennych

4.3.1. Materiał nauczania

Przed przystąpieniem do robót rozbiórkowych trzeba przeprowadzić dokładne badania

konstrukcji zduńskich i stanu technicznego poszczególnych elementów trzonu i armatury.
Należy również rozeznać jego otoczenie, ustalić metodę rozbiórki, opracować i ustalić
kolejność demontażu poszczególnych elementów.

Dobór metody rozbiórki zależy od tego, czy będzie potrzebny i możliwy odzysk

materiałów. Rozbiórkę trzonów kuchennych wykonuje się ręcznie.

Odzysk materiałów jest możliwy wyłącznie przy rozbiórce ręcznej i użyciu jedynie

lekkich narzędzi mechanicznych.

Demontaż trzonu kuchennego i wybudowanie go od nowa należy dokonać,

gdy występuje przepalenie się ścian trzonu. Wada ta występuje wówczas, gdy do budowy
użyto cegły złej jakości oraz zastosowano cegłę zwykłą ceramiczną zamiast cegły
szamotowej.

Rozbiórka trzonu kuchennego polega na wykonaniu kolejnych czynności:

−

zdjęcie ramy (obramowania) wykonanej z płaskowników stalowych o grubości 10 mm
i szerokości 100 lub 120 mm wraz z przymocowaną do niej galeryjką,

−

zdjęcie płyt kuchennych,

−

ułożenie płyt kuchennych według wymiarów i rodzajów: z otworami i bez otworów,

−

wlanie 1÷2 wiader wody do wnętrza trzonu, celem zmniejszenia intensywności
wydobywania się kurzu przy jego rozbiórce,

−

rozebranie przegród kanałów,

−

demontaż paleniska,

−

wysunięcie piekarnika,

−

demontaż

armatury:

rusztu,

drzwiczek

paleniskowych,

popielnikowych

oraz

podpiekarnikowych (wyczystkowych),

−

wyjęcie klamer spinających kafle,

−

rozebranie oblicowania (płaszcza trzonu), rozpoczynając od kafla narożnego, kolejno
w tym samym kierunku,

−

rozebranie podmurówki pod trzon kuchenny.
Przy demontażu trzonu kuchennego powinno się zostawić miejsce na materiał

uzyskiwany  z  rozbiórki.  Rozebrane  kafle  czyści  się  natychmiast  z  gruzu  i  zaprawy.
Oczyszczone kafle układa się na rąb jeden za drugim w takiej kolejności w jakiej wyjmuje się
je  z  oblicowania.  Każdą  nową  warstwę  kafli  układa  się  w  jednym  rzędzie.  Cegły
z rozbieranego trzonu kuchennego segreguje się według potrzeb do ich wykorzystania. Cegły
układa  się  w  stos  (sztapel).  Gruz  usuwa  się  na  jedno  miejsce,  oddalone  od  rozbieranego
trzonu  o  około  1 m.  Miejsce  wyznaczone    na  gruz  nie  powinno  być  przeciążone,  a  zatem
powinien  on  być  na  bieżąco  usuwany.  Gruz  można  wówczas  usunąć  rynnami  spustowymi
z tworzyw  sztucznych,  drewna  lub  metali,  bezpośrednio  przez  okno.  Elementy  wykończenia
i wyposażenia  oraz  materiały  i  armaturę  znosi  się  ręcznie  lub  przy  zastosowaniu  prostych
przenośników.  Wyjęte  kafle  oraz  armaturę,  mające  wartość  zabytkową,  kompletuje  się
i w całości magazynuje.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 7. Łączenie kafli klamrami: a) przekrój, b) widok od strony wewnętrznej [5, s. 327]

1 – drut, 2 - klamry

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczenia.

