plik

MIKOŁAJ REJ Z NAGŁOWIC

Już ty kołac jako chcesz botem podkowanym

Już sie więc tam przypatruj ścianam malowanym

Biegaj za nastołkami a polewki chwataj

;

A jako kędy możesz tak swe szczęście łataj

Jam już tak doma siedząc obrał sobie pokój

Bogum wszytko poruczył ty tam z kim chcesz rokuj

Bo tak słyszę iż ten Pan przed wszytkimi płuży

A nikt na żadnym królu więcej nie wysłuży

FIGLIKI

JAKO ŻONA NA POGRZEBIE OMDLAŁA

Kiedy pana grzebiono pani narzekała

!" -

Czegożem ja sirota nędzna doczekała

Kiedy ją hamowali tu się wydzierała

A gdy go w grób kładziono na ziemi leżała

Potym gdy grób zakryto sąsiadek pytała

Cóż się wam zda dobrzem li tak była omdlała

Rada bym była lepiej wieręm nie umiała

!" -

Prze Bóg wystrzec mię było bom wtym nie bywała

BABA CO W PASYJĄ PŁAKAŁA

Gdy ksiądz śpiewał pasyją więc baba płakała

Umie li po łacinie druga ją pytała

Płaczesz a to wiem pewnie nie rozumiesz czemu

I ten twój płacz podobien barzo k szalonemu

: - "

Rzekła baba

Iżci ja płaczę nie dlatego

Lecz wspominam na swego osiełka miłego

Co mi zdechł Prosto takim by ksiądz głosem ryczał

I takież na ostatku czasem cicho kwiczał

MIESZCZANIE CO SIĘ SPOWIEDALI

Mieszczanie gdy się poście księdzu spowiadali

Iż są cudzołożnicy wszyscy powiedali

: - "

Ten rzekł

A skądże tych pań tak wiele miewacie

Podobno lżę wzajem sobie oddawacie

Bo też mało nie wszytki panie powiedały

Iż też z cudzymi mężmi zachowanie miały

A tak gdyż wam nie krzywda idźcież z miłym Bogiem

I mnąc czasem nie gardzą kapłanem ubogiem

POLAKOWI KUCHARZA OBIESILI

Polak przez włoską ziemię jadąc kęs pozostał

Kucharza dla gospody naprzód sobie posłał

Kucharz jadąc na drodze zbroił coś dobrego

Że go wnet obiesili jako podróżnego

Pan po tym jadąc w drogę swą barwę obaczy

: - "

Rzecze

Wierę pan Matusz nasz to wisieć raczy

Wej przedsię naszy górą chociaj w cudzej ziemi

Ale my tę gospodę co zjednał miniemy

CO ŻONĘ KAZAŁ DAĆ WILKOWI ZA POKUTĘ

Chłopi wilka żywego w jamie ułapili

Jaką mu mękę zadać społu się radzili

: - "

Jeden rzecze

Żebyście to źle uczynili

Byście go bez pokuty w tych grzechach zabili

A ci się go radzili co za pokutę dać

: - "

