VII
Spis treści
Wstęp..................................................................................................................... .. XXV
Wprowadzenie.do.polskiego.systemu.prawnego................................................. . XXVII
PORADNIK.PRAWNY..................................................................................................... 1
I... Człowiek.jako.osoba............................................................................................... 3
1... Narodziny............................................................................................................... 3
1.Czyczłowiekprzednarodzinamimajakieśprawa?.............................................
4
2.Jakiejpomocymożeoczekiwaćkobietaciężarnaodojcadziecka?......................
4
3.Cozrobić,abyzarejestrowaćnarodzinydziecka?.................................................
5
4.CotojestPESEL?................................................................................................
5
5.Wjakisposóbnadajesięorazzmieniaimięlubnazwisko?...................................
6
6.Jakieuprawnieniaprzysługująrodzicomwzwiązkuznarodzeniemsiędziecka?
8
7.Noworodekwdomu–oczym,odstronyprawnej,wartopamiętać?....................
8
2... Pełnoletność........................................................................................................... 9
8.Osiągnięciejakiegowiekumaznaczenieprawne?.............................................
9
9.Cowedługprawaoznaczapełnoletność?........................................................... 11
10.Czypełnoletnośćtojedynieprzywilej?.............................................................. 11
3... Ubezwłasnowolnienie............................................................................................ 12
11.Cotojestubezwłasnowolnienie?....................................................................... 13
12.Kiedymożedojśćdoubezwłasnowolnienia?..................................................... 13
13.Ktodecydujeoubezwłasnowolnieniu?.............................................................. 14
14.Jakieskutkiprawnełącząsięzubezwłasnowolnieniem?.................................. 14
15.Ktomożebyćkuratoremlubopiekunem?.......................................................... 15
16.Jakierelacjeprawnełącząkuratoralubopiekunazubezwłasnowolnionym?..... 16
4... Obywatelstwo......................................................................................................... 17
17.Wjakisposóbnabywasięobywatelstwopolskie?.............................................. 17
18.Wjakisposóbnadajesięobywatelstwopolskie?............................................... 18
19.Naczympolegaprocedurastwierdzeniaobywatelstwapolskiego?................... 20
20.Wjakisposóbdochodzidouznaniaosobyzarepatrianta?................................. 21
21.Cotojest„KartaPolaka”?.................................................................................. 22
22.Wjakisposóbmożnazrzecsięobywatelstwapolskiegoijakiesątego
konsekwencje?........................................................................................................ 25
5... Dobra.osobiste........................................................................................................ 26
23.Cotosądobraosobiste?.................................................................................... 26
24.Wjakisposóbmożnachronićwłasnedobraosobiste?........................................ 27
Spis treści
VIII
6... Dane.osobowe......................................................................................................... 28
25.Cotosądaneosobowe?.................................................................................... 28
26.Wjakisposóbmożnachronićdaneosobowe?.................................................... 29
7... Śmierć..................................................................................................................... 30
27.Wjakisposóburzędowostwierdzasięśmierćosoby?........................................ 30
28.Jakieświadczeniaprzysługująwzwiązkuzpogrzebem?.................................. 31
II..Rodzina..................................................................................................................... 33
29.Ktotojestkrewnyipowinowaty?...................................................................... 33
1..Macierzyństwo.i.ojcostwo........................................................................................ 34
30.Ktowedługprawajestojcemdziecka?Naczympolegadomniemanie
ojcostwaorazzaprzeczenieojcostwa?..................................................................... 34
