UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO

W WARSZAWIE

WYDZIAŁ TEOLOGICZNY

Barbara Daszuta

Numer albumu: 47104

Teologia ogólna

EWANGELIZACJA WEDŁUG KATOLICKIEJ ODNOWY

W DUCHU ŚWIĘTYM W POLSCE

NA PODSTAWIE „ZESZYTÓW ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM”

(1994-2007)

Praca magisterska

Promotor:

ks. prof. dr hab. Kazimierz Misiaszek

WARSZAWA 2009

Spis treści

Wykaz skrótów.............................................................................................. 3

Wstęp............................................................................................................. 4

Rozdział I Geneza i załoŜenia programowe Odnowy w Duchu Świętym

w Polsce......................................................................................................... 7

1. Historia powstania Odnowy w Duchu Świętym w Polsce ............................. 9

2. Główne załoŜenia programowe i cele Odnowy w Duchu Świętym............. 13

3. Rozwój działalności Odnowy w Duchu Świętym w Polsce ........................ 17

Rozdział II ZałoŜenia i podstawowe zasady ewangelizacji..................... 22

1. Potrzeba Nowej Ewangelizacji oraz rozwoju wiary u ochrzczonych .......... 22

2. Rola Ducha Świętego i charyzmatów w ewangelizacji................................ 32

Rozdział III Preferowane metody ewangelizacji ..................................... 40

1. Szkoła Nowej Ewangelizacji ........................................................................ 41

2. Kursy, rekolekcje formacyjne i niekonwencjonalne formy ewangelizacji .. 44

3. Świadectwo, przebaczenie oraz modlitwa o wylanie Ducha Świętego ....... 52

Zakończenie ................................................................................................ 55

Bibliografia.................................................................................................. 57

Wykaz skrótów

ChL

Jan Paweł II, Adhortacja apostolska o powołaniu i misji

świeckich Kościele i w świecie Christifideles laici, Rzym

1988.

Dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem II

Soboru Watykańskiego.

Dekret o ekumenizmie Unitatis redintegratio II Soboru

Watykańskiego.

Dekret o posłudze i Ŝyciu kapłanów Presbyterorum ordinis

II Soboru Watykańskiego.

Paweł VI, Adhortacja apostolska o ewangelizacji w świecie

współczesnym Evangelii nuntiandi, Rzym 1975.

ICCRS

International Catholic Charismatic Renewal Services

(Międzynarodowe

SłuŜby

Katolickiej

Odnowy

Charyzmatycznej).

KDK

Konstytucja

duszpasterska

Kościele

wiecie

współczesnym Gaudium et spes II Soboru Watykańskiego.

Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium II

Soboru Watykańskiego.

KKK

Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1994.

KZK

Krajowy Zespół Koordynatorów.

REO

Rekolekcje Ewangelizacyjne Odnowy.

S.N.E.

Szkoła Nowej Ewangelizacji.

ZFM

Zespół Formacji MłodzieŜy.

ZODŚ

„Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

Wstęp

W opinii wielu osób wierzących rysujący się im obraz Kościoła nie

zawsze posiada pozytywne cechy. Najczęściej bywa on oskarŜany o zbytnie

zbiurokratyzowanie swojej działalności, jak równieŜ o anonimowość Ŝycia, co

wiąŜe się z kolei z krytyką dotyczącą nikłej obecności w Ŝyciu parafialnym grup,

ruchów czy wspólnot katolickich. Z drugiej jednak strony widać, choć moŜe

w niewystarczającym stopniu, jego dąŜenie do budowania tychŜe małych

wspólnot, szczególnie zaznaczone po II Soborze Watykańskim. Działalność tego

typu wspierał takŜe papieŜ Jan Paweł II, co niejednokrotnie widać w jego

nauczaniu i dokumentach. Jako papieŜ pielgrzym stanowił wzór, który ukazywał

jak waŜne jest zbliŜenie się z miłością do drugiego człowieka, niezaleŜnie od

jego stanu. Po Soborze dostrzec moŜna takŜe dowartościowanie roli Ducha

więtego w oŜywaniu Ŝycia Kościoła oraz apostolstwa świeckich. Ta rola Ducha

więtego

widoczna

jest

najbardziej

nowej

ewangelizacji,

której

charakterystyka wyraŜona jest głównie w encyklice Redemptoris Missio oraz

adhortacji apostolskiej Christifideles laici. Jednym z ruchów kościelnych, który

wpisuje się w działalność ewangelizacyjną, juŜ od lat sześćdziesiątych XX

wieku, są grupy Katolickiej Odnowy w Duchu Świętym. Zrzeszają one osoby

pragnące Ŝywej wiary i jej ciągłego rozwoju u siebie samych oraz głoszenia

Dobrej Nowiny zgodnie z poleceniem Jezusa Chrystusa i z zachęceniem ujętym

w dokumentach II Soboru Watykańskiego.

Niniejsza praca ma być próbą odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób

działalność ewangelizacyjna Odnowy w Duchu Świętym ukazuje Kościół i osobę

Jezusa Chrystusa, aby była Ona bliską dla współczesnego człowieka. W celu

przybliŜenia metod głoszenia Dobrej Nowiny przez grupy ewangelizacyjne

Odnowy poddamy analizie artykuły zamieszczane w latach 1994-2007 na łamach

pisma formacyjnego „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”. Uwzględniliśmy

wszystkie numery wydane od momentu powstania pisma, aŜ do roku 2007,

w którym rozpoczęta została analiza tematu. Wśród autorów artykułów moŜna

znaleźć zarówno osoby świeckie, jak i księŜy, ojców zakonnych i biskupów.

Pomocne

będą

takŜe

pozycje

ksiąŜkowe

bezpośrednio

podejmujące

problematykę związaną z Odnową w Duchu Świętym oraz takie opracowania,

których autorzy byli w jakimś stopniu zaangaŜowani w jej działalność (np. Nowe

Zesłanie Ducha Świętego? –

L. J.

Suenens

W pracy zamierzamy takŜe znaleźć odpowiedzi na pytania, czym jest

Odnowa w Duchu Świętym, jak rozwinęła się jej działalność w Polsce, dlaczego

jej odpowiedź na wezwanie do nowej ewangelizacji jest tak waŜna i jaka jest rola

Ducha Świętego w jej działalności. Przyjrzymy się takŜe na ich podstawie

stosowanym metodom ewangelizacji, znajdując przykłady w konkretnych

szkołach, kursach, rekolekcjach i niekonwencjonalnych inicjatywach. PosłuŜymy

się przy tym metodą analizy, zmierzając takŜe do syntetycznych ujęć

podejmowanych zagadnień.

Pierwszy rozdział ukazuje najpierw historię powstania Odnowy w Duchu

więtym w Polsce z uwzględnieniem jej powiązań między innymi z Ruchem

„Światło-śycie”. Przedstawia się w nim osoby najbardziej związane z Odnową,

jej rozwojem, główne ośrodki i kolejne etapy wzrostu. Dalsza część rozdziału

przybliŜa najistotniejsze załoŜenia programowe i cele, jakie zostały postawione

przed grupami Odnowy w Duchu Świętym w odniesieniu do potrzeb nowej

ewangelizacji. Pod koniec rozdziału przybliŜony zostaje dalszy rozwój Odnowy

w świetle organizowanych cyklicznie czuwań i kongresów oraz poruszanych

podczas nich tematów.

Drugi rozdział pracy jest odpowiedzią na pytanie, dlaczego we

współczesnym świecie potrzebna jest charakterystyczna dla Odnowy w Duchu

więtym nowa ewangelizacja i jak waŜny jest rozwój wiary u kaŜdego

człowieka. Ponadto zostaje wyjaśnione, czym jest i w jaki sposób jest stosowany

w grupach ewangelizacyjnych Odnowy w Duchu Świętym kerygmat oraz

wynikająca z niego rola Ducha Świętego i charyzmatów.

Trzeci rozdział zawiera zestawienie istniejących w Polsce Katolickich

Szkół Nowej Ewangelizacji, które organizują rekolekcje i kursy formacyjne,

między innymi dla ewangelizatorów związanych z Odnową w Duchu Świętym.

Ukazane zostanie, jak i gdzie konkretnie stosowane są nowe metody

ewangelizacji oraz do jakich środowisk są one kierowane. Na koniec ukazana

zostaje rola świadectwa bardzo powszechnie stosowanego przez grupy

ewangelizacyjne, problem przebaczenia koniecznego do dalszego rozwoju

duchowego oraz znaczenie i istota modlitwy o wylanie Ducha Świętego, z jaką

spotykamy się analizując ewangelizacyjną działalność grup Odnowy.

Rozdział I

Geneza i załoŜenia programowe Odnowy w Duchu Świętym w Polsce

Mówiąc o Odnowie w Duchu Świętym naleŜy mieć pełną świadomość

charakteru podejmowanego zagadnienia. W wypowiedziach osób, które są

związane z Odnową i mają wpływ na jej rozwój oraz odgrywały istotne

znaczenie w powstawaniu Odnowy w Polsce i na świecie, charakterystyczna jest

tendencja do zaznaczania faktu, iŜ nie jest to ruch (tak jak ma to miejsce

w przypadku Ruchu „Światło-śycie”). Pomimo faktu, Ŝe antropolodzy kultury

posługują się w tym wypadku określeniem „ruch”, przedstawiciele Odnowy są

temu przeciwni, gdyŜ uwaŜają, Ŝe zatraca się w ten sposób jej charakter –

sugeruje się bowiem niesłusznie, Ŝe Odnowa została załoŜona z inicjatywy

człowieka i wzrosła dzięki ludzkiemu wysiłkowi, według jego planu

. Natomiast

posługują się innym - „poruszenie wiary”, poniewaŜ zjawisko to moŜe mieć

miejsce w kaŜdym ruchu czy duchowości. Tak więc na przykład jezuita dzięki

Odnowie moŜe lepiej zrozumieć, czym są rekolekcje ignacjańskie, benedyktyn

zacznie głębiej przeŜywać duchowo liturgię

. Najczęściej jednak pojawiają się

inne nazwy: „grupy modlitewne” i „wspólnoty”, w których spotykają się ludzie

przeŜywający Odnowę w Duchu Świętym, chcący Ŝyć według jej zasad

i odpowiadać na łączące ich wewnętrzne pragnienie pogłębienia wiary i relacji

z Bogiem.

Pewien problem występuje takŜe odnośnie do samej nazwy - często

bowiem zamiennie stosuje się określenia „Odnowa w Duchu Świętym”

Por. L. J. Suenens (red.), Teologiczne i duszpasterskie wskazówki dotyczące Odnowy charyzmatycznej

w Kościele Katolickim, „Przyjdź Duchu Święty, Podstawowe dokumenty dotyczące Odnowy w Duchu
Ś

więtym w Kościele Katolickim”, Kraków 1998, s. 51.

Por. A. Grefkowicz, Drogi polskiej Odnowy w Duchu Świętym, ZODŚ 4 (1999) s. 21.

i „Odnowa charyzmatyczna”

, przy czym zdecydowane poparcie zyskuje

pierwsze określenie, w którym uwypukla się pierwszeństwo i rolę Ducha

więtego, w przeciwieństwie do drugiego, w którym nazwa ogranicza się do

charyzmatów, a więc tylko darów Ducha Świętego, który jest ich źródłem.

I chociaŜ ludzie zaangaŜowani w Odnowę doceniają fakt, iŜ określenie „Odnowa

charyzmatyczna” podkreśla jedno z istotnych załoŜeń Odnowy, jakim jest

oŜywienie charyzmatów, to jednak moŜe ona wprowadzać w błąd, szczególnie

osoby Ŝyjące z dala od grup Odnowy, które mogą dojść do wniosku

o wyłączności działań Odnowy na charyzmatyczne działanie w Kościele i na

wiecie

. W grupach modlitewnych Odnowy (jak najczęściej są one nazywane)

widoczne jest szczególne naboŜeństwo ich członków do Ducha Świętego,

a charyzmaty są jedynie owocem otwarcia się na Jego działanie, a nie celem

samym w sobie, o czym będzie mowa w drugim rozdziale. Ponadto, jak wyjaśnia

kard. Leon Józef Suenens i o czym naleŜy pamiętać niezaleŜnie od tego, czy jest

się związanym z Odnową w Duchu Świętym, czy nie, „nie istnieją chrześcijanie

niecharyzmatyczni”

Wspomniane powyŜej rozróŜnienie między „grupami modlitewnymi”

a „wspólnotami” czy „wspólnotami Ŝycia” nie jest co prawda wyraźne, ale

pozostaje ono dość istotne, aby zrozumieć naturę Odnowy. I jakkolwiek zdarza

się, Ŝe obie nazwy stosowane są zamiennie, to naleŜy pamiętać, Ŝe nie kaŜda

grupa modlitewna jest rzeczywiście w swojej istocie zorganizowaną wspólnotą.

Wspólnota w Kościele katolickim musi spełnić określone warunki, aby zostać

oficjalnie uznaną za katolicką. Stąd więc naleŜy poznać załoŜenia Odnowy, aby

mieć właściwe pojęcie na jej temat. Będzie to przedmiotem analizy niniejszego

rozdziału.

Por. L. J. Suenens, Musimy odkryć Ducha Świętego na nowo, ZODŚ 2 (1994) s. 14.

Por. tenŜe (red.), Teologiczne i duszpasterskie wskazówki dotyczące Odnowy charyzmatycznej

w Kościele Katolickim, „Przyjdź Duchu Święty, Podstawowe dokumenty dotyczące Odnowy w Duchu
Ś

więtym w Kościele Katolickim”, Kraków 1998, s. 51.

TenŜe, Trwać w sercu Kościoła, ZODŚ 6 (1995) s. 21.

1. Historia powstania Odnowy w Duchu Świętym w Polsce

Katolicka Odnowa w Duchu Świętym ma swój początek w Soborze

Watykańskim II oraz w Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium,

w której jest mowa o charyzmatach mających słuŜyć, obok sakramentów,

odnowie i przystosowaniu Kościoła. W Polsce Odnowa pojawiła się w roku

1975. Jednak korzeniami sięga ona wspólnot protestanckich z 1901 r., kiedy to

powstał klasyczny ruch zielonoświątkowy, róŜniący się jednak znacznie

w niektórych istotnych sprawach wiary od nauki katolickiej. JuŜ od momentu

redagowania tekstu o charyzmatach w Lumen gentium, istotną rolę odegrał

w nim kardynał z Belgii, ks. Leon J. Suenens, który przyczynił się do załoŜenia

Odnowy i jej rozwoju.

Do sprowadzenia Odnowy do Polski przyczyniły się głównie dwie osoby:

ks. Marian Piątkowski oraz bp Bronisław Dembowski. To dzięki nim Odnowa

weszła do Polski dwiema drogami, praktycznie jednocześnie. Jednej patronował

ks. M. Piątkowski, a stało się to poprzez pośrednictwo Ruchu „Światło-śycie”;

drugiej bp B. Dembowski, bardziej bezpośrednio, poniewaŜ on właśnie załoŜył

pierwszą, istniejącą do dzisiaj przy parafii św. Marcina (ul. Piwna, Stare Miasto)

wspólnotę Odnowy w Warszawie. Swoje spotkanie i fascynację Odnową

ks. Piątkowski

opowiedział zebranym na V Kongresie Odnowy, 15 maja

2003 r., który był takŜe okazją do uroczystego obchodzenie dwudziestolecia

Odnowy w Polsce. Ks. Piątkowski pierwszy raz o Odnowie przeczytał

w zachodnim piśmie (niestety tytuł pisma nie został podany) i było to w roku

1974, czyli siedem lat od powstania Odnowy w Stanach Zjednoczonych,

a dwadzieścia siedem lat od wstąpienia ks. Piątkowskiego do seminarium.

PoniewaŜ od samego początku swojej drogi do kapłaństwa odczuwał wyjątkowe

naboŜeństwo do Ducha Świętego, Odnowa zainteresowała i pociągnęła go do

siebie w sposób naturalny. JuŜ rok później bliŜsze jej poznanie było moŜliwe

Por. M. Piątkowski, Dziękczynienie za dziedzictwo 20 lat polskiej Odnowy – świadectwa początków

odnowy w Polsce, ZODŚ 5 (2003) s. 6-13.

dzięki politycznej wizycie w Polsce arcybiskupa Agostino Casarolli, którego

sekretarz prowadził w Rzymie dwie grupy Odnowy. Zaproszony w styczniu do

Rzymu, juŜ w maju ks. Piątkowski udał się tam na Kongres Maryjny

i Mariologiczny, który odbywał się w tym samym czasie, co Międzynarodowy

Kongres Odnowy w Duchu Świętym, w którym uczestniczyło około dziesięć

tysięcy uczestników z całego świata. Na tym właśnie Kongresie Odnowa zyskała

poparcie papieŜa Pawła VI, który wówczas wyznaczył opiekuna Odnowy –

kardynała Suenensa. Ks. Piątkowski skontaktował się z zapraszającym go

w styczniu sekretarzem, który przedstawił mu historię Odnowy oraz

przeprowadził dla niego „przyspieszone” seminarium Odnowy. Ks. Piątkowski

wspomina, Ŝe wówczas w Rzymie prawie codziennie brał udział w spotkaniach

róŜnych grup modlitewnych, prowadzonych w róŜnych językach, w tym

w dwóch grupach prowadzonych przez poznanego w Polsce sekretarza

arcybiskupa Casarollego (nazwisko nie zostało podane). W tym samym miesiącu

ks. Piątkowski mógł doświadczyć wylania Ducha Świętego, które w uroczystość

BoŜego Ciała (29 maja 1975) miało miejsce w hiszpańsko-włoskiej grupie

modlitewnej i podczas którego modlono się nad siedmioma osobami. Niedługo

po powrocie do kraju nadarzyła się sposobność, aby doświadczenie Odnowy

przekazać zebranym na rekolekcjach Ruchu „Światło- śycie”, których głównym

tematem było właśnie działanie Ducha Świętego. Dzięki ks. F. Blachnickiemu,

który pozwolił podzielić się księdzu Piątkowskiemu wspomnieniami

i doświadczeniami z Rzymu, uczestnicy rekolekcji mogli poznać nie tylko samą

Odnowę, ale takŜe charakterystyczne dla Odnowy pieśni (np. „Alleluja”) oraz

gesty (np. gest wzniesienia rąk do góry, który juŜ na pierwszym spotkaniu moŜna

było zobaczyć wśród setki studentów zebranych w tzw. „namiocie światła”

i wielbiących Boga). W ten sposób z „Oazy” wyszły pierwsze grupy modlitewne

Odnowy (w Poznaniu pod koniec roku 1975). NaleŜy w tym miejscu nadmienić,

e ks. Piątkowski pełnił posługę egzorcysty oraz koordynatora egzorcystów

w Polsce, a jak sam zaznacza, większość egzorcystów w Europie, a nawet trochę

dalej, to są ludzie, którzy przeŜyli doświadczenie Odnowy w Duchu Świętym

i dlatego lepiej widzą działanie złego ducha

W swoim świadectwie skierowanym do uczestników V Kongresu

Odnowy, ks. Piątkowski wspomina takŜe pierwszą grupę warszawską –

„Maranatha” – załoŜoną przez ks. Bronisława Dembowskiego. Jej pierwsze

spotkanie o charakterze modlitewnym miało miejsce 19 października 1976 roku

w kościele św. Marcina w Warszawie. W kaplicy św. Franciszka zebrało się

wówczas około 20 osób. Ks. Dembowski co tydzień prowadził dla tej grupy

katechezę przygotowaną w oparciu o przywiezione z USA podręczniki,

przygotowujące do oŜywienia darów Ducha Świętego. PoniewaŜ w spotkaniach

brało udział coraz więcej osób, z kaplicy przeniesiono się do nawy bocznej oraz

ustalono pierwszych animatorów dbających o rozwój grupy i ustalających

programy pierwszych wyjazdów weekendowych („Dni Wspólnoty i Modlitwy”).