Ten rzekł

Nie możecie go iście lepiej skarać

Dajcie za moje żonę nie trzebać mu więcej

Pewnieć odpokutuje niż do roku pręcej

DO TEGO CO CZYTAŁ

Rozumiem temu jednak że cię co ruszyło

Bo co zeszło na statku śmiechem się zakryło

Odpuść bracie Swojać rzecz coć by się nie zdało

Gdyż się i to i owo społu pomieszało

Widzisz takie rozumy co tak świat zbiegały

Że nie wiem czego by już wszędy nie zmacały

Więc też ci nieukowie co pisma nie mają

Gdy nie mogą mędrować niechajże wżdy bają

Bo komu inochody nie stawa więc grędą

A baby gdy lnu niemasz niech konopie przędą

A niechaj narodowie wżdy postronni znają

Iż Polacy nie gęsi iż swój język mają

Wszak widamy u sławnych chociaj nie Polacy

Pisali też leda co chudzi nieboracy

A o Polakoch sobie ledwe tam bajali

Iż też są jako ludzie którzy je widali

Jeślibyś też z niełaski na lewo szacował

Masz papir napisz lepiej ja będą dziękował

Boby to własna sztuka szyrmirza każdego

Miała być okazać co na szkole nowego

Gdyż to jest z przyrodzenia cudze sprawy ganić

Jako by rzekł umiałbych ja to lepiej sprawić

Dzierżę iż materyją możesz lepszą sprawić

Ale ją ośmią wirszów trudno masz wyprawić

Skosztujże miły bracie wszak papir niedrogo

A jeśliże nie umiesz nie szacuj nikogo

Bo wiesz iżeć i za to napisana cena

Kto gani nie dowiedzie talionis poena

Andrzej Trzecieski

Żywot i sprawy poczciwego szlachcica polskiego Mikołaja Reja z Nagłowic który

był za sławnych królów polskich Zygmunta Wielkiego pirwszego tym imieniem

króla polskiego a potym za Zygmunta Augusta syna jego także wielkiego a

sławnego króla polskiego który napisał Andrzej Trzecieski jego dobry towarzysz

który wiedział wszytki sprawy jego

Ten to Mikołaj Rej wyszedł był z staradawnego a poczciwego domu które zawżdy Rejmi zwano którzy się zawżdy

pisali z Nagłowic ze wsi ziemie krakowskiej powiatu księskiego niedaleko rzeki Nidy A ci to Rejowie byli z

staradawna herbu Okszej który to herb zaniósł był do Polski niejaki Nankerus Ślężak który tu jeżdził w poselstwiech

do królów polskich i potym mu się w Polszcze spodobało i tu był osiadł i był biskupem krakowskim i ten kościół

wielki jako teraz sam w sobie jest na zamku krakowskim on z gruntu zbudował I wiele potym tu tych Okszyców do

Polski się za nim było przyniosło których i po ty czasy dosyć jest A był to naród tych Rejów zawżdy cichy skromny

poczciwy nie bawiąc się nigdy żadnymi świeckimi sprawami tylko zawżdy spokojnego a poczciwego żywota swego

ślacheckiego używali Acz był jeden starostą na Rowie gdzie dziś Barem zową rycerskiego stanu tam używając i

tamże go potym wielką mocą Tatarowie dobyli i zabili

;

A ten to Mikołaj Rej miał ojca Stanisława z tychże Nagłowic a stryja rodzonego Piotra który żony nigdy nie miał

tamże w tych Nagłowicach leży bo mu się były działem dostały które przypadły na brata Stanisława

A ten Stanisław ociec tego to Mikołaja udał się był na rycerski chleb do ziem ruskich tamże się z młodości parał bo

tam miał stryja herbowego tejże Okszej niejakiego Wątróbkę arcybiskupa lwowskiego który go około siebie bawił i

tamże się był pirwszą żoną ożenił z narodu Buczackiego Która gdy mu umarła pojął był drugą żonę tamże w Rusi z

imieniem niemałym Barbarę Herburtównę z domu z dawna sławnego Fulsztyńskiego siostrę rodzoną Herburta

Odnowskiego kasztelana bieckiego i starosty sądeckiego herbu trzech mieczów w jabłku która była została wdową

po zacnym człowieku po Żórawińskim którego byli pojmali Turcy na Bukowinie za Aleksandra króla który potym

tamże w tym więzieniu w kilka lat umarł Tamże w Rusi potym mieszkał Tamże się mu z tej Herburtówny urodził syn

ten to Mikołaj w miasteczku w Żórawnie które dzierżał nad Niestrem niedaleko Żydaczowa w mięsopustny wtorek

1505.

Roku Bożego

Tamże w tym Żórawnie ten Stanisław Rej umarł i tamże leży A tu dzierżał w krakowskiej ziemi

Topolą Słanowice Bobin ale tu barzo rzadko bywał

A iż był człowiek pobożny poćciwy a spokojny a nie parał się żadnymi sprawami ziemskimi także też i o wychowanie

tego syna mało dbał bo jednegoż miał tak że ji przy sobie chował aż do niemałych lat że go byli potym ledwe

namówili iż go był dał do Skarmierza do szkoły iż tam było blisko jego wsi Topolej Tamże był dwie lecie i nic się nie

nauczywszy wziął go był zasię do domu i potym go był dał do Lwowa I tam się też nic nie nauczył bawiąc się

;

miedzy przyjacioły bo już był podrosły a był tam dwie lecie Potym go dał do Krakowa i był rok w bursie Jeruzalem

też mu mało albo nic pomogło bo już rozumiał co to jest dobre towarzystwo

;

I zdało się ojcu iż już był nauczony człowiek a on przedsię jako dawno nic nie umiał wziął go zasię do domu do

onego Żórawna Tamże z rucznicą a z wędką biegając około Niestru aż do ośmnaście się lat ćwiczył bąki strzelając A

gdy przyniósł pełne zanadra płocie laskowych i wodnych orzechów a kaczora albo gołębia abo wiewiórkę za pasem

;

to go z onej koszule z płoskonek roztrząsali rozpasawszy ano wszytkiego dobrego dosyć To się tu w nim kochali

: " ,

, ;

mówiąc Nic nasz Mikołaj nic ba nie zależyć ten na starość gruszki w popiele Ano prawdę mówili bo było prawie

ze wszytkiego nic Potym go posłali do Topolej do stryja aby go był wyprawił gdzie na służbę i kupili mu kitajki na

;

kabat na wyprawę a on się jął brogiem wron łowić a nim mu uszyto sukniej tym onę kitajkę wykrajał na

proporczyki a czyniąc drzewca z onymi proporczyki przywięzował wronam do szyje a do ogona pod skrzydło a żywo

je puszczał Tak że z onymi proporczyki latając wygnały ine wrony i kawki precz że szkody w gumniech nie czyniły

A ten dla kabata rok przy urzędniku musiał mieszkać aż ociec przyjechawszy toż mu iny sprawił a pan młody się

ćwiczy około brogów z wronami I dał go potym już we dwudziestu lat do pana Andrzeja Tęczyńskiego który na ten

czas był wojewodą sędomirskim a był to człowiek zacny i mądry acz był wzrostem mały ale głowę wielką miał

Tam potym będąc począł go pan w listy polskie wprawować bo łacińskiego języka barzo mało abo nic nie umiał

Tamże potym z listów z rozmów miedzy pisarzmi z czytania a snadź więcej z natury jął się już przegryzować po

trosze i łacińskiego pisma czytać a czego nie rozumiał tedy się pytał Tak że potym z onego zwyczaju począł po

trosze rozumieć co czytał a Bóg a natura ostatka dodał iż był przyszedł potym ad iudicium iż wżdy już rozumiał co

czarno a co biało Jedno iż mu to wiele przekażało iż był zawżdy zabawion towarzystwem a muzyką tak z natury że

rzadkiej której nie umiał Teksty dziwne a wirsze rozmaite tak nic się nie rozmyślając czynił A był pan barzo ciekawy

z młodu że nigdy na jednym miejscu długo posiedzieć nie mógł a myśliwstwo mu też wiele przekażało

Potym zasię odstawszy od onego pana parał się znowu miedzy przyjacioły w Rusi ale nigdy nie służył a wszakoż był

;

zawżdy pilen hetmana który był na ten czas zacny człowiek Mikołaj Sieniawski wojewoda bełski potym ruski rad by

też był widział co ludzie zacni czynią ale mu się tego nigdy pozdarzyć nie mogło bo był tak fortunny albo też

niefortunny że powiadał iż nigdy za żywota jego taka nań potrzeba nie przyszła aby był powinien korda swego

dobyć chyba w rozwadzaniu A to był pan barzo ciekawy jedno iż był wielkiego zachowania a dworski a nigdy

żadnej przyczyny z siebie nikomu do złego nie dał tak tego około siebie przestrzegał

;

Potym się był ożenił pojął był z imieniem niejaką Kosnównę z Sędziszowa tu z krakowskiej ziemie siestrzenicę

arcybiskupa Rożego który był powinowatym swym niemało imienia nakupił tak że się też jemu było dostało w

chełmskiej ziemi Kobylskie imienie i Siennica Tamże to w tym imieniu więcej go potym dostawszy przemieszkawał i

tamże był założył miasteczko niedaleko Chełma przezwiskiem Rejowiec A wszakoż tu do krakowskiej ziemie barzo go

zawżdy przyrodzenie ciągnęło dla dworu bo bez tego być nie mógł A żadnego sejmu zjazdu ani żadnej koronnej

sprawy nie zamieszkał I był nań stary król barzo łaskaw także i królowa Bona i dał mu był jurgielt i stacyją

skarmierską i wieś Także i wszyscy panowie barzo ji radzi widzieli i wiele mu dawali Także potym od arcybiskupa

;

Gamrata dzierżał Kurzelów i Biskupice A urzędem żadnym ziemskim nigdy się nie chciał parać powiadał iż w

zatrudnionym żywocie dwa co naślachetniejsze klenoty ociążone być muszą wolność a sumnienie które powiadał iż

w zabawionym żywocie nigdy bezpieczne być nie może A wszakoż kiedy rozumiał iż tego była potrzeba bywał

posłem i barzo rad służył Rzeczypospolitej bo już ze zwyczaju rozumiał i sprawy koronne i prawo pospolite Ale się

nie chciał żadną rzeczą bawić tylko wolny a spokojny żywot sobie obierał A z Polski też jako żyw za żadną granicę

nie wyjechał chyba w Księstwie Litewskim bywał i to barzo mało

Potym się parał około króla onego sławnego Zygmunta Augusta który mu też był iście miłościwym panem i dał mu

był jurgielt na chełmskim mycie i wieś mu był dał która była dziedziczna Mikołaja Odnowskiego jedno iż była miała

przypaść na króla iure donatorio którą zwano Dziwiąciele A ten to Mikołaj Odnowski był mu bratem bliskim i dał mu

był swe prawo jeszcze za żywota swego a był kasztelanem przemyskim i starostą lwowskim

Potym tu w krakowskiej ziemi nad Nidą założył był miasto przy Nagłowicach przezwiskiem herbu swego Okszą i

niemało był imienia tam potym przykupił

Potym mu był dał Paweł Bystram brat jego bliski bezpłodnym będąc dwie wsi w lubelskiej ziemi Popkowice i

Skórczyce i spuścił mu je był jeszcze za żywota swego

Potym gdy przyszła prawda święta Ewanjelijej Pańskiej do Polski która acz była też i przedtym ale barzo zawikłana i

pisał Postyllę polskim językiem bo acz był nieuczony ale z czytania a ze zwyczaju tedy mu to już snadnie

przychodziło w której niczym nie allegował dla lepszej pewności jedno Starym a Nowym Zakonem i wiele ludzi się

było tą Postyllą w prawdzie obaczyło z onych dawnych zwykłych a zawikłanych nałogów starych Pisał też przed tym

Katechizm dyjalogiem ludziom młodym potrzebny Przełożył też Psałterz Dawidów i z modlitwami który też barzo

radzi ludzie i czytali i śpiewali Pisał też Żywot i sprawy onego Józefa żydowskiego patryjarchy cudnymi i ozdobnymi

słowy który też ludzie barzo radzi widzieli Pisał też Spectrum albo nowy czyściec aby się ludzie z starych błędów

obaczali Pisał też pod figurą Kupca nadobną sprawę człowieka krześcijańskiego Pisał też Apocalypsim Jana świętego

cudnym polskim językiem z wykładem zacnego a uczonego doktora w Piśmie świętym Henryka Bulingera Pisał też

książki nadobne o potopie Noego dzisiejszym czasom barzo potrzebne a pożyteczne

Napisał też dla dworskich ludzi nadobne księgi Wizerunk z którego wiele każdy i nauczyć i obaczyć się mógł

Pisał też potym Źwierzyniec stanów ślacheckich którzy na ten czas żywi byli poćciwie krótkimi słowy które tylko w

ośmi wirszach zależały ozdabiając Pisał też dla białych głów Zatargnienie Fortuny z Cnotą z których snadnie mogły

swym powinnościam zrozumieć

Pisał też dla dobrych towarzyszów dyjalogi rozliczne Kosterę z Pijanicą Warwasa z Dykasem Lwa z Kotem Gęś z

Kurem Pisał też zasię dla kmiotków Wójta z Panem a z Plebanem jako się też o swych doległościach rozmawiają I

wiele inych rzeczy pisał co ich poginęło i księgi niemałe De neutralibus w Brześciu Litewskim i z impresorem utonęły

A na ostatek już we wszytko się ochynąwszy pisał księgi Żywota człowieka poczciwego rozdzielony na trzy wieki

jego to jest młody śrzedni i stary jako się ma poczciwy człowiek na każdym stanie będąc w swej powinności

;

zachować Napisał też Narzekanie na nierząd polski przy tym Apoftegmata rozmaite Przemowę do poczciwego Polaka

stanu rycerskiego przy tym też Zbroję rycerza krześcijańskiego na ostatek Żegnanie z światem

;

A wszakoż na żadnym piśmie swym ani się podpisać ani swego imienia wspomnieć nie chciał powiedał iż się tego

wstydał iż był nieuczony a miotał się prawie jako z motyką na słońce A co tych pieśni i nabożnych i świeckich

;

wirszów rozlicznych epitafia ludziom poćciwym także też i na herby ich to temu i liczby nie było bo mu to ze

zwyczaju a natury tak snadnie przychodziło że tego przez jedne noc napisał co chciał bo we dnie nie mógł bo był

;

barzo ludźmi zabawiony panięta a ludzie młodzi zawżdy się około niego bawili bo był człowiek poćciwy zachowały

dworski znajomy wszem a byli nań ludzie zacni barzo łaskawi A żadnego stanu mieć nie chciał tylko był sobie żywot

, ,

wolny a spokojny obrał będąc nemini molestus tak że się nigdy nikt nie ozwał kto by był nań kiedy o co poskarżyć

;

miał sam się każdemu osądził i usprawiedliwił Także sobie wszytko tuszył iż się już w żadny inszy stan ani w żadne

zawikłane sprawy nigdy wdać nie miał jedno iż tak spokojnego a wolnego żywota swego używać miał Bo acz to był

pan z młodu barzo ciekawy a bezpieczny a bardzo mu światek smakował ale już był potym skromny trzeźwy

spokojny tylko się już był na wszem na wolny żywot udał a wszakoż co czas przyniósł i Rzeczypospolitej i

przyjacielskiej posługi nigdy nie omieszkał Tamże w tej Okszy którą sobie fundował i kościół zbudował powiadał iż

miał wolą swe kości położyć Panu Bogu wszytko poruczywszy tak jako o tym nadobnie w onych wirszach

rozmawiając się z światem napisał

A toć była wszytka sprawa żywota postępków i spraw tego poćciwego ślachcica polskiego

*****************************************************************************************************

*********************************

KRÓTKA ROZPRAWA

między trzema osobami Panem Wójtem a Plebanem

Którzy i swe i innych ludzi przygody wyczytają

a takież i zbytki i pożytki dzisiejszego świata

(

)

fragmenty

Ambroży Korczbok Rożek ku dobrym towarzyszom

Towarzyszu posłysz nie masz li co czynić

Postój mało nie wadzić to przeczcić

Acz są rzeczy niepoważne prawie

Podziwuj się też prostej ludzkiej sprawie

Rozmawia tu z sobą trojaki stan

Pan Wójt prosty trzeci z nimi Pleban

Wyczytając przypadłe przygody

Skąd przychodzą ludziom zysk i szkody

Bo snadź człowiek z przyrodzenia każdy

Nawięcej się o to stara zawżdy

Aby wiedział co się w ludzioch dzieje

Więc jedno chwali z drugiego się śmieje

Bo gdzie mądry przydzie w proste rzeczy

Co lepszego snadnie ma na pieczy

A snadź na tym więcej mistrza poznać

Który umie z miedzi złoto kować

Takież z prostych rzeczy wżdy co obrać

Co by się wżdy przygodziło schować

A tak i to snadź przeczyść nie wadzi

;

Jako głupi niemądremu radzi

Bo snadź każdy może temu sprostać

Co złe ganić a przy dobrym zostać

Ja com słyszał tom krótko napisał

: "

Ale ty cztąc nie mów Bodaj wisiał

: "

Bo więc mówią Iście temu kotki

Darły we łbie kto pisał ty plotki

Lecz iż sie ja snać snadnie wyprawię

Zwłaszcza gdy tu powiedacze stawię

Jam napisał kto chce niechaj wierzy

Co ma próżny czynić Wodę mierzy

PAN MÓWI

Miły wójcie coż się dzieje

Aboć się ten ksiądz z nas śmieje

Mało śpiewa wszytko dzwoni

Msza nie była jako łoni

Na naszym dobrym nieszporze

Już więc tam swą każdy porze

Jeden wrzeszczy drugi śpiewa

A też jednak rzadko bywa

Jutrzniej

tej nigdy nie słychać

;

Podobno musi zasypiać

Odśpiewa ją czasem sowa

Bo więc księdzu cięży głowa

A wżdy przedsię jednak łają

Chocia mało nauczają

Ano wie Bóg za tą sprawą

Obrócim li się na prawą

Bychmy jedno na lewicy

I z księdzem nie byli wszytcy

WÓJT

Miły panie my prostacy

A coż wiemy nieboracy

To mamy za wszytko zdrowie

Co on nam w kazanie powie

Iż gdy wydam dziesięcinę

Bych był nagorszy nie zginę

A dam li dobrą kolędę

Że z nogami w niebie będę

Abo gdy w obiad przybieży

A kukla na stole leży

To ją wnet z stołu ogoli

A mnie kęs posypie soli

;

Jako by mię nogieć napadł

Mniema bych już chleba nie jadł

Potym mię pokropi wodą

To już z Bogiem idę zgodą

Alić przedsię jako gorze

Ciągni się wójcie nieboże

Jednak niźli cię rozmachnie

Przedsię ta rzecz mieszkiem pachnie

Ja mniemam gdy wszytko spłacę

Iż się z świętymi pobracę

PLEBAN

A wójtże się to jął gdakać

Czymże by tę gębę zatkać

Gdzieś to dzban piwa dobrego

Przegadałby mędrca tego

Iście trzecim nachyleniem

Byłby tańszy z tym zbawieniem

A jeszczeż ci w tym ksiądz wadzi

Żeć owo na dobre radzi

Bo nas sam Pan uczył temu

Chcesz li sam brać daj drugiemu

A wielkie to upominki

U Boga takie uczynki

A tyś wszytek świat rozwołał

Żeś tej dziesięciny kęs dał

Wszakeś tak słychał o Bodze

Iż gdy był tu na tej drodze

Potwierdziwszy Zakon wszytek

Tu wszem ludziom na pożytek

Na to stan duchowny sprawił

By ji przezeń ludziom zjawił

A my duchowni stanowie

Jesteśmy ku wam posłowie

Tę pracą na was przełożył

A mało was tym zubożył

Iż z jego hojnego dobra

Słabo wasza ręka szczodra

A nas tym opatrzujecie

Czym z niego obfitujecie

Bo byś baczył miły bracie

Na jakim ci ksiądz warstacie

Musi wszytkiego zaniechać

Kto się chce wami opiekać

A opuścić dobre mienie

Łatając wasze zbawienie

Wszak wiesz że rzemieślnik każdy

Potrzebuje płacej zawżdy

A to jest święta utrata

Bo za nię hojna zapłata

;

A tak lżej mów boś mię ruszył

Latasz a snaś nie zasuszył

Waruj na rynku zabłądzić

Bo snadź nie dziś twój dzień rządzić

PAN

Miły księże dobrzeć by tak

Lecz podobno czciesz czasem wspak

Hardzie tu strząsasz porożym

A zowiesz się posłem bożym

Prawda żeś jego pasterzem

A w wielu sprawach kanclerzem

Lecz czasem na wełnę godzisz

Kiedy za tym stadem chodzisz

Owa choć trzoda niespełna

Gdy się wam dostanie wełna

Wierę z ostatka ty owce

Niechaj skubie jako kto chce

Bo dziś prawie prości ludzie

Gonią skowronka na grudzie

A tak się prawie zbłaźnili

Wszytkę wiarę w to włożyli

Iż go żadna rzecz nie zbawi

Jestli go ksiądz nie wyprawi

Ano by snadź tak miało być

Jednego wiarą nagrodzić

Bo acz żadny w to nie łuczy

Jako święte Pismo uczy

A każdy człowiek z krewkości

Więcej się ciągnie ku złości

Lecz się wżdy tym ciesz nieboże

;

Prawa wiara wiele może

Tą masz wszytkiego nagrodzić

Choćby miało potym szkodzić

Drugiego dobrymi uczynki

A nie wszytko upominki

Małoć Pan Bóg dba o datki

Azać mu zbierać na dziatki

Abo sie troskać o długi

Abo odprawować sługi

Nie trzeba mu się nic starać

Nigdy tam przednowia nie znać

, ,

A snadź co ma wszytko nam dał

Sam na równej rzeczy przestał

Jedno chce bychmy się bali

A iż każdy niech go chwali

A prawym sercem miłuje

A bliźniego tak szanuje

Iż to w czym by się kochał

By też rad u niego widział

Ale dziś wasze nauki

Rozliczne w nich najdzie sztuki

Nie rzecze nic żadny próżno

Chocia z sobą siedzą różno

Aboć wezmę abo co daj

Tak kazał święty Mikołaj

Bo jestli mu barana dasz

Pewny pokój od wilka masz

Dobry też Lenart dla koni

Dla wieprzów święty Antoni

Więc świętego Marka chwali

Więc Piotra co kopy pali

Więc Michał co liczy dusze

Alić Masia z gęsią kłusze

Bo już sobie tak spopadły

Iżby dusze gęsi jadły

A ona z tego gorąca

Nie jadłaby i zająca

Na szyi wisi kobiałka

W niej gomółka a powałka

Mniema że wszytko sprawiła

Że tam z tą kobiałką była

Że już siedm dusz wybawiła

Sama się ósma upiła

Bo się już więc tam łomi chrust

Kiedy się zejdą na odpust

Ksiądz w kościele woła wrzeszczy

;

Na cmyntarzu beczka trzeszczy

Jeden potrząsa kobiałką

Drugi bębnem a piszczałką

Trzeci wyciągając szyję

: "

!";

Woła Do kantora piję

Kury wrzeszczą świnie kwiczą

Na ołtarzu jajca liczą

Wieręśmy odpust zyskali

Iżechmy się napiskali

Inak też tak Dawid czynił

Zawżdy z arfą Boga chwalił

Także idą precz z tą wiarą

Iż wygrali tą ofiarą

Razem też odpłatę znają

Pełną szyję nalewają

A rzadki z onej odpłaty

Aby doczekał komplaty

Bo więc drugi na nieszporze

Dawno ziemię szyją porze

Wloką go za łeb do chrustu

Nie mógł przechować odpustu

A jednak się był nie dopiekł

Ledwy drugi przed nim uciekł

A tak dzisia ludzie prości

Ważą się rozlicznych złości

A mało o Boga dbają

Gdy się z plebanem zjednają

Bo się ten dobrze nie wściecze

Bóg nikomu nic nie rzecze

WÓJT

Miły panie Bógżeć zapłać

Snadź by tobie lepiej gęś dać

Kiedy byś nam tak chciał kazać

Niż ten tłusty połeć mazać

Bo przedsię tak nie słychamy

Chocia w kościele bywamy

Jedno kiedy przydzie święto

Usłyszysz iż cię zaklęto

Wójt Bartek Maciek z Grzegorzem

Nie uleży przed tym gorzem

Świętopietrze u jednego

A kolęda u drugiego

Trzeci też pokupił winę

Nierychło zwiózł dziesięcinę

Tu więc będzie fukał srodze

Rzadko usłyszysz o Bodze

A tym zamknie wszytkę wiarę

Idźcież dziatki na ofiarę

A czekajcie mię z obiadem

;

Boć nam barzo grożą gradem

A niechaj rychlej dowiera

Wieręć po stronach przymiera

Trzebać teraz będzie księdza

Zać jedna nastanie nędza

Bo oń przedsię mało dbacie

Jako bydło tak mieszkacie

Już to rychło dwie niedzieli

Niceśmy od was nie mieli

Czyście o tę duszę dbajcie

Acz nie trzeba też kęs dajcie

Wszytko chce brać daj mu psią mać

A o Bogu nic nie słychać

[......................]

RZECZPOSPOLITA

NARZEKAJĄC MÓWI

Ja już jedno zaglądam z daleka

Znajdzie li też jeszcze gdzie człowieka

Aby mię wżdy kto z łaską wspomionął

Bacząc że mój stan prawie utonął

Bo gdziekolwiek mię dziś wspominają

Prawie o żelaznym wilku bają

Wszytcy na ten nierząd narzekają

, ,

Widzą iż źle coż gdy nic nie dbają

Ach niestotyż jakaż to ma żałość

Patrząc na swych przełożonych słabość

A snadź mię ci więcej opuszczają

Którzy ze mnie dobrodziejstwo znają

A mnie nie lza jedno w swych tesknicach

Jęczeć wołać skarżyć po ulicach

Bom się w rynku barzo omyliła

Wszytkęm tam swą nadzieję straciła

Byli ludzie którzy prawdę znali

Ci mię zawsze miłą matką zwali

A gdym przyszła na tę sprawę płochą

Zdałam się wszem niewdzięczną macochą

A z jakąż też czcią na świecie byli

Którzy jedno w cnotach się ćwiczyli

Mało o swych pożytkoch wiedzieli

Moje dobro za wieczny skarb mieli

Więc też się ich mężni ludzie bali

W wielkich sławach za swych czasów stali

A ich sprawy po światu słynęły

I bogactwa zewsząd im płynęły

Dzisia za osobną rozkosz mają

Iż gdzie mogą tu mię rozciągają

Czynią sobie rozliczne pożytki

Zabaczając inne rzeczy wszytki

Ale kto zna krótkość wieku swego

I oznaki upadu przyszłego

Widzi jawnie iż źle czyni duszy

Przedsię sobie jednak dobrze tuszy

Dzisia prawie się wszytcy w to wdali

W rozkoszach wieczne dobro obrali

Nie bacząc że ty krótkie rozkoszy

Z nimi razem szczęście z czasem spłoszy

Prawie według zakonu bożego

Patrzmy swego nic nam do cudzego

Ano na nasze ze wszech stron ćchają

Za nic sobie ty ustawy mają

Lecz coż po tym chocia wszytcy widzą

Iż chocia źle przedsię się nie wstydzą

Upad bliski a gniew boski baczą

Przedsię jednak bujno na to skaczą

Zaż się u nas wżdy kto w sprawach ćwiczy

Snadź to rycerz kto więcej naliczy

A gdzie sobie hojniej nalewają

Tu każdego za hetmana mają

Abo owi w naszym prawie mistrze

Są dziś u nas za zacne rotmistrze

Każdy buja by ludzi poraził

Żeby komu sprawiedliwość skaził

Coż mnie po tym ubogiej sierocie

Widzę ludzi w rozkoszach a w złocie

Widzę iż dzwonicę odzierają

Zawżdy gdy ten kościół pobijają

Ano to snadź niespora robota

Gdy dziurawe w onym płocie wrota

A prawie się snadź z rozumem mija

Kto jedno drze a drugie pobija

A tak proszę pomni na to każdy

Iż za czasem wszytko ginie zawżdy

A iż skokiem prędkość wieku bieży

W tym się kochaj co czynić należy

A baczysz li iż cię szczęście wzniosło

Mądrze pływaj a dzierż się za wiosło

Bo nie zwiesz gdyć się łodzia zachwieje

Ochyniesz się iście bez nadzieje

Bo jestli cię Bóg na to przełożył

Aby przez cię w ludzioch sprawę mnożył

Proszę bądźże wżdy pilen urzędu

A ukracaj kędy możesz błędu

Baczysz li iż źle wnętrzny rząd stoi

Jestli się też nieprzyjaciel stroi

Czyń co słusze a nie folguj sobie

Boć się hojniej to nagrodzi tobie

Za żywota używiesz pokoja

Sława wiecznie będzie stała twoja

A wielki skarb po sobie zostawisz

Gdy potomkom co dobrego sprawisz

W nic nie pójdą u Boga przysługi

I będziesz miał żywot sławny długi

Nie myśl na to doczesne zbieranie

Wie Bóg kto w nim będzie miał kochanie

Wszytko się więc to marnie rozchodzi

Jedno cnota ta w dział nie przychodzi

A snadź ten swój stan nalepiej sprawi

Kto ją po sobie w skarbie zostawi

A tak proszę abyście baczyli

Ocz mamy przyć wszytcy w krótkiej chwili

A wszakeśmy nie Żydowie sobie

, ,

Pomóż ty mnie ja co mogę tobie