31.Naczympolegaustaleniemacierzyństwa?........................................................ 35
32.Naczympolegazaprzeczeniemacierzyństwa?.................................................. 36
33.Naczympolegasądoweustalenieojcostwa?Comożnazrobić,gdybiologiczny
ojciecniechceuznaćdziecka?................................................................................ 37
34.Czymożnadoprowadzićdoustaleniabezskutecznościuznaniaojcostwa?......... 38
35.Czyfaktśmierciojcaprzedurodzeniemdzieckamaznaczenieprawne?............ 38
36.Cozrobić,bydoszłodourzędowegostwierdzeniaojcostwadziecka
urodzonegownieformalnymzwiązku?................................................................... 39
37.Cotojestadopcja(przysposobienie)?............................................................... 39
38.Gdzieosobaadoptowanamożeuzyskaćinformacjeoswoichbiologicznych
rodzicach?.............................................................................................................. 41
2..Władza.rodzicielska................................................................................................. 42
39.Jakiesąpodstawoweprawaiobowiązkirodziców?........................................... 42
40.Wjakiejsytuacjisądmożezadecydowaćowładzyrodzicielskiej?...................... 43
41.Czydopuszczalnejestograniczeniemożliwościwidywaniasięzdzieckiem
przezjednegozrodzicówlubdziadków?................................................................ 46
3..Opieka.nad.dzieckiem.............................................................................................. 48
42.Czymjestrodzinazastępcza?............................................................................ 48
43.Wjakisposóbmożnazostaćrodzinązastępczą?................................................ 50
44.Cotojestplacówkaopiekuńczo-wychowawcza?................................................ 51
45.Kiedymożedojśćdoumieszczeniadzieckawplacówce
opiekuńczo-wychowawczej?................................................................................... 51
46.Jakiesąrodzajecałodobowychplacówekopiekuńczo-wychowawczych?........... 52
47.Cotosąopiekuńczo-wychowawczeplacówkiwsparciadziennego?................... 53
4..Obowiązek.alimentacyjny........................................................................................ 54
48.Cotosąalimentyiktojestzobowiązanydoichpłacenia?.................................. 54
49.Czyistniejeobowiązekalimentacyjnyrodzicówwobecdziecipochodzących
znieformalnegozwiązku?...................................................................................... 56
50.Czyobowiązekalimentacyjnyzależyodposiadaniawładzyrodzicielskiej
bądźstałejpracyzarobkowej?................................................................................ 56
51.Wjakichsytuacjachobowiązekalimentacyjnyprzejdziezrodziców
nadziadkówdziecka?............................................................................................. 57
52.Wjakiejsytuacjimożedojśćdozweryfikowaniawysokości
orzeczonychalimentów?........................................................................................ 58
Codziennik.prawny
IX
53.Wjakisposóbmożnadochodzićwykonaniazasądzonychalimentów?.............. 58
54.Jakiesankcjegrożązaniepłaceniezasądzonychalimentów?............................ 60
55.Wjakisposóbrealizowanajestpomocspołecznanarzeczdzieckairodziny?.... 61
5..Małżeństwo............................................................................................................... 62
56.Wjakisposóbprawodefiniujemałżeństwo?...................................................... 62
57.Wjakisposóbzawierasięmałżeństwo?............................................................ 62
58.Jakieprawaiobowiązkiwynikajązzawarciamałżeństwa?............................... 64
59.Wjakisposóbpraworegulujesytuacjęmajątkowąmałżonków?........................ 64
5.1.Separacja................................................................................................................ 66
60.Cotojestseparacja?.......................................................................................... 67
61.Jakiesąprzesłankiorzeczeniaseparacji?.......................................................... 67
62.Jakieskutkiprawnewywołujeorzeczenieseparacji?......................................... 68
63.Jakieskutkipowodujeorzeczenieseparacjiwobecwładzyrodzicielskiej?......... 68
64.Jakieskutkiprawnewywołujezniesienieseparacji?......................................... 69
5.2.Rozwód.................................................................................................................. 70