1.  Jakie są metody rozbiórki trzonów kuchennych?
2.  Przy jakiej metodzie rozbiórki możliwy jest odzysk materiałów?
3.  Gdzie składuje się gruz pochodzący z rozbiórki?
4.  W jaki sposób usuwa się gruz z konstrukcji stropu?
5.  W jaki sposób transportuje się kafle, cegły, elementy wykończenia i armaturę?
6.  Jak postępuje się z kaflami i elementami zabytkowymi?
7.  Jak układa się oczyszczone kafle?
8.  W jakim przypadku należy zdemontować i wybudować trzon od nowa?
9.  Jaka jest kolejność wykonywania rozbiórki trzonu kuchennego?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Rozbierz oblicowanie kaflowego trzonu kuchennego mieszkaniowego, bez demontażu

armatury oraz wnętrza trzonu. Elementy te zostały uprzednio rozebrane.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
3)  usunąć klamry spinające poszczególne kafle,
4)  usunąć poziome druty opasujące trzon ze wszystkich stron,
5)  usunąć pionowe druty przechodzące przez otwory kafli narożnych,
6)  zdemontować pierwszy kafel narożny,

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7)  demontować pozostałe kafle środkowe pierwszego rzędu,
8)  oczyścić kafle z wylepki i resztek zaprawy,
9)  ustawić  w  rzędach    na  rąb  oczyszczone  kafle,  w  takiej  kolejności,  w  jakiej  były

wyjmowane z oblicowania,

10) zdemontować kafle w pozostałych rzędach, zgodnie z przyjętymi zasadami, jak

w pierwszym rzędzie,

11)  oczyścić kafle z wylepki i resztek zaprawy, po rozbiórce kolejnych rzędów,
12)  ustawić kafle w kolejności ich rozbierania,
13)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
14)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

fragment oblicowania trzonu bez armatury i wnętrza,

−

narzędzia zduńskie do robót rozbiórkowych,

−

środki ochrony indywidualnej.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

TAK

NIE

1) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia?

⁯

2) zakwalifikować trzon do demontażu i ponownego wybudowania?

⁯

3) usunąć klamry spinające kafle?

⁯

4) usunąć druty poziome i pionowe zamocowane w trzonie?

⁯

5) zdemontować kafle?

⁯

6) oczyścić kafle z wylepki i resztek zaprawy?

⁯

7) ustawić w kolejności oczyszczone kafle?

⁯

8) zaprezentować wykonane ćwiczenie?

⁯

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wężownica do małego trzonu kuchennego wykonana jest z dwóch rur stykających się

ze sobą, o średnicy 40 mm. Przeciętna długość wężownicy wynosi około 3 m: (a + b + c)·2.

Konstrukcja trzonów kuchennych z wężownicą umieszczoną w palenisku nie różni się

w od    trzonów  kuchennych  mieszkaniowych.  Poszerza  się  jedynie  palenisko  o  około  2 cm
celem  ułatwienia  wmontowania  wężownicy.  Wężownica  nie  powinna  dotykać  ścian
paleniska.  Odstęp  od  ścian  paleniska  powinien  wynosić  minimum  1 cm.  Wężownicę  należy
ułożyć  w  taki  sposób,  aby  górna  jej  krawędź  leżała  wyżej  od  krawędzi  bocznej  paleniska
sąsiadującej  z  piekarnikiem.  Szczególną  uwagę  należy  zwrócić  na  to,  czy  położenie
wężownicy umożliwi ewentualną wymianę przepalonego rusztu.

Stosowane są również instalacje ciepłej wody z wężownicy w trzonie kuchennym

i równocześnie z piecyka gazowego. Jest to instalacja z ogrzewaniem pośrednim.

Rys. 14. Połączona instalacja ciepłej wody z wężownicy w trzonie kuchennym i z piecyka gazowego:

1 – piecyk gazowy, 2 – wężownica, 3 – przewód doprowadzający ciepłą wodę, 4 – zbiornik
wyrównawczy, 5 – bojler z ogrzewaniem pośrednim [7, s. 104].

