Obserwacje mikroskopowe tkanek roœlinnych i zwierzêcych

Wydział Chemiczny Politechniki Gda

skiej

Katedra Technologii Leków i Biochemii

Kultury tkankowe i komórkowe ro

lin i zwierz

Obserwacje mikroskopowe tkanek ro

linnych i zwierz

cych

Zespoły komórek pełniących wyspecjalizowane funkcje oraz wytwarzana przez nie

istota międzykomórkowa noszą nazwę tkanki. U człowieka, z jednej zapłodnionej komórki, w
procesie  róŜnicowania  powstaje  ok.  200  rodzajów  ściśle  wyspecjalizowanych  komórek,
wykonujących określone, choć nieliczne funkcje  takie jak np.: przenoszenie impulsów przez
komórki nerwowe czy wytwarzanie przeciwciał przez limfocyty B. Istota międzykomórkowa,
drugi  składnik  tkanki,  moŜe  być  płynem,  jak  w  przypadku  krwi,  bądź  Ŝelem  złoŜonym  z
makrocząsteczek istoty podstawowej i (lub) uformowanych struktur np.: włókien.

Większość tkanek składa się w ok. 70% z wody, a związki chemiczne występują w

nich jako roztwory lub koloidy, przy czym te ostatnie nadają komórkom i tkankom jedną z ich
podstawowych cech fizycznych jaką jest lepkość. Roztwory krystaliczne w tkankach
odpowiadają głównie za ciśnienie osmotyczne, które wynosi 280-320 mosm/l i jest określane
jako ciśnienie izotoniczne.

Kilka tkanek zajmujących wspólną przestrzeń i pełniących skoordynowane funkcje

określa się jako narząd (gr. organon). Komórki narządu wraz z ich istotą międzykomórkową,
noszą nazwę miąŜszu (gr. parenchyma), podczas gdy tkanka, która podtrzymuje i odŜywia
komórki miąŜszowe określana jest jako zrąb (gr. stroma).

Rośliny i zwierzęta rozwinęły swoją organizację wielokomórkową niezaleŜnie od

siebie,  a  ich  tkanki  są  zbudowane  na  odrębnych  zasadach.    U  zwierząt,  tkanki  są  zdolne  do
szybkiego  ruchu  stąd  teŜ,  komórki  je  tworzące  muszą  posiadać  zdolność  do  wytwarzania  i
przenoszenia  sił  mechanicznych  oraz  szybkiej  zmiany  kształtów.  Rośliny,  jako  organizmy
osiadłe,  posiadają  tkanki  mniej  lub  bardziej  sztywne,  pomimo  Ŝe  ich  komórki,  gdy
rozpatrywać je oddzielnie, są słabe i kruche.

W organizmach zwierzęcych, głównie kręgowców, wydzielono cztery podstawowe

typy  tkanek:  nabłonkową,  łączną,  mięśniową  i  nerwową.  W  obrębie  kaŜdego  z  tych  typów
wyróŜnia  się  dodatkowo  podtypy  na  podstawie  ich  szczególnej  struktury  i  funkcji.  Tkanki
roślin,  utworzone  z  zespołów  komórek  połączonych  ze  sobą  przestrzennie  i
charakteryzujących  się  podobną  strukturą  i  pochodzeniem,  moŜna  podzielić  na  trzy
zasadnicze typy: tkankę okrywającą, podstawową i naczyniową.

Szczegółowe opisy róŜnych typów i podtypów tkanek naleŜą do osobnego działu

nauki, histologii, a w przypadku organizmów roślinnych – do działu botaniki ogólnej. PoniŜej
przedstawiono jedynie krótkie zestawienie i komentarz dotyczący poszczególnych typów
tkanek zwierzęcych i roślinnych.

Tkanki zwierzęce.

1.1.

Tkanka nabłonkowa.

Komórki nabłonkowe stanowią niezwykle urozmaiconą grupę róŜniącą się

pochodzeniem  (ektodermalnym,  entodermalnym  lub  mezodermalnym),  strukturą  i  funkcją.
Nabłonki są układem ściśle upakowanych komórek, z bardzo skąpą istotą międzykomórkową,
przez  co  stanowią  nieprzepuszczalną  barierę  dla  cieczy.  Komórki  nabłonkowe  wyściełają
powierzchnię  ciała,  jamy  ciała,  kanały  wyprowadzające  oraz  budują  róŜnego  rodzaju
gruczoły.

Tkanki nabłonkowe klasyfikuje się według trzech podstawowych kryteriów:

liczby warstw komórek (nabłonek jednowarstwowy, wielowarstwowy i
pseudowielowarstwowy);

kształtu komórek (nabłonek płaski, kubiczny, cylindryczny;

specjalizacji powierzchni komórek nabłonka (nabłonek orzęsiony, nieorzęsiony,
zrogowaciały).

Główne funkcje nabłonków to:
1)

Mechaniczna ochrona tkanek leŜących pod nabłonkiem (np. nabłonek skóry);

izolacja róŜnych środowisk od siebie, dzięki czemu zostają zachowane róŜnice
chemiczne i fizyczne między tymi środowiskami; przy uszkodzeniu takiej izolacji
(np. w skutek oparzenia) dochodzi do ucieczki wody z tkanek na zewnątrz, co
moŜe powodować odwodnienie i śmierć organizmu;

wchłanianie (absorpcja) róŜnych związków chemicznych i gazów co stanowi
podstawę przyswajania substancji odŜywczych i wymiany gazowej;

wydzielanie

(sekrecja)

związków

chemicznych

wytwarzanych

lub

modyfikowanych w komórkach nabłonkowych.

Nabłonki znajdują się na podłoŜu tkanki łącznej właściwej, z którą łączą się przez

wyspecjalizowaną  strukturę  zwaną  błoną  podstawną.  Za  jej  pomocą  nabłonek:  1)
mechanicznie  łączy  się  z  podłoŜem,  2)  transportuje  substancje  odŜywcze  i  metabolity  do  i  z
naczyń krwionośnych tkanki łącznej, co stanowi sposób odŜywiania nabłonka pozbawionego
własnych naczyń krwionośnych, oraz 3) zachowuje kształt swoich komórek.

Z uwagi na pełnione funkcje wchłaniania, transportu i oddzielania od siebie róŜnych

rodowisk, komórki nabłonkowe wykształciły na swoich powierzchniach: wolnej, bocznych i

podstawnej  wyspecjalizowane  struktury.  Na  wolnej  powierzchni  komórki  nabłonkowe
wykształcają  wypustki  w  postaci  mikrokosmków  czy  rzęsek.  Na  powierzchniach  bocznych,
komórki  tworzą  połączenia,  które  spajają  je  między  sobą  oraz  słuŜą  przenikaniu  jonów  i
cząstek  między  sąsiadującymi  komórkami.  Z  kolei  na  powierzchni  podstawnej  tworzą  się
wgłębienia oraz struktury spajające komórki nabłonkowe z podłoŜem tzw. hemidezmosomy.

Komórki nabłonkowe z uwagi na intensywnie prowadzone funkcje transportu przez

błony, wydzielania i wchłaniania, szybko się zuŜywają, opuszczają nabłonek przez
złuszczanie i są zastępowane nowymi komórkami, przy czym sam proces odnowy nabłonków
przebiega z udziałem komórek macierzystych.

1.2.

Tkanka łączna.

Tkanka łączna zapewnia strukturalną i metaboliczną bazę dla wszystkich narządów

organizmu.  Jest  podścieliskiem  dla  naczyń  krwionośnych  i  pośredniczy  w  wymianie
produktów  metabolizmu  oraz  składników  odŜywczych  pomiędzy  tkankami  i  układem
krwionośnym.  U  zwierząt,  tkanka  łączna  występuje  w  trzech  podstawowych  formach:
włóknistej luźnej (np. gromadzi tłuszcz); włóknistej zwartej o utkaniu nieregularnym (stanowi
podścielisko  dla  skóry);  włóknistej  zwartej  o  utkaniu  regularnym  (tworzy  chrząstkę  lub
kości).  Krew  i  limfa,  czasem  klasyfikowane  jako  odrębne  tkanki,  są  równieŜ  uznawane  za
rodzaj tkanki łącznej.

Tkanka łączna, oprócz specyficznych komórek zawiera szczególnie obfitą istotę

międzykomórkową,  złoŜoną  z  włókien  (kolagenowych,  siateczkowych,  spręŜystych)  i  istoty
podstawowej  stanowiącej  rodzaj  Ŝelu  wiąŜącego  znaczne  ilości  wody  i  podtrzymującego
komórki  i  włókna.  W  obrębie  istoty  międzykomórkowej  krąŜy  płyn  tkankowy  (z  krwi  do
tkanki łącznej i z powrotem do krwi), a wraz z nim substancje odŜywcze i metabolity, przez
co substancje te docierają do wszystkich części narządów zawierających tkankę łączną. Istota
międzykomórkowa działa równieŜ jako filtr zatrzymujący wiele szkodliwych cząsteczek.

Część komórek tkanki łącznej, jak makrofagi czy leukocyty obojętnochłonne,

specjalizuje się w poŜeraniu ciał obcych lub teŜ jak w przypadku leukocytów eozynofilnych,
fagocytozie  kompleksów  antygen-przeciwciało.  Inne  z  kolei,  jak  plazmocyty  czy  limfocyty,
produkują  odpowiednio  przeciwciała  i  formują  komórki  immunokompetentne.  Fibroblasty,
chondrocyty  oraz  osteocyty,  kolejne  komórki  tkanki  łącznej,  wytwarzają  włókna  oraz
proteoglikany jej istoty międzykomórkowej. Komórki tuczne tkanki łącznej, wywodzące się z
komórek prekursorowych szpiku kostnego, wydzielają liczne substancje biologicznie czynne,
jak heparyna, histamina, czynnik martwicy nowotworów, leukotrieny i interleukiny. Komórki
tłuszczowe,  zaliczające  się  równieŜ  do  komórek  tkanki  łącznej,  odpowiadają  z  kolei  za
magazynowanie tłuszczów oraz produkcję ciepła.

1.3.

Tkanka mięśniowa.

Tkanka mięśniowa składa się z wydłuŜonych komórek otoczonych blaszką podstawną,

specjalizujących  się  w  kurczeniu  i  rozkurczaniu,  oraz  zmianie  swojego  napięcia.  Procesy
skurczowe  komórek  mięśniowych  wiąŜą  się  z  obecnością  dwóch  białek  fibrylarnych  –
miozyny  i  aktyny,  które  tworzą  specyficzne  układy  kurczliwe  wykorzystujące  energię
zmagazynowaną w ATP.

WyróŜnia się trzy rodzaje tkanek mięśniowych: mięśnie gładkie, mięśnie szkieletowe

oraz specyficzny mięsień sercowy.

Tkanka mięśniowa gładka zbudowana jest z wydłuŜonych, wrzecionowatych komórek

(miocytów), zawierających centralnie połoŜone jedno jądro komórkowe. Mięśnie gładkie
stanowią składnik prawie wszystkich narządów trzewnych, jak naczynia krwionośne, macica,

ciana Ŝołądka czy pęcherza moczowego. Skurcze tkanki mięśniowej gładkiej odbywają się

niezaleŜnie od woli i są kontrolowane przez autonomiczny układ nerwowy oraz hormonalny.

Tkanka mięśniowa szkieletowa poprzecznie prąŜkowana, związana z układem

szkieletowym, zapewnia ruchy całego organizmu. Mięśnie szkieletowe poruszają równieŜ
gałkami ocznymi i językiem. Czynności tkanki mięśniowej poprzecznie prąŜkowanej

szkieletowej  są  zaleŜne  od  woli,  z  wyjątkiem  mięśni  przepony,  ucha  środkowego  i  mięśni
międzyŜebrowych,  kontrolowanych  przez  autonomiczny  układ  nerwowy.  Mięśnie
szkieletowe, pomimo zróŜnicowanej budowy i funkcji, posiadają wspólne podstawowe cechy
morfologiczne.  Wielojądrowa  komórka  mięśniowa,  zwana  włóknem  mięśniowym,  zawiera
ok.  75  jąder  na  1  mm  swej  długości.  Główny  składnik  cytoplazmy  komórki  mięśniowej
stanowią miofibryle – kurczliwe włókienka tworzące pęczki, składające się z białek biorących
udział w skurczu oraz charakteryzujące się występowaniem jasnych i ciemnych prąŜków. W
zaleŜności  od  źródła  energii  wykorzystywanej  do  skurczu,  komórki  mięśni  szkieletowych
dzieli  się  na:  mięśnie  czerwone  (bogate  w  mioglobinę  wiąŜącą  tlen,  wytrzymałe  na
zmęczenie,  uŜywające  jako  źródła  energii  fosforylacji  oksydacyjnej)  oraz  na  mięśnie  białe
(ubogie  w  mioglobinę,  cechujące  się  szybkimi  skurczami  i  szybkim  zmęczeniem  oraz
wykorzystujące do skurczu procesy glikolizy beztlenowej).

Tkanka mięśniowa poprzecznie prąŜkowana serca, ze względu na okresowy układ

elementów  kurczliwych,  jest  strukturalnie  podobna  do  tkanki  mięśniowej  szkieletowej.  Pod
względem  funkcjonalnym  przypomina  tkankę  mięśniową  gładką,  gdyŜ  jest  kontrolowana
przez  autonomiczny  układ  nerwowy.  Jedno-  lub  dwujądrowe,  wydłuŜone  komórki  serca,
zwane  kardiomiocytami,  układają  się  w  mięśniu  szeregiem,  jedna  za  drugą,  tworząc  na
powierzchniach  styku  specyficzne  połączenia  tzw.  wstawki.  Cytoplazma  kardiomiocytów
wypełniona  jest  miofibrylami,  charakteryzującymi  się,  tak  jak  mięśnie  szkieletowe,
poprzecznymi prąŜkami.

1.4.

Tkanka nerwowa.

Tkanka nerwowa składa się z sieci wyspecjalizowanych komórek nerwowych –

neuronów  oraz  wspomagających  je  komórek  glejowych,  które  stanowią  rodzaj  zrębu  dla
neuronów, pełniąc, w przybliŜeniu tę samą rolę co komórki tkanki łącznej w innych układach.
Podstawową  funkcją  neuronów  jest  wytwarzanie,  przetwarzanie  i  przekazywanie  impulsów
nerwowych  do  innych  neuronów  oraz  komórek  efektorowych.  Główną  cechą  neuronów  jest
pobudliwość,  czyli  reagowanie  na  zmiany  potencjału  elektrycznego  błony  komórkowej
zachodzące  pod  wpływem  bodźców  zewnętrznych.  Ciało  neuronu  (perykarion),  będący
częścią  neuronu  otaczającą  jądro,  tworzy  jedną  lub  wiele  wypustek  zwanych  dendrytami,
które  doprowadzają  do  niego  impulsy  nerwowe,  odgrywając  rolę  receptorów  odbierających
sygnały  czuciowe,  jak  ból,  dotyk  czy  ciepło.  KaŜdy  neuron,  prócz  dendrytów,  formuje
jednocześnie tylko jedną długą wypustkę – akson (neuryt), przewodzącą impulsy odśrodkowe
do  drugiego  neuronu  bądź  do  narządu  efektorowego.  Aksony  i  długie  dendryty  często
określane są jako włókna nerwowe. W mózgu i rdzeniu kręgowym, włókna nerwowe biegną
w  pęczkach  zwanych  traktami.  Pęczki  włókien  nerwowych  w  obwodowym  układzie
nerwowym  określane  są  jako  nerwy.  Włókna  nerwowe  na  ich  końcach  rozgałęziają  się
drzewkowato,  przy  czym  kaŜde  rozgałęzienie  zakończone  jest  synapsą.  Dzięki  chemicznym
neuroprzekaźnikom  wydzielanym  przez  synapsę,  impulsy  elektryczne  są  przekazywane  na
drodze chemicznej z jednego neuronu do drugiego.

Włókna nerwowe nerwów obwodowych osłonięte są lemocytami – komórkami

wytwarzającymi neurolemę (osłonka Schwanna) oraz osłonkę mielinową. Neurolema
powstaje gdy długie, spłaszczone lemocyty wytwarzają podłuŜne wgłębienia, w których leŜy

jedno  lub  kilka  włókien  nerwowych.  W  ten  sposób  cytoplazma  lemocytów  otacza
poszczególne włókna. Włókna nerwowe otoczone tylko neurolemą określane są jako włókna
bezrdzenne.  Gdy  spłaszczona  cytoplazma  lemocytu  nawinie  się  kilkakrotnie  wokół  jednego
włókna  nerwowego,  powstaje  specyficzna  osłonka  mielinowa,  która  jest  dobrym  izolatorem
elektrycznym  o  niskiej  pojemności  i  duŜej  oporności  elektrycznej,  co  odgrywa  istotną  rolę
podczas przewodzenia impulsów nerwowych. Włókna nerwowe otoczone osłonką mielinową
określane są jako włókna rdzenne.

Tkanki roślinne.

2.1.

Tkanka okrywająca.

Tkanka okrywającą (epiderma) jest strefą pierwszego kontaktu rośliny ze

rodowiskiem zewnętrznym, stąd teŜ musi stanowić skuteczną barierę fizyczną i chemiczną

przed  jego  niekorzystnymi  wpływami.  Ponadto,  tkanka  ta  z  jednej  strony,  musi  umoŜliwiać
pobieranie  roztworów,  a  jednocześnie  zabezpieczać  przed  utratą  wody,  nie  dopuszczać  do
ataku patogenów i utrudniać Ŝerowanie  roślinoŜerców, a z drugiej strony  przyciągać i wabić
zwierzęta niezbędne w procesie zapylania.

Epiderma (spotykana z reguły w postaci pojedynczej warstwy komórek), okrywa

łodygę, liście i korzenie. Właściwe komórki epidermalne są Ŝywe, mało wyspecjalizowane i

ciśle przylegają do siebie tworząc zwarty układ pozbawiony przestworów komórkowych.

Komórki  te  posiadają  grubą  pierwotną  ścianę  komórkową,  przy  czym  ściana  zewnętrzna
komórek epidermy łodygi i liści jest dodatkowo pokryta warstwą kutykuli, na zewnątrz której
znajduje się jeszcze warstwa wosku. Komórki skórki są silnie zwakuolizowane, a w ich soku
komórkowym  mogą  występować  flawonoidy  nadające  zabarwienie  liściom  i  chroniące  je
przed  promieniowaniem  ultrafioletowym.  Dodatkowo,  w  epidermie  płatków  kwiatów  często
występują  chromoplasty,  które  razem  z  flawonoidami,  nadają  im  jaskrawe  Ŝółte,
pomarańczowe i czerwone zabarwienie.

Do komórek epidermalnych, oprócz komórek właściwych epidermy, zaliczane są

równieŜ komórki szparkowe oraz róŜnego typu włoski. Komórki szparkowe tworzą szparki –
otwory w epidermie, umiejscowione przewaŜnie na powierzchni dolnej liścia. Ich funkcją jest
regulacja wymiany gazowej w roślinie. Włoski występują jako twory jedno-, lub
wielokomórkowe, proste lub rozgałęzione. Komórki włoska, Ŝywe lub martwe, pełnią funkcje
ochronne (ograniczając Ŝerowanie owadów), wydzielnicze (wydzielając śluzy, terpenoidy,
substancje parzące czy trawiące), a takŜe biorą udział w pobieraniu wody i soli mineralnych.

2.2.

Tkanka podstawowa.

Tkanka podstawowa znajduje się pomiędzy tkanką okrywającą a systemem

naczyniowym rośliny. Na ten typ tkanki składają się trzy główne typy komórek określane
jako: miękisz (parenchyma), zwarcica (kolenchyma) i twardzica (skelenchyma).

Parenchyma jest niezwykle zróŜnicowana morfologicznie i funkcjonalnie. Jej komórki

są Ŝywe, bogate w wakuole, otoczone cienką pierwotną ścianą komórkową. To w komórkach
parenchymy zachodzą podstawowe procesy Ŝyciowe rośliny: fotosynteza, oddychanie,

wydzielanie i gromadzenie materiałów zapasowych w postaci skrobi, białek oraz lipidów.
Ponadto, dzięki swej zdolności do proliferacji, komórki parenchymy stanowią źródło nowych
komórek niezbędnych do regeneracji i zasklepiania ran.

Kolenchyma i sklerenchyma tworzą układ mechaniczny rośliny. Pełnią one funkcje

wzmacniające, chronią przed uszkodzeniem bardziej delikatne komórki oraz nadają roślinie
wytrzymałość na róŜnego rodzaju odkształcenia. Kolenchyma zbudowana jest z komórek

ywych, podobnych do komórek miękiszowych, ale róŜniących się od nich znacznie

grubszymi ścianami komórkowymi i przewaŜnie wydłuŜonym kształtem. Jej mogące się
wydłuŜać komórki, są zebrane w długie, giętkie i elastyczne włókna, które są oporne na
rozerwanie, przez co mechanicznie wzmacniają nadziemne części roślin, jak liście czy łodygi.

Sklerenchyma oprócz typowej dla kolenchymy oporności na rozerwanie, nadaje

organom rośliny duŜej wytrzymałości na rozciąganie, zginanie, ściskanie, skręcanie, a takŜe

cinanie. Komórki sklerenchymy posiadają grube, zwykle zdrewniałe ściany komórkowe

wtórne,  po  wykształceniu  których  protoplast  na  ogół  umiera.  Sklerenchyma  występuje  w
dwóch  formach  jako:  włókna,  które  często  tworzą  długie,  ostro  zakończone  wiązki,  i  jako
sklereidy  –  komórki  krótsze,  o  nieregularnych  kształtach,  spotykane  w  zewnętrznych
częściach łupiny niektórych owoców i nasion.

2.3.

System naczyniowy.

Ciągły system naczyniowy w obrębie rośliny tworzą floem i ksylem – tkanki złoŜone

zarówno  pod  względem  strukturalnym,  jak  i  funkcjonalnym,  zbudowane  z  wielu  typów
komórek.  W  młodych  roślinach  są  one  zwykle  związane  z  innymi  typami  komórek  tworząc
wiązkę  łyko-drzewną.  I  tak,  komórki  przewodzące  łyka  i  floemu,  zwane  członami,  są
związane  z  komórkami  miękiszowymi,  które  pełnią  funkcje  komórek  spichrzowych  i
zapełniają łączność i wymianę materiałów z innymi komórkami. Grupy komórek kolenchymy
i  sklerenchymy,  obecne  takŜe  na  terenie  wiązki,  dostarczają  dodatkowego  wzmocnienia
mechanicznego.

Floem pośredniczy w transporcie substancji pokarmowych w postaci roztworów

organicznych. Główne elementy przewodzące floemu – człony rurek sitowych, są ustawione
jeden na drugim tworząc ciągi zwane rurkami sitowymi. Dojrzałe człony rurek sitowych są

ywymi, pozbawionymi jądra komórkami, które łączą się ze sobą poprzez perforacje (płytki

sitowe)  w  ich  ścianach  poprzecznych.  Pytki  sitowe  powstają  w  wyniku  powiększenia  i
modyfikacji  plazmodesmów,  przez  które  przenikają  grube  pasma  cytoplazmy,  łączące
protoplasty  sąsiednich  elementów  sitowych.  Z  uwagi  na  brak  jądra  komórkowego,  ale  takŜe
mikrotubul, diktiosomów, czy redukcję cytoplazmy, komórki sitowe, aby prawidłowo istnieć i
funkcjonować, są ściśle połączone z przyrurkowymi komórkami towarzyszącymi. Komórki te
poprzez  liczne  połączenia  w  ścianie  komórkowej,  dodatkowo  transportują  substancje
odŜywcze do wnętrza członów rurek sitowych.

Ksylem przewodzi w roślinie wodę i sole mineralne, wzmacnia organy, a takŜe

gromadzi substancje zapasowe. Głównymi komórkami przewodzącymi są człony naczyń,
które są martwe, pozbawione protoplastów. Ponadto, pokrywa je gruba, silnie zlignifikowana
wtórna ściana komórkowa. Dojrzałe człony naczyń są częściowo lub zupełnie pozbawione

cian poprzecznych, przez co ustawione w pionowe długie szeregi, tworzą długie, puste rury.

Ćwiczenie

Materiał

Trwałe preparaty tkanek roślinnych i zwierzęcych, atlas anatomiczny.

Sprzęt
Mikroskop świetlny.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie Studentów z budową wybranych tkanek roślinnych i

zwierzęcych.  W  trakcie  zajęć  Studenci  będą  oglądali  pod  mikroskopem  świetlnym  gotowe
preparaty  tkanek  roślinnych  i  zwierzęcych  wybrane  przez  prowadzącego.  Na  zajęcia  naleŜy
obowiązkowo  przynieść  ołówek,  gumkę  oraz  biały  papier,  na  którym  Studenci  będą
wykonywali  rysunki  preparatów  oglądanych  pod  mikroskopem.  Przy  pomocy  atlasu
anatomicznego naleŜy zaznaczyć i opisać typowe elementy kaŜdej z obserwowanych tkanek.

Literatura

Histologia. Sawicki W., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000.

Podstawy biologii komórki. Alberts B., Bray D., Wydawnictwo Naukowe PWN,

Warszawa 1999.

Biologia komórki roślinnej. Wojtaszek P., Woźny A., Ratajczak L. Wydawnictwo

Naukowe PWN, Warszawa 2006.

Strukturalne podstawy biologii komórki. Kilarski W., Wydawnictwo Naukowe PWN,

Warszawa 2003.