68

OPINIE

Magazyn Autostrady 4/2007

W „Magazynie AUTOSTRADY” nr 5/06 
ukazał się artykuł dr. inż. Krzysztofa Grad-
kowskiego pt. „Nowe metody stabilizacji 
gruntów cementem”. Autor, podając literatu-
rę, powołuje się na moje publikacje w „Dro-
gownictwie” nr 7-8 i 9/05 r. Uważam, że po-
zostawienie bez sprostowania tego artykułu 
może wywołać przykre komentarze Europej-
skiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) 
i Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

K. Gradkowski popełnia dwa zasadni-

cze błędy:
–  używa niewłaściwie terminu „stabilizacja”,
–  uważa normę europejską EN 14227-1 za fi-

nalną wersję „prenormy” prEN 14227-10.

N

IE

 

MA

 „

STABILIZACJI

” 

W

 

NORMACH

 

EUROPEJSKICH

Szerzej pisałem o tym w „Drogownictwie” 
nr 4/06, w artykule „Drogowe normy euro-
pejskie”. Przestajemy 

stabilizować, a zaczy-

namy 

ulepszać, wzmacniać, związywać. 

„Stabilizacja” we wszystkich słownikach 

językowych oznacza utrwalanie istniejące-
go stanu. Prawdopodobnie z tego względu 
zrezygnowano z tego terminu, gdy chodzi 
o zmianę istniejącego stanu przez jego ulep-
szenie, wzmocnienie.

Stare przyzwyczajenia działają i jeszcze 

spotyka się w artykułach „stabilizację” 
w starym znaczeniu, ale w normach euro-
pejskich nie ma „stabilizacji” w dawnym 
rozumieniu. Tłumaczenia PKN norm uzna-
niowych PN-EN…(U) nie są obowiązujące 
i należy tu kierować się zdrowym rozsąd-
kiem. Zaznaczam przy tym, że trzy wersje 
językowe (angielska, francuska i niemiecka) 
zrezygnowały z terminu „stabilizacja”.

Z przyjemnością natomiast odnotowałem 

w „Magazynie AUTOSTRADY” (ten sam 
nr 5/06) artykuł „LIPIDUR – drogowe spo-
iwo złożone do ulepszania i wzmacniania 
gruntu”. Widać, że inny autor posiada wiedzę 
na temat zmian europejskich w nazewnictwie 
dotyczącym wzmacniania gruntów. 

PN-EN 14227-1 za finalną wersję prEN 
14227-10, konstatuje z wielkim żalem: 
„Nowa, zharmonizowana z europejski-
mi i obowiązująca norma (EN 14227-1 – 
przyp. S.R.) wykonywania warstw z miesza-
nek gruntowo-cementowych nie odkrywa 
nowych, nieznanych dotąd prawd techniki, 
a jedynie egzekwuje staranność ilościowego 
i jakościowego doboru składników mieszan-
ki oraz etapowej kontroli przebiegu procesu 
produkcji budowlanej. Zastosowanie oma-
wianej normy (PN-EN 14227-1) do stabili-
zacji gruntów rodzimych jest bardzo trud-
ne, bowiem grunty rodzime w warunkach 
polskich bardzo rzadko spełniają warunki 
PN-EN 13242 określone dla kruszyw wiąza-
nych hydraulicznie (cementem)”.

Mogę pocieszyć K. Gradkowskiego 

– PN-EN 14227-10: 2006 (U) ustala wa-
runki ulepszania cementem praktycznie 
wszystkich gruntów, za wyjątkiem gruntów 
o dużej zawartości części organicznych lub 
zasiarczonych. Grunty spoiste mogą być 
wstępnie ulepszone wapnem. 

Norma PN-EN 14227-10 wprowadza nie-

praktykowany u nas wskaźnik IBI (Immediate 
Bearing Index) – bezpośredni CBR. Służy on 
do sprawdzenia, czy mieszanka cementowo-
-gruntowa nadaje się do obróbki maszynami 
(czy jest przejezdna). Wskaźnik IBI jest opi-
sany w „Wytycznych wzmacniania podłoża 
gruntowego w budownictwie drogowym”, 
IBDiM, 2002 r. 

Norma przewiduje także wiązanie grun-

tu cementem i ustala parametry takie, jak 
wytrzymałość na ściskanie i rozciąganie 
oraz moduł sprężystości – co umożliwia 
zastosowanie mieszanek do podbudowy 
nawierzchni projektowanej metodą me-
chanistyczną. 

Mam nadzieję, że te dwie normy – EN 

14227-1 i 14227-10 – usatysfakcjonują 
K. Gradkowskiego w opracowaniu wyma-
gań dotyczących podłoża nawierzchni i bu-
dowli drogowych. 

‰

N

ORMY

 

EUROPEJSKIE

 

EN 14227-1 I EN 14227-10

Nie jest to ta sama norma, jak pisze K. Grad-
kowski, ale dwie różne. EN 14227-1 przed-
stawiłem w „Drogownictwie” nr 7-8/05. 
Norma ta została ustalona przez CEN (Eu-
ropejski Komitet Normalizacyjny) w 2004 r. 
i zdefiniowana jako: „EN 14227-1 Hydrau-
lically bound mixtures – Specifications – 
Part 1: Cement bound mixtures”. PKN uznał 
tę normę w 2005 r. jako „PN-EN 14227-1: 
2005 (U) Mieszanki związane spoiwem hy-
draulicznym – Specyfikacja. Część 1: Mie-
szanki stabilizowane cementem”.

Moim zdaniem PKN źle przetłumaczył 

tytuł normy i zaproponowałem tytuł wier-
niejszy oryginalnemu tytułowi w językach 
angielskim, francuskim i niemieckim: „Kru-
szywo wiązane hydraulicznie. Wymagania. 
Część 1: Kruszywo wiązane cementem”.

Z przytoczonej przeze mnie treści nor-

my wynika, że do wiązania cementem nada-
ją się piaski 0-2 mm, oraz pospółki i żwiry 
od 0 do 31,5 mm, o ile tylko nie zawierają 
nadmiaru pyłów. Kruszywa te są równocze-
śnie gruntami. 

EN 14227-10 została ustalona przez CEN 

na początku 2006 r. jako „EN 14227-10 Hy-
draulically bound mixtures – Specifications 
– Part 10: Soil treated by cement”.

PKN ustanowił tę normę 24 lipca 2006 r. 

pt. „PN-EN 14227-10: 2006 (U) Mieszanki 
związane spoiwem hydraulicznym – Spe-
cyfikacje. Część 10: Grunt stabilizowany 
cementem”.

Oczywiście „stabilizację” tu użytą 

uważam za błędne tłumaczenie. W żad-
nym z trzech języków normowych nie 
użyto „stabilizacji”, tylko odpowiedniki 
„ulepszania”.

Z przytoczonych dat wynika, że K. Grad-

kowski miał trochę czasu, żeby z PKN czy 
z internetu uzyskać aktualne informacje 
o omawianych normach. Autor, nie zna-
jąc normy EN 14227-10, uważając normę 

Stefan Rolla

Destabilizacja nazewnictwa 

i norm drogowych 

dr. inż. Krzysztofa Gradkowskiego