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Z jakich elementów składa się instalacja do podgrzewania wody?
2.  Jaki jest obieg ciepłej wody w instalacji z wężownicą w trzonie kuchennym?
3.  Jakie uzbrojenie jest zamocowane na doprowadzeniu wody zimnej?
4.  Jaką funkcję spełnia zawór bezpieczeństwa?
5.  W jakim celu stosuje się zbiornik wyrównawczy?
6.  Jak jest zbudowana wężownica?
7.  W  jaki  inny  sposób  można  również  podgrzewać  ciepłą  wodę  z  zastosowaniem

wężownicy?

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Ułóż wężownicę w kształcie pętli, obejmującej palenisko z trzech stron i podłącz ją

do bojlera gromadzącego ciepłą wodę, na podstawie schematu z rysunku 9.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się ze schematem instalacji,
2)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
4)  sprawdzić stan techniczny wężownicy,
5)  sprawdzić średnicę rur,
6)  wymierzyć wymiary paleniska,
7)  umieścić wężownicę w palenisku zgodnie z zasadami sztuki zduńskiej,
8)  odmierzyć odległość minimum 1 cm od wężownicy do ścian paleniska,
9)  ułożyć  wężownicę  w  taki  sposób,  aby  górna  jej  krawędź  leżała  wyżej  od  krawędzi

bocznej paleniska sąsiadującej z piekarnikiem,

10)  podłączyć przewód doprowadzający wodę u dołu wężownicy,
11)  podłączyć przewód odprowadzający wodę u góry wężownicy,
12)  ułożyć bojler na wspornikach zamurowanych w ścianę na pewnej wysokości,
13)  podłączyć przewody do bojlera,
14)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
15)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

wężownica,

−

przewód doprowadzający wodę,

−

przewód odprowadzający wodę,

−

bojler,

−

narzędzia,

−

przyrządy pomiarowe,

−

środki ochrony indywidualnej.

Ćwiczenie 2

Rozpoznaj poszczególne elementy i przewody przestawione na planszy schematu

podgrzewania wody uzyskiwanej z wężownicy umieszczonej w trzonie kuchennym
ogrzewanym paliwem stałym.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 15. Schemat podgrzewania ciepłej wody poprzez wężownicę umieszczoną w trzonie kuchennym [4, s. 222]

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2) zapoznać się ze schematem podgrzewania wody uzyskiwany z wężownicy umieszczonej

w palenisku trzonu kuchennego,

3) przeanalizować sposób rozmieszczenia poszczególnych przewodów i elementów

przedstawionych na schemacie,

4)  rozróżnić graficzne oznaczenia poszczególnych elementów instalacji,
5)  wypisać nazwy elementów oznaczonych na schemacie liczbami od 1 do 8,
6)  opisać zadania zaworów znajdujących się na schemacie,
7)  opisać rolę w instalacji otwartego naczynia wzbiorczego,
8)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
9)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

schemat instalacji,

−

graficzne oznaczenia według Polskich Norm,

−

kartki papieru A4,

−

przybory do pisania.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

TAK

NIE

1) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia?

⁯

2) wymienić elementy wchodzące w skład instalacji ciepłej wody?

⁯

3) wyjaśnić obieg ciepłej wody w instalacji z wężownicą

w trzonie kuchennym?

⁯

4) scharakteryzować budowę wężownicy?

⁯

5) przygotować palenisko trzonu kuchennego do wymiany wężownicy?

⁯

6) zamontować wężownicę w trzonie kuchennym?

⁯

7) zaprezentować wykonane ćwiczenie?

⁯

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Naprawa trzonów restauracyjnych, wymiana przegród

kanałów, wymiana płyt, piekarników, armatury

4.5.1. Materiał nauczania

Prawidłowe działanie kuchni węglowych uzależnione jest od stałej konserwacji

i systematycznego czyszczenia z sadzy przewodów kominowych.