Ks. Dembowski był opiekunem grupy „Maranatha” przez ponad piętnaście lat,

do momentu mianowania go na biskupa diecezji włocławskiej w 1992 roku.

Ks. B. Dembowski swoje doświadczenia Odnowy charyzmatycznej

zdobył Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w czasie swojego tam

pobytu w 1970 roku. Dowiedziawszy się o dziwnych wydarzeniach religijnych na

Uniwersytecie Notre Dame w South Bend w stanie Indiana

, zaczął się mocniej

zastanawiać, o czym tak naprawdę usłyszał. Przeczytał o tym juŜ w Polsce,

w ksiąŜce pt.: „Catholic Pentecostals” („Katolicy Zielonoświątkowi”), napisanej

przez studentów tamtejszej uczelni – Kevina i Dorothy Ranaghanów. Przy

następnej podróŜy do Stanów, ks. Dembowski wiedział juŜ, z czym chce się

spotkać, i to właśnie tam uczestniczył w pierwszych spotkaniach modlitewnych

oraz przeŜył modlitwę o wylanie darów Ducha Świętego (w dniu Zielonych

wiąt 1976 roku).

Trzecią waŜną osobą, której pominąć w tym rozdziale nie moŜna, jest

o. Józef Kozłowski, jezuita

, zmarły 29 maja 2003 r. Wspominany jako

TamŜe, s. 13.

Por. M. Maziarz, Maranatha – Przyjdź Panie Jezu!, ZODŚ 4 (1999) s. 23.

B. Dembowski, To juŜ blisko 25 lat!, ZODŚ 4 (1999) s. 3.

Por. B. Biegun, Odczytać BoŜy zamysł, ZODŚ 20 (1997) s. 39-44.

duszpasterz, kierownik duchowy, rekolekcjonista, a co nas najbardziej interesuje

– jako załoŜyciel kilkudziesięciu grup Odnowy (nie tylko w Polsce) oraz ośrodka

Odnowy w Duchu Świętym w Łodzi i zespołu muzycznego. Pierwszy kontakt

z Odnową przeŜył o. Kozłowski w 1978 roku. Miało to miejsce w mieszkaniu

prywatnym, w którym spotkało się na modlitwie kilkanaście osób w wieku

studenckim (później, ze względów politycznych, o. Kozłowski postanowił

przenieść spotkania do parafii jezuitów). Razem z o. Józefem rozeznano

niebawem dla grupy nazwę „Kanaan” i grupą tą opiekował się do roku 1980,

kiedy to został przeniesiony do Torunia. Po siedmiu latach powrócił do Łodzi,

objął stanowisko proboszcza tamtejszej parafii, otaczając znów opieką grupę

modlitewną „Kanaan”. Jednocześnie załoŜył drugą, równoległą grupę, która

w 1988 roku dała o sobie znać podczas Akademickiego Przeglądu Piosenki

Religijnej, jako zespół muzyczno – ewangelizacyjny, później nazwany „Mocni

w Duchu”. W późniejszym czasie zespól ten brał udział zarówno w Kongresach,

jak i Czuwaniach Odnowy, zapewniając oprawę muzyczną spotkań. PoniewaŜ

z czasem grupy powiększały się, o. Józef uznał za konieczne powołanie nowych

grup. W ten sposób obok grupy „Kanaan” powstała grupa „Przymierze”, juŜ nie

jako grupa młodzieŜy akademickiej, ale młodzieŜy uczęszczającej do szkół

rednich.

Po pięciu latach od powrotu o. Kozłowskiego do Łodzi, w grupach łącznie

spotykało się około trzystu osób. W niedługim czasie powstały dwie kolejne

grupy: „Ufni w Panu” oraz „Zwiastowanie”. Rekolekcje prowadzone przez ojca

w wielu miejscach w Polsce, a takŜe w Niemczech, Szwecji, Anglii, Grecji,

Stanach

Zjednoczonych,

owocowały

wieloma nawróceniami, a takŜe

powstawaniem nowych grup modlitewnych

– wspomina jedna z osób z Ośrodka

Odnowy w Duchu Świętym w Łodzi, znająca ojca Kozłowskiego osobiście.

Między wieloma inicjatywami ojca Józefa warto zwrócić szczególną uwagę

takŜe

na organizowaną

przez

niego

comiesięczną

Mszę

z modlitwą

Jolanta z Ośrodka Odnowy w Duchu Świętym w Łodzi, Wspomnienie o Ojcu Józefie Kozłowskim,

ZODŚ 6 (2003) s. 74.

o uzdrowienie oraz na liczne ksiąŜki, napisane przystępnym dla ludzi świeckich

językiem.

2. Główne załoŜenia programowe i cele Odnowy w Duchu Świętym

NiezaleŜnie od miejsca i czasu powstania oraz bez względu na wiek, stan

majątkowy czy wykształcenie członków i opiekunów grupy modlitewnej,

pozostają

niezmienne

podstawowe

cele

załoŜenia

programowe,

charakterystyczne dla Odnowy w Duchu Świętym. Oczywiście, konkretna droga

ich realizowania naleŜy do poszczególnych grup, tworząc jednak „jedność

w róŜnorodności”. Jedność ta dotyczy przede wszystkim łączności z Kościołem.

Respektowanie bowiem nauczania Kościoła jest gwarancją duchowego zdrowia

grupy oraz chroni przed błędami w formacji i zmianą grupy w odłam

chrześcijaństwa lub sektę. Od samego początku zadbano, aby Odnowa w Duchu

więtym nie była pozostawiona sama sobie. Stolica Apostolska powołała więc

biskupa, który miał sprawować opiekę nad Odnową i stanowić łączność z głową

Kościoła (pierwszym takim asystentem kościelnym został mianowany kard. Leon

Józef Suenens)

. Zostały takŜe powołane do Ŝycia Międzynarodowe SłuŜby

Katolickiej Odnowy Charyzmatycznej (International Catholic Charismatic

Renewal Services - ICCRS), które we wrześniu 1993 r. otrzymały oficjalnie

statut prywatnego stowarzyszenia w Kościele. W Polsce natomiast zaczął

funkcjonować Krajowy Zespół Koordynatorów (KZK), a od 1997 roku działa

przy nim takŜe Komisja Teologiczna.

Poleca się, aby kaŜda grupa modlitewna była zorganizowana w parafii

oraz miała wyznaczonego księdza, który - współpracując z liderem świeckim

grupy – byłby odpowiedzialny za jej formację (nie jest to warunek konieczny do

istnienia grupy, ale jest to wskazane)

. Właśnie do osoby duchownej,

reprezentującej Kościół hierarchiczny, naleŜy rozeznawanie, czy działalność

grupy jest zgodna z prawdą o charakterze działania Ducha Świętego (co poznaje

Por. L. Słup, Tajemnicze nazwy czyli coś o strukturach Odnowy, ZODŚ 2 (1994) s. 65-68.

Por. M. Cholewa, Komisja Teologiczna Odpowiada, ZODŚ 2 (1999) s. 97-99.

przewaŜnie po owocach działalności) oraz ocena autentyczności widocznych

w grupie charyzmatów. Wyznaczony kapłan dba takŜe o to, aby grupa zachowała

jedność z parafią, na terenie której działa (na przykład poprzez udział w Ŝyciu

parafialnym), poniewaŜ jednym z głównych celów Odnowy nie jest zamykanie

się, ale wychodzenie do ludzi, którzy jeszcze nie otworzyli się na działanie

Ducha Świętego. Otwieranie się na działanie Ducha Świętego jest często

połączone z wyraźnie i dojrzale podejmowaną decyzją o uznaniu Jezusa jako

Pana i Zbawiciela. Obie te łaski są często udzielane podczas modlitwy

„o wylanie darów Ducha Świętego” (popularnie nazywanej „Chrztem w Duchu

więtym”). Owocem takiego „odnowienia w Duchu” są charyzmaty (zwyczajne

i nadzwyczajne), które powinny być wykorzystywane dla dobra wspólnoty

Kościoła – ułatwić wzrost w wierze, umocnić w drodze do zbawienia

i w wypełnianiu

powołania.

Podkreśla

się,

powołaniem

kaŜdego

chrześcijanina jest głoszenie Dobrej Nowiny, czyli ewangelizowanie zarówno

słowem, jak i czynem czy postawą Ŝycia, co w Odnowie uwidacznia się dość

szczególnie. Zawsze naleŜy pamiętać, Ŝe zarówno charyzmaty, jak i istnienie

grupy modlitewnej nie są celami samymi w sobie, ale słuŜą rozwojowi Kościoła,

są włączone w jego cele

Współczesny Kościół stara się odpowiedzieć na pytanie: w jaki sposób

dotrzeć do ludzi, którzy są chrześcijanami tylko „dziedzicznie”, z imienia, a ich

chrzest pozostał tylko i wyłącznie wyborem ich rodziców i pozostaje teraz bez

odpowiedzi ze strony osoby ochrzczonej. Kardynał Leon Józef Suenens określił

to w następujących słowach: Chrześcijanie powinni dziś odkryć na nowo serce

orędzia chrześcijańskiego. Zostali oni bowiem dostatecznie „zsakramenta-

lizowani”, ale nie zostali wystarczająco „zewangelizowani”

Aby jednak efektywnie docierać do ludzi, w Odnowie konieczna jest

odpowiednia formacja. Zwraca się w niej uwagę na pogłębianie nauczania

Kościoła i orędzia zbawienia oraz uczeniu się tegoŜ nauczania. TakŜe typowe

spotkanie modlitewne ma część poświęconą nauczaniu

. MoŜe być ono

L. J. Suenens, Powołanie Odnowy, ZODŚ 3 (1995) s. 5.

Por. J. Knight, Nauczanie w grupie modlitewnej, ZODŚ 6 (1995) s. 66-71.

przygotowane i poprowadzone zarówno przez osobę świecką (dobrze by jednak

było, aby treści w nim zawarte były wcześniej zweryfikowane przez osobę

kompetentną), jak i przez osobę duchowną (moŜe być to ksiądz – opiekun grupy

w parafii, albo zaproszony na spotkanie gość). Poleca się, aby praktykować tego

typu nauczanie na cotygodniowym spotkaniu. MoŜe być to cykl katechez

związanych z pewnym konkretnym tematem (np. odpowiednio do aktualnego

w Kościele okresu liturgicznego, bądź dopasowanych do charakteru konkretnej

grupy, np. młodzieŜowej lub małŜeńskiej). Pierwszą podstawą zarówno dla

nauczania, jak i modlitwy pozostaje Pismo Święte. Wybrany fragment jest

czytany na głos przez prowadzącego spotkanie bądź przez uczestników. Czasami

jest stosowana praktyka rozdawania uczestnikom spotkania wydrukowanych

tekstów, przewaŜnie jednak stawia się nacisk na korzystanie z całych

egzemplarzy Pisma Świętego (najlepiej, aby kaŜdy członek grupy modlitewnej

miał swoje własne Pismo Święte, aby mógł z niego korzystać takŜe poza

spotkaniem). Wybrany fragment ponadto jest czytany czasami trzy razy (przez

róŜne osoby), po to, aby - po pierwsze - zebrani mogli usłyszeć słowo BoŜe

(„wiara rodzi się ze słuchania”), a po drugie, aby zaktywizować osoby, które

jeszcze nie angaŜują się w grupie.

Poza tekstami biblijnymi, korzystać moŜna w katechezie takŜe

z dokumentów Kościoła, filmów, wartościowych ksiąŜek lub innych materiałów.

KaŜde nauczanie musi mieć przy tym charakter indywidualny i być adresowane

do jednostek, a nie do grupy, aby kaŜdy z uczestników mógł je przyjąć jako

kierowane do niego (kształtowana ma być „moja osobista relacja z Bogiem”),

a nie do jego sąsiada. Członkowie grup modlitewnych Odnowy nie zamykają się

jednakŜe na doświadczenia innych. Często tworzy się w formacji tzw. grupy

dzielenia, składające się przewaŜnie z pięciu do ośmiu osób (w tym jedna z nich

jest odpowiednio przygotowanym animatorem), aby słuŜyło to właśnie bardziej

efektywnej wymianie doświadczeń. Uznaje się bowiem pogląd, Ŝe przede

wszystkim rozwój indywidualny gwarantuje późniejsze dojrzałe podejmowanie

dzieła ewangelizacji. Pragnie się odejść od widocznej w Kościele anonimowości

ycia we wspólnocie parafialnej. W ten sposób Odnowa w Duchu Świętym

niejako powraca do Wieczernika (co uwidacznia się takŜe w nazwie Centrum

Formacji w Magdalence – „Wieczernik”), aby na nowo otwierać się na moc

Ducha Świętego i skuteczniej rechrystianizować Kościół, co zaznaczył bp Paul

Cordes podczas swojej konferencji wygłoszonej z okazji 25-lecia Odnowy

w Kościele Katolickim

MoŜna więc twierdzić, Ŝe cel Odnowy nie został zmieniony i jest taki sam

jak w pierwszych latach działalności Kościoła - zbawienie kaŜdego człowieka

poprzez nawrócenie, uświęcenie i umocnienie z pomocą tego samego Ducha

więtego, który wylał się na Apostołów. Działalność Odnowy w Duchu Świętym

jest zatem doskonalą odpowiedzią na wezwanie Jana Pawła II widoczne

w adhortacji Christifideles laici: Ten sam bowiem Duch, który kieruje Kościołem

i mu przewodzi, uposaŜa w rozmaite dary hierarchiczne i charyzmatyczne

wszystkich ochrzczonych, wzywając kaŜdego z nich do tego, by był w sobie

właściwy sposób aktywny i współodpowiedzialny

. Grupy modlitewne Odnowy

to dobre miejsce na umoŜliwienie świeckim działania dla dobra i rozwoju

Kościoła, poniewaŜ jak czytamy dalej rozmaite formy zrzeszonej działalności

wieckich, właśnie w świecie zsekularyzowanym, stanowią wyjątkowo cenną

pomoc dla wielu ludzi w prowadzeniu chrześcijańskiego Ŝycia zgodnego

z wymaganiami Ewangelii oraz w zaangaŜowaniu misyjnym i apostolskim

W rozmowie przeprowadzonej dla „Zeszytów Odnowy w Duchu

więtym” bp Bronisław Dembowski wyjaśnia: Będąc w Odnowie i mówiąc

o ‘chrzcie w Duchu’ trzeba pamiętać, Ŝe Kościół juŜ jest ochrzczony w Duchu

więtym, bo innego chrztu nie ma. Chodzi o to, alby ludzie uświadomili sobie

swój osobisty stosunek do Boga, to, Ŝe rzeczywiście są zanurzeni w śmierć

Chrystusa, po to, aby z Nim zmartwychwstać. Nie wystarczy tylko klaskać w ręce,

aby to przeŜyć. Odnowa ma promować rozumienie chrześcijaństwa jako Ŝycia

w Jezusie Chrystusie w mocy Ducha Świętego

. To Ŝycie w Jezusie w mocy

Ducha Świętego moŜe się przejawiać w róŜnoraki sposób i przez róŜne posługi.

Por. P. Cordes, Wejdźmy na nowo do Wieczernika!, ZODŚ 8 (1995) s. 5.

ChL, 21.

TamŜe, 29.

B. Dembowski, Posłuszeństwo Duchowi..., ZODŚ 1 (1994) s. 15.

Patrząc na karty Ewangelii moŜna zauwaŜyć, Ŝe Jezus łączył w swoim Ŝyciu

głoszenie Królestwa BoŜego i znaki (na przykład uzdrawianie), a swoich

uczniów posłał, aby Go naśladowali. Rzeczywiście, Apostołowie po

zmartwychwstaniu i wniebowstąpieniu Jezusa głosili Dobrą Nowinę i takŜe

czynili cuda i uzdrawiali z mocą, jaką otrzymali od Jezusa w Duchu Świętym.

Dzisiaj ta sama Ewangelia ma być jednak głoszona w sposób przystosowany do

współczesności. Wyraźnie o tym wspomniał o. Emilien Tardif (Misjonarz Serca

jezusowego, silnie związany z Odnową) w dniu 15 września 1993 r., podczas

Międzynarodowych Rekolekcji Liderów Odnowy w Duchu Świętym w AsyŜu:

Nie potrzebujemy nowej Ewangelii, potrzebujemy Nowej Ewangelizacji. To ten

rodzaj ewangelizacji, o której mówił Jan Paweł II. Będzie się ona dokonywała

przez siłę modlitwy i moc Ducha Świętego, a to właśnie jest podstawowym rysem

Odnowy Charyzmatycznej

3. Rozwój działalności Odnowy w Duchu Świętym w Polsce

Mówiąc o rozwoju działalności Odnowy w Duchu Świętym w Polsce

naleŜy odnieść się przede wszystkim do pierwszego ogólnokrajowego spotkania

osób związanych z Odnową, które miało miejsce 11 lutego 1977 roku

w Izabelinie pod Warszawą

, drugie dwa lata później w Magdalence. Wtedy to

z inicjatywy Adama Schulza (wówczas jeszcze jezuickiego kleryka), jak

wspomina ks. Andrzej Grefkowicz (wieloletni przewodniczący KZK), spotkało

się około trzydziestu osób, wśród których większość była równieŜ związana

z Ruchem „Światło-śycie”

. Drogi bowiem Ruchu „Światło-śycie” i Odnowy

w Duchu Świętym były wspólne do 1981 roku, kiedy to została ustalona stała

struktura koordynacji

. Później rozwój działalności Odnowy wyznaczają przede

wszystkim odbywane cykle czuwań i kongresy, na jakich zbierały się wspólnoty,

grupy modlitewne oraz sympatycy Odnowy. W pierwszym Kongresie Odnowy

E. Tardif, Pan powierzył nam misję uzdrawiania (homilia), ZODŚ 1 (1994) s. 25.

Por. L. Słup, Tajemnicze nazwy czyli coś o strukturach Odnowy, ZODŚ 2 (1994) s. 67;

Por. B. Dembowski, To juŜ blisko 25 lat!, tamŜe 4 (1999) s. 4.

Por. A. Grefkowicz, Początki Odnowy w Polsce, ZODŚ 2 (1994) s. 40.

Por. tenŜe, Drogi polskiej Odnowy w Duchu Świętym, ZODŚ 4 (1999) s. 20.

w Polsce wzięło udział około ośmiu tysięcy osób (14-16 października 1983 roku,

Częstochowa). W III Kongresie wzięło udział juŜ około stu tysięcy osób, a na III

ogólnopolskim Czuwaniu liczba ta wzrosła o kolejne pięćdziesiąt tysięcy. Z kolei

IV Kongres zgromadził dwieście tysięcy uczestników

Kongresy Odnowy w Duchu Świętym w Polsce odbywają się co pięć lat.

Są one poprzedzane rozeznaniem tematu głównego, gościa, jaki ma być

zaproszony, oraz słowa z Pisma Świętego, które ma przewodzić w danym roku.

Podobnie przygotowywane są coroczne Czuwania. Poza dniem otwartym dla

wszystkich członków i sympatyków Odnowy, dzień poprzedzający otwarcie

kongresu jest poświęcony na spotkanie animatorów i odpowiedzialnych za

Odnowę. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim dniu spotkania jest czas

na modlitwę, pieśni, Mszę Świętą, konferencje i świadectwa. Pierwszy Kongres

przebiegał pod hasłem „Otrzymacie Jego moc”, które zapowiedziało rozwój

Odnowy w Polsce. Na kolejne spotkania rozeznano między innymi takie tematy

jak „Królestwo BoŜe pośród was jest” (Czuwanie w 1995 r.), „Wydajcie dojrzałe

owoce Waszego nawrócenia” (Czuwanie w 2001 r.), „Dla mnie bowiem Ŝyć – to

Chrystus” (Czuwanie w 2002 r.).

JeŜeli chodzi o Czuwania, to organizowane są w czasie bliskim

uroczystości Zesłania Ducha Świętego (od 1992 roku corocznie

), przewaŜnie

w Częstochowie (wyjątek stanowi Czuwanie zorganizowane w ramach 46

Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego w 1997 roku, które odbyło się

30 maja we Wrocławiu

W kwietniu 2002 roku powstał Zespół Formacji MłodzieŜy, który zajmuje

się formacją młodzieŜowych grup i organizowaniem weekendów wyjazdowych

dla grup modlitewnych z diecezji warszawskiej i warszawsko-praskiej

WaŜną rolę w rozwoju polskiej Odnowy odgrywają zaproszeni goście

Na szczególne podkreślenie zasługują: kardynał Leon Józef Suenens (I Kongres

Odnowy, Częstochowa, 1983), o. Jacek Salij OP, kard. Józef Glemp, o. Józef

Por. L. Słup, Wielkie są dzieła Pana, ZODŚ 4 (1999) s. 36.

Por. tamŜe, s. 30.

Por. A. Grefkowicz, Spotkajmy się we Wrocławiu!, ZODŚ 17 (1997) s. 76.

Por. N. Baldacchino, Rodzina a posługa lidera, ZODŚ 4 (2003) s. 76.

Por. tamŜe, s. 36.

Augustyn SJ, o. Robert Faricy SJ, o. Ricardo Arganaraz, Philippe Madre,

s. Briege McKenna, o. Joseph Marie Verlinde, bp Bronisław Dembowski,

o. Daniel Ange, o. Raniero Cantalamessa OFM Cap., Nikol Baldacchino, o. Fio

Mascarenas, Oreste Pesare, abp Stanisław Nowak.

Swój wkład w rozwój Odnowy mają takŜe media. Podczas gdy

o pierwszych ogólnopolskich spotkaniach praktycznie nie było informacji

w Kościele, to w 1999 r. w tygodniku „Gość Niedzielny” pojawiła się duŜa ilość

materiału (4 strony) poświęcona Odnowie i organizowanym przez nią czuwaniu

(„Gość Niedzielny” nr 21 z 23 maja 1999 r.). Telewizja publiczna wyemitowała

relacje ze spotkań Odnowy w 1993 i 1994 roku, a w programie informacyjnym

„Panorama” ukazała się informacja i migawka z IV Kongresu Odnowy

W 1999 roku, podczas pierwszego dnia IV Kongresu (otwartego dla animatorów

i odpowiedzialnych za grupy Odnowy) została zaprezentowana, powołana

wcześniej przez KZK, Komisja Teologiczna, w skład której wchodzili wówczas:

biblista – ks. Roman Pindel, dogmatycy – ks. Mirosław Cholewa (ojciec

duchowny Arcybiskupiego WyŜszego Seminarium Duchownego w Warszawie)

i ks. Wojciech Nowacki, takŜe ks. Józef Nowosielski, psycholog i wychowawca

WyŜszego Seminarium Duchownego z Łowicza, oraz ks. Józef Górzyński,

wykładowca liturgiki

. Komisja Teologiczna podjęła współpracę z „Zeszytami

Odnowy w Duchu Świętym”, na łamach których systematycznie odpowiadała na

istotne pytania związane z istnieniem Odnowy w Duchu Świętym w Polsce.

Warto zwrócić uwagę takŜe na związane z Odnową Wydawnictwo „M”,

załoŜone w czerwcu 1990 roku

. To właśnie ono podjęło inicjatywę tworzenia

wspomnianych wcześniej „Zeszytów Odnowy w Duchu Świętym”. 18 marca

1995 roku ks. Stanisław Dziwisz w odpowiedzi na list przedstawiający

„Zeszyty”, napisał do Lucyny Słup, ówczesnego redaktora „Zeszytów”: …Ojciec

więty zapoznał się z Waszym nowym czasopismem ‘Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym’. Pragnie, by słuŜyło dobru duchowemu szerokiemu kręgowi

czytelników. Ja teŜ gratuluję i Ŝyczę odnowy w Duchu Św. zarówno Wydawcom,

Por. tamŜe, s. 35.

Por. W. Nowacki, Komisja Teologiczna odpowiada, ZODŚ 2 (1999) s. 95-96.

Por. tenŜe, Dziesięciolecie Wydawnictwa „M”, ZODŚ 5 (2000) s. 96.

jak i osobom zainteresowanym (...)

. W pierwszym numerze „Zeszytów” z 1999

roku zamieszczona została ankieta, w której wzięły udział 83 osoby (w tym 82%

to osoby korzystające z usługi prenumeraty). Wynika z niej statystycznie,

e nieco ponad 40% czytelników to osoby pomiędzy 40 a 65 rokiem Ŝycia,

niewiele mniej niŜ 40% natomiast to osoby w wieku 25-40 lat. Z kolei 22%

wypełniających ankietę naleŜy do Neokatechumenatu, Ruchu „Światło -śycie”

lub do innego ruchu. Z odpowiedzi w ankietach wynika teŜ, Ŝe jeden numer

czasopisma jest czytany przeciętnie przez trzy osoby. Na pytanie zawarte

w ankiecie, dlaczego czytają to czasopismo, padały odpowiedzi, Ŝe pomagają one

w „poznawaniu Boga i rozwoju duchowym”, „prowadzeniu grupy i przygoto-

wywaniu konferencji, katechez itp.”, „rozwiązywaniu problemów we

wspólnotach modlitewnych” oraz „relacjach rodzinnych i małŜeńskich”

Statystyki i odpowiedzi były podobne, gdy ankietę powtórzono w 2002 roku

Osoby zaangaŜowane w Wydawnictwo „M”, szukając sposobów formacji

i pogłębiania nauki Kościoła, utworzyły Centrum Formacji i Kultury

Chrześcijańskiej w Krakowie

. Swoją działalność rozpoczęły one w grudniu

1995 roku, organizując trzydniową sesję zatytułowaną „Miłość BoŜa, a ludzkie

ycie”, która była prowadzona przez o. Józefa Augustyna. Wzięło w niej udział

180 osób. Niektóre z konferencji mających miejsce podczas sesji zostały

opublikowane na łamach „Zeszytów Odnowy”. W ramach rozwoju Odnowy

powstały nie tylko kolejne grupy modlitewne, ale takŜe wspólnoty Ŝycia (np.

„Wspólnota Miłości UkrzyŜowanej”

, „Wspólnota Chemin Neuf”). W 1997

roku, zostało zarejestrowane „Stowarzyszenie „M””, które było owocem

działalności pozawydawniczej Wydawnictwa „M”

. Jakkolwiek Odnowa

w Duchu Świętym rozwija się w Polsce stosunkowo od niedawna, jest chyba

najliczniejszą grupą w Kościele Katolickim, obok Ruchu „Światło-śycie”

i Neokatechumenatu itp.)

S. Dziwisz, Spotkajmy się z Ojcem Świętym!, ZODŚ 5 (1995) s. 103.

Por. A. Gniadek, Omówienie ankiety przeprowadzonej wśród czytelników Zeszytów Odnowy w Duchu

więtym, ZODŚ 5 (1999) s. 100.

Por. [Redakcja], Nasza ankieta, ZODŚ 5 (2002) s. 86.

Por. [Redakcja], Wieczernik – zaproszenie do modlitwy, ZODŚ 13 (1996) s. 103-104.

Por. B. Dec, Świętowanie we Wspólnocie Miłości UkrzyŜowanej, ZODŚ 30 (1998) s. 24.

Por. L. Słup, Dziesięciolecie Wydawnictwa „M”, ZODŚ 5 (2000) s. 96.

W 2002 roku w Polsce działało 680 grup modlitewnych, w spotkaniach

których uczestniczyło regularnie osiemnaście tysięcy osób

. Dzisiaj moŜna

powiedzieć, Ŝe działalność Odnowy znacznie się rozwinęła: organizowane są

liczne seminaria (np. Rekolekcje Ewangelizacyjne Odnowy prowadzone przez

Centrum Formacji Wieczernik w Magdalence), róŜne formy ewangelizacyjne,

modlitwy wstawiennicze, w tym takŜe pomoc diecezjalnym egzorcystom

Por. L. Słup, Historia kongresów i nie tylko, ZODŚ 5 (2003) s. 26.

Por. tamŜe, s. 27.

Rozdział II

ZałoŜenia i podstawowe zasady ewangelizacji

Ewangelizacja – głoszenie dobrej nowiny – pozostaje centralnym

zadaniem Odnowy w Duchu Świętym. JuŜ od samego początku rozwoju

pierwszych grup modlitewnych ich członkowie, podobnie jak pierwsi

chrześcijanie, mieli pragnienie dzielenia się radością z poznania Boga

i z osobistej relacji z Nim. Jest to kontynuacja działa Apostołów, a zarazem

odpowiedź na wezwanie Jezusa Chrystusa do wypełnienia misji jaką powierzył

całemu Kościołowi. Jak czytamy w Katechizmie Kościoła Katolickiego:

„Przekazywanie wiary chrześcijańskiej jest przede wszystkim głoszeniem Jezusa

Chrystusa, by prowadzić do wiary w Niego. Od początku pierwsi uczniowie

zapałali pragnieniem głoszenia Chrystusa: Nie moŜemy nie mówić tego, cośmy

widzieli i słyszeli” (Dz 4, 20). Zapraszają oni ludzi wszystkich czasów, by weszli

do radości ich komunii z Chrystusem…

” W kolejnych punktach drugiego

rozdziału określimy dlaczego w ogóle jest potrzebna Nowa Ewangelizacja,

dlaczego tak istotny jest rozwój wiary u wierzących, oraz jak waŜna jest rola

Trzeciej Osoby Boskiej i charyzmatów w ewangelizacji prowadzonej przez

grupy Odnowy w Duchu Świętym.

1. Potrzeba Nowej Ewangelizacji oraz rozwoju wiary u ochrzczonych

Stworzenie bez Stwórcy zanika

– do tych słów Konstytucji

duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym nawiązuje Katechizm

Kościoła Katolickiego wyjaśniając: Dlatego wierzący czują się przynaglani przez

KKK, 425.

KDK, 36.

miłość Chrystusa, by nieść światło Boga Ŝywego tym, którzy Go nie znają lub

odrzucają

. W Odnowie szczególnie i wyraźnie jest widoczne to, Ŝe do

ewangelizowania jest wezwany cały Kościół powszechny. Przypomina nam

o tym Sobór Watykański II w Konstytucji dogmatycznej o Kościele, w rozdziale

poświęconym katolikom świeckim: Chrystus Prorok wielki, który zarówno

wiadectwem Ŝycia, jak mocą słowa ogłosił Królestwo Ojca, pełni swe prorocze

zadanie aŜ do pełnego objawienia się chwały - nie tylko przez hierarchię, która

naucza w Jego imieniu i Jego władzą, ale takŜe przez świeckich, których po to

ustanowił świadkami oraz wyposaŜył w zmysł wiary i łaskę słowa (por. Dz 2,17-

18, Ap 19,10), aby moc Ewangelii jaśniała w Ŝyciu codziennym, rodzinnym

i społecznym. (...) ludzie świeccy stają się potęŜnymi głosicielami wiary w rzeczy,

których się spodziewają (por. Hbr 11,1), jeŜeli z Ŝyciem z wiary niezachwianie

łączą wyznawanie wiary. Ta ewangelizacja, to znaczy głoszenie Chrystusa

dokonywane zarówno świadectwem Ŝycia, jak i słowem, nabiera swoistego

charakteru i szczególnej skuteczności przez to, Ŝe dokonuje się w zwykłych

warunkach właściwych światu. (...) ToteŜ ludzie świeccy, nawet gdy zaprzątają

ich doczesne troski, mogą i powinni prowadzić cenną działalność mającą na celu

ewangelizację świata

. Widzimy więc, jak od samego początku ewangelizacja

jest istotna w Ŝyciu Kościoła, jak waŜną rolę pełnią tutaj świeccy, a takŜe jak

istotne stało się to, iŜ ewangelizacja dokonuje się w zwykłych, codziennych

warunkach bliskich współczesnemu światu. W ostatnich czasach bowiem widać

w świecie duŜe zainteresowanie duchowością, przy czym niestety nie zawsze jest

to równoznaczne z zainteresowaniem chrześcijaństwem. Widać jak z czasów

konsumpcjonizmu przechodzimy powoli do czasów, kiedy ludzie zmęczeni

i znudzeni dobrami materialnymi, widząc, Ŝe świat pozbawiony duchowych

doznań okazał się niewystarczający, by zaspokoić ich wynikające z natury

ludzkiej pragnienia, szukają czegoś więcej. Nadal jednak tradycyjna duchowość

katolicka nie wydaje się atrakcyjna dla kogoś, kto stoi z dala od Ŝycia

parafialnego. Anonimowość, jaka się pojawia w Kościele Katolickim, stanowi

KKK, 49.

KK, 35.

wielki problem, który utrudnia rozwój Ŝywej wiary i wytrwanie we wspólnocie.

Działalność Odnowy w Duchu Świętym wychodzi więc powyŜszym problemom

naprzeciw i wydaje się, Ŝe spełnia wymagania współczesnego człowieka, który

bardziej lub mniej świadomie chce rozwijać w sobie Ŝycie duchowe.

Warto zauwaŜyć, Ŝe dzieło Odnowy jest skierowane nie tylko dla osób,

które poszukują sensu Ŝycia lub sposobu na rozwój duchowy. Jest to droga

proponowana takŜe tym, którzy juŜ od lat Ŝyją w Kościele, ale powoli przestają

się w nim odnajdywać – tracą zapał, a zamiast Ŝywej wiary i bliskiej relacji

z Bogiem pojawia się znuŜenie sakramentami i inne duchowe problemy

wynikające między innymi z zaniedbania katechezy po zakończeniu edukacji

szkolnej. Podczas spotkań grup modlitewnych i wspólnot Odnowy jest miejsce

na przeprowadzenie katechezy albo przez księdza opiekującego się daną grupą,

albo przez wyznaczoną, odpowiednio przygotowaną osobę (często lider grupy,

bądź zaproszony gość, który nie uczestniczy zwykle w spotkaniach, ale ma na

przykład wykształcenie teologiczne lub w inny sposób jest związany z Ŝyciem

i nauką Kościoła). Pamiętając, Ŝe właściwym zadaniem ewangelizującego jest tak

wykształcić w wierze, aby ona doprowadziła poszczególnych chrześcijan do

sakramentów

, często to właśnie na nich skoncentrowane są tematy

prowadzonych katechez. W zrozumieniu i prawidłowym przeŜyciu sakramentów

potrzebna jest między innymi znajomość podstawowych znaków liturgicznych,

która często jest bądź zapominana, bądź w ogóle nie jest znana wiernym.

Ewangelizacji potrzebują ludzie niezaleŜnie od wieku, wykształcenia

i zawodu. NiezaleŜnie takŜe od stopnia zaawansowania w rozwoju duchowym

i zaangaŜowania w Kościele, wciąŜ potrzeba odnawiać doświadczenie Boga.

Ponadto ewangelizujący przede wszystkim sam powinien być zewangelizowany,

a potem wciąŜ rozwijać się duchowo. Warto nadmienić, iŜ nawet osoba, która

wydaje się, Ŝe prowadzi bogate Ŝycie duchowe, moŜe mieć fałszywy obraz Boga

w sercu, co czyni jej duchowość na przykład duchowością niewolniczą, w której

jedyną motywacją jest lęk przed karą. Nie zawsze ewangelizacja musi przecieŜ

prowadzić do spektakularnych nawróceń, o których na przykład moŜemy

EN, 47.

przeczytać w ksiąŜce pt.: „Radykalni”

, w której Marcin Jakimowicz rozmawia

z muzykami punkowo - rockowymi: Tomaszem Budzyńskim („Budzym”),

Darkiem

Malejonkiem

(„Maleo”),

Piotrem

yŜelewiczem

(„Stopą”)

i Grzegorzem Wacławem („Dzikim”), którzy dzielą się historią swojego

spotkania z ewangelizacją i Odnową w Duchu Świętym. W „Zeszytach Odnowy

w Duchu Świętym” przypomina się, Ŝe jest wiele świadectw osób, które

nie przeŜyły aŜ tak gwałtownego nawrócenia, ale które potrzebowały

ewangelizacji, Ŝeby zacząć cieszyć się wiarą i relacją z Bogiem, lub zacząć Ŝyć

bardziej radykalnie robiąc krok naprzód w swojej drodze do Boga. PrzeŜywszy

ewangelizację, wiele osób zaczyna Ŝyć wiarą, a nie tylko gestami liturgicznymi,

których znaczenia nawet nie znają. Często okazuje się, Ŝe bogate Ŝycie religijne

nie było adekwatne do relacji w rodzinie lub stosunku do pracy i przyjaciół –

i tak codzienna Msza Święta okazywała się jedynie ucieczką od konfliktu z kimś

bliskim lub przed obowiązkami w pracy czy szkole. Ponadto na drodze rozwoju

duchowego pojawia się co jakiś czas kryzys wiary, dany nam od Boga, abyśmy

przezwycięŜając go, wzrośli duchowo i oczyścili się. Bóg nigdy nie daje kryzysu,

który byłby większy niŜ moglibyśmy go znieść. W tym cięŜkim czasie liczy się

nasza wytrwałość i zaufanie

. Tutaj równieŜ pomocne jest trwanie w grupie

modlitewnej lub wspólnocie, zwłaszcza Ŝe księŜa nie dysponują tak wielką

ilością czasu, aby ogarnąć kierownictwem duchowym wszystkich wiernych.

Trzeba pamiętać, Ŝe kaŜde nawrócenie i rozwój jest łaską daną od Boga.

Pierwsza jest Jego inicjatywa, dlatego teŜ tak waŜna jest modlitwa, w której

szczerze Go prosimy o łaskę, aby serca ludzkie otworzyły się na Dobrą Nowinę.

Posługę takiej modlitwy podejmują często klasztory zamknięte, co świadczy

o tym, Ŝe nikt nie jest odłączony od działa ewangelizacji, nawet jeśli nie ma

moŜliwości bezpośredniego kontaktu z ludźmi lub do jakiejś formy ewangelizacji

nie jest uzdolniony. Dlatego w „Zeszytach” pokazuje się przykład o. Michela

Santier i przytacza się słowa z jego konferencji, jaką wygłosił w 1991 roku

w Belgii: Wiemy, jakie są znaki łaski Pięćdziesiątnicy – pragnienie słowa

Por. Radykalni / z Budzym, Dzikim i Stopą rozmawiał Marcin Jakimowicz, z Maleo rozmawiał Dziki,

Księgarnia św. Jacka, Katowice 2002.

Por. M. Nowosielski, Kryzysy na drodze wiary, ZODŚ 12 (1996) s. 73.

BoŜego, pragnienie modlitwy, odnowa modlitwy osobistej, pragnienie Ŝycia

we wspólnocie, pragnienie Ŝycia w miłości, pragnienie ewangelizacji

. UwaŜa

on, Ŝe aby pozostać otwartym na tę łaskę, naleŜy przede wszystkim być

wytrwałym w modlitwie uwielbienia, tak charakterystycznej dla Odnowy,

poniewaŜ otwiera serce człowieka na działanie Boga i nawrócenie. Nawrócenie

natomiast prowadzi do otwarcia się na dar wylania Ducha Świętego, bez którego

grupy Odnowy stały by się grupami «poboŜnościowymi», a nie charyzma-

tycznymi. NaleŜy przypomnieć, Ŝe Duch Święty przychodzi ze swoją mocą takŜe

i teraz, a nie tylko za czasów Apostołów. Bez Niego nikt nie byłby w stanie

prawdziwie ewangelizować, czy to świadectwem Ŝycia, czy konkretnymi

metodami. NaleŜy nauczyć się Go słuchać i podąŜać za Jego natchnieniami,

a najlepiej jest nauczyć się tego jednocząc się z Jezusem i biorąc z Niego

przykład. To On jest odpowiedzią na pytanie współczesnego człowieka o sens

istnienia i cierpienia. On jest Drogą, jaką mamy dąŜyć ewangelizując, On jest

Prawdą, którą mamy odkrywać, On jest śyciem, jakie mamy otrzymać. KaŜdy

człowiek ma w sobie naturalne pragnienie Boga. Czasami zdaje sobie z tego

sprawę bardziej, czasami mniej, czasami odpowiada na to nie poszukiwaniem,

czasami ucieka od niego lub błądzi nie wiedząc, czego tak na prawdę ma szukać,

ale zawsze pragnienie to pozostaje. WaŜne jest więc, aby pomóc poszukującemu

odnaleźć prawdziwe szczęście, pamiętając, Ŝe to Bóg pragnie dobra tego

człowieka, chce wejść z nim w bliską relację i ofiarować mu pełnię Ŝycia

i miłość, której jest źródłem

. Człowiek, który juŜ rozpoczął swoją osobową

relację z Bogiem, potrzebuje jednak nadal rozwoju. Aby ten rozwój był

moŜliwy, potrzebna jest codzienna modlitwa osobista (niezaleŜnie od oschłości,

które są nieuniknione), Ŝycie sakramentami i słowem BoŜym, zaangaŜowanie

we wspólnocie i słuŜba z miłością darami, które otrzymujemy od Boga

Charakterystyczną cechą ewangelizacji prowadzonej przez grupy Odnowy

jest głębokie oparcie na słowie BoŜym. Wiara w jego wszechmoc jest bardzo

widoczna nie tylko podczas ewangelizacji, ale takŜe na kaŜdym spotkaniu

M. Santier, Pięćdziesiątnica i dar ewangelizacji, ZODŚ 8 (1995) s. 13.

Por. J. F. Callens, Ewangelizacja to przelewanie się Miłości, ZODŚ 8 (1995) s. 49.

Por. [Redakcja], Aby wzrastać w Ŝyciu według Ducha, potrzebujesz..., ZODŚ 3 (1995) s. 39-40.

modlitewnym i w Ŝyciu członków grupy

. Nieprzypadkowo więc „Zeszyty”

sięgają do tego motywu, aby wskazywać na właściwy sens słowa BoŜego.

W jednej z konferencji wygłoszonych na przełomie września i października 2000

roku, w ramach sesji „Strumienie Wody śywej” w Krakowie, o. Fio

Mascarenhasa SJ zaznaczył: RóŜnica pomiędzy dobrą literaturą, napisaną przez

człowieka, a Biblią jest taka, Ŝe pierwsza moŜe wskazać drogę, ale nie potrafi

uzdolnić nas, by nią iść, a słowo BoŜe nie tylko wskazuje nam właściwą drogę,

ale daje nam moc, by nią podąŜać

. Ze słowa BoŜego korzystać moŜna przy

wielu okazjach: jako podstawy do wygłaszanej katechezy (zarówno na spotkaniu

modlitewnym, jak i podczas rekolekcji ewangelizacyjnych), podczas modlitwy

wstawienniczej lub modlitwy wspólnotowej (moŜna wówczas rozeznać czytany

fragment Pisma Świętego jako proroctwo dla grupy, bądź konkretnej osoby),

podczas medytacji w ciszy lub ewangelizacji indywidualnej osoby. PoniewaŜ źle

widziane jest cytowanie Pisma Świętego z pamięci, kaŜdy ewangelizator

powinien mieć przy sobie własny egzemplarz Biblii – moŜe takŜe zaprosić osobę

ewangelizowaną

przeczytania

wybranego

przez

niego

fragmentu.

Ewangelizatorzy są pod tym względem szkoleni dłuŜszy czas podczas kursu lub

rekolekcji przygotowujących do ewangelizowania („Kurs Paweł”, „Rekolekcje

Pierwsze Słowo). KaŜdy ewangelizator powinien bez problemu odnaleźć

w Piśmie Świętym odpowiedni tekst, który byłby potrzebny na danym etapie

ewangelizacji konkretnej osoby. Dla wielu osób bywa to pierwszy bezpośredni

kontakt z Pismem Świętym i początek na drodze odnajdywania sensu Ŝycia

i poznawania Boga

Końcowym etapem ewangelizacji jest wprowadzenie osoby, która przyjęła

kerygmat z wiarą, do wspólnoty Kościoła – najczęściej do konkretnej grupy

modlitewnej. Gdyby została ona pozostawiona sama sobie, jej wiara była

by najprawdopodobniej zbyt słaba, aby mogła w niej wzrastać. Ks. Marian

Królikowski przybliŜa więc w jednym z „Zeszytów” obraz Kościoła wskazany

w pierwszym rozdziale Listu do Efezjan przez św. Pawła jako Ciało Chrystusa,

Por. M. Santier, Pięćdziesiątnica i dar ewangelizacji, ZODŚ 8 (1995) s. 15.

F. Mascarenhas, Konferencja VI – Potęga Słowa BoŜego, ZODŚ 1 (2001) s. 45.

Por. [Redakcja], Czy i jak „prosić Boga o słowo”?, ZODŚ 19 (1997) s. 78-85.

którego Ten jest Głową

, z dala od której pojedyncze członki nie są w stanie

sprawnie funkcjonować. Potrzeba jest zaangaŜowania nowego członka grupy

i włączenia go w misję Kościoła

. Po ewangelizacji zatem jest potrzebna

wspomniana juŜ wcześniej katecheza, która jest wprowadzona i kontynuowana

podczas regularnych spotkań istniejących grup modlitewnych i wspólnot oraz

będąca elementem rekolekcji formacyjnych i dni skupienia. WaŜnym zatem jest

zadbanie o włączenie osoby, która przeŜyła ewangelizację do wspólnoty

Kościoła oraz zachęcenie jej do uczestnictwa w takich spotkaniach.

W „Zeszytach” przestrzega się przed nowymi ruchami religijnymi

i sektami, gdyŜ nie tylko ustawiają się konkurencyjnie do Kościoła, ale pośrednio

wypaczają jego sens i znaczenie. Jak juŜ wspomnieliśmy wyŜej, ostanie lata

wskazują na to, Ŝe ludzie zaczęli poszukiwać czegoś, co dałoby im więcej

szczęścia niŜ rozmaite dobra materialne. Poszukując duchowych doświadczeń,

odnajdują nieraz bardzo niebezpieczne dla nich ruchy, usiłujące połączyć róŜne

tradycje religijne, ale róŜniące się istotnie od chrześcijaństwa (co nie musi być od

razu widoczne). Przykładem takich synkretycznych ruchów religijnych moŜe być

np.: „I.V.I.” („Invitation a la Vie” – „Zaproszenie do Ŝycia”) – powstały na

początku lat osiemdziesiątych; „Grupy Maguy Lebrun” – ruch typowo

uzdrowicielski; „Stowarzyszenie Sukyo Mahikari” – powstałe w 1960 roku

z inicjatywy Japończyka Kotoma Okada, które sprowadza Osobę Jezusa do

jednego poziomu obok Buddy i faraonów, którzy osiągnęli po prostu idealny stan

duchowego oczyszczenia

. Wspólnoty Odnowy w Duchu Świętym stanowią

zatem alternatywę dla ludzi poszukujących nowych miejsc i sposobów rozwoju

duchowego i pozwalają na uniknięcie wstąpienia przez nich do ruchów czy

organizacji mających destrukcyjny wpływ na jej członków.

Nie brakuje takŜe w analizowanym przez nas czasopiśmie innych

niebezpieczeństw dla procesu ewangelizacji. S. Briege McKenna (klaryska

z Irlandii, gość IV Ogólnopolskiego Czuwania Odnowy w Duchu Świętym)

wspomina, Ŝe niejednokrotnie uczestniczyła w spotkaniach, w których ani razu

Por. Ef 1, 22-23; takŜe KKK, 669, 789-791; KK, 7.

Por. M. Królikowski, Szkoły Nowej Ewangelizacji, ZODŚ 3 (1999) s. 62.

Por. [Redakcja], Niektóre niechrześcijańskie ruchy uzdrowicielskie, ZODŚ 5 (1995) s. 62-65.

nie wspomniano o Jezusie, pomimo tego, Ŝe były one organizowane w centrach

rekolekcyjnych. Zaznacza takŜe, Ŝe sami organizatorzy okazali się przesiąknięci

ideologią New Age, tak popularną w dzisiejszych czasach, ze względu na

głoszone hasła

. Ponadto niechrześcijańskie grupy religijne i sekty mają

doskonale zaplanowaną i realizowaną reklamę (np. w formie ulotek rozdawanych

na ulicach, na koncertach, darmowe czasopisma, strony i radio internetowe). Dla

ludzi, którzy szukają wygodnej religijności, a nie prawdy i Ŝywej wiary, jest

to atrakcyjne. Wtedy jednak zadaniem Kościoła jest zachęcić do otwarcia oczu

i ewangelizować

, a być moŜe nawet poszukać odpowiednich metod i środków,

aby chrześcijańską ewangelizację uczynić widoczną, przyciągającą, w pewnym

sensie intrygującą, w tym znaczeniu, Ŝe mobilizującą do pytań i refleksji. Sekty

są o tyle niebezpieczne, Ŝe na ich czele stoją bardzo charyzmatyczni przywódcy,

którzy doskonale opanowali techniki manipulacji drugim człowiekiem. Nie są

oni wybierani przez zespół osób rozeznających, kto ma być głównym

odpowiedzialnym, ale sami ustanawiają się na samym szczycie dowodzenia

grupą, nie znosząc sprzeciwu i ograniczając bardzo wolność członków grupy –

łącznie z zakazem wyjścia i zerwania współpracy z grupą. Nieraz grupa, z jaką

się spotykamy w pierwszych chwilach, sprawia wraŜenie po prostu kolejnej

wspólnoty (np. Odnowy w Duchu Świętym). Słyszymy w niej o miłości Boga,

o potrzebie nawrócenia, o konieczności podąŜania za wezwaniem Ducha

więtego, ale w pewnym momencie Bóg przedstawiany w takiej grupie powoli

okazuje się być tylko energią, a Jezus jednym z proroków, obok których stoi

osoba przewodząca w grupie

Przed fałszywymi uzdrowicielami i prorokami, którzy wykorzystują

naiwność zdesperowanych ludzi, przestrzega takŜe w swoim artykule

o. Aleksander Posacki SJ. Akcentuje, Ŝe jeśli uzdrowienie lub proroctwo nie

pochodzi od Boga, wówczas moŜe być albo dziełem przypadku, albo dziełem

złego ducha. Zły duch jednak nie kieruje się nigdy miłością, lecz nienawiścią do

człowieka i kiedy sprawia pozory uzdrowienia fizycznego, wówczas szkodę

Por. B. McKenna, Prawdziwe uzdrowienie, ZODŚ 4 (1995) s. 12.

Por. E. Stańko, Ewangelia jest przygodą, ZODŚ 10 (1996) s. 7-8.

Por. M. Gajewski, ”Dzień dobry – jestem z sekty...”, ZODŚ 6 (2001) s. 27-34.

ponosi zdrowie psychiczne, bądź kondycja duchowa. W przypadku uzdrowienia

pochodzącego od Boga łaska ta obejmuje całego człowieka, razem z jego stanem

duchowym

Konsekwencjami korzystania z niechrześcijańskich metod leczenia,

praktyk relaksacyjnych lub medytacji moŜe być nie tylko pogorszenie kondycji

psychofizycznej czy duchowej. Złe skutki będą widoczne takŜe w relacjach

z najbliŜszymi, odczuwalne w karierze lub nauce, w której pojawią się trudności.

JeŜeli widzimy osobę, która moŜe mieć podobne problemy, wówczas potrzeba

jest wielkiej delikatności przy zachęceniu jej do zmiany Ŝycia i odejścia

od szkodliwych praktyk. WciąŜ pamiętając o miłości Boga do drugiego

człowieka, nie moŜemy dać jej odczuć, Ŝe czujemy się od niej lepsi, ale powinna

zrozumieć, Ŝe błądzi i wyrządza sobie w ten sposób krzywdę. Pierwszym

krokiem jednak jest ewangelizacja, a dopiero potem pouczenie. Jeśli taka osoba

pozwoli nam poznać bliŜej jej problem, wówczas moŜemy podjąć się rozeznania,

jak jej w tej sytuacji pomóc. Czasami potrzebna jest modlitwa wstawiennicza,

czasami modlitwa o uwolnienie (wówczas w grupie modlących się za tę osobę

powinien być obecny ksiądz), nieraz zaś potrzebna jest modlitwa

z egzorcyzmem. Moc prowadzenia takiej modlitwy ma tylko ksiądz wyznaczony

przez biskupa danej diecezji, ale mogą mu towarzyszyć osoby pomocnicze.

Modlitwy egzorcystyczne poprzedzone są przewaŜnie konsultacją z psycho-

logiem katolickim

Przykładem rozeznania przez władze hierarchiczne Kościoła Katolickiego

kontrowersyjnego działania grupy moŜe być decyzja podjęta w sprawie

rzekomych (trwających od 1985 r.) objawień Matki BoŜej w Oławie. Zgodnie

z oświadczeniem Konferencji Episkopatu Polski z 17 stycznia 1986 roku,

zabrania ona wspierania załoŜonego w Oławie „Stowarzyszenia Ducha

więtego” pod groźbą kar kościelnych. W taki sposób Kuria Metropolitalna,

spostrzegłszy niezgodności z wiarą katolicką w nowo powstałym stowa-

Por. A. Posacki, Rozeznawanie postaw niechrześcijańskich, ZODŚ 10 (1996) s. 16-19.

Por. G. Jalbert, Praktyka uwalniania, ZODŚ 10 (1996) s. 55-58.

rzyszeniu, chroni Kościół przez wewnętrznym rozdarciem, błędami i chaosem

powodowanym przez osoby wpływowe, pragnące tylko własnych korzyści

NaleŜy mieć na uwadze fakt, Ŝe odejście od Kościoła to realne

niebezpieczeństwo, na które naraŜone są wszystkie grupy działające w parafii

(nie tylko modlitewne). Nie wolno więc zaniechać ostroŜności, poniewaŜ

szatanowi nie przestaje zaleŜeć na niszczeniu Kościoła i zawsze będzie szukał

okazji do wprowadzenia rozłamu i kłamstwa. NaleŜy więc tym bardziej

zatroszczyć się, aby i one przeŜyły doświadczenie ewangelizacji czy

reewangelizacji. Wcześniej jednak naleŜałoby dokonać oceny stanu Ŝycia danej

grupy czy wspólnoty parafialnej. Pisze o tym o. Mariusz Gajewski SJ, zwracając

uwagę na szczególne elementy, w jakie moŜe wkraść się do grupy kłamstwo

i gdzie łatwo mogą pobłądzić jej członkowie. Pierwszym elementem jest

sprawowanie liturgii. Jest ona ustanowiona jednolicie dla całego Kościoła

katolickiego i nie wolno zmienić jej istotnych części. Nie mogą być pominięte

niektóre modlitwy (np. spowiedź powszechna), ani nie mogą być nadmierne

wydłuŜane (np. modlitwa konsekracyjna, która przechodzi w zbyt długą

modlitwę uwielbienia). Nie moŜe być teŜ zachwiane waga i znaczenie posługi

muzycznej podczas sprawowanej liturgii. Ma ona jedynie wspierać zebranych

w śpiewie, ułatwiając modlitwę, a nie korzystać z okazji do koncertu lub zabawy.

JeŜeli jakaś grupa zaczyna unikać Eucharystii parafialnych, poniewaŜ organizują

Msze Święte wspólnotowe, w których uwaŜają, Ŝe mogą więcej niŜ pozostali

wierni, to naleŜy się powaŜnie zastanowić nad jej funkcjonowaniem. Drugim

newralgicznym punktem jest czytanie i interpretacja Pisma Świętego. Zwłaszcza

moŜe być ono naduŜywane podczas korzystania z charyzmatu proroctwa lub

rozeznania. Nie moŜe być ono traktowane jednoznacznie, zbyt szeroko, lub zbyt

wąsko. Trzecim problemem jest zachowanie jedności z nauczaniem Kościoła.

Urząd Nauczycielski w większości spraw wyraŜa się jasno i zawsze naleŜy

weryfikować nauczanie i zwyczaje panujące w grupie modlitewnej, które

powinny respektować jego opinie i decyzje. Kolejną kwestią jest zbyt

emocjonalne traktowanie modlitwy i charyzmatów oraz dąŜenie do jak

Por. H. Gulbinowicz, Decyzja Kościoła w sprawie objawień w Oławie, ZODŚ 6 (2000) s. 56-58.

największej spektakularności, traktując Ducha Świętego czysto instrumentalnie.

Wspólnota powinna mieć ponadto jasno określoną strukturę, wyznaczonych

odpowiedzialnych oraz pozostać otwarta dla gości i nowych członków

2. Rola Ducha Świętego i charyzmatów w ewangelizacji

W procesie ewangelizacji eksponuje się rolę Ducha Świętego. Podstawą

do takiego ujęcia głoszonej Ewangelii i nawrócenia jest nauczanie Jezusa, który

mówił o Duchu Świętym jako Tym, ma nas wszystkiego nauczyć i prowadzić

dalej, w historii, dzieło zbawienia. Jak czytamy w ewangelii św. Jana: „A Jezus

znowu rzekł do nich: Pokój wam! Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam».

Po tych słowach tchnął na nich i powiedział im: «Weźmijcie Ducha Świętego!

Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im

zatrzymane

” W innych miejscach widzimy takŜe obietnice, jakie Jezus

Chrystus daje swoim uczniom mówiąc: A Pocieszyciel, Duch Święty, którego

Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam

wszystko, co Ja wam powiedziałem

. oraz Gdy jednak przyjdzie Pocieszyciel,

którego Ja wam poślę od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi, On będzie

wiadczył o Mnie

. W Katechizmie Kościoła Katolickiego mocno wskazuje się

na istotną rolę Ducha Świętego w Ŝyciu ludzkim: Poznanie wiary jest moŜliwe

tylko w Duchu Świętym. Aby pozostawać w jedności z Chrystusem, trzeba

najpierw zostać poruszonym przez Ducha Świętego. To On wychodzi naprzeciw

nas i wzbudza w nas wiarę

Dalej widzimy wskazanie na nieodłączne działanie

Ducha Świętego w historii zbawienia

. Dlatego równieŜ w „Zeszytach”

znajdziemy wiele miejsc, w których wskazuje się na Ducha Świętego jako

głównego Autora i Źródło ewangelizacji. W. Nowacki w swoim artykule

twierdzi, Ŝe wyeliminowanie Ducha Świętego rodziłoby sytuacje niezdrowe,

Por. M. Gajewski, Wspólnota na manowcach, ZODŚ 1 (2004) s. 42-47.

J 20, 21-23.

J 14, 26.

J 15, 26.

KKK, 683.

Por. tamŜe, 686.

a ewangelizator, który nie ćwiczyłby się w pokorze i nie słuchał natchnień Ducha

więtego, zginąłby we własnym egoizmie i pysze. Jako przykład doskonałego

słuchania i otwierania się na Ducha Świętego wskazuje Maryję – Oblubienicę

Ducha Świętego, od której wiele w tym względzie moŜemy się nauczyć.

Weryfikacją tegoŜ słuchania i przyjmowania Ducha Świętego jest Ŝycie

prawdziwie chrześcijańskie, codzienne postawy i zachowania, czyli to, co moŜna

nazwać ewangelicznymi owocami. Dalej autor artykułu twierdzi, Ŝe współczesny

stan wiary w Ducha Świętego wzbudza wiele niepokojów. Nieraz bowiem

młodzieŜ przeŜywająca sakrament bierzmowania, lub dorośli katechumeni nie

wierzą w to, Ŝe Duch Święty jest Osobą, której działanie faktycznie odczuwa się

w Ŝyciu. Nie zawsze teŜ osoby głęboko wierzące i dbające o swoje Ŝycie

wewnętrzne potrafią dostrzec obecność Ducha Świętego w sakramentach (np.

w sakramencie pokuty i pojednania czy w Eucharystii). Dlatego autor apeluje,

aby otwierać się na doświadczenie osobowego Boga i prosić Go o łaskę poznania

mocy Ducha Świętego. Działanie z mocą Ducha Świętego nie było bowiem

zarezerwowane tylko dla początków Kościoła, w celu zapewnienia jego

szybkiego rozwoju i stabilizacji. Jego natchnienia nie mogą być gaszone przez

hierarchiczny ustrój Kościoła. Wręcz przeciwnie – hierarchia kościelna powinna

pomóc w rozeznawaniu natchnień i charyzmatów takŜe i dzisiaj

Poza podstawowym działaniem Ducha Świętego w sakramentach, jest ono

widoczne takŜe w innych dziedzinach Ŝycia, przy czym szczególne miejsce

zajmuje On w dziele ewangelizacji. Pomaga przede wszystkim przezwycięŜyć

trzy główne przeszkody, z którymi spotyka się ewangelizator: strach,

zniechęcenie i letniość

. Sam Jezus mówił o sobie słowami z księgi Izajasza

jako o tym, który został namaszczony i posłany przez Ducha Pańskiego, aby

ubogim niósł dobrą nowinę, opatrywał rany serc złamanych, więźniom głosił

wolność, niewidomym przejrzenie, aby uciśnionych odsyłał wolnymi

i obwoływał rok łaski od Pana

Ponadto, jak czytamy w Piśmie Świętym,

działanie tego samego Ducha Świętego przynosi u tych, którzy się mu poddają,

Por. W. Nowacki, Jak Duch Święty działa w Kościele?, ZODŚ 24 (1998) s. 31-37.

Por. J. F. Callens, Konferencja III – Trzy przeszkody w ewangelizacji, ZODŚ 6 (1999) s. 33.

Por. Łk 4, 18-19; Iz 61, 1-2; takŜe KKK, 714.

konkretne owoce, takie jak miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość,

dobroć, wierność, łagodność, opanowanie

. Allan Panozza (przewodniczący

Rady ICCRS w 2000 roku) zaznacza w swoim tekście, Ŝe to właśnie z Ducha

więtego płynie odwaga i to On nas namaszcza do składania świadectw

i ogłaszania Jezusa jako Pana i Zbawiciela

. Przykładem natomiast tak pojętej

roli Ducha Świętego jest między innymi złoŜone w „Zeszytach” świadectwo

o ewangelizacji zorganizowanej w domu poprawczym. Joanna i Robert

ze wspólnoty „Brama Pana” w Ostrołęce, wspominają: Duch Święty musiał

działać z mocą, poniewaŜ czuliśmy naszą, ludzką bezradność. (...) wygląd

wytatuowanych ciał działał odstraszająco. Jednak szybko przekonaliśmy się, Ŝe

większość chłopców ogromnie pragnie szczęścia, chce być kochanym, dobrym

człowiekiem

. Prawdopodobnie, gdyby nie działanie Ducha Świętego, lęk przed

zdegenerowaną młodzieŜą, wyśmianiem, zawstydzeniem nie ustąpiłby miłości do

bliźniego i pragnienia głoszenia mu dobrej nowiny dla jego zbawienia. Tak więc,

jeŜeli pragnie się głosić Jezusa, Jego miłość i zbawienie, naleŜy nie tylko

przezwycięŜyć lęki i uprzedzenia, ale starać się dotrzeć do wszystkich ludzi.

Zaczynać natomiast jest najlepiej od własnego domu, przez sąsiadów

i środowisko pracy. Trzeba jednak takŜe docierać do środowisk, które najbardziej

ewangelizacji potrzebują (np. młodzieŜ przygotowująca się do sakramentu

bierzmowania, młode małŜeństwa, więźniowie, chorzy). Jeśli przy tym

ewangelizatorowi wydaje się, Ŝe brakuje mu sił i zapału, to wówczas powinien

prosić jeszcze bardziej Ducha Świętego o te właśnie konkretne dary. Dobrze jest

pamiętać, Ŝe ewangelizacja to głównie Jego dzieło, a nie zasługa wysiłku

człowieka.

W Kościele pojęcie charyzmatów z czasem ulegało zmianie. Nie jest ono

łatwe do wyjaśnienia, a nawet dzisiaj pozostaje ono dla wielu, jeśli nie dla

większości chrześcijan abstrakcyjne i nieznane. Trudność w określeniu, czym

jest charyzmat, wynika z braku moŜliwości wyraźnego odróŜnienia działania

Ga 5, 22-23; takŜe KKK, 736.

Por. A. Panozza, By świadczyć o Jezusie, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 8 (2000) s. 60.

Joanna i Robert ze wspólnoty „Brama Pana”, Natrętny Bóg – relacja z ewangelizacji w domu

poprawczym, ZODŚ 4 (2002) s. 88.

boskiego od działania ludzkiego, przy czym naleŜy pamiętać, Ŝe działanie boskie

nie jest przeciwne naturze ludzkiej i wymaga współpracy ze strony człowieka.

Ponadto jeŜeli ludzki umysł nie jest w stanie do końca pojąć natury Ducha

więtego, to równieŜ poznanie Jego działania pozostaje w znacznym stopniu

ograniczone. Jeszcze stosunkowo niedawno, bo pod koniec XIX wieku, papieŜ

Leon XIII w encyklice „Divinum illud munus” zaznaczał, Ŝe charyzmaty są tylko

nadzwyczajnymi darami udzielanymi przez Ducha Świętego w wyjątkowych

okolicznościach, których celem ponad wszystko jest udowodnić boskie

pochodzenie Kościoła

. O charyzmatach zwyczajnych moŜemy przeczytać

dopiero po Soborze Watykańskim II, w którym uczestniczył między innymi kard.

L. J. Suenens (odpowiedzialny z ramienia Stolicy Apostolskiej za odnowę

charyzmatyczną w świecie)

. Jego zdanie bowiem miało znaczący wpływ na

dyskusję o charyzmatach i na ostateczne brzmienie Konstytucji dogmatycznej

o Kościele, gdzie w drugim rozdziale, zatytułowanym „Lud BoŜy”, ukazane

zostają one jako rozdzielane między wiernych wszelakiego stanu takŜe szczególne

łaski, przez które czyni ich zdatnymi i gotowymi do podejmowania rozmaitych

dzieł lub funkcji mających na celu odnowę i dalszą poŜyteczną rozbudowę

Kościoła

. Dalej natomiast czytamy takŜe o charyzmatach, które bardziej

pospolite a szerzej rozpowszechnione, są nader stosowne i poŜyteczne dla

potrzeb Kościoła

. Dzisiaj Katechizm Kościoła Katolickiego określając czym są

charyzmaty, zaznacza ich szersze działanie: Charyzmaty, zarówno nadzwyczajne,

jak równieŜ proste i zwyczajne, są łaskami Ducha Świętego, bezpośrednio lub

pośrednio słuŜącymi Kościołowi; zostają udzielone w celu budowania Kościoła,

dla dobra ludzi oraz ze względu na potrzeby świata

Przyglądając się grupom modlitewnym Odnowy, spotykamy się z róŜnymi

charyzmatami – zarówno zwyczajnymi, jak i nadzwyczajnymi, które Duch

więty podarował ich członkom, aby wzmocnić dzieło ewangelizacji.

Leon XIII, encyklika Divinum illud munus, o Duchu Świętym z 9 maja 1897 r., cyt. za Y. Congar

„Wierzę w Ducha Świętego”, tom I, Warszawa 1997, s. 78.

Por. Kard. L. J. Suenens, Nowe Zesłanie Ducha Świętego?, b.m.w., 1988 s. 38-41.

KK, 12.

TamŜe.

KKK, 799.

Najbardziej widocznym charyzmatem jest modlitwa (śpiew) w językach

(glosolalia), która swój pierwowzór ma juŜ w dniu Pięćdziesiątnicy. Słowa nie

są zrozumiałe dla wymawiającego je ani dla osób je słyszących (chyba, Ŝe któraś

z nich ma charyzmat tłumaczenia słowa), a jedynie Bóg zna treść takiej

modlitwy. Najczęściej przejawia się ona podczas uwielbienia, ale nieraz jest

wykorzystywana takŜe podczas modlitwy o uzdrowienie. Najbardziej typową

sytuacją jest wspólny śpiew w językach, gdy modli się jednocześnie cała grupa.

Zdarza się jednak, Ŝe Bóg pragnie przekazać swoje słowo do zebranej grupy –

wówczas jest ono przekazywane przez osobę obdarzoną charyzmatem proroctwa,

które jest dane nieraz właśnie w językach. Powinna wówczas znaleźć się

w grupie druga osoba (posługująca wspomnianym juŜ wyŜej charyzmatem

tłumaczenia języków), która (niekoniecznie dosłownie) byłaby w stanie

przetłumaczyć dane proroctwo tak, aby zostało ono zrozumiane przez zebranych.

Dar modlitwy w językach jest pierwszym charyzmatem, na który przewaŜnie

otwierają się osoby po ewangelizacji – często juŜ podczas modlitwy o wylanie

Ducha

Przyjęcie charyzmatu zobowiązuje osobę obdarowaną nim o posługiwania

w pokorze. W jednym z tekstów zamieszczonych w „Zeszytach” o. Joseph-Marie

Verlinde ujmuje to w ten sposób: jeŜeli np. przyjmuję charyzmat pasterza, to

jestem nim w dzień i w noc. (...) JeŜeli mam charyzmat nauczania, to trzeba,

ebym pracował, uczył się, modlił się więcej niŜ wtedy, gdy go jeszcze nie

miałem

. Dobrze jest więc, aby osoby, które przyjęły charyzmaty, potrafiły

zdecydować się na słuŜbę innym, i jeŜeli w grupie modlitewnej jest diakonia

ewangelizacyjna, wówczas naleŜy się zastanowić, w jaki sposób zaangaŜować się

w nią ze swoim darem. Charyzmat nauczania, na przykład podczas głoszenia

katechez na rekolekcjach ewangelizacyjnych, wydaje się wręcz konieczny,

zwłaszcza Ŝe katechezy te są przewaŜnie głoszone przez osoby bez zawodowego

przygotowania oratorskiego.

Por. J. L. Moens, Pieśń języków, ZODŚ 5 (1995) s. 68-75.

J. M. Verlinde, Rozeznawanie charyzmatów (cz. II), ZODŚ 8 (1995) s. 60.

Kolejnym istotnym w ewangelizacji jest charyzmat wiary. Nie mówimy

tutaj o samej wierze w Boga, ale o takim okazaniu ufności w moc BoŜą, Ŝe idzie

za tym konkretne działanie w Jego Imię. Charyzmat ten jest widoczny między

innymi u osób, które uczestniczą, na przykład, w modlitwie o uzdrowienie, ale

takŜe uwidacznia się w konkretnych sytuacjach Ŝyciowych, takich jak

realizowanie jakiegoś trudnego projektu. Charyzmat takiej wiary jest dawany

osobie w tym samym celu, co kaŜdy inny charyzmat. Ma on słuŜyć wzrostowi

Kościoła, umacniając jego wiarę i zaufanie. Nie jest celem samym w sobie

uzdrowienie czy sukces jakiegoś przedsięwzięcia wspólnoty – to są jedynie

rodki, mające przybliŜyć ludzi do Boga i do zbawienia. Jak zaznacza o. Emilien

Tardif w swojej homilii wygłoszonej podczas rekolekcji dla liderów 15 września

1993 roku w AsyŜu, dar uzdrawiania nigdy nie jest oddzielony od głoszenia

Dobrej Nowiny, a uzdrowienie fizyczne rozszerza się takŜe o uzdrowienie

wewnętrzne

. Istotny jest więc sposób, podkreśla w jednym z „Zeszytów”

ks. Roman Pindel, w jaki jest prowadzone naboŜeństwo, modlitwa lub Msza

z modlitwą o uzdrowienie. Zawsze powinna być tam wyraźna ewangelizacja,

aby osoba, która szuka uzdrowienia w desperacji, nie dbając o to, skąd je

otrzyma (czy od bioenergoterapeuty, czy od chirurga, czy od księdza

katolickiego) nie ograniczyła się tylko do odczucia fizycznej ulgi, ale aby dar

uzdrowienia objął całe jej Ŝycie

Charyzmat wiary czy uzdrawiania niezwykle często jest mylony

ze wspomnianym juŜ wcześniej charyzmatem proroctwa, kiedy to osoba ma dar

poznania, Ŝe w jakimś momencie Bóg daje swoje uzdrowienie komuś obecnemu

w grupie (lub podczas modlitwy wstawienniczej). Dlatego M. Wrzos wyjaśnia,

e dar proroctwa nie dotyczy wyłącznie przyszłości i nie daje nam dokładnej

odpowiedzi na pytanie, co ma się wydarzyć, tak jak robią to wróŜbici.

PrzewaŜnie dar ten dotyczy sytuacji mających miejsce właśnie w przeszłości

(np. zranienia z okresu wczesnego dzieciństwa), co pozwala np. zrobić krok

Por. E. Tardif, Pan powierzył nam misję uzdrawiania (homilia), ZODŚ 1 (1994) s. 20.

Por. R. Pindel, Czy Odnowa moŜe być niebezpieczna?, ZODŚ 2 (1994) s. 59-60.

w stronę uzdrowienia wewnętrznego. Przekazane proroctwo powinno dodawać

odwagi, pocieszać i umacniać zaufanie i miłość do Boga

Analiza „Zeszytów Odnowy w Duchu Świętym” pozwala stwierdzić, Ŝe

obecne w nich teksty zwracają uwagę na to, aby pod pojęciem charyzmatu nie

rozumieć jakiegoś rodzaju działań spektakularnych. Zgodnie bowiem

z nauczaniem Kościoła, charyzmat nie jest tylko darem nadprzyrodzonym, ale

takŜe zwyczajnym, powszechnym i róŜnorodnym, aŜeby tylko słuŜył budowaniu

czy rozwojowi Kościoła

. Stąd więc P. J. Cordes przypomina, Ŝe charyzmaty

zwyczajne nie mogą być ani zanegowane, ani niedocenione. Duch Święty nieraz

udziela swojej mocy osobom, które posługują podczas ewangelizacji wykonując

zwyczajne czynności, na przykład muzyczne, lub po prostu przygotowują posiłki

w kuchni. Wielodniowa posługa nie jest przecieŜ taka łatwa, a z pomocą Ducha

więtego staje się moŜliwa i wydaje owoce

. W innym tekście „Zeszytów”,

w związku z dość częstym niezrozumieniem natury zwyczajnych charyzmatów,

przypomina się, Ŝe nie mogą być one utoŜsamiane z talentami. Niektórzy

bowiem twierdzą, Ŝe śpiew w grupie modlitewnej zaleŜy tylko i wyłącznie od

talentu, jaki przejawia się wśród jej członków. Nie negując wartości talentów,

naleŜy jednak dąŜyć do tego, aby nastąpiła naturalna współpraca osób

utalentowanych z darami Ducha Świętego, i naleŜy Go o te dary prosić.

Charyzmat śpiewu potrzebny jest zarówno w duŜych, jak i w mniejszych

grupach. W mniejszych modlitwa urozmaicona o śpiew zachęci nowe osoby do

uczestniczenia we wspólnocie, w większych zaś przyczyni się do zachowania

jedności grupy i dynamiki spotkania. Istotne jest równieŜ, aby dobrać pieśni

odpowiednie dla grupy (w danym momencie modlitwy), jak i wyczuć czas,

w których je rozpocząć. Szczególnie waŜne jest to, na przykład, podczas

ewangelizacji

ulicznej,

gdy

Bóg

chce

poprzez

grupę

piewających

ewangelizatorów dotrzeć do przypadkowych przechodniów, którzy zatrzymują

się zaledwie na jedną pieśń albo na jeszcze krócej

Por. M. Wrzos, Dar proroctwa, ZODŚ 2 (2005) s. 48-51.

Por. K. Romaniuk, Charyzmat, w: Encyklopedia Katolicka, t. 3, Lublin 1985, kol. 92.

Por. P. J. Cordes, Charyzmaty: dary dla wzrostu Kościoła, ZODŚ 24 (1998) s. 62.

Por. G. du Boullay, G. Dadillon, Kto śpiewa, ten się dwa razy modli, ZODŚ 5 (1999) s. 36.

Rozdział III

Preferowane metody ewangelizacji

W rozdziale tym między innymi przedstawione zostaną dokładniej metody

ewangelizacji, jakie są najczęściej i najchętniej przyjmowane przez grupy

ewangelizacyjne Odnowy w Duchu Świętym. Przyjrzymy się takŜe temu, w jaki

sposób są one stosowane. W Nowym Testamencie czytamy, Ŝe głoszenie Dobrej

Nowiny zostało zapoczątkowane i polecone przez Jezusa Chrystusa Jego

uczniom:

I rzekł do nich: «Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu

stworzeniu!

. Przykaz był więc kierowany ustnie, przewaŜnie do większych grup

osób, jednakŜe bez pominięcia indywidualnych jednostek. Dzisiaj nie odbiega się

daleko od tej tradycji, a jedynie rozszerza się ją o nowe środki przekazu –

głównie media – czego wielkim nauczycielem na przełomie XX i XXI wieku był

papieŜ Jan Paweł II, który od samego początku swojego pontyfikatu, poprzez

okres swojej choroby i aŜ po swoją śmierć, zyskał sobie serca dziennikarzy

i reporterów, przez co jego przesłanie docierało do milionów odbiorców. Warto

takŜe nadmienić, jak waŜna i skuteczna jest stosowana przez niego inkulturyzacja

– metoda ewangelizacji, która dostosowuje się do miejscowych kultur i tradycji

z uwzględnieniem zdolności rozumienia odbiorców. Odpowiednia adaptacja

Ewangelii, wykorzystanie trafnych przypowieści, uwzględniając mentalność

i usposobienie adresata, nieraz jest kluczem do efektywnej ewangelizacji

W Dekrecie o posłudze i Ŝyciu kapłanów znajdujemy zachętę do tego, aby

prezbiterzy oddawali się studiom i skuteczniej uczyli się metod ewangelizacji

i apostolstwa

Mk16, 15.

Por. KDK 44.

DK 19.

1. Szkoła Nowej Ewangelizacji

W Odnowie, opierając się na tradycji, nowe metody ewangelizacji zostały

przyjęte w zatwierdzonych przez biskupów Szkołach Nowej Ewangelizacji, które

naleŜą do Katolickiego Stowarzyszenia „Redemptoris Misio”, a z których

kursów formacyjnych i rekolekcji korzystają i biorą przykład grupy Odnowy

w Duchu Świętym. NaleŜy pamiętać o tym, Ŝe kaŜda ze szkół posiada swój statut

oraz została zatwierdzona dekretem i pobłogosławiona przez biskupa diecezji, na

terenie której się znajdują

. Pierwsza Szkoła Nowej Ewangelizacji powstała

w 1980 roku w Meksyku, z inicjatywy znanego, nie tylko w środowisku

Odnowy, świeckiego ewangelizatora Jose Prado Flores, będącego autorem

między innymi niewielkiej ksiąŜki pt.: Jak ewangelizować ochrzczonych, która

stanowi jakby podstawowy podręcznik do ewangelizacji, na przykład podczas

„Kursu Filip”. W 1995 roku Szkoła ta zorganizowała dwumiesięczną

międzynarodową formację animatorów w Polsce (w Kielcach)

. Do maja 1999

roku powstało dwadzieścia

, a do dzisiaj istnieją dwadzieścia dwie Katolickie

Szkoły Nowej Ewangelizacji

•

Centrum Modlitwy i Ewangelizacji św. Pawła – Kielce.

•

Katolickie

Stowarzyszenie

Apostolskie

SłuŜbie

Nowej

Ewangelizacji – Toruń.

•

Katolickie Stowarzyszenie w SłuŜbie Nowej Ewangelizacji

„Wspólnota Św. Barnaby” – Poznań.

•

Katolickie Stowarzyszenie w SłuŜbie Nowej Ewangelizacji

„Wspólnota św. Piotra” w Nowej Karczmie – Nowa Karczma.

•

Katolickie Stowarzyszenie w SłuŜbie Nowej Ewangelizacji –

Wspólnota św. Tymoteusza – Gubin.

http://archidiecezja.lodz.pl/~sne/dekret.gif z dn. 22.09.2009.

Por. [Redakcja], Kerygmatyczne Szkoły Nowej Ewangelizacji „Redemptoris Missio”, ZODŚ 3 (1999)

s. 66.

Por. M. Królikowski Szkoły Nowej Ewangelizacji, ZODŚ 3 (1999) s. 57-63.

http://www.sne.pl/pl/21714/0/Wszystkie_SNE.html z dn. 25.09.2009.

•

Parafialna

Szkoła

Nowej

Ewangelizacji

Bogurodzicy

w Skoczowie – Skoczów.

•

Stowarzyszenie „Jezus Ŝyje”, Gdańska Szkoła Nowej Ewangelizacji

im. św. Wojciecha – Gdańsk.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji – Ostrów Wielkopolski.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji Diecezji Płockiej – Płock.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji Diecezji Toruńskiej św. Jana

Umiłowanego Ucznia – Toruń.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji Jezusa Zmartwychwstałego Diecezji

Gliwickiej – Gliwice.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji Oikos 2.04 – Ciechocinek.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji im. Św. Kingi – Nowy Sącz.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji im. św. Jakuba Apostoła Archidiecezji

Przemyskiej – Przemyśl.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji Św. Marka Centrum Ewangelizacji

i Modlitwy „Wzgórze Miłosierdzia” – Stryszawa.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji św. Filipa – Mrągowo.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji św. Józefa w Tarnowie – Tarnów-

Mościce.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji św. Teresy z Lisieux – Wrocław.

•

Szkoła Nowej Ewangelizacji śś Cyryla i Metodego w Bielsku-Białej

– Bielsko-Biała.

•

Wspólnota Ewangelizacyjna „Woda śywa” przy par. MBKP

w Mławie.

•

Wspólnota Modlitewno-Ewangelizacyjna „Dom na Skale” –

Wrocław.

•

rodowisko tworzące Szkołę Nowej Ewangelizacji – Warszawa.

Podstawowym celem Szkół Nowej Ewangelizacji jest formacja

ewangelizatorów

oraz

podanie

narzędzi

ewangelizowania.

Ewangelizatorzy korzystający z kursów i rekolekcji uczą się jak głosić kerygmat,

którego skutkiem jest doprowadzenie ewangelizowanej osoby do osobistego

spotkania z Jezusem jako Panem i Zbawicielem. Dopiero po wygłoszeniu

kerygmatu i rozbudzeniu wiary, moŜna prowadzić katechezy, które mają za

zadanie wyjaśniać prawdy wiary i nauczanie Kościoła

Korzystanie podczas ewangelizowania z kerygmatu jest dla Odnowy

w Duchu Świętym bardzo charakterystyczne. Z języka greckiego termin

„kerygmat”. oznacza obwieszczenie, proklamację, ogłoszenie przez herolda

Korzystanie z kerygmatu pozwala osiągnąć ewangelizatorowi dwa zasadnicze

cele niezbędne podczas ewangelizacji. Pierwszym jest głoszenie prawdy, Ŝe

zbawienie obejmuje całego człowieka, drugim - wszystkich ludzi. W pierwszym

etapie ewangelizacji następuje osobiste spotkanie z Bogiem osobowym.

Człowiek wówczas poznaje Boga jako Tego, który nie jest sędzia lub tylko

stwórcą, ale Bogiem, który kocha nie tylko wszystkich ludzi, ale kocha właśnie

konkretną osobę. Pierwsze słowa, jakie więc ewangelizowany słyszy, brzmią:

„Bóg kocha ciebie dzisiaj” i „Bóg kocha cię osobiście”. Przesłanie tej miłości

rozszerza się o fakt, iŜ miłość ta jest bezwarunkowa. Dla wielu ludzi, którzy

słyszą, Ŝe są kochani przez Boga właśnie tacy, jakimi są i nie potrzebują na tę

miłość zasługiwać, to pierwszy krok i zarazem wielki przełom na drodze wiary.

Dopiero po odkryciu i przyjęciu tej prawdy moŜe rozpocząć się jej wzrost

„Człowiek jest kochany przez Boga! Oto proste, a jakŜe przejmujące Orędzie,

które Kościół jest winien człowiekowi. KaŜdy chrześcijanin moŜe i musi słowem

oraz Ŝyciem głosić: Bóg cię kocha, Chrystus przyszedł dla ciebie

”.

Aby zrozumieć w pełni, jak wielką miłością obdarzył Bóg człowieka,

powinien on przyjąć fakt, Ŝe nie jest i nie musi być doskonały, aby być przez

Niego kochanym. Ale jeśli prawdy tej nie przyjmie, nie będzie zdolny

do dalszego rozwoju w wierze. Następnym krokiem jest uznanie, Ŝe jest się

grzesznikiem – począwszy od prawdy o grzechu pierworodnym, aŜ do

Por. M. Królikowski, Szkoły Nowej Ewangelizacji, ZODŚ 3(1999) s. 60-61.

Por. Z. Abramowiczówna, Słownik grecko-polski, t. 2, Warszawa 1960, s. 659.

Por. A. Grefkowicz, L. Słup, Droga chrześcijańskiego wzrostu, ZODŚ 3 (1995) s. 26-27.

ChL 34.

dostrzeŜenia grzechów osobistych. Akceptacja tego faktu nie moŜe być

jednoznaczna z akceptacją samych grzechów. Jest istotna róŜnica między

błędnym stwierdzeniem: „Jestem grzesznikiem, bo grzeszę”, a słusznym:

„Grzeszę, bo jestem grzesznikiem”, którą naleŜy ukazać osobie ewangelizowanej

upewniając się, Ŝe faktycznie tę róŜnicę dostrzega i rozumie

Bezpośrednio po etapie, w którym osoba ewangelizowana przyjmuje fakt

bycia grzesznikiem, przechodzi się do ukazywania prawdy o zbawieniu, które

zostało ofiarowane przez Jezusa Chrystusa, a którego sam z siebie nikt nigdy nie

osiągnie. Dla osoby ewangelizowanej waŜne jest, aby przyjęła, Ŝe zbawienie juŜ

się dokonało, ale od niej zaleŜy, czy je przyjmie, dlatego następnym krokiem

będzie odpowiedź w postaci wiary i nawrócenia. Następuje świadome przyjęcie

Jezusa jako Pana i Zbawiciela Ŝycia. Często przyjmuje się formę publicznego

wyznania tej decyzji, wśród uczestników rekolekcji lub grupie animatorów

modlitwy, przed Najświętszym Sakramentem, bądź krzyŜem. Ci, którzy przyjęli

Jezusa jako Pana i Zbawiciela, aby wejść z Nim w nowe Ŝycie, otrzymują pomoc

i dary Ducha Świętego, o którego ponowne wylanie proszą osoby prowadzące

modlitwę. Umocnieni łaską Ducha Świętego wchodzą do wspólnoty Kościoła –

do grupy modlitewnej, w której będzie kontynuowany rozwój ich wiary

i katechizacja

100

2. Kursy, rekolekcje formacyjne i niekonwencjonalne formy

ewangelizacji

Pierwowzorem rekolekcji Odnowy w Duchu Świętym były rekolekcje

ewangelizacyjne opracowane na podstawie podręczników ks. Franciszka

Blachnickiego dla Ruchu „Światło-śycie”, które po raz pierwszy odbyły się

w roku 1977. Obok nich istniały takŜe „Oazy Rekolekcyjne Animatorów

Ewangelizacji”, trwające cztery dni, w których uczestnicy poznać mogli

ewangelizację na tle całej formacji w Ruchu

101

Por. tamŜe, s. 28-30.

100

Por. M. Królikowski, Szkoły Nowej Ewangelizacji, ZODŚ 3 (1999) s. 61-62.

101

Por. H. Bolczyk, Na czym polega pełna ewangelizacja?, ZODŚ 8 (1995) s. 37.

MoŜemy wymienić co najmniej trzy główne ośrodki rekolekcyjne

bezpośrednio związane z Odnową w Duchu Świętym. Pierwszym z nich jest

Ośrodek Odnowy w Duchu Świętym w Łodzi, drugim Centrum Formacji

i Kultury Chrześcijańskiej w Krakowie, trzecim zaś Centrum Formacji

„Wieczernik” w Magdalence

102

. W propozycjach rekolekcji opracowanych

i organizowanych w tym ostatnim, na początku proponuje się „Rekolekcje

Ewangelizacyjne Odnowy” - ewangelizację połączona z seminarium Odnowy

w Duchu Świętym. Rekolekcje te mogą mieć charakter zamknięty lub otwarty.

Zamknięte organizowane są z reguły w domach rekolekcyjnych i trwają tydzień,

rekolekcje otwarte zaś stanowią dłuŜszy cykl, przewaŜnie cotygodniowych

spotkań, organizowanych w parafii. Celem REO jest osobiste poznanie miłości

Boga, pragnienie pójścia drogą z Jezusem jako Panem i Zbawicielem, otwarcie

się na działanie Ducha Świętego, połączone z pierwszym objawieniem się darów

charyzmatycznych, pragnienie modlitwy spontanicznej. Efektem jest takŜe

otwarcie się na innych ludzi i pragnienie wspólnoty. Osoba przeŜywająca

te rekolekcje poznaje ponadto rolę słuŜby w Ŝyciu chrześcijańskim (np. w formie

dzielenia się własnymi doświadczeniami). Według ustaleń KZK dotyczących

pracy z młodzieŜą, REO przeznaczone są dla osób pełnoletnich, które w pełni

wiadomie przyjmą Jezusa jako Pana, podczas gdy „Kurs Filip” moŜe być

poprowadzony

takŜe

dla

osób

w wieku

15-18

lat,

jako

formacja

preewangelizacyjna lub część przygotowania do sakramentu bierzmowania

103

Następnie osobom, które przeŜyły „REO” i co najmniej od roku uczestniczą

w spotkaniach grupy modlitewnej, polecane są rekolekcje „Uzdrowienie

Wspomnień”, „Akceptacja siebie”, „BoŜe drogi zbawienia” i „Rekolekcje

eucharystyczne” – ich celem jest pogłębienie świadomości o bezinteresownej

miłości Boga, odkrycie swoich ograniczeń i zranień, potrzeby oczyszczenia oraz

wejście w proces uzdrowienia. Rekolektant uczy się oddawać Bogu to,

co odkrywa jako własne słabości i zranienia. Umacnia swoją wierność Bogu

102

Por. [Redakcja], By przybliŜać innym Jezusa, ZODŚ 22 (1997) s. 34.

103

Por. J. Walendowska, Ustalenia Rady Krajowego Zespołu Koordynatorów dotyczące pracy

z młodzieŜą, ZODŚ 1 (2004) s. 102.

i modlitwie w roŜnych sytuacjach Ŝyciowych, zwłaszcza w chwilach trudnych

oraz podczas oschłości w wierze.

Rekolekcje „Uzdrowienie wspomnień” powstały z inicjatywy Niny

Szweycer i z udziałem ks. Andrzeja Grefkowicza. Pierwszy raz zostały

zorganizowane w 1992 w Wesołej (następne juŜ w Magdalence)

104

. „Rekolekcje

Eucharystyczne” powstały w ramach przygotowania do Krajowego Kongresu

Eucharystycznego w 1987 roku. Pierwsze konspekty były przygotowane przez

ks. Andrzeja Zuberbiera, a układ programu dnia jest autorstwa ks. Andrzeja

Grefkowicza. Rekolekcje łączą teoretyczną wiedzę teologiczną i liturgiczną

z praktyką i duchowym przeŜywaniem tajemnicy Eucharystii. Jest tu miejsce

na katechezę,

refleksję

osobistą,

Eucharystię

i adorację

Najświętszego

Sakramentu

105

Na kolejnym

etapie

członkowie

grup

modlitewnych

zapraszani

są na rekolekcje „Ku dojrzałości”, „Szkoła animatora” oraz na I tydzień

„Ćwiczeń duchowych” św. Ignacego Loyoli – dotyczą dalszego procesu

uzdrowienia. Na tym etapie słuŜba jest podejmowana bardziej odpowiedzialnie

i z rozeznaniem. Rozeznanie takie obejmuje słuŜbę w duchu konkretnego

charyzmatu (o pomoc w rozeznaniu moŜna w tym wypadku poprosić innych).

II tydzień „Ćwiczeń duchowych” św. Ignacego Loyoli to rekolekcje,

w których uczestnik uzdalnia się do przyjęcia BoŜej woli podczas napotykanych

trudności, wchodzi w postawę miłości w wymiarze KrzyŜa, charakteryzującą się

tym, Ŝe w relacjach z innymi ludźmi zatroskanie sobą ustępuje otwarciu się na

potrzeby drugiego człowieka, stara się odkryć własne powołanie (moŜe poprosić

innych o pomoc pod tym względem)

106

W całym tym procesie waŜne jest, aby dobrze rozeznać, czy osoba

zgłaszająca się na rekolekcje jest na nie gotowa. MoŜe tym zająć się kierownik

duchowy, animator grupy dzielenia, bądź lider grupy modlitewnej. Ks. Andrzej

Grefkowicz podczas konferencji wygłoszonej na spotkaniu KZK w listopadzie

2004 roku, w Magdalence, wspomina: Kilkanaście lat temu organizowałem

104

Por. Z. Słup, Krajowy Zespół Koordynatorów – co to jest?, ZODŚ 4 (1999) s. 56.

105

Por. W. Ojrzyński, Rekolekcje eucharystyczne – Magdalenka, ZODŚ 17 (1997) s. 102-103.

106

Por. [Redakcja], Początkowe etapy drogi wzrostu chrześcijańskiego, ZODŚ 3 (1995) s. 32-33.

rekolekcje dla członków grup Odnowy i nazwałem je „Pogłębiającymi”, bo

przekazywałem w nich treści prowadzące do głębszego poznania swojego

grzechu. Natomiast uczestnicy tych rekolekcji zaczęli je nazywać „Rekolekcjami

Pognębiającymi”. Uchwyciłem, w czym rzecz, dopiero wtedy, gdy jedna

z uczestniczek powiedziała mi, Ŝe przez dwa tygodnie po tych rekolekcjach nie

mogła się pozbierać. Nieodpowiednie treści podane na jakimś etapie Ŝycia

duchowego mogą niszczyć zamiast budować, hamować rozwój zamiast

go wspierać

107

Poza rekolekcjami organizowane są takŜe kursy opracowane przez Szkoły

Nowej Ewangelizacji. Pierwszy z nich to „Kurs Filip” prowadzący uczestnika

do przyjęcia kerygmatu, kończący się modlitwą o wylanie Ducha Świętego

i wstąpieniem do wspólnoty – nieraz przeŜywany jeszcze przed Rekolekcjami

Ewangelizacyjnymi Odnowy – przewaŜnie trzydniowy. „Kurs Paweł” – posiada

teŜ charakter ewangelizacyjny i poleca się go odbyć w po REO lub „Kursie

Filip”. Jego celem jest dziesięciodniowa (czasami dłuŜsza – w zaleŜności od

organizatorów) formacja nowych ewangelizatorów, którzy przyjęli nowy styl

ewangelizowania – charakterystyczny dla Odnowy w Duchu Świętym –

w oparciu o kerygmat. DuŜy nacisk kładzie się w tym kursie takŜe na

rozbudzenie twórczości u ewangelizatorów (ewangelizowanie przyjmuje róŜne

formy, m.in. pantomimy lub scenki teatralne) i na rozpoznawanie natchnień

Ducha Świętego. Zakończony jest ewangelizacją praktyczną (w parafii, której

proboszcz wyraził zgodę na działalność grupy ewangelizatorów), w której

uczestnicy kursu, idąc parami, odwiedzają domy lub mieszkania i ewangelizują

osoby, które ich zaproszą do środka. Zdarza się, Ŝe nie zawsze są przyjmowani.

O sytuacji takiej, która miała miejsce w Warszawskiej Parafii św. Barbary,

opowiada Grzegorz Wróbel (uczestnik „Kursu Pawła” przeprowadzonego

w Magdalence w 1994 r.): (...) pani, z której mieszkania wychodziliśmy,

uprzedziła nas, Ŝe nie mamy po co zachodzić do jej sąsiadki, gdyŜ nie chodzi ona

do kościoła. Jednak mimo to zapukaliśmy do jej drzwi. Otworzyła nam kobieta

w średnim wieku. ZdąŜyliśmy jedynie przedstawić się i powiedzieć, Ŝe Bóg

107

A. Grefkowicz, Formacja w grupach Odnowy, ZODŚ 3 (2005) s. 55.

ją kocha i kiedy zamykała nam drzwi przed nosem, przekazałem informację

o spotkaniu na Mszy świętej. Niezmiernie ucieszyłem się, gdy następnego dnia

przyszła ona na umówioną Eucharystię, a następnie została na spotkaniu

ewangelizacyjnym, w trakcie którego przyjęła Jezusa jako Pana i zapragnęła

uczestniczyć w Ŝyciu tamtejszej wspólnoty Siloe

108

„Kurs Paweł” po raz pierwszy został przeprowadzony w Polsce we

Wrocławiu, w 1992 roku, przez Jose Prado Floresa i o. Ricardo Arganaraza wraz

z pozostałymi organizatorami kursu. Kolejnymi popularnymi kursami są: „Kurs

Jana” – kurs umiłowanego ucznia; „Kurs Izajasza” lub „DABAR” –

wprowadzające

Biblię;

„Kurs

MojŜesza”

–

przeznaczony

dla

odpowiedzialnych wewnątrz Kościoła i inne

109

. Analogicznym dla „Kursu Filip”

jest „Kurs Alfa” (w jęz. angielskim „Alpha”), opracowany przez zespół

anglikańskich ewangelizatorów. Twa on jednak nieco dłuŜej: składają się na

niego spotkania raz na tydzień oraz (po siedmiu tygodniach) jeden wyjazd

weekendowy. Całość nie przekracza 10 lub 11 tygodni. Jego nazwa jest

tłumaczona przez Anglików jako:

•

A – anyone can come – kaŜdy moŜe przyjść;

•

L – learning and laughter – nauka i śmiech, który pozwala zmniejszyć

niektóre bariery w relacjach między uczestnikami kursu;

•

P – pasta – makaron – nawiązanie do wspólnego posiłku, który

zapewnia przyjazną, domową atmosferę;

•

H – help one another – wzajemnie sobie pomagać;

•

A – ask of anything – pytać o wszystko (na kursie nie ma pytań, które

nie mogłyby zostać zadane).

Pierwsze pięć kursów zostało zorganizowanych w 1992 roku, a w ciągu

ośmiu lat ich liczba (w 124 krajach) zwiększyła się do 16. 150. Pierwszy kurs

w parafii katolickiej odbył się w 1997 roku. Przychylnie wypowiadali się

108

G. Wróbel, Szkoła Ewangelizacji „Wspólnoty św. Jana Chrzciciela” w Polsce – Głosiliśmy Dobrą

Nowinę, ZODŚ 3 (1995) s. 104-105.

109

Por. M. Królikowski, Szkoły Nowej Ewangelizacji, ZODŚ 3 (1999) s. 62-63.

na temat tej formy ewangelizacji m.in. bp Ambrose Griffiths, kard. William

H. Keeler (Stany Zjednoczone), abp Adam Exner OMI (Kanada), bp David

Konstant (Anglia), bp Bronisław Dembowski

110

, bp Tadeusz Pikus

111

(Polska)

oraz kaznodzieja Domu Papieskiego – o. Raniero Cantalamessa OFMCap.

Pomimo tego, Ŝe zarówno „Kurs Filip”, jak i „Alfa” są pierwszą ewangelizacją,

ich treści są nieco róŜne. JeŜeli „Kurs Filip” zawiera esencję kerygmatu, to

„Alfa” stara się odpowiedzieć na mogące się narodzić u uczestników spotkań

pytania

112

•

Kim jest Jezus i dlaczego poniósł śmierć na krzyŜu?

•

Jak mogę być pewny prawdziwości wiary?

•

Jak i dlaczego powinienem czytać Biblię i modlić się?

•

Jak Bóg nas prowadzi?

•

Kim i jak działa jest Duch Święty?

•

Jak moŜna zostać Nim napełnionym?

•

Jak najlepiej przeŜyć resztę Ŝycia?

•

Jak przeciwstawiać się złu?

•

Dlaczego powinniśmy opowiadać innym o Jezusie?

•

Czy Bóg uzdrawia takŜe dzisiaj?

•

Czym jest Kościół?

Grupy Odnowy w Duchu Świętym w celu umocnienia ewangelizacji

i rozwoju wiary wśród wiernych w Kościele podejmują takŜe środki nieco mniej

konwencjonalne niŜ rekolekcje i kursy. Przykładem moŜe być ewangelizacja

w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, w której pierwszym, nietypowym

działaniem grup Odnowy była organizowana w 1995 r. modlitwa za miasto,

w parafii p.w. Matki BoŜej RóŜańcowej w Gorzowie Wielkopolskim. Ponadto,

co półtora miesiąca, w róŜnych parafiach Gorzowa Wielkopolskiego i Zielonej

Góry organizowano Msze Święte z modlitwą o uzdrowienie w połączeniu

z ewangelizacją. Świeccy zaangaŜowani w grupy modlitewne wspierali takŜe

110

Por. B. Dembowski, Kilka myśli w związku z kursem Alfa, ZODŚ 1 (2003) s. 72-79.

111

Por. T. Pikus, Biskup warszawski na kursie Alfa, ZODŚ 7 (2003) s. 90-93.

112

Por. [Redakcja] Kurs Alfa w pytaniach i odpowiedziach, Co katoliccy biskupi mówią o kursie Alfa?,

ABC kursu Alfa”, ZODŚ 5 (2002) s. 4-19.

katechezę prowadzoną w szkołach, organizowali rekolekcje dedykowane dla

młodzieŜy oraz tworzyli cotygodniową audycję w Radiu Gorzów, podczas

których grupy młodzieŜowe i grupy dorosłych głosiły katechezy podczas

seminarium Odnowy

113

Inną nietypową formą ewangelizowania jest często stosowana, zwłaszcza

podczas ewangelizacji ulicznych, pantomima. Do niektórych osób czasami

bowiem łatwiej jest dotrzeć bez słów, a szczególnie wtedy, gdy ma się na uwadze

kaŜdego człowieka. Prowadzone są teŜ liczne warsztaty, które mają nauczyć

ewangelizatorów posługiwać się symbolami, gestami, mimiką tak, aby dotrzeć

jak najgłębiej do serc widzów. Zarejestrowane (w formie krótkich filmów)

pantomimy mogą zostać wykorzystane takŜe na spotkaniu grupy modlitewnej

bądź jako pomoc dydaktyczna podczas katechezy w szkole

114

W marcu 2001 roku, w Bielsku-Białej, przez ponad tydzień kierowcy

wjeŜdŜający do miasta mogli widzieć ewangelizacyjne billboardy. Pojawiły się

one w kilkunastu miejscach, z takimi hasłami jak „Jezus nie zapomniał o tobie”,

a codziennie spoglądało na nie około dwudziestu tysięcy osób

115

. Jean-Francois

Callens (Doudou) podczas jednej z konferencji opowiadał o ewangelizacji na

plaŜy i na francuskich placach miejskich. Grupy ewangelizujące miały zwracać

na siebie uwagę i sprawiać, aby spacerowicze zatrzymywali się podziwiając

taniec lub śpiew, a takŜe, chodząc parami, rozmawiali z ludźmi zebranymi

wokół. Ewangelizatorzy prowadza rozmowy parami między innymi dlatego, Ŝe

podczas gdy jeden z nich mówi, drugi w ciszy się modli

116

. Podobne inicjatywy

miały miejsce w Polsce, m.in. po zakończeniu „Kursu Pawła” w Centrum

Ewangelizacji i Modlitwy „Wzgórze Miłosierdzia” w Stryszawie, czy teŜ,

w wybraną niedzielę kaŜdego miesiąca w okresie letnim, w Warszawie, na

Nowym Mieście (przy paulińskim kościele p.w. Świętego Ducha i w kościele

garnizonowym przy ulicy Długiej).

113

Por. E. Drzewicki, Trzeba wychodzić na zewnątrz, ZODŚ 6 (1995) s. 82-87.

114

Por. J. F. Jacko, Tam, gdzie kończy się słowo, ZODŚ 5 (1999) s. 51.

115

Por. J. Dudzic, Media w ewangelizacji, cz. II, ZODŚ 7 (2002) s. 81.

116

Por. J. F. Callens, Konferencja VII – pytania i odpowiedzi, ZODŚ 6 (1999) s. 82-83.

Grupy Odnowy w Duchu Świętym podejmują ewangelizację takŜe

w innych miejscach, jak na przykład w hospicjum lub w zakładzie karnym

117

Organizowane są takŜe „Kursy Filipa dla więźniów”, w domach poprawczych,

jak chociaŜby działalność podejmowana przez wspólnotę „Brama Pana”

w Ostrołęce. Wzięło w niej udział sześciu ewangelizatorów oraz grupa osób

modlących się za podjęte dzieło ewangelizacji oraz za chłopców, do których była

ona skierowana

118

Jeszcze jedną, ciekawą inicjatywą jest zapoczątkowany w 1999 roku przez

Katolickie Stowarzyszenie w słuŜbie Nowej Ewangelizacji – Wspólnotę św.

Tymoteusza z Gubina „Przystanek Jezus”

119

, w którego organizację angaŜuje się

bp Edward Dajczak

120

. Jest to ewangelizacja kierowana głównie do młodzieŜy

biorącej udział w corocznym „Przystanku Woodstock”. Ewangelizatorzy (będący

przewaŜnie w zbliŜonym do ewangelizowanych wieku) wychodzą na place, na

których gromadzą się osoby chcące bawić się na rockowych koncertach i głoszą

kerygmat dla tych, którzy wyraŜą chęć rozmowy bądź zainteresowanie tematem.

Prowadzący ewangelizację noszą łatwo rozpoznawalne koszulki (Ŝółte lub

czerwone) z napisami, takimi jak „Jesteś waŜny w oczach Boga”. Bp Edward

Dajczak wyjaśnia na oficjalnej stronie Przystanku Jezus: Idziemy do ludzi

z pełnym szacunkiem - nie lepsi do gorszych. RóŜnimy się tylko i równocześnie aŜ

tym, Ŝe z łaski Boga mieliśmy szczęście spotkać Jezusa. Dla nas jest On Ŝyciem,

radością i siłą. Tym pragniemy się dzielić

121

. Dzieło to nie stanowi konkurencji

dla Przystanku Woodstock. Jest podejmowane w szacunku i z miłości do

drugiego człowieka, nie gwałcąc jego wolności osobistej.

117

Por. S. Michalec-Jękot, Po prostu wzrastać, ZODŚ 7 (2000) s. 74.

118

Por. Joanna i Robert ze wspólnoty „Brama Pana”, Natrętny Bóg – relacja z ewangelizacji w domu

poprawczym, ZODŚ 4 (2002) s. 87.

119

Por. http://www.tymoteusz.org.pl/czytaj/prezentacja/ewangelizacja/przystanek_jezus z dn. 25.09.2009.

120

Por. E. Dajczak, Marzę o Kościele..., ZODŚ 1 (2007) s. 3-8.

121

Por. http://www.przystanekjezus.pl/o_nas/ z dn. 25.09.2009.

3. Świadectwo, przebaczenie oraz modlitwa o wylanie Ducha Świętego

Przyjmuje się w Odnowie, Ŝe w trudnych przypadkach, przy braku

otwarcia na głoszony kerygmat, pozostaje, poza nieustanną modlitwą,

wiadectwo wiary ewangelizującego. Jest ono co prawda elementem kaŜdego

spotkania modlitewnego, ale podczas ewangelizacji pełnią rolę szczególną

i niezastąpioną, gdyŜ najczęściej to ono zapada w serce. Dawanie świadectwa

jest przedmiotem spotkań w grupach modlitewnych i w szkołach ewangelizacji,

podczas których zwraca się uwagę, aby posiadało ono charakter osobisty,

autentyczny, konkretny, tzn. dotyczące określonych wydarzeń, jakie autentycznie

miały miejsce. Wyklucza się jakikolwiek rodzaj fantazjowania. Dobrze, jeśli

wygłaszane świadectwo dotyczy sytuacji podobnej do tej, w jakiej znajduje się

osoba ewangelizowana, lub przynajmniej do niej zbliŜone. Wówczas

komunikacja jest prostsza i łatwiejsza. Zwraca się takŜe uwagę na to, aby

posługiwać się językiem zrozumiałym dla odbiorcy. Młody człowiek

opowiadając o tym, jak Jezus wyzwolił go z nałogów, niekoniecznie zostanie

w pełni dobrze odebrany przez osobę, której wiara zachwiała się z innych

powodów (aczkolwiek zawsze naleŜy przede wszystkim słuchać natchnień

Ducha Świętego i pytać Go o to, kiedy, co i do kogo mówić). Ewangelizujący

musi teŜ pamiętać, dając świadectwo, Ŝe celem jest ukazanie BoŜej chwały

i dobroci, a nie ukazanie siebie w jak najciekawszy sposób. Ma on mówić

o miłosierdziu Boga, a nie koncentrować się na swoich grzechach i słabościach.

Potrzebne jest w końcu wyczucie co do czasu trwania świadectwa. Osoba, która

wita ewangelizatora w progu domu i na tym samym progu chce go poŜegnać,

z pewnością domaga się świadectwa trwającego krótko

122

. Ponadto naleŜy

pamiętać, Ŝe w Kościele za pierwszy środek ewangelizowania naleŜy uwaŜać

wiadectwo Ŝycia prawdziwie i ściśle chrześcijańskiego, które trwa

w nierozłącznej wspólnocie z Bogiem, a zarazem nieograniczonej gorącości

ducha poświęcenia się dla innych. Człowiek naszych czasów chętniej słucha

122

Por. P. Słabek, Jak przygotować i wygłaszać świadectwo?, ZODŚ 8 (1995) s. 79-86.

wiadków aniŜeli nauczycieli; a jeŜeli słucha nauczycieli, to dlatego, Ŝe są

wiadkami

123

Zdarza się, Ŝe przyjęcie kerygmatu zaleŜy od wcześniejszego

wewnętrznego uzdrowienia. Nie będzie ono do końca moŜliwe, jeŜeli człowiek

ywi w sercu urazy i Ŝale do choćby jednej osoby (dotyczy to takŜe urazu lub

alu w stosunku do Boga lub samego siebie)

124

. Człowiek przepełniony lękiem,

zakładający ochronne maski, przepełniony odczuciem odrzucenia, nigdy nie

otworzy się do końca na miłość

125

. Niektórych problemów nie da się bowiem

rozwiązać ani samemu, ani z pomocą psychologa, potrzebna jest w tym

przypadku lecząca BoŜa miłość, a następnie poczucie Jego troskliwej opieki po

to, aby móc stanąć na własnych nogach i idąc z Nim, pojednać się z tymi, którzy

byli w przeszłości przyczyną zranień, a których skutki trwają aŜ do dzisiaj.

Najtrudniejsze zranienia są te, które tkwią w ludzkiej podświadomości

(np. z wczesnego dzieciństwa lub z okresu Ŝycia płodowego)

126

. NaleŜy wówczas

rozpocząć od „zdiagnozowania” zranień i od osobistego uznania potrzeby

pomocy Boga, aby zostać z nich uzdrowionym, a następnie świadomym, Ŝe

w przebaczeniu tkwi łaska

127

Czas na pojednanie powinien mieć miejsce zawsze przed modlitwą

o wylanie Ducha Świętego. Nie moŜe przy tym być traktowany formalnie, ani

tym bardziej pomijany. JeŜeli ma ono miejsce w grupie, wówczas moŜe być

poprowadzona modlitwa przez organizatorów rekolekcji lub kursu. W celu

rozwiązywania tego typu trudnych sytuacji są organizowane wielodniowe

rekolekcje

z indywidualnym

prowadzeniem,

kontynuowany

jakiś

czas

po przeŜyciu chrztu w Duchu Świętym (np. „Uzdrowienie wspomnień”

prowadzone przez Centrum Formacji „Wieczernik” w Magdalence)

128

Modlitwa o wylanie Ducha Świętego – nazywana takŜe chrztem

czy odrodzeniem w Duchu Świętym, albo nowym napełnieniem Duchem

123

EN, 41.

124

Por. M. Cholewa, Jezus w pełni uzdrawia, ZODŚ 5 (1995) s. 8.

125

Por. N. Astelli Hidalgo, Przebaczenie podstawą uzdrowienia wewnętrznego (cz. I), ZODŚ 28 (1998)

s. 90.

126

Por. A. Grefkowicz, L. Słup, Droga chrześcijańskiego wzrostu, ZODŚ 3 (1995) s. 27-28.

127

Por. M. Ch. Ferry, D. Ferry, Istnieje wiele dróg, ZODŚ 29 (1998) s. 50.

128

Por. B. Dubois, Uzdrawianie miłością Chrystusa, czyli agapoterapia, ZODŚ 30 (1998) s. 92.

więtym - to dar szczególny, który radykalnie potrafi wpłynąć na Ŝycie wielu

osób z grup Odnowy. NaleŜy pamiętać, Ŝe nie jest to powtórzenie sakramentu

inicjacji chrześcijańskiej, który jest przyjmowany jeden raz w Ŝyciu. Kard. Leon

J. Suenens określa go jako moment otwarcia się na moc Ducha Świętego juŜ

obecnego w Ŝyciu kaŜdego ochrzczonego człowieka. Łaski, które wówczas się

otrzymuje, pochodzą więc nie z zewnątrz, ale z wewnątrz. Tak przeŜywany,

pomaga uświadomić sobie fakt, Ŝe Duch Święty jest obecny cały czas, a jedynie

człowiek czasami zamyka się na Jego działanie. Odnowa taka jest jakby

wyzwoleniem działania Ducha Świętego i oŜywieniem darów juŜ od Niego

otrzymanych podczas przyjętych wcześniej sakramentów, co słuŜyć ma takŜe

uświadomieniu toŜsamości chrześcijańskiej. Często towarzyszy temu uczucie

radości i pokoju, co jest szczególnie waŜne dla osób, które modlitwę o wylanie

Ducha Świętego przeŜywają niedługo po ewangelizacji. O. Francis A. Sullivan

stara się wyjaśnić ten problem na podstawie analizy tekstów św. Tomasza,

według którego nowe wylanie Ducha Świętego zapoczątkowuje po prostu nowy

etap działania otrzymanej wcześniej łaski. Zaznacza przy tym, Ŝe uŜycie

określenia „chrzest w Duchu Świętym” jest mylące, bo kojarzy się

z jednorazowym sakramentem inicjacji i powinno być zastąpione wyraŜeniem

„zesłanie” bądź „wylanie Ducha Świętego”. NaleŜy takŜe pamiętać, Ŝe to nie

ludzie zebrani na modlitwie udzielają mocy Ducha Świętego, a jedynie proszą,

aby uczynił to Bóg

129

Por. [Redakcja], Czym jest chrzest w Duchu Świętym?, ZODŚ 2 (1994) s. 21-23.

Zakończenie

Przeprowadzona w pracy analiza ukazała, jak waŜne i potrzebne jest

ewangelizacyjne działanie grup Odnowy w Duchu Świętym. Stosowane

charakterystyczne i nieraz kontrowersyjne metody głoszenia Dobrej Nowiny

wydają się jak najbardziej skuteczne i dobrze przyjmowane przez współczesnego

człowieka. Są one bowiem bardziej przystosowane do jego mentalności

i duchowych potrzeb. Wiarygodność metody jest uzupełniona licznymi, Ŝywymi

wiadectwami, składanymi przez osoby przeŜywające swoje nawrócenie,

w których wybija się osobiste spotkanie z Bogiem kochającym, przebaczającym

i wszechmogącym. Świadectwa zawsze są dla rozwoju wiary środkami wręcz

niezastąpionymi, gdyŜ wiara, jak naucza Kościół, rodzi się ze słuchania, jak

równieŜ ze spotkania z Ŝywymi osobami, których nie zastąpi Ŝadna inna metoda.

Korzystając ze zbioru „Zeszytów Odnowy w Duchu Świętym” właściwie

w kaŜdym numerze moŜna spotkać się z materiałami pomocnymi przy próbie

scharakteryzowania działalności grup Odnowy. Niewiele zostało wydanych

zeszytów, w których nie byłoby chociaŜby krótkiej wzmianki o ewangelizacji lub

o samej Odnowie, jej celach i rozwoju. Zamieszczone w „Zeszytach” artykuły

ukazują dobitnie, jak przejawia się moc Ducha Świętego, umacniająca wielkie

dzieło ewangelizacji w Kościele. Dostrzec moŜna takŜe fakt dynamicznego

rozwoju grup Odnowy. Zyskują one coraz więcej członków i miłośników

pragnących uczestniczyć w spotkaniach, rekolekcjach i kursach przez nie

organizowanych. Warto zauwaŜyć teŜ, jak istotna pozostaje łączność grup

modlitewnych i ewangelizacyjnych z Kościołem i papieŜem. Stanowi to

warunek, dzięki któremu istnieje pewna gwarancja, Ŝe nie powstaną nowe,

pseudokatolickie ruchy, w których głoszone by były teorie niezgodne

z nauczaniem Kościoła Katolickiego.

W pracy wydaje się, Ŝe dobrze została oddana prawda o potrzebie

współpracy wiernych świeckich z księŜmi opiekującymi się grupami oraz

o koniecznym w tym względzie posłuszeństwie biskupowi diecezji, pod którą

podlega dzieło nowej ewangelizacji. Spełnienie tych warunków jest gwarancją na

to, Ŝe nie tylko sam Ruch będzie się rozwijał, ale przede wszystkim będzie

bardziej dynamicznie głoszone słowo BoŜe, docierając do coraz większej rzeszy

ludzi.

Charyzmatyczny charakter Odnowy w Duchu Świętym przybliŜa jej

członkom Osobę Ducha Świętego i otwiera ich na Jego działanie. Mówi się

wręcz o „Nowej Pięćdziesiątnicy”, która sprzyja oŜywieniu ewangelizacji we

współczesnym świecie. To oŜywienie jest moŜliwe dzięki pełnemu

profesjonalizmowi, jaki daje się zauwaŜyć w zarejestrowanych Katolickich

Szkołach Nowej Ewangelizacji, które zapewniają rzetelną formację nowych

ewangelizatorów oraz rozwój duchowy członków grup modlitewnych.

Obserwujemy teŜ organizowane z powodzeniem róŜne niekonwencjonalne formy

ewangelizacji (takie jak ewangelizacje uliczne lub „Przystanek Jezus”), mające

błogosławieństwo biskupów i w większości cieszące się pozytywnym odbiorem

ze strony osób, do których są kierowane. Pozostaje więc mieć nadzieję, Ŝe to

popierane przez papieŜa dzieło ewangelizacyjne będzie dalej słuŜyć rozwojowi

Kościoła katolickiego, mając na celu głoszenie zbawienia całego świata,

dokonanego przez Jezusa Chrystusa.

Bibliografia

I. ŹRÓDŁA

A. Pierwszorzędne

Astelli Hidalgo N., Przebaczenie podstawą uzdrowienia wewnętrznego (cz. I),

„Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 28 (1998).

Baldacchino N., Rodzina a posługa lidera, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 4 (2003).

Biegun B., Odczytać BoŜy zamysł, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

20 (1997)

Bolczyk H., Na czym polega pełna ewangelizacja?, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 8 (1995).

du Boullay G., Dadillon G., Kto śpiewa, ten się dwa razy modli, „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 5 (1999).

Calisi M., Dary Ducha Świętego dla ewangelizacji, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 1 (2007).

Callens J. F., Ewangelizacja to przelewanie się Miłości, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 8 (1995).

Callens J. F., Konferencja III – Trzy przeszkody w ewangelizacji, „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 6 (1999).

Callens J. F., Konferencja VII – pytania i odpowiedzi, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 6 (1999).

Cholewa M., Jezus w pełni uzdrawia, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

5 (1995).

Cholewa M., Komisja Teologiczna Odpowiada, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 2 (1999).

Cordes P., Wejdźmy na nowo do Wieczernika!, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 8 (1995).

Cordes P. J., Charyzmaty: dary dla wzrostu Kościoła, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 24 (1998).

Dajczak E., Marzę o Kościele..., „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

1 (2007).

Dec B., Świętowanie we Wspólnocie Miłości UkrzyŜowanej, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 30 (1998).

Dembowski B., Posłuszeństwo Duchowi..., „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 1 (1994).

Dembowski B., To juŜ blisko 25 lat!, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

4 (1999).

Dembowski B., Kilka myśli w związku z kursem Alfa, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 1 (2003).

Drzewicki E., Trzeba wychodzić na zewnątrz, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 6 (1995).

Dubois B., Uzdrawianie miłością Chrystusa, czyli agapoterapia, „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 30 (1998).

Dudzic J., Media w ewangelizacji, cz. II, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

7 (2002).

Dziwisz S., Spotkajmy się z Ojcem Świętym!, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 5 (1995).

Ferry M. Ch., Ferry D., Istnieje wiele dróg, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 29 (1998).

Gajewski M., ”Dzień dobry – jestem z sekty...”, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 6 (2001).

Gajewski M., Wspólnota na manowcach, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

1 (2004).

Gniadek A., Omówienie ankiety przeprowadzonej wśród czytelników Zeszytów

Odnowy w Duchu Świętym, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 5 (1999).

Grefkowicz A., Początki Odnowy w Polsce, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 2 (1994).

Grefkowicz A., L. Słup, Droga chrześcijańskiego wzrostu, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 3 (1995).

Grefkowicz A., Spotkajmy się we Wrocławiu!, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 17 (1997).

Grefkowicz A., Drogi polskiej Odnowy w Duchu Świętym, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 4 (1999).

Grefkowicz A., Formacja w grupach Odnowy, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 3 (2005).

Gulbinowicz H., Decyzja Kościoła w sprawie objawień w Oławie, „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 6 (2000).

Jacko J. F., Tam, gdzie kończy się słowo, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

5 (1999).

Jalbert G., Praktyka uwalniania, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

10 (1996).

Joanna i Robert ze wspólnoty „Brama Pana”, Natrętny Bóg – relacja

z ewangelizacji

w domu

poprawczym,

„Zeszyty

Odnowy

w Duchu Świętym” 4 (2002).

Jolanta z Ośrodka Odnowy w Duchu Świętym w Łodzi, Wspomnienie o Ojcu

Józefie Kozłowskim, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

6 (2003).

Knight J., Nauczanie w grupie modlitewnej, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 6 (1995).

Królikowski M., Szkoły Nowej Ewangelizacji, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 3 (1999).

Mascarenhas F., Konferencja VI – Potęga Słowa BoŜego, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 1 (2001).

Maziarz M., Maranatha – Przyjdź Panie Jezu!, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 4 (1999).

McKenna B., Prawdziwe uzdrowienie, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

4 (1995).

Michalec-Jękot S., Po prostu wzrastać, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

7 (2000).

Moens J. L., Pieśń języków, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 5 (1995).

Nowacki W., Jak Duch Święty działa w Kościele?, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 24 (1998).

Nowacki W., Komisja Teologiczna odpowiada, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 2 (1999).

Nowacki W., Dziesięciolecie Wydawnictwa „M”, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 5 (2000).

Nowosielski M., Kryzysy na drodze wiary, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 12 (1996).

Ojrzyński W., Rekolekcje eucharystyczne – Magdalenka, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 17 (1997).

Panozza A., By świadczyć o Jezusie, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

8 (2000).

Piątkowski M., Dziękczynienie za dziedzictwo 20 lat polskiej Odnowy –

wiadectwa początków odnowy w Polsce, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 5 (2003).

Pikus T., Biskup warszawski na kursie Alfa, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 7 (2003).

Pindel R., Czy Odnowa moŜe być niebezpieczna?, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 2 (1994).

Posacki A., Rozeznawanie postaw niechrześcijańskich, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 10 (1996).

[Redakcja], Czym jest chrzest w Duchu Świętym?, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 2 (1994).

[Redakcja], Aby wzrastać w Ŝyciu według Ducha, potrzebujesz..., „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 3 (1995).

[Redakcja], Początkowe etapy drogi wzrostu chrześcijańskiego, „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 3 (1995).

[Redakcja], Niektóre niechrześcijańskie ruchy uzdrowicielskie, „Zeszyty

Odnowy w Duchu Świętym” 5 (1995).

[Redakcja], Wieczernik – zaproszenie do modlitwy, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 13 (1996).

[Redakcja], Czy i jak „prosić Boga o słowo”?, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 19 (1997).

[Redakcja], By przybliŜać innym Jezusa, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

22 (1997).

[Redakcja], Kerygmatyczne Szkoły Nowej Ewangelizacji „Redemptoris Missio”,

„Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 3 (1999).

[Redakcja], Nasza ankieta, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 5 (2002).

[Redakcja], Kurs Alfa w pytaniach i odpowiedziach, Co katoliccy biskupi mówią

o kursie Alfa?, ABC kursu Alfa”, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 5 (2002).

Santier M., Pięćdziesiątnica i dar ewangelizacji, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 8 (1995).

Słabek P., Jak przygotować i wygłaszać świadectwo?, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 8 (1995).

Słup L., Tajemnicze nazwy czyli coś o strukturach Odnowy, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 2 (1994).

Słup L., Wielkie są dzieła Pana, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 4 (1999).

Słup Z., Krajowy Zespół Koordynatorów – co to jest?, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 4 (1999).

Słup L., Dziesięciolecie Wydawnictwa „M”, „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 5 (2000).

Słup L., Historia kongresów i nie tylko, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

5 (2003).

Stańko E., Ewangelia jest przygodą, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

10 (1996).

Suenens L. J., Musimy odkryć Ducha Świętego na nowo, „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 2 (1994).

Suenens L. J., Trwać w sercu Kościoła, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

6 (1995).

Suenens L. J., Powołanie Odnowy, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

3 (1995).

Tardif E., Pan powierzył nam misję uzdrawiania (homilia), „Zeszyty Odnowy

w Duchu Świętym” 1 (1994).

Verlinde J. M., Rozeznawanie charyzmatów (cz. II), „Zeszyty Odnowy w Duchu

więtym” 8 (1995).

Walendowska J., Ustalenia Rady Krajowego Zespołu Koordynatorów dotyczące

pracy z młodzieŜą, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

1 (2004).

Wróbel G., Szkoła Ewangelizacji „Wspólnoty św. Jana Chrzciciela” w Polsce –

Głosiliśmy Dobrą Nowinę, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym”

3 (1995).

Wrzos M., Dar proroctwa, „Zeszyty Odnowy w Duchu Świętym” 2 (2005).

B. Drugorzędne: Dokumenty Kościoła

Leon XII, Encyklika Divinum illud munus, Rzym 1897.

Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje, Poznań 2002.

Jan Paweł II, Adhortacja Christifideles laici, Rzym 1988.

Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1994.

II. LITERATURA POMOCNICZA

Abramowiczówna Z., Słownik grecko-polski, Warszawa 1960.

Radykalni / z Budzym, Dzikim i Stopą rozmawiał Marcin Jakimowicz, z Maleo

rozmawiał Dziki., Księgarnia św. Jacka, Katowice 2002.

Romaniuk K., Charyzmat, w: Encyklopedia Katolicka, t. 3, Lublin 1985.

Suenens L. J. (red.), Przyjdź Duchu Święty. Podstawowe dokumenty dotyczące

Odnowy w Duchu Świętym w Kościele Katolickim,

Kraków 1998.

Suenens L. J., Nowe Zesłanie Ducha Świętego?, b.m.w. 1988.

Ziółek W., Dekret, Łódź 1998, źródło:

http://archidiecezja.lodz.pl/~sne/dekret.gif z dn. 22.09.2009.

http://www.sne.pl/pl/21714/0/Wszystkie_SNE.html z dn. 25.09.2009.

http://www.tymoteusz.org.pl/czytaj/prezentacja/ewangelizacja/przystanek_jezus

z dn. 25.09.2009.

http://www.przystanekjezus.pl/o_nas/ z dn. 25.09.2009.