65.Cotojestrozwód?............................................................................................. 70
66.Jakiesąprzesłankiorzeczeniarozwodu?........................................................... 71
67.Jakieskutkiprawnewywołujeorzeczenierozwodu?......................................... 71
6..Związki.partnerskie.................................................................................................. 72
68.Cotojestzwiązeknieformalny?........................................................................ 73
69.Jakpraworegulujestosunkimajątkoweosóbpozostającychwzwiązku
nieformalnym?....................................................................................................... 73
70.Czyosobypozostającewzwiązkunieformalnymmogądziedziczyćposobie?.... 75
71.Czysąprawneregulacjezwiązkówosóbtejsamejpłci?..................................... 75
7..Przemoc.w.rodzinie.................................................................................................. 76
72.Jakprawoodnosisiędoprzemocywrodzinie?.................................................. 76
73.Czywszystkieprzejawyprzemocywrodziniewyczerpująsię
wdefinicjiprzestępstwaznęcania?......................................................................... 77
74.Conależyzrobić,gdystaniemysięofiaramilubjesteśmyświadkami
znęcania?............................................................................................................... 78
75.Dokogomożnasięzwrócićwprzypadkuzetknięciasięzprzemocą
wrodzinie?............................................................................................................ 79
76.CzegomożnawymagaćodPolicjiiinnychinstytucjiwprzypadku
zawiadomieniaoprzypadkuznęcania?................................................................... 81
77.Jakiejpomocyspołecznejmożeoczekiwaćosobadotkniętaprzemocą
wrodzinie?............................................................................................................ 82
78.Jakiejpomocyzdrowotnejmożeoczekiwaćosobadotkniętaprzemocą
wrodzinie?............................................................................................................ 84
79.Corobić,kiedyznęcanietrwa,mimozawiadomieniaoznęcaniuwłaściwych
organówwładzypublicznej?................................................................................... 85
80.Jakzareagować,gdyznęcaniutowarzysząinne,negatywnezachowania
sprawcy?................................................................................................................. 86
81.Naczympolegainterwencjakryzysowa?........................................................... 86
III..Edukacja.................................................................................................................. 89
1... Żłobki.i.przedszkole............................................................................................... 90
82.Odkiedynastępujeobjęcieobowiązkiemprzedszkolnym?................................. 90
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
X
2... Szkoła..................................................................................................................... 91
83.Naczympolegaobowiązekszkolny?................................................................. 91
84.Jakiesąpodstawoweprawaiobowiązkiuczniów?............................................. 92
85.Czypełnoletniuczeńmożesamusprawiedliwiaćnieobecnośćwszkole?........... 93
86.Cozobowiązanesązapewniaćuczniomszkołyiinneplacówkioświatowe?....... 94
87.Ktoikiedymożezłożyćegzaminmaturalny?..................................................... 95
88.Czymożnapoprawiaćwynikegzaminumaturalnego?....................................... 96
3..Studia........................................................................................................................ 97
89.Jakijesttrybubieganiasięoprzyjęcienastudiawpublicznejszkolewyższej?... 97
90.Czydopuszczalnejestpobieranieopłatzastudia?............................................ 98
91.Jakieformypomocyfinansowejdlastudentówprzewidujeprawo?................... 99
92.Jakieuprawnieniaprzysługujądoktorantom?................................................... 100
IV..Udział.w.życiu.społecznym.i.politycznym..............................................................103
93.Naczympolegawolnośćzgromadzeń?.............................................................. 104
94.Czemusłużąfundacje,stowarzyszeniaipartiepolityczne?................................ 105
95.Jakzałożyćfundację,stowarzyszenielubpartiępolityczną?.............................. 106
96.Jakrealizujesięwolnośćsumieniaiwyznania?................................................. 109
97.Ktomaprawodoudziałuwwyborachireferendum?Naczympolegaczynne
ibierneprawowyborcze?....................................................................................... 110
98.Jakiesprawymogąrozstrzygaćobywatelewreferendum?................................ 112
99.Czemusłużyprawoobywatelidowniesieniaprojektuustawy
lubzłożeniawnioskuozarządzeniereferendum?................................................... 113
100.Wjakisposóbobywatelemogąodwołaćorganygminy?.................................. 113
101.Jakrealizujesięprawodoinformacjipublicznej?............................................ 114
V..Obywatel.przed.organami.państwa.........................................................................117
1..Postępowanie.administracyjne................................................................................117
102.Wjakisposóbdoręczasiępismaurzędowewpostępowaniu
administracyjnym?................................................................................................. 118
103.Wjakisposóbdoręczasiępismawpostępowaniu
przedsądemadministracyjnym?............................................................................ 119
104.Kiedyprzysługujeodwołanieoddecyzjiorganuadministracyjnego?............... 120
105.Kiedyprzysługujezażaleniewpostępowaniuadministracyjnym?.................... 121
106.Wjakiejsytuacjimożnawnieśćskargęnaorganadministracyjny?................... 121
107.Wjakiejsytuacjimożnawnieśćskargęnabezczynnośćorganuadministracji?. 122
108.Comożebyćpowodemdowniesieniaskargidosąduadministracyjnego?....... 123
109.Wjakisposóbmożnazaskarżyćorzeczeniesąduadministracyjnego?.............. 124
110.KiedyprzysługujezażaleniedoNaczelnegoSąduAdministracyjnego?............. 124
111.CotojestskargakasacyjnadoNaczelnegoSąduAdministracyjnego?.............. 125
2..Postępowanie.przed.sądami.powszechnymi...........................................................126
112.Jakiesąwymogiformalnekażdegopismaprocesowego
wpostępowaniucywilnym?.................................................................................... 126
113.Wjakisposóbdoręczasiępismaurzędowewpostępowaniusądowym?.......... 127
114.Jakiesąkonsekwencjeprawneodmowyprzyjęciaprzesyłki?........................... 129
115.Czemusłużyustanowieniekuratoradlaosobynieznanejzmiejscapobytu?.... 129
116.Jakieobowiązkistronpostępowaniasądowegowiążąsięzezmianąmiejsca
zamieszkania?........................................................................................................ 130
117.Comożnazrobić,gdytermindokonaniadanejczynnościprocesowejupłynął? 131
118.Czymożnazaskarżyćodrzuceniewnioskuoprzywrócenieterminu?.............. 132
Codziennik.prawny
XI
3... Zaskarżanie.orzeczeń.sądowych............................................................................133
119.Cooznaczadwuinstancyjnośćpostępowaniasądowego?................................. 134
120.Jakieśrodkizaskarżaniaorzeczeńsądowychprzewidujeprawo?.................... 134
121.Wjakichsytuacjachmożnawnieśćapelację?................................................... 135
122.Czywniesienieapelacjipodlegaopłacie?........................................................ 136
123.Wjakisposóbwnosisięapelację?.................................................................... 136
124.Jakiewymogiformalnepowinnaspełniaćapelacja?........................................ 137
125.Wjakichsytuacjachmożnawnieśćzażalenie?................................................. 138
126.Wjakichokolicznościachmożnawnieśćsprzeciwodwyrokuzaocznego?....... 140
127.Jakiesąwarunkiwnoszeniazarzutówodnakazuzapłatywpostępowaniu
nakazowym?........................................................................................................... 140
128.Jakiesąwarunkiwnoszeniasprzeciwuodnakazuzapłatywpostępowaniu
upominawczym?..................................................................................................... 141
129.Wjakisposóbmożnawnieśćskargęnaorzeczeniereferendarza?.................... 142
130.Naczympolegawznowieniepostępowaniasądowego?................................... 143
4... Sądowe.postępowanie.egzekucyjne.......................................................................147
131.Kiedymożnawszcząćpostępowanieegzekucyjne?.......................................... 148
132.Jakiesąrodzajeegzekucji?.............................................................................. 149
133.Czyistniejemożliwośćograniczeniaegzekucji?............................................... 150
134.Czymożnazaskarżyćczynnościkomornika?................................................... 151
135.Naczympolegapowództwoprzeciwegzekucyjne?.......................................... 152
136.Kiedymożedojśćdoumorzeniapostępowaniaegzekucyjnego?....................... 153
VI..Obowiązki.obywateli...............................................................................................155
1..Obowiązek.obrony.Rzeczypospolitej.......................................................................155
137.Naczympolegarejestracja?............................................................................ 156
138.Naczympolegaobowiązekkwalifikacjiwojskowej?........................................ 156
139.Conależyzrobićwprzypadkuniestawieniasiędokwalifikacjiwojskowej?..... 157
140.Czysłużbęwojskowąmogąpełnićkobiety?..................................................... 157
141.Jaknależyzachowaćsięwprzypadkuzagubieniawojskowegodokumentu
osobistego?............................................................................................................. 158
142.Wjakisposóbprzebiegapostępowanieprzedkomisjąlekarską?...................... 158
143.Czyodorzeczeniapowiatowejkomisjilekarskiejprzysługujeodwołanie?....... 158
144.Czyistniejemożliwośćzmianykategoriiustalonejzdolnościdoczynnej
służbywojskowej?.................................................................................................. 159
145.Czymożnaniezgłosićsiędokwalifikacjiwojskowej?...................................... 159
146.Czymożnazostaćżołnierzemkontraktowym(zawodowym),posiadając
podwójneobywatelstwo?........................................................................................ 160
147.Jakiewarunkinależyspełniać,abyubiegaćsięoprzyjęciedosłużby
wojskowej?............................................................................................................. 160
148.Czyobywatelpolskimożepełnićsłużbęwojskowąwarmiiinnegopaństwa?... 161
149.Czyżołnierzkontraktowymożeuzyskaćprawaemerytalne?........................... 161
150.Wjakisposóbmożnazwolnićsięzesłużbyterminowej?.................................. 161
2..Obowiązki.w.czasie.stanów.nadzwyczajnych..........................................................162
151.Cotosąstanynadzwyczajne?.......................................................................... 162
152.Jakieograniczeniadlaobywateliprzynosiwprowadzeniestanu
nadzwyczajnego?.................................................................................................... 163
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XII
VII..Płacenie.podatków.................................................................................................165
153.Cotojestpodatek?......................................................................................... 166
154.CotojestNIP?................................................................................................. 167
155.Cotojestpodatekdochodowyodosóbfizycznych?......................................... 167
156.Naczympolegamożliwośćwspólnegoopodatkowaniamałżonków
podatkiemdochodowymodosóbfizycznych?........................................................ 169
157.Naczympolegarozliczeniepodatkudochodowegoodosóbfizycznych
przezosobysamotniewychowującedzieci?............................................................ 170
158.Cotojestpodatekodczynnościcywilnoprawnych?........................................ 171
159.Wjakisposóbjestopodatkowanaumowasprzedaży?...................................... 172
160.Wjakisposóbjestopodatkowanaumowapożyczki?........................................ 173
161.Cotojestpodatekodnieruchomości?............................................................. 174
162.Cotojestpodatekodspadkówidarowizn?...................................................... 176
163.Cotojestopłataabonamentowa?.................................................................... 177
VIII..Praca.....................................................................................................................179
164.Nacowartozwrócićuwagęprzedrozpoczęciemkarieryzawodowej?............. 179
165.Gdzieszukaćpomocywsprawiezatrudnienia?.............................................. 181
166.Cotosąagencjezatrudnienia?........................................................................ 181
1..Stosunek.pracy.........................................................................................................183
167.Ktotojestpracodawca?................................................................................... 183
168.Naczympolegarównetraktowaniewzatrudnieniu?....................................... 183
169.Wjakisposóbnawiązujesięstosunekpracy?.................................................. 186
170.Jakierodzajeumówopracęprzewidujepolskieprawo?.................................. 187
171.Naczympolegazatrudnianiepracownikówwformietelepracy?..................... 188
172.Naczympoleganawiązaniestosunkupracynapodstawiepowołania?............ 190
173.Naczympoleganawiązaniestosunkupracynapodstawiewyboru?................. 191
174.Naczympoleganawiązaniestosunkupracynapodstawiemianowania?......... 191
175.Naczympoleganawiązaniestosunkupracynapodstawiespółdzielczej
umowyopracy?...................................................................................................... 192
176.Wjakisposóbokreślanesąwarunkirozwiązaniaumowyopracę
zawypowiedzeniem?.............................................................................................. 192
177.Wjakisposóbokreślonesąwarunkirozwiązaniaumowyopracę
bezwypowiedzenia?.............................................................................................. 193
178.Cozrobićwprzypadkuniezgodnegozprawemwypowiedzenia
lubrozwiązaniaumowyopracę?........................................................................... 194
179.Czywokresiewypowiedzeniapracownikowiprzysługujezwolnienie
naposzukiwaniepracy?.......................................................................................... 195
2..Wynagrodzenie.za.pracę..........................................................................................196
180.Wedługjakichzasadokreślasiękryteriawynagradzania?.............................. 196
181.Kiedypracodawcamaobowiązekwydaniaregulaminuwynagradzania?......... 197
182.Wjakimterminiepracodawcapowiniendokonywaćwypłatywynagrodzenia? 197
183.Najakichzasadachpracodawcamożedokonywaćpotrąceńzwynagrodzenia
zapracę?................................................................................................................ 198
184.Jakiesądyrozstrzygająsporyzestosunkupracy?........................................... 199
185.Jakiesąkosztypostępowaniaprzedsądempracy?.......................................... 200
186.Jakiezasadydotycząceczasupracyokreślapolskieprawo?............................. 200
187.Jakiesązasadydotyczącepracywgodzinachnadliczbowych?........................ 201
188.Jakiesązasadyurlopówpracowniczych?........................................................ 202
Codziennik.prawny
XIII
3..Obowiązki.pracodawców.i.pracowników................................................................204
189.Jakieobowiązkiciążąnapracodawcy?........................................................... 204
190.Cotojestmobbing?......................................................................................... 205
191.Cotojestświadectwopracy?.......................................................................... 206
192.Jakieobowiązkiciążąnapracowniku?........................................................... 206
193.Naczympolegaodpowiedzialnośćporządkowapracowników?....................... 207
194.Jakieuprawnieniazwiązanezrodzicielstwemprzysługująpracownikom?...... 207
195.Kiedyiwjakimwymiarzeprzysługujeurlopmacierzyńskibądźojcowski?...... 209
196.Kiedyiwjakimwymiarzeprzysługujeurlopokolicznościowy
ztytułuurodzeniasiędziecka?............................................................................... 210
197.Kiedyiwjakimwymiarzeprzysługujeurlopwychowawczy?........................... 211
198.Czypracodawcamaobowiązekwysłaćpracownikanaszkolenie?................... 212
199.Cotojestsamozatrudnienie?.......................................................................... 212
200.Kiedyiwjakiejwysokościprzysługujeodprawapośmiertna?.......................... 213
4..Zatrudnienie.za.granicą...........................................................................................214
201.Jakszukaćzatrudnieniazagranicą?................................................................ 214
202.Oczymwartopamiętać,podejmującpracęzagranicą?................................... 215
5..Wypadki.przy.pracy.i.choroby.zawodowe...............................................................217
203.Cotojestwypadekprzypracy?....................................................................... 217
204.Cotojestchorobazawodowa?........................................................................ 219
205.Jakieświadczeniaprzysługująztytułuwypadkuprzypracy
lubchorobyzawodowej?........................................................................................ 219
206.Jakiesązasadyubieganiasięoświadczeniaztytułuwypadkuprzypracy
lubchorobyzawodowej?........................................................................................ 221
6..Bezrobocie...............................................................................................................222
207.Ktotojestbezrobotny?.................................................................................... 222
208.Kiedyprzysługujezasiłekdlabezrobotnych?................................................... 224
209.Wjakisposóbustalasięwysokośćzasiłkudlabezrobotnych?.......................... 225
IX..Świadczenia.społeczne...........................................................................................227
1..System.ubezpieczeń.społecznych............................................................................227
210.Ktopodlegaobowiązkowoubezpieczeniomemerytalno-rentowym?............... 228
211.Czymożnapodlegaćubezpieczeniuemerytalno-rentowemudobrowolnie?..... 228
212.Ktopodlegaobowiązkowoubezpieczeniuwypadkowemu?.............................. 229
213.Ktopodlegaubezpieczeniuchorobowemu?.................................................... 229
214.Ktofinansujeskładkinaubezpieczeniaspołeczne?.......................................... 230
215.Jakiesązasadyopłacaniaskładeknaubezpieczeniaspołeczne?...................... 230
214.Jakiesąkonsekwencjenieopłacaniaskładek?................................................. 231
2..Świadczenia.przysługujące.z.tytułu.choroby..........................................................232
217.Komuprzysługujezasiłekchorobowy?............................................................ 233
218.Kiedyprzysługujeświadczenierehabilitacyjne?.............................................. 235
219.Komuprzysługujezasiłekwyrównawczy?....................................................... 235
220.Komuprzysługujezasiłekmacierzyński?......................................................... 235
221.Jakiesązasadyprzyznawaniazasiłkumacierzyńskiego?................................. 237
222.Komuprzysługujezasiłekopiekuńczy?........................................................... 239
223.Jakiesązasadyprzyznawaniazasiłkuopiekuńczego?..................................... 239
224.Jakajestpodstawawymiaruzasiłkówpieniężnychzubezpieczenia
chorobowego?........................................................................................................ 241
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XIV
3..Pomoc.społeczna......................................................................................................241
225.Ktoikiedymaprawoubieganiasięopomocspołeczną?.................................. 242
226.Jakiesąformypomocyspołecznej?................................................................ 243
227.Cotojestświadczeniezfunduszualimentacyjnego?....................................... 245
228.Komuprzysługujeświadczeniezfunduszualimentacyjnego?.......................... 245
229.Wjakisposóbprzyznajesięiwypłacaświadczeniezfunduszu
alimentacyjnego?................................................................................................... 246
4..Świadczenia.rodzinne..............................................................................................248
230.Jakiesąformyorazkomuprzysługująświadczeniarodzinne?......................... 248
231.Ktoikiedymaprawoubieganiasięozasiłekrodzinny?................................... 249
232.Ktomaprawodozasiłkurodzinnegoidodatków?.......................................... 250
233.Cotojestdodatekztytułuurodzeniadziecka?................................................ 251
234.Cotojestdodatekztytułuopiekinaddzieckiemwokresiekorzystania
zurlopuwychowawczego?..................................................................................... 251
235.Cotojestdodatekztytułusamotnegowychowywaniadziecka?...................... 252
236.Cotojestdodatekztytułuwychowywaniadzieckawrodziniewielodzietnej?. 252
237.Cotojestdodatekztytułukształceniairehabilitacjidziecka?......................... 253
238.Cotojestdodatekztytułupodjęciaprzezdzieckonaukiwszkole
pozamiejscemzamieszkania?................................................................................. 253
239.Cotojestdodatekztytułurozpoczęciarokuszkolnego?.................................. 254
240.Cotojestjednorazowazapomogaztytułuurodzeniasiędziecka?................... 254
241.Cotojestzasiłekpielęgnacyjny?..................................................................... 255
242.Cotojestświadczeniepielęgnacyjne?............................................................. 255
243.Ktoikiedymaprawoubieganiasięoświadczeniarodzinne?.......................... 256
5..Emerytury.i.renty......................................................................................................258
244.Kiedyprzysługujeświadczenieemerytalno-rentowe?..................................... 258
245.Odczegozależywysokośćświadczeniaemerytalnego?................................... 259
246.Naczympolegaobowiązekzawarciaumowyzotwartymfunduszem
emerytalnym?......................................................................................................... 260
247.Jakiesąkonsekwencjeniezawarciaumowyzotwartymfunduszem
emerytalnym?......................................................................................................... 260
248.Kiedyprzysługujerentaztytułuniezdolnościdopracy?................................. 261
249.Cotojestniezdolnośćdopracy?...................................................................... 262
250.Kiedyprzysługujerenta?................................................................................ 262
251.Jakiesąrodzajerentztytułuniezdolnościdopracy?....................................... 263
252.Wjakisposóbustalasięwysokośćrentyztytułuniezdolnościdopracy?.......... 264
253.Wjakisposóbustalasięniezdolnośćdopracydocelówrentowych?................ 264
254.Cotojestrentarodzinna?............................................................................... 265
255.Wjakisposóbustalasięwysokośćrentyrodzinnej?........................................ 266
256.Cotojestrentasocjalna?................................................................................ 267
257.Wjakisposóbustalasięwysokośćrentysocjalnej?.......................................... 269
258.Kiedydochodzidozawieszeniaprawadoświadczeńemerytalnych
irentowych?........................................................................................................... 269
6..Ubezpieczenie.społeczne.w.Unii.Europejskiej.........................................................270
259.Wjakichkrajachmożnakorzystaćzzasadkoordynacjisystemów
zabezpieczeniaspołecznego?.................................................................................. 270
260.Naczympolegakoordynacjasystemówzabezpieczeniaspołecznego?............ 271
261.WjakimkrajujestubezpieczonaosobadziałającanaterenieUE?.................... 272
Codziennik.prawny
XV
262.Jakieświadczeniapodlegająkoordynacji?....................................................... 274
263.Wjakisposóbustalasięrentęztytułuniezdolnościdopracy?......................... 275
264.Wjakisposóbustalasięświadczeniaemerytalne?........................................... 276
265.Wjakisposóbustalasięświadczeniaztytułuwypadkówprzypracy
ichoróbzawodowych?............................................................................................ 277
266.Wjakisposóbustalasięrentęrodzinną?.......................................................... 277
267.Wjakisposóbustalasięświadczeniaztytułuchorobyimacierzyństwa?.......... 278
268.Wjakisposóbustalasięświadczeniarodzinne?............................................... 279
269.Wjakisposóbustalasięzasiłekpogrzebowy?.................................................. 280
270.Wjakisposóbustalasięświadczeniamedyczne?............................................. 280
271.Jakiesązasadywypłatyświadczeńztytułuubezpieczeniaspołecznego?........ 281
X..ZDROWIE..................................................................................................................283
1..Ubezpieczenie.zdrowotne........................................................................................284
272.Naczympolegaprawodoochronyzdrowia?................................................... 284
273.Cosiędziejewprzypadkunieuiszczaniaskładkinaubezpieczenie
zdrowotne?............................................................................................................. 286
274.Jakwyglądaprawodoopiekizdrowotnejczłonkówrodzinyosoby
ubezpieczonej?....................................................................................................... 286
2..Prawa.pacjenta.i.ich.ochrona...................................................................................287
275.Gdzieszukaćinformacjioprawachpacjenta?................................................. 287
276.Gdziemożekierowaćskargiwprzypadkuograniczenialubnaruszenia
prawpacjenta?....................................................................................................... 288
3..Prawa.kobiet.w.ciąży.i.kobiety.rodzącej.................................................................290
277.Naczympolegaszczególnaochronazdrowiakobietwciąży?.......................... 290
278.Rodzić„poludzku”–podstawoweprawokobