1. TYPY PROJEKTÓW 
 
a) indywidualne: odnoszą się do jednostek i stosowane są w indywidualnym toku 
prowadzenia przypadku, czasem jako uzupełnienie metody umowy ( kontraktu socjalnego) z 
podopiecznym 
b) grupowe: skierowane są do grupy lub większej zbiorowości odbiorców 
c) instytucjonalne: odnoszą się do placówek, kierują ich powstanie oraz zmierzają do 
modyfikacji ich funkcjonowania 
d) monograficzne: mające sprostać monografii, dotyczące jednego tematu, zagadnienia itp. 
e) krótkoterminowe 
f) długoterminowe  
g) otwarte: na różnych etapach dochodzą różni ludzie 
h) zamknięte 
 
2. FUNKCJE PROJEKTU 
 
a) antycypacyjna: umiejętne spożytkowanie wiedzy i umiejętności dla antycypowania 
przebiegu zdarzeń i przewidzenia konsekwencji podjętych działań, to planowanie, 
podejmowanie decyzji, przewidywanie i analizowanie 
b) edukacyjna: włączenie populacji w proces projektowania, wyraża się w profesjonalnym 
przygotowaniu pracownika na zmianę, pracownika elastycznego w myśleniu 
c) społeczna: projekt socjalny, który powstaje w toku działania spełnia funkcję społeczną. 
Mianowicie dynamizuje społeczność, sprzyja integracji i koordynacji podmiotów działających 
oraz może oddziaływać terapeutycznie 
d) afiliacyjna: wynikająca z pierwotnej i naturalnej potrzeby przynależności człowieka do 
określonej grupy społecznej, z którą mógłby się utożsamiać 
 
3. PROCES DIAGNOSTYCZNY W PROJEKCIE 
 
Diagnoza społeczna: rozpoznanie stanu, który wymaga jakiegoś działania 
 
Elementy diagnozy społecznej: 
a) opis: zestawienie tych danych w stosunku, do których chcemy podjąć działanie 
b) ocena: zestawienie wszystkich ocen, które mogą być potrzebne w związku z zebranymi 
danymi na temat problemu 
c) konkluzja: poprzez ocenę stanu faktycznego stwierdzamy, czy podejmować dane działanie 
czy jemu zaprzestać; czy rzeczywiście mamy do czynienia z problemem, który trzeba 
rozwiązać?  
d) wytłumaczenie: odnosi się do genetycznego i przyczynowego wyjaśniania istniejącego 
stanu rzeczy 
e) stawianie hipotez: zakładamy związek między projektem traktowanym jako skutek, a 
czynnikiem przyjętym przez daną hipotezę jako przyczyna 
 
Diagnozę można określić jako postawienie hipotezy dającej podstawę do zmiany stanów 
faktycznych, ustalonych na podstawie wyczerpującego opisu i oceny badanych sytuacji 
 
4. ANALIZA SWOT 
 
Istota analizy SWOT: 

  pozwala na wygenerowanie z otoczenia szans rozwoju oraz zagrożeń hamujących 

rozwój firmy lub środowiska 

  rozważa się tutaj zarówno otoczenie bliższe jak i dalsze 
  analiza zasobów ma doprowadzić do wygenerowania mocnych punktów środowiska 

oraz wskazania jego słabych stron; mocne punkty mogą oznaczać, że należy je nadal 
rozwijać i doskonalić, słabe zaś eliminować, bądź zreorganizować  

  analizę zasobów firmy zwykle prowadzi się równolegle z analizą zasobów 

najgroźniejszych konkurentów, w celu wskazania różnic między słabymi, a mocnymi 
stronami rywalizujących firm 

 
Analiza SWOT jest efektywną metodą znajdywania jednostki, instytucji, środowiska 
mocnych i słabych stron, a tym samym przekonywania się o okazjach i zagrożeniach, jakie na 
Ciebie czekają. Przeprowadzenie analizy SWOT pomoże Ci skupić się na aktywnościach w 
obszarach, w których jesteś mocny i w których leżą w jednostkach, instytucjach, środowisku 
największe szanse i okazje. Analiza SWOT jest szkieletem dla analizy Twoich mocnych i 
słabych stron, szans i zagrożeń, które Cię czekają. Może pomóc Ci skupić się na Twoich 
mocnych stronach, zminimalizować słabości i wykorzystać możliwie maksymalnie możliwą 
przewagę w okazjach, które się trafią w pracy.  
 
Diagram analizy SWOT: 
S- mocne strony: wszystko to, co stanowi atut, przewagę, zaletę analizowanego obiektu 
W- słabe strony: wszystko to, co stanowi słabość, barierę, wadę analizowanego obiektu 
O- szanse: wszystko to, co stwarza dla analizowanego obiektu szansę korzystnej zmiany 
T- zagrożenia: wszystko to, co stwarza dla analizowanego obiektu niebezpieczeństwo 
zmiany niekorzystnej 
 
Analiza SWOT w pracy socjalnej jest skuteczną metodą strategiczną, pozwala na 
dostrzeżenie w pracy pracownika socjalnego jego mocnych, słabych stron, zagrożeń jak i 
możliwości, jakie stoją na jego drodze. Często wykorzystywana na polu działania podczas 
realizacji projektów socjalnych gdzie praca odbywa się głównie w grupie. 
 
5. ETAPY TWORZENIA PROJEKTU 
 
a) planowanie: ocena rzeczywistych potrzeb grupy docelowej, planuje się zarys działań, 
które mają poprawić sytuację beneficjenta 
b) identyfikacja: służy wyodrębnieniu poszczególnych potrzeb i zarazem celów, które 
przyczynią się do rozwiązania części problemów rozpoznanych na etapie planowania 
c) opracowanie: na podstawie zidentyfikowanych i wyodrębnionych potrzeb i celów w etapie 
opracowania przygotowuje się metody i działania, którymi chce się osiągnąć dany cel oraz 
opracowuje się budżet 
d) finansowanie: polega na zabezpieczeniu zasobów finansowych potrzebnych do 
zrealizowania projektu. Po zapewnieniu finansowania działalności następuje jej wdrożenie 
zgodne z harmonogramem i określonym w projekcie zakresem 
e) wdrożenie 
f) ewaluacja: ocena efektywności przeprowadzonych działań( na ile co udało się 
zrealizować). Na etapie ewaluacji wracamy do identyfikacji potrzeb, problemów i celów, tyle, 
że już z większym praktycznym zasobem doświadczeń. 
 
 

 

6. PODEJŚCIE SIECIOWE 
 
Podejście sieciowe jest metodą pozwalającą dokładnie zdać sobie sprawę z własnej pozycji w 
sytuacji uwarunkowań zewnętrznych przy rozwiązywaniu konkretnego problemu lub celu 
społecznego. Metoda ta daje większe możliwości opanowania i rozpoznawania działań w 
umacnianiu własnej pozycji w celu osiągnięcia pożądanego rezultatu.  
 
Metoda sieciowa daje większe możliwości działania, a jednocześnie umacnia pozycję 
działającego. Działając tą metodą możemy określić miejsce każdego aktora socjalnego, 
wskazując przy tym źródła siły. Metoda ta pozwala każdemu działającemu w sieci mieć 
wgląd w to gdzie się znajduje, jakie powinny być relacje z innymi oraz gdzie występują 
zależności.  
 
7. CZYNNIKI DECYDUJĄCE O REALIZACJI PROJEKTU 
 
( Zależy od tego, czego problem dotyczy, od tych, dla których realizuje, co ma wpływ na to, 
co się udaje, a co nie) 
 
Czynniki sprzyjające i utrudniające proces realizacji projektu: 

  czynniki ekonomiczne (koszty realizacji projektu) 
  czynniki materialne (ilość pozyskanych środków od sponsorów) 
  czynniki osobowościowe (zaangażowanie, umiejętność pracy w zespole, właściwa 

organizacja pracy, otwartość na pomysły) 

  czynniki mentalne (pozytywne- entuzjazm, wiara w powodzenie, współczucie, 

życzliwa radość; negatywne- lenistwo, duma, pycha, chciwość)  

  odpowiedzialność grupy za projekt 
  sprecyzowanie zadań poszczególnych członków grupy (zgodnie z predyspozycjami) 
  jednorodne oczekiwania i komunikacja w grupie, umiejętne wykorzystanie 

posiadanych środków i zasobów 

  zmierzanie do wyznaczonego celu 

 
8. METODY STOSOWANE W PROJEKCIE 
 
Metoda: przez metodę rozumie się system założeń i reguł pozwalających na takie 
uporządkowanie praktyczne lub teoretyczne działalności, aby można było osiągnąć cel, do 
jakiego zmierzamy z pełną świadomością. 
 
9. TECHNIKI BADAWCZE, DIAGNOSTYCZNE, STOSOWANE W PROJEKCIE 
 
10. FUNDRAISING 
  

  z ang. fund- fundusz i raising- zbieranie 
  proces zdobywania funduszy poprzez proszenie o wsparcie osób indywidualnych, 

firm, fundacji dobroczynnych i innych instytucji rządowych 

  jest sztuką przemyślanych i zaplanowanych działań mających na celu pozyskiwanie 

funduszy na rzecz organizacji pozarządowych i charytatywnych 

  przekonujące proszenie o wsparcie idei lub grup potrzebujących 
  jest związany zasadniczo z działalnością charytatywną 
  osoba zajmująca się fundraisingiem profesjonalnie nazywa się fundraiserem 

  najpopularniejsze metody fundraisingowe to m. in. kwesty, loterie, aukcje, imprezy 

publiczne połączone ze zbiórkami pieniędzy, sprzedaż cegiełek itp. 

 
11. NARZĘDZIA W PROJEKCIE 
 

kontrakt socjalny: jest pisemną umową zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, 
określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie 
podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej 
osoby lub rodziny 
umowa: konwencja, w której jedna osoba lub wiele osób zobowiązuje się wobec 
jednej osoby lub wielu innych osób do dania, zrobienia lub nie zrobienia czegoś. 
Termin ,,umowy” oznacza określony w umowie. ,,Konwencja” to porozumienia 
dwóch lub więcej osób, dotyczące konkretnego zdarzenia 
kwestionariusz: w naukach społecznych jest to jedno z narzędzi badawczych. 
Rozróżniamy kwestionariusz ankiety i kwestionariusz wywiadu. Pierwszy jest 
przekazany respondentowi do uzupełnienia, drugi służy ankieterowi jako plan 
zadawanych pytań i uzupełniany jest przez niego. Zależnie od zaleceń 
metodologicznych możliwa jest większa, lub mniejsza ingerencja ankietera w treść 
prezentowanych pytań  
ankieta: kwestionariusz zawierający pytania dotyczące określonego tematu np. 
ankieta personalna (zawiera pytania o dane biograficzne jakiejś osoby, wypełniany na 
żądanie). Ankieta to zbieranie informacji na określony temat za pomocą pytań 
skierowanych do pewnej grupy osób. Kwestionariusz ankiety wymaga precyzji 
zadawanych pytań. Pytania muszą być dokładnie zrozumiane przez respondenta. 
Ankieta przeprowadzana jest szybko i w tym samym czasie. Badania są anonimowe. 
Poprzez ankietę badamy wyobrażenie o rzeczywistości respondenta 
wywiad:  
rozmowa standaryzowana: 
rozporządzenia: 
akty prawne: 
 

12. PARTNERSTWO- CHARAKTERYSTYKA 
 
 
Partner w projekcie socjalnym, to osoba lub instytucja, która jest związana z zagadnieniem, 
którego dotyczy projekt, oraz zainteresowana jego wynikiem. W partnerstwie kumulują się 
zasoby, możliwości i pomysły.  
Idealny partner do tworzenia projektu i jego realizacji musi, podobnie jak nasza organizacja, 
dostrzegać te same potrzeby społeczne i reprezentować te same wartości. Organizacje może 
łączyć podobny charakter i sposób działania, chęć dotarcia do podobnej grupy docelowej i 
podobne doświadczenie. Najważniejsza jest jednak wspólna wizja, misja i cel.  
 
Korzyści z utworzenia partnerstwa: 
-  lepsze zrozumienie danej sytuacji, lepsza diagnoza problemu 
-  możliwość realizacji większych, efektywniejszych projektów 
-  większe możliwości zdobywania środków finansowych 
-  łączenie wiedzy, umiejętności i doświadczenia 
-  szansa na wypracowanie większej liczby sposobów rozwiązań (efekt synergii). 
 

Celem partnerstwa jest poszukiwanie rozwiązania istniejącego problemu poprzez 
wielostronne i innowacyjne podejście do występującego zagadnienia z wykorzystaniem 
wiedzy, umiejętności oraz różnorodnych doświadczeń wszystkich partnerów. 
 
13. KOMUNIKACJA W PROJEKCIE- ROLA SPRAWNEJ KOMUNIKACJI 
POMIĘDZY OSOBAMI UCZESTNICZĄCYMI W PROJEKCIE 
 
14. MAPA DZIAŁAŃ- LOGIKA DZIAŁAŃ; DZIAŁANIA PILNE A DZIAŁANIA 
WAŻNE 
 
15. ZNACZENIE KOORDYNACJI W PROJEKCIE 
 
Koordynacja projektem to obszar obowiązków i odpowiedzialności kierownika projektu. 
Taka osoba rzadko uczestniczy bezpośrednio we wszystkich czynnościach, które składają się 
na projekt, raczej służy jako koordynator. Zadaniem koordynatora jest utrzymanie postępów i 
współpracy pomiędzy wykonawcami projektu w taki sposób, by osiągnąć zakładane 
wskaźniki przy zaplanowanych zasobach, w określonym czasie i na odpowiednim poziomie 
jakości. Kierownik projektu organizuje w jeden proces niezbędne działania koncepcyjne, 
planistyczne, wykonawcze, kontrolne, itd. w oparciu o mniej lub bardziej sformalizowane 
zasady i procedury, odpowiednie do konkretnych warunków organizacyjnych.  
 
16. BUDŻET W PROJEKCIE- KOSZTY FINANSOWE, MATERIALNE, OSOBOWE, 
SPOŁECZNE 
 
Budżet projektu tworzy się na podstawie założonych działań i szacunku kosztów. Budżet 
podobnie jak kosztorys, powinien być podzielony na działania.  
a) koszty ekonomiczne: bezpośrednie pieniądze, towary, które pozwolą na realizacje 
projektu 
b) koszty społeczne: nasi partnerzy, których chcemy zainteresować współpracą, osoby dla 
których realizujemy projekt, wolontariusze biorący udział w projekcie 
c) kapitał symboliczny: dobre imię, reputacja, opinia, wiarygodność 
d) kapitał kulturowy: wiedza, umiejętności, doświadczenie, osobiste predyspozycje  
 
17. EKONOMICZNOŚĆ PROJEKTU 
 
Ekonomiczność projektu, czyli stosunek zakresu wykonywanych działań do zużytych 
nakładów finansowych. Liczy się tutaj przede wszystkim wkład osobisty, wkład pracy na 
rzecz projektu (zasoby ludzkie i finansowe oraz poświęcony czas).  
 
18. WOLONTARIAT- NA, JAKICH ZASADACH MOŻE UCZESTNICZYĆ 
WOLONTARIUSZ W PROJEKCIE 
 
Wolontariat: dobrowolna, bezpłatna, świadoma praca na rzecz innych lub całego 
społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno- koleżeńsko- przyjacielskie. 
Wolontariusz wnosi do projektu własne zasoby, co jest korzystne dla grupy projektującej i nie 
oczekuje żadnej zapłaty- robi to dobrowolnie.  
 
 
 
 

19. SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE 
 
Społeczeństwo charakteryzujące się aktywnością i zdolnością do samoorganizacji oraz 
określenia i osiągania wyznaczonych celów baz impulsu za strony władzy państwowej.  
 
Przykładowymi przejawami społeczeństwa obywatelskiego są: 

  aktywność społeczna 
  organizacje pozarządowe 
  samorządność 
   wolontariat 
  współpraca dla dobra wspólnoty 
  trwały i zrównoważony rozwój 

 
20. CELOWOŚĆ W PROJEKCIE 
 
Każde działanie projektowe ma na celu jakąś zmianę. By móc go realizować należy 
wyznaczyć sobie cel. Projekt ma jasno określone cele i zadanie osiągnięcia jasno określonych 
rezultatów. By móc zrealizować swój cel musi być on praktyczny i możliwy do weryfikacji. 
Ich celem jest rozwiązanie problemu, a to sprawia, że konieczna jest wcześniejsza analiza 
potrzeb. Projekt zawiera propozycje jednego lub większej liczby rozwiązań i przez to służy 
trwałym zmianom społecznym.  

  jakiekolwiek działanie powinno mieć cel 
  najpierw musi zostać zauważona jakaś potrzeba i problem, coś co należy zmienić  
  cel pozwala nam określić niezbędne i potrzebne metody, narzędzia i techniki 
  każde działanie, a zwłaszcza socjalne robi się w jakimś określonym celu, w jakiejś 

sprawie, zauważa się jakiś problem; cel stanowi punkt odniesienia do naszych działań 

  

21. OCENA W PROJEKCIE 
 
Dokonanie oceny jest niezbędne, ponieważ projekt jest czynnikiem doprowadzającym do 
zmian. Dzięki ocenie możemy stawiać hipotezy, ocena jest podstawą do negocjacji, skupia się 
na trudnościach, które należy rozwiązać w toku podejmowanych działań. Ocena to proces 
dynamiczny, każda zdobyta informacja zmienia nasze myślenie o projekcie. Ocena jest 
nacechowana subiektywnością, powinna być sformułowana w odniesieniu do problemu, 
sytuacji, tego, kogo dotyczy problem. Należy uwzględnić w niej sposób przezywania 
trudności, motywację do podjęcia działania, sposoby podjętych działań.  
 
Ocena musi być: 

  czytelna 
  precyzyjna 
  musi definiować odbiorców projektu 
  zakres oceny 
  uwzględniamy terytorium  

 
22. INNOWACYJNOŚĆ W PROJEKCIE 
 
Przystępując do planowania projektu, należy zastanowić się czy pomysł, który zamierzamy 
zrealizować na pewno jest innowacyjny i czy pobudza uczestników do twórczego działania. 
Innowacja zaczyna się od twórczych pomysłów, a twórcze podejście jest punktem wyjścia dla 
innowacji; to pierwsze jest niezbędnym, ale niewystarczającym warunkiem drugiego. 

Innowacyjność wynika też ze sposobów rozwiązywania problemów. Cechą projektu, która 
wskazuje na jego innowacyjność jest jego własny i niepowtarzalny charakter. Oznacza, to, że 
uczestniczący w projekcie wykonują takie zadania po raz pierwszy lub skorzystają po raz 
pierwszy z nowych pomocy. Ponad to projekt może być innowacyjny ze względu na jego 
temat, problem, którym się zajmuje, wykorzystane techniki i metody, oraz grono odbiorców. 
  
23. DLACZEGO PROJEKTOWANIE POWINNO OPIERAĆ SIĘ O REALNE 
ZAŁOŻENIA 
 
Projektowanie opiera się na przyjętych założeniach, dotyczących tych elementów, na które 
nie mamy bezpośredniego wpływu, a które mogą istotnie wpływać na wyniki. Nierealne 
założenia i przesłanki mogą doprowadzić do nieosiągnięci lub przekłamania wyników. 
Nieosiągnięci oczekiwanych wyników nie pozwoli na realizację celu bezpośredniego, od 
którego zależny jest cel ogólny projektu-, dlatego dobre założenia to połowa sukcesu.  
 
24. SZACOWANIE BARIER I PRZESZKÓD ( ODNIESIENIE DO ANALIZY SWOT) 
 
Analiza SWOT: pogrupowanie posiadanych informacji na temat analizowanej 
rzeczywistości według zasady: silne i słabe strony oraz szanse i zagrożenia; należy tutaj 
wspomnieć również o zagrożeniach ze strony kanału komunikacyjnego.  
 
25. ROZWÓJ, ZMIANA, PROJEKT 
 
Rozwój: ukierunkowany ciąg zmian odbywający się w jakimś procesie w danym czasie. 
Ukierunkowany ciąg zmian korzystnych dla danej zbiorowości określa się jako postęp 
społeczny. Natomiast ukierunkowany ciąg zmian niekorzystnych dla danej zbiorowości 
określany jest mianem regresu społecznego. 
Zmiana: modyfikacja, przekształcenie, przemieszczenie dokonujące się w naturze lub 
określonej strukturze. Zarządzanie zmianą, jest procesem. Nie przebiega według gotowych 
schematów i prowadzi do rezultatów, które nie są do końca określone, ponieważ zachodzą w 
zespole ludzkim, np. jednym z czynników zaburzających przebieg procesu jest opór 
pracowników wobec zmiany. Podstawowym warunkiem zmiany jest dobra diagnoza. 
Projekt: interdyscyplinarne przedsięwzięcie prowadzące do osiągnięcia zaplanowanego celu 
przy użyciu określonych zasobów, czyli czasu, ludzi, budżetu. Rezultatem projektu jest 
zmiana. Projekt socjalny jest pomysłem na rozwiązanie bądź zasygnalizowanie problemu 
istotnego społecznie. Największe znaczenie projekt posiada wówczas, gdy może być 
wdrożony do realizacji. Projektowanie socjalne jest procesem profesjonalnie zorganizowanym 
i celowo prowadzonym według specyficznych zasad i metod ukierunkowanych na osiągnięcie 
celu i wywołanie zmiany. Dla każdego procesu projektowania istotne są takie aspekty jak: 
racjonalność, celowość, elastyczność i kontekstowość. 
  
26. PROJEKT A SYNERGIA 
 
Synergia, efekt synergiczny: współdziałanie różnych czynników, którego efekt jest większy 
niż suma poszczególnych oddzielnych działań.  
W zarządzaniu projektami: sytuacja, w której realizacja kilku projektów równocześnie daje 
organizacji większe zyski niż realizacja tych projektów oddzielnie. Spowodowane jest to np. 
możliwością wspólnego zamawiania zasobów do projektów, wynajmu maszyn czy 
wykorzystania wiedzy ekspertów dla kilku zbieżnych za sobą przedsięwzięć realizowanych w 
tym samym czasie. Można powiedzieć, że w grupie siła większe przebicie i zwiększone 

możliwości osiągnięcia sukcesu. Dzięki połączeniu kilku czynników uczymy się od siebie 
nawzajem, zwiększa się nasza baza nie tylko naukowa, ale poszerzamy doświadczenie. Do 
realizowania projektu są też potrzebni partnerzy, sponsorzy i instytucje, którzy tworzą siec 
czynników, dzięki którym efekt projektu jest większy niż działania poszczególne.  
 
27. PRAKSEOLOGIA A PROJEKT 
 
Prakseologia: teoria sprawnego działania. Jest dziedziną badań naukowych dotyczących 
wszelkiego celowego działania ludzkiego. 
Zadaniem prakseologii jest: poszukiwanie najszerszych uogólnień odnoszących się do 
wszelkich form świadomego i celowego działania rozpatrywanego ze względu na sprawność; 
konstruowanie i uzasadnianie dyrektyw praktycznych tj. nakazów i zakazów oraz zaleceń i 
przestróg dotyczących wzmagania sprawności i unikania niesprawności w działaniu. 
Wypracowanie systemu pojęć niezbędnych lub swoiście przydatnych dla tych konstrukcji. 
Zmierzanie do ujęcia ich w system dedukcyjny i do sformalizowania twierdzeń. Zadaniem 
prakseologii jest m.in. naukowe badanie warunków sprawności działań. W związku z tym 
zajmuje się ona typologią działań, połączoną z dociekaniem przyczyn ich powodzeń i 
niepowodzeń.  
 
28. RÓŻNICE MIEDZY PROGRAMEM A PLANEM 
 
Program: plan dyrektywny działania 
a) plan zamierzonych czynności, przedsięwzięć 
b) założenia, postulaty i cele jakiejś działalności 
c) opis tego co się może zdarzyć 
Dotyczy już zadań w określonym czasie 
Plan:  
a) to co się zamierza zrobić 
b) szkic, układ czegoś  
Dotyczy pewnej nieokreślonej przyszłości 
 
29. EWALUACJA 
 
Ewaluacja jest czymś w rodzaju dogłębnego monitorowania pracy. Na etapie ewaluacji, 
który następuje w przeciwieństwie do monitoringu po zakończeniu projektu, wyciągane są 
wnioski z analizy i oceny przeprowadzonego projektu, pozwalające na poprawę efektywności 
pracy zespołu i planowania projektowego.  
Funkcje ewaluacji: 

  formatywna polegająca na usprawnianiu, rozwijaniu działań, ale też ludzi 
  konkluzywna, która służy dokonywaniu różnego rodzaju sprawozdań, 

selekcjonowaniu różnych działań 

  administracyjna 
  psychologiczna bądź społeczno- polityczna służy kształtowaniu świadomości, 

motywowaniu do pewnych zachowań oraz propagowaniu określonych stosunków 

Za pomocą ewaluacji w pracy socjalnej możemy ocenić skuteczność działań instytucji, 
organizacji oraz pracujących w niej ludzi. 
Podstawowe zalety: 

  pomaga podejmować decyzje (dostarcza wiedzy i informacji, pokonuje 

nastawienie, ułatwia planowanie) 

  pomaga uzyskać poparcie społeczne i polityczne ( poparcie np. ekonomiczne) 

  wpływa na klimat panujący w instytucji, organizacji oraz wokół ludzi, którzy 

podejmują się działania 

  ułatwia planowanie, zaspakaja społeczną potrzebę oceny efektywności i 

skuteczności 

Najczęściej stosowane kryteria ewaluacji: 

  trafność 
  efektywność 
  skuteczność 
  oddziaływanie, wpływ 
  trafność efektów     

 
30. MONITORING 
 
Monitorowanie projektu to systematyczne sprawdzanie osiągalności założonych wartości 
wskaźników realizacji projektów. Pozwala nam określić jakość, czas wykonywania zadań, 
efektywność i inne zaplanowane przez nas wskaźniki realizacji projektu. Monitorowanie trwa 
od rozpoczęcia prac nad projektem do końca etapu wdrażania projektu.  
Monitoring obejmuje: 

  analizę celów projektu: przed etapem realizacji zespół projektowy powinien 

przeprowadzić przegląd i analizę celów założonych w projekcie 

  przegląd procedur wdrażania: analiza powiązań między celami, działaniami, 

zasobami i harmonogramem dostarczająca danych umożliwiających opracowanie 
schematu monitorowania 

  przegląd wskaźników: monitoring wskaźników powinien być dokładny, ale 

niezbyt szczegółowy 

  format raportów: zespół ustala formę raportowania monitoringu prowadzonego 

przez każdego z członków zespołu 

Monitoring zaspokaja nasze potrzeby poznawcze w czasie realizowania projektu. Wpływa też 
na skuteczność działania. Dzięki monitoringowi możemy zweryfikować informacje zwrotne.  
 
31. DEFINIOWANIE PROBLEMU 
 
Problem: jest to trudność, jaką należy rozwiązać dla osiągnięcia jakiegoś rezultatu. Jest to 
sytuacja o charakterze niestabilnym. Stanowiąca zagrożenie i wymagająca podjęcia decyzji. 
To wszystko, czego wytłumaczenie przychodzi nam z trudnością. Słowo problem przywołuje 
pojęcie trudności i konieczności zmiany.  
 
32. ZASADY ORGANIZOWANIA WSPÓŁPRACY 
 
Współpraca, współdziałanie: zdolność tworzenia więzi i współdziałania z innymi, 
umiejętność pracy w grupie na rzecz osiągania wspólnych celów, umiejętność zespołowego 
wykonywania zadań i wspólnego rozwiązywania problemów.  
Zdolność tę zalicza się do kompetencji emocjonalnych: umiejętność ta stanowi jeden z 
wyróżników kompetencji społecznych, które warunkują jakość relacji z innymi ludźmi.  
Współpraca i współdziałanie: prowadzą do tworzenia wewnętrznych więzi wśród członków 
grupy, jak też rodzą ich poczucie tożsamości z zespołem, co zapewnia trwałe i sprawne 
funkcjonowanie tego zespołu na rzecz osiągania wspólnych celów jego członków.  
 
 
 

33. PROJEKT SOCJALNY JAKO FORMA DZIAŁANIA 
 
Podstawą wartości podczas rozwiązywania problemu jest myśl, a szczególnie myśl 
refleksyjna. Działanie społeczne powinno być przemyślane, celowe, powinniśmy 
przewidzieć, jakie będą skutki i konsekwencje. Projekt socjalny wymaga świadomego 
wysiłku; w projekcie ważną rolę odgrywa argumentacja, umiejętność formułowania 
wątpliwości, musimy nauczyć się mówić o trudnościach przy projektowaniu. Kierunek 
postępowania w trakcie rozwiązywania problemów społecznych wiedzie od trudności 
myślenia jak wyjść z tej trudnej sytuacji. Każdy stan dysfunkcjonalny ma przyczynę. 
Istotnym składnikiem procesu myślenia o trudnościach jest przejście od stanu co jest teraz do 
czegoś, czego jeszcze nie ma ale co sobie założymy albo co założyliśmy. Efektem 
podejmowania różnych działań, będą wnioski, które staną się delegacją do ustalenia planu 
pomocy czy planu działania. 
 
34. JAKIE PUŁAPKI CZYHAJĄ NA REALIZATORÓW PROJEKTU 
 
Błędy w realizacji projektu: 

  brak dokładnej analizy 
  brak zaangażowania grupy realizującej projekt, ale także beneficjentów 
  nieprecyzyjne i nierealistyczne dobranie celu 
  niezgodność pomiędzy celami, wskaźnikami a planowanymi działaniami 
  zbyt ogólnikowe koszty 
  nierealistycznie określony czas na realizację projektu 
  bagatelizowanie działań jakie mają być zrealizowane 
  brak logiki w działaniu 
  nieuwzględnienie w realizacji projektu zewnętrznych osób i ich możliwości 
  ocena powinna być nastawiona na to co się udało zrealizować ale także na to czego się 

nie udało  

 
35. CECHY PROCESU PROJEKTOWEGO 
 
Racjonalność: w tedy, kiedy podmiot dokonuje takiego wyboru ograniczonych zasobów, 
które optymalizują korzyści, jakie z tego czerpie. Do racjonalnego gospodarowania zmusza 
rzadkość zasobów i dóbr dostępnych. Warunkiem racjonalnego gospodarowania jest 
możliwość wyboru pomiędzy różnymi wariantami rozwiązań, a także sprecyzowane kryteria 
wyboru. Rozwiązanie najbardziej racjonalne z punktu widzenia jednego kryterium nie musi 
takie być w kontekście innego kryterium. W projekcie też musimy dokonywać wyborów 
racjonalnych, czyli takich, które przyniosą najlepsze efekty. 
Celowość: projekt ma jakiś określony cel, którego efekty będzie widać w przyszłości a do 
którego musi dążyć. 
Efektywność: projekt musi przynieść jakieś konkretne efekty. Działania, które chciano 
osiągnąć.  
 
36. DZIAŁANIA RACJONALNE 
 
Trzeba podejmować w projekcie takie działania, które doprowadzą do konkretnego celu. 
Wszystko musi być dokładnie przemyślane i zaplanowane. Skuteczność działania jest 
związana z osiągnięciem zamierzonego skutku. Działanie jest skuteczne, jeśli konkretny cel 
został osiągnięty. Pojęcie skuteczności może mieć różne stadium nasilenia, gdyż działanie 
może być całkowicie skuteczne, jeśli cel został w pełni osiągnięty, lub częściowo skuteczne, 

jeśli skutek osiągnięto tylko w pewnym stopniu. Ekonomiczność działania możemy określić 
stosunkiem wyniku użyteczności projektu do nakładów, jakie zostały włożone w jego 
realizację. 
4 typy działań (Weber) 

  działania racjonalne ze względu na cel: w którym działający kieruje się 

racjonalnością instrumentalną: ze zbioru wartości podmiot wybiera cele i przy 
uwzględnieniu alternatywnych kosztów i korzyści dobiera odpowiednie środki 

  działania racjonalne ze względu na wartość: podmiot działający nie kieruje się 

kalkulacją następstw działania, w myśl zasady ,, cel uświęca środki” 

  działania afektywne: odpowiadające aktualnym stanom uczuć 
  działania tradycyjne: opierające się na nawyku, są one traktowane jako typ 

idealny 

 
 37. FUNKCJA ANTYCYPACYJNA PROJEKTU 

 
Funkcja antycypacyjna: zaprojektowanie przyszłości wraz z przyjęciem na siebie 
odpowiedzialności za podjęcie decyzji, realizator musi przyjąć skutki, jakie przyniesie 
realizacja projektu, zarówno te pozytywne, jak i te negatywne. 
 
38. DIAGNOZA W TOKU POSTĘPOWANIA CELOWOŚCIOWEGO 
 
Diagnoza społeczna: poznanie sytuacji społecznej, analiza przyczyn oraz wskazanie 
sposobów zmiany sytuacji. 
Diagnoza jest podstawą do tworzenia strategii działań socjalnych. Rozpoznanie potrzeb 
danego środowiska stanowi podstawę planowania i projektowania zmian społecznych. 
Diagnoza jest pierwszym ogniwem postępowania celowościowego.  
Diagnoza- tok postępowania celowościowego: obejmuje rozumowanie i działanie 
prowadzące do realizacji podjętych celów. Rozpada się na szereg ogniw wzajemnie się 
warunkujących. Należy w nim wyróżnić: 

  diagnozę: opis, zastosowanie ocen, konkluzja, postulowanie, tłumaczenie i stawianie 

hipotez 

  konstruowanie projektu 
  realizowanie planów 
  sprawdzenie i ocena skutków 
 

39. POSTĘPOWANIE REFORMUJĄCE, PROFILAKTYCZNE I PROJEKTUJĄCE 
 
Postępowanie reformujące: zmierzające do wywołania określonych zmian. 
Profilaktyka: jest czynnością uprzedzającą, podejmowana jest zanim groźne zjawiska się 
ujawnią lub rozprzestrzenią. Istotą działań profilaktycznych jest przeciwdziałanie 
zagrożeniom, których wystąpienie lub spotęgowanie w przyszłości wydaje się wysoce 
prawdopodobne. 
Postępowanie projektujące: rozpoczyna się od inicjującej je diagnozy wstępnej. Po jej 
dokonaniu w konkluzji, która stwierdza brak pozytywnie ocenionych stanów rzeczy lub 
istnienie negatywnie ocenianych stanów rzeczy niebędących rezultatem działalności 
uprzedniej i wydała pozytywną ocenę ogólną. 
Elementy postępowania projektującego: 

  postulowanie 
  stawianie hipotez 
  uzasadnienie 

  projektowanie 
  realizacja projektu 
  sprawdzanie 
  ocena skutków 

 
40. CZYM JEST CEL GŁÓWNY W PROJEKCIE 
 
Cel projektu socjalnego: jest odpowiedzią na pytanie, co chce osiągnąć dzięki wdrożeniu 
projektu. 
Cel główny w projekcie socjalnym: jest antycypowanym stanem, który chcemy osiągnąć w 
wyniku naszego działania. Cele główne są na ogół ujęte szeroko, co wymaga ich 
konkretyzacji w postaci celów szczegółowych.  
 
41. DO, CZEGO SŁUŻĄ CELE SZCZEGÓŁOWE W PROJEKCIE 
 
Każdemu z celów szczegółowych twórca projektu jest w stanie przyporządkować zadania 
dzięki realizacji, których osiągnie założone cele. Służą do osiągnięcia celu głównego, to droga 
ku rozwiązaniu.  
 
42. JAK POWINIEN BYĆ SKONSTRUOWANY CEL 
 
Powinien zawierać to, co chcemy zrobić i osiągnąć przez nasze działanie. Cel powinien 
również określać, do kogo jest skierowane nasze działanie. Powinien on być jasny i 
zrozumiały. Musi być realny i możliwy do osiągnięcia oraz nie może on być zbyt 
rozbudowany. Jest to określenie tego, co chcemy osiągnąć przez wdrażanie projektu w życie.  
 
43. PROCES PODEJMOWANIA DECYZJI 
 
Proces podejmowania decyzji: to proces psychologiczny z silnym zabarwieniem wpływów 
teorii organizacji i zarządzania. Podjęcie decyzji wiąże się z zachowaniem kilku elementów: 

  wybór alternatywy: pozyskiwanie jak najwięcej informacji 
  analiza informacji: podjęcie działania dla dobra klienta 
  wprowadzenie i oszacowanie korzyści 
  rezultat: wcielenie w życie 

Podjęcie decyzji wiąże się z wieloma emocjami u osób, które je podejmują. Osoby 
podejmujące decyzje powinny umieć poradzić sobie z konsekwencjami podejmowania 
decyzji.  
 
44. BARIERY KOMUNIKACJI W PROJEKCIE 
 

  nieprawidłowe relacje w grupie 
  nieobecność któregoś z członka grupy 
  zła komunikacja 
  niepełne przekazywanie informacji 
  brak kontaktu z członkami grupy 
  niejasne sprecyzowanie zadań 
  źle sprecyzowany cel 
  nieprawidłowy podział zadań 
  zbyt słaby kontakt z instytucjami 
  rozkojarzenie członków grupy 

  niedosłuchanie 
   robienie czegoś wbrew woli pozostałych członków 
  Słabe porozumiewanie się z innymi instytucjami 
  Niechęć w chodzeniu po instytucjach i załatwianiu spraw  

 
45. CO TO JEST PROJEKT 
 
Projekt socjalny: jest kompilacją wielu działań społecznych, jest efektem rozpoznanej 
sytuacji i podjętych na tej podstawie działań naprawczych, profilaktycznych, 
kompensacyjnych i projektujących. Projekt jest ograniczonym w czasie i przestrzeni 
społecznej przedsięwzięciem, które kojarzone jest z określonym programem. Nastawiony jest 
na dokonanie określonych zmian jednostkowych, grupowych i środowiskowych.  
Spełnia funkcje: społeczną dynamizującą społeczeństwo i sprzyja integracji i koordynacji 
podmiotów działających mobilizując energię ludzką, czasem ma on również działanie 
terapeutyczne.  
 
46. ROLA WSKAŹNIKÓW 
 
Wskaźniki określają, jaki problem, jaka efektywność, jaka ocena działań w końcowym 
efekcie. Odnoszą się do produktu- celu głównego, rezultatu-, jaki jest bezpośredni wpływ 
uzyskanego produktu na otoczenie, bezpośrednich oddziaływań- długofalowe konsekwencje 
osiągniętego produktu. Wskazują na stopień realizacji celu szczegółowego. 

  pokazują charakter problemu 
   pokazują efektywność działań 
  odpowiadają na pytania czy nasze działania są słuszne 
  ukazują efekty pracy 
  ukazują celowość naszych działań 

Odnoszą się do: 

  produktu, jakim jest realizacja celu ogólnego 
  rezultatu jaki jest bezpośredni wpływ uzyskanego produktu na otoczenie 
  bezpośrednich oddziaływań- oznaczają długofalowe konsekwencje osiągniętego 

produktu, czyli celu ogólnego 

 
47. PROJEKT JAKO WIZJA ŚWIATA PO ZMIANACH 
 
Nowa, lepsza rzeczywistość. 

  pozbycie się lub ograniczenie istniejącego problemu, hamującego rozwój danej 

społeczności 

  zmiana myślenia, postępowania, postrzegania społeczności, do której był kierowany 

projekt 

  aktywizacja osób uczestniczących w projekcie 
  nabycie nowych umiejętności, doświadczeń 
  zastosowanie nowych, niekonwencjonalnych działań 
  powodzenie projektu- przykładem dla innych 
 

48. CZYM JEST SIEC W PROJEKTOWANIU 
 
Sieć w projektowaniu jest umiejętnością wykorzystania zasobów, odkryciem potencjału 
społeczno kulturalnego środowiska ( grupy), czyli poznanie sił społecznych i ich wzajemnych 

relacji. To stworzenie komunikacji i współpracy ze wszystkimi, którzy są niezbędni dla 
realizacji projektu. 
Tworzenie sieci: to strategia pracy socjalnej zbliżająca do siebie różne struktury społeczne 
dla osiągania wspólnych celów. Strategia ta obejmuje ustanowienie skoordynowanych i 
opartych na współpracy relacji w celu uzyskania dostępu do zasobów, którymi dysponują inni 
ludzie lub systemy społeczne. Pracownicy socjalni łączą w sieci instytucje pomocy 
społecznej, inne struktury społeczne, jak np. przedsiębiorstwa, oraz wpływowych liderów 
społeczności. 
 
49. NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANE BŁĘDY W CZASIE PROJEKTOWANIA 
 

  błędy w diagnozie 
  źle zidentyfikowano grupę docelową projektu 
  błąd w budowaniu zespołu projektowego i tworzeniu odpowiedniego harmonogramu 

pracy i komunikacji wewnątrz grupy projektowej 

  źle zaplanowany budżet w oparciu o szacunkowe koszty 
  błędnie przeprowadzona analiza ryzyka oraz monitorowanie kolejnych etapów 

realizacji projektu 

  nieodpowiednie formy szukania źródeł finansowych/ sponsorów 
  brak lidera, zaufania, społecznego porozumienia, umiejętności, chęci uczenia się, 

zasobów 

 

50. JAK BUDOWAĆ ZESPÓŁ- OD, CZEGO ZALEŻY SPRAWNOŚĆ ZESPOŁU 
 
Przy organizacji zespołu szczególna uwagę zwrócić należy na: 

  rekrutację członków zespołu projektowego ( ze względu na umiejętności) 
  budowanie struktury zespołu 
  budowanie tożsamości zespołu 
  wybór najbardziej efektywnego modelu pracy 
  system wartości członków zespołu 
  kwalifikacje i kompetencje osób pracujących wspólnie 

Od czego zależy sprawność zespołu? 
Skuteczny, efektywny zespół powinien: 

  posiadać lidera 
  posiadać jasno wytyczone cele 
  mieć ustaloną strukturę 
  posiadać wsparcie organizacyjne 
  mieć określone reguły i procedury komunikowania się w zespole 
  przyjąć zasady obiegu i archiwizowania dokumentów i korespondencji    

 
51. ŹRÓDŁA POZYSKIWANIA INFORMACJI W PROJEKCIE 
 

  rozmowy 
  analiza dokumentów 
  analiza historii 
  z narzędzi projektowania 

Informacje możemy pozyskać za pomocą: 

  instytucji 
  internetu 
  rozmowy 

  wywiadu, kwestionariusza, ankiety 
  broszur, czasopism 
  mediów