Badura-Madej W., Dobrzyoska-Mesterhazy A., Przemoc w rodzinie. Interwencja kryzysowa i psychoterapia, wyd. UJ, Kraków 2000 
(R.1.: str.11-19) 
 
1. Definicja przemocy: 
Musi uwzględniad:  

1.  intencje sprawcy   
2.  rodzaj jego zachowania  
3.  skutki przemocy u ofiary 

 
np.  Przemoc  –  wszystkie  nieprzypadkowe  akty  godzące  w  osobistą  wolność  jednostki  lub  przyczyniające  się  do  fizycznej  lub 
psychicznej szkody osoby, wykraczające poza społeczne zasady wzajemnych relacji [Pospiszyl]. 
 
Przemoc domowa to działania sprawcy: 



 

zamierzone, nieprzypadkowe (intencją wyrządzenie komuś krzywdy) 



 

wykorzystujące przewagę sił, bezprawne,  skierowane przeciw członkowi rodziny 



 

naruszające prawa i dobra osobiste członków rodziny 



 

powodujące szkody i cierpienia członków rodziny (szkody fizyczne, krzywdy psychiczne) 

 
np.  Przemoc  domowa  (domestic  violence)  =  przemoc  w  rodzinie:  zamierzone  i  wykorzystujące  przewagę  sił  działanie 
skierowane  przeciw  członkowi  rodziny,  które  narusza  prawa  i  dobra  osobiste,  powodując  cierpienie  i  szkody”  *definicja 
przyjęta w Programie Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie+ 
 
2. Rodzaje przemocy w rodzinie (wg wzajemnych relacji): 



 

przemoc rodziców wobec dziecka 



 

przemoc wobec starszych w rodzinie 



 

przemoc wobec partnera w związku  

– przemoc małżeoska 
– przemoc w związku partnerskim 
– wzajemna przemoc w parze 
Badania  populacyjne:    w  rodzinach,  w  których  stwierdzono  przemoc,  w  ponad  połowie  par  miała  ona  charakter 
wzajemny, w ¼ przypadków mężczyzna ofiarą przemocy ze strony kobiety, w ¼ kobieta ofiarą. 
 

KOBIETY 

MĘŻCZYŹNI 

Łagodne formy przemocy 

niewielkie różnice 

niewielkie różnice 

Obrażenia ciała 

częściej wymagają interwencji medycznej 

 

Motywy, charakter stosowanej przemocy 

Częściej 

charakter 

ekspresyjny 

– 

rozładowanie negatywnych emocji 

Stosowana  przez  nich  przemoc:  częściej 
charakter instrumentalny 

Saunders  –  badania  w    schronisku  dla    ofiar 
przemocy: 

motywem 

agresywnego 

zachowania  u  kobiet:  40%  -  obrona  przed 
agresją  męża,  3%  odwet  za  krzywdę,  3% 
inicjowało bójki 

 

 
3. Formy przemocy: 



 

fizyczna -  intencjonalne zachowanie niosące ryzyko uszkodzenia ciała 



 

seksualna  –  zmuszanie  osoby  do  aktywności  seksualnej  wbrew  jej  woli,  kontynuowanie  aktywności  seksualnej,  gdy 
osoba nie jest w pełni świadoma, bez pytania jej o zgodę lub gdy obawia się odmówid 



 

psychiczna – przymus i groźby, zastraszanie, emocjonalne wykorzystywanie (np. poniżanie, obwinianie, manipulowanie, 
izolowanie, finansowe wykorzystywanie, ograniczanie praw) 

MAŁŻEŃSKI TERROR – przemoc psychiczna w związku partnerskim 
PSYCHOLOGICZNE  TORTURY  (Amnesty  International)  –  izolacja  ofiary,  osłabienie  przez  pozbawienie  jedzenia  i  snu, 
monopolizowanie  percepcji,  groźby    zranienia  jej  lub  jej  rodziny,  pomniejszanie  przez  wyzwiska,  werbalna  agresja, 
upokarzanie i poniżanie, kontrola umysłu przez leki i alkohol 

czasami dodatkowo wyróżniane: 



 

znęcanie nad ulubionymi zwierzętami domowymi 



 

niszczenie własności 

 

 
4.  Podejścia teoretyczne wobec przemocy: 

 

Podejście intraindywidualne: 



 

podkreślona  rola  czynników  intraindywidualnych:  osobowościowych  (np.  poczucia  własnej  wartości),  
psychopatologicznych  (np.  uzależnienia,  antysocjalne  zaburzenia  osobowości),  neurologicznych  (urazy  głowy), 
fizjologicznych (np. akcja serca) 



 

typ mężczyzn I – w sytuacji emocjonalnego konfliktu zwolnienie akcji serca (częściej antysocjalne zaburzenia osobowości, 
świadkowie przemocy w rodzinie pochodzenia, bardziej agresywni wobec członków rodziny) 



 

typ mężczyzn II – przyspieszenie akcji serca 

 
Podejście socjokulturowe: 



 

koncepcje  feministyczne  (sztywne  wzorce  płciowe,  historycznie  i  kulturowo  uwarunkowana  dominacja  mężczyzn  nad 
kobietami, patriarchalna struktura społeczna nakazuje kobiecie poświęcenie dla wyższego dobra) 



 

systemowa  teoria  rodziny  (przemoc  jako  wzór  utrwalany  stopniowo  w  życiu  rodziny,  potencjalne  zmiany  w  systemie 
rodzinnym) 



 

teoria strukturalna (źródłami przemocy czynniki sytuacyjne – stres, deprywacja, frustracja) 



 

socjologiczna teoria funkcjonalna 

 
Podejście społeczno-psychologiczne: 



 

np. teorie społecznego uczenia się i modelowania roli (przemoc jako zjawisko wyuczone) 



 

teoria frustracji – agresji  



 

teoria konfliktu (konflikt nieodłączny w grupach/diadach, gdy cele są konkurujące, obecne pozycje dominacji i uległości, 
przemoc sposobem na promowanie własnego interesu, gdy inne środki zawodzą) 

 

 
 
Czynniki ryzyka określające prawdopodobieostwo wystąpienia przemocy w rodzinie: 



 

dziedziczenie wzorca przemocy z rodziny pochodzenia 



 

nadużywanie alkoholu 



 

status zawodowy 



 

status socjoekonomiczny 



 

różnica w statusie społecznym między partnerami 

Czynniki te są istotne,  jeśli współwystępują z innymi czynnikami, takimi jak: 



 

przemoc w rodzinie pochodzenia 



 

niskie poczucie własnej wartości 



 

poczucie utraty kontroli nad życiem 

+ zmienne związane z cyklem życia małżeoskiego: 



 

narzeczeostwo i wczesny okres małżeostwa 



 

okres ciąży – wśród kobiet – ofiar poważnej przemocy fizycznej 



 

okresy separacji i rozwodu 

+ bycie świadkiem przemocy w rodzinie pochodzenia