Trudno jest ściśle ustalić terminy, w których należy przeprowadzić oczyszczenie z sadz trzonu

restauracyjnego lub mieszkaniowego. Sprawność funkcjonowania trzonów zależne jest od:

−

konstrukcji trzonu,

−

sprawności komina,

−

jakości używanego węgla (paliwa),

−

umiejętności palenia w trzonie.
Dla skutecznej konserwacji trzonu kuchennego wskazane jest, żeby przynajmniej raz

w roku trzon był zbadany nie tylko pod względem zanieczyszczeń sadzą, lecz również
pod względem uszkodzeń wewnętrznych i zewnętrznych.

Do napraw głównych trzonów restauracyjnych należy całkowita wymiana armatury, płyt

kuchennych, piekarników, rozebranie frontowej części trzonu, ponowne osadzenie drzwiczek,
wmurowanie uprzednio wyjętych kafli.

Zdjęcie wszystkich płyt kuchennych z częściową wymianą ich na nowe, wyjęcie dwóch

górnych rzędów kafli, wymiana popękanych kafli narożnikowych i środkowych, wymiana
przepalonych cegieł paleniskowych, rusztów i piekarnika, ponowne wykonanie obmurza
kaflowego wykonywane są w ramach kapitalnego remontu trzonów restauracyjnych.

Do podstawowych robót przy naprawie trzonów należy usuwanie skutków przepalania

się ich ścian, pęknięć ścian i przewodów kominowych, uszkodzeń i wadliwego osadzenia
armatury trzonów, wypalenia się ścian paleniska, zawalenie się przewodów kominowych,
nierównomiernego osiadania trzonu po jego wykonaniu. Szybkie przepalanie się ścian trzonu
występuje przy użyciu cegieł złej jakości, natomiast przyczyną uszkodzenia ścian przewodów
jest stosowanie na te ściany cegły zwykłej zamiast cegły szamotowej.

Miejsce po wypalonych cegłach w palenisku muszą być wylepione drobnym tłuczniem

ceglanym na zaprawie szamotowej i zagładzone. W przypadku braku mączki szamotowej
można zastosować zaprawę o następującym składzie:

−

5 części czystej gliny,

−

2 części czystego popiołu,

−

1 część drobnej soli,

−

woda zmieszana ze składnikami do średniej gęstości.

Małe szczeliny, powstałe w ścianach trzonu w spoinach między kaflami należy oczyścić

nożem zduńskim, przemyć wodą, a następnie po dobrym rozgrzaniu wypełnić zaprawą
glinianą.

W trzonach restauracyjnych gazy z paleniska prowadzi się w taki sposób, żeby opływały

wierzch, oba boki i spód piekarnika. W tym celu po obu bokach piekarnika tworzy się kanały
opadowe. Spaliny, po przekroczeniu ściany paleniska opadają częściowo bliższym kanałem
w dół, a częściowo płyną ponad piekarnikiem i dopiero drugim kanałem opadowym spływają
w dół.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 16. Piekarnik [1, s. 111].

W przypadku konieczności wymiany przegród między kanałami w trzonie

restauracyjnym  należy  postępować  jak  przy  wymianie  tych  elementów  w  trzonie
mieszkaniowym.  W  trakcie  wymiany, przegrody  murowane  są  z  cegły  szamotowej  ułożonej
na  rąb  na  zaprawie  ogniotrwałej.  Przyczyny  konieczności  wymiany  przegród  są  takie  same
jak  w  trzonach  mieszkaniowych.  Przegrody  oddzielające  palenisko  od  piekarnika  należy
murować  na  wysokość  około  6 cm,  licząc  od  spodu  płyty  kuchennej.  Po  dokładnym
przycięciu  i  wyrównaniu  brzegów  ostatniej  warstwy  kafli,  układa  się  na  zaprawie
ogniotrwałej  ramę  kuchenną,  której  końce  należy  wsunąć  w  wykute  w  ścianie  otwory
na głębokość  5÷6 cm.  Ponadto  w  celu  uniemożliwienia  uniesienia  ramy  do  góry
i spowodowania  wypadnięcia  drzwiczek  piecowych,  zamocować  należy  ramę  do  kafli,
dodatkowo przy pomocy przyspawanych wąsów (kotew).

Rys. 17. Ruszt belkowy [9, s. 16].

Płyty kuchenne z otworami w trzonach zbiorowego żywienia dość często ulegają

pęknięciom.  Od  pęknięcia  nie  uchroni  zwiększenie  grubości  płyty.  Najlepszym  sposobem
zabezpieczenia  przed  pękaniem  jest  wykonanie  płyt  z  dwóch  części.  Grubość  30 mm  mają
tylko  płyty  układane  nad  paleniskiem,  pozostałe  są  cieńsze  –  o  grubości  15 mm.  Układanie
płyt  należy rozpocząć od strony paleniska. Pierwsza płyta z otworem cała  lub  składająca  się
z połówek  przylega  do  obramowania.  Płyty  należy  układać  na  dwóch  płaskownikach
żeliwnych 10×50 mm, leżących równolegle do dłuższych boków trzonu.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczenia.

1. Na czym polega konserwacja trzonów kuchennych?
2. Od czego zależy częstotliwość przeprowadzania konserwacji trzonów kuchennych

restauracyjnych?

3.  Jakiego rodzaju naprawy wchodzą w skład napraw kapitalnych trzonów?
4.  Jakie rodzaje robót należą do podstawowych napraw trzonów?
5.  W jaki sposób wypełnia się przepalone cegły w palenisku?
6.  Jakim materiałem wypełnia się szczeliny miedzy kaflami?
7.  W jaki sposób dokonuje się wymiany przegród między kanałami?
8.  Jak można zabezpieczyć trzon przed pękaniem płyt kuchennych?
9.  W jakiej kolejności układa się płyty kuchenne?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wymień popękane płyty kuchenne na nowe w restauracyjnym trzonie kuchennym

jednopaleniskowym.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
3)  sprawdzić jakość płyt kuchennych ułożonych w trzonie,
4)  zakwalifikować, które z płyt będą wymieniane na nowe,
5)  sprawdzić jakość i wymiary płyt do wbudowania,
6)  dobrać rodzaje płyt do wbudowania,
7)  przygotować zaprawę ogniotrwałą,
8)  zaplanować kolejność układania płyt,
9)  ułożyć płaskowniki żeliwne 10×50 mm,
10)  ułożyć pierwszą płytę od strony paleniska,
11)  sprawdzić poziom układanych płyt,
12)  zachować odstęp między płytami 5 mm,
13)  zaprezentować efekty swojej pracy,
14)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

fragment trzonu kuchennego restauracyjnego,

−

płyty kuchenne z otworami,

−

płyty kuchenne bez otworów „ślepe”,

−

płaskowniki żeliwne 10×50 mm,

−

zaprawa ogniotrwała,

−

przymiar kreskowy,

−

narzędzia zduńskie,

−

środki ochrony indywidualnej.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Wymień przepalony ruszt w palenisku trzonu kuchennego zbiorowego żywienia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  dobrać środki ochrony indywidualnej,
3)  sprawdzić stan techniczny rusztu w trzonie,
4)  sprawdzić wymiary paleniska,
5)  dobrać  długość  beleczek  celem  wykonania  rusztu  dostosowanego  do  wielkości

powierzchni paleniska,

6) sprawdzić stan techniczny wmurowanych żeliwnych beleczek teowych dla oparcia

rusztu,

7) przygotować zaprawę zduńską,
8) ułożyć beleczki rusztowe ze spadkiem około 4 cm od drzwiczek do tylnej ściany

paleniska,

9)  osadzić ruszty w sposób umożliwiający ich wymianę,
10)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
11)  zlikwidować stanowisko pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

palenisko trzonu restauracyjnego,

−

żeliwne beleczki w kształcie teowym,

−

ruszt belkowy,

−

przymiar kreskowy,

−

narzędzia zduńskie,

−

środki ochrony indywidualnej.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

TAK

NIE

1) wyjaśnić, na czym polega konserwacja trzonów kuchennych?

⁯

2) ustalić terminy konserwacji przeglądów okresowych?

⁯

3) wymienić, jakie rodzaje robót wchodzą w skład napraw trzonów

kuchennych restauracyjnych?

⁯

4) zorganizować stanowisko pracy?

⁯

5) sprawdzić jakość płyt kuchennych?

⁯

6) dobrać płyty kuchenne do wbudowania w trzon?

⁯

7) przygotować zaprawę zduńską o rzadkiej konsystencji?

⁯

8) wbudować nowe płyty w trzon kuchenny?

⁯

9) sprawdzić stan techniczny beleczek rusztowych?

⁯

10) wymierzyć palenisko, dostosowując do jego powierzchni

długość beleczek?

⁯

11) dobrać długość beleczek rusztowych?

⁯

12) ułożyć beleczki z założonym spadkiem?

⁯

13) osadzić ruszt w palenisku?

⁯

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Który z materiałów służących do wypełniania wnętrza kafli najskuteczniej ułatwia

przewodzenie ciepła
a)  gruz i zaprawa gliniana.
b)  zaprawa gliniano – wapienna.
c)  zaprawa cementowo – gliniana.
d)  płytki szamotowe i zaprawa gliniana.

2. Ze względu na bezpieczeństwo ogniowe minimalna odległość wewnętrznej powierzchni

trzonu kuchennego od palnej powierzchni ściany z warstwą ochronną wynosi
a)  30 cm.
b)  25 cm.
c)  20 cm.
d)  15 cm.

3. Ruszt trzonu kuchennego należy ustawiać

a)  poziomo.
b)  pochyło ku dołowi.
c)  pochyło ku przodowi.
d)  dowolnie.

4. Ciąg w trzonie kuchennym reguluje się

a)  zasuwą dymową.
b)  drzwiczkami paleniskowymi.
c)  drzwiczkami popielnikowymi.
d)  płytami kuchennymi z otworami.

5. Zdjęcie płyt kuchennych z częściową wymianą na nowe wykonuje się podczas

a)  napraw drobnych.
b)  remontu bieżącego.
c)  remontu kapitalnego.
d)  prac konserwacyjnych.

6. Wymiana przegrody kanałów trzonu kuchennego polega na wymurowaniu ścianek

działowych układając cegły na
a)  stojąco ¼ c.
b)  rąb grubości ¼ c.
c)  płask grubości 1 c.
d)  płask grubości ½ c.

7. Wyjęte w czasie rozbiórki kafle o charakterze zabytkowym

a)  rozdrabnia się gruz do wylepki.
b)  kompletuje się i magazynuje w całości.
c)  wbudowuje się w miejsce uszkodzonych kafli.
d)  pozbywa się, ich.

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

8. Do armatury trzonów kuchennych nie należy

a)  ruszt.
b)  piekarnik.
c)  multiplikator.
d)  płyta kuchenna.

9. Całkowite rozebranie trzonu kuchennego wykonuje się, jeżeli

a)  występuje dymienie trzonu.
b)  występuje zły ciąg w kanale.
c)  następuje stygnięcie ścian trzonu.
d)  następuje szybkie przegrzanie się ścian trzonu.

10. Na doprowadzeniu wody zimnej z wodociągu do wężownicy powinien być zamontowany

zawór zwrotny i zawór …………………………………………………………….………

11. Podczas rozbiórki trzonu kuchennego wnętrze należy polać wodą w celu ……………….

………………………………………………………………………………………………

12. Nieszczelne spoiny między kaflami należy przeskrobać nożem zduńskim, zmoczyć wodą

i ……………………………………………………………………………………………

13. Rozbiórkę oblicowania trzonu kuchennego rozpoczyna się od kafla …………………….

14. Odzysk kafli jest możliwy wyłącznie przy …………..…………………………rozbiórce.

15. Po demontażu, nowy trzon kuchenny restauracyjny należy wybudować …………………

pomieszczenia.

16. Miejsce po wypalonych cegłach w palenisku muszą być wylepione ……………………..

…………………………………………………. na zaprawie …………………………….

17. Prawidłowe działanie trzonu kuchennego uzależnione jest od stałej ……………………...

i systematycznego …………………………………………… przewodów kominowych.

18. Zwieńczeniem trzonu kuchennego po dokonaniu jego naprawy są ……………………….

kafle ……………………..

19. Pudła piekarników w trzonach kuchennych restauracyjnych wykonywane są z blachy

czarnej grubości ……………………. mm.

20. Wykonanie trzonu kuchennego należy kontrolować w trakcie……………………………,

gdyż naprawa po wykończeniu wymaga kosztownych przeróbek.

21. Za pomocą jakich elementów i materiałów osadza się drzwiczki paleniskowe

w naprawianym trzonie kuchennym?

22.  Jak należy ułożyć nagrzewnicę w stosunku do rusztu?

23.  Podaj przekrój i usytuowanie otworu do podłączenia rury zapieckowej.

24.  Jaki istotny element należy sprawdzić podczas przeglądu bieżącego?

25.  Na których elementach budynku nie wolno gromadzić gruzu?

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Nazwisko i imię …………………………………………………………

Wykonywanie konserwacji i napraw trzonów kuchennych

Zakreśl poprawną odpowiedź, wpisz brakujące części zdania lub udziel krótkiej
odpowiedzi.

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

Razem:

__________________________________________________________________________________________

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1. Birszenk A.: Piece mieszkaniowe i trzony kuchenne. Budowa i użytkowanie. Państwowe

Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953

2. Birszenk A.: Poradnik Roboty zduńskie. Arkady, Warszawa 1973
3. Cieślowski S., Karpiński M., Trzaskowski W.: Instalacje sanitarne. WSiP, Warszawa,

1974

4. Cieślowski S., Krygier K.: Instalacje sanitarne. Część 1. WSiP, Warszawa 1998
5. Francuz W. M., Sokołowski R.: Bezpieczeństwo i higiena pracy na budowie. KWK

Bud – Ergon OW PZITB, Warszawa 1998

6. Kowalczyk Z., Loska F., Czarkowski M.: Kosztorysowanie w budownictwie. WSiP,

Warszawa 1995

7.  Lenkiewicz W.: Budownictwo ogólne. Część 2. PWSZ, Warszawa 1970
8.  Paradistal J.: Roboty zduńskie. Część 1. PWSZ, Warszawa 1960
9.  Paradistal  J.:  Roboty  zduńskie  Część  2.  Państwowe  Wydawnictwa  Szkolnictwa

Zawodowego, Warszawa 1957

10. Paradistal J.: Technologia zduńska. Biblioteka Związku Zakładów Doskonalenia

Rzemiosła, Warszawa 1961

11. Snopiński T.: Roboty zduńskie w budownictwie. Budownictwo i Architektura, Warszawa

1954

12. Vademecum budowlane pod redakcją E. Piliszka. Arkady, Warszawa 2001
13. Remonty i modernizacja budynków mieszkalnych. Poradnik. praca zbiorowa

pod kierunkiem doc. mgr inż. S. Zaleskiego. Arkady, Warszawa 1987

14. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków

technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 Nr 75,
poz. 690)

15. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie

ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 1997 Nr 129, poz. 844)

16. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa

i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U.2003 Nr 47, poz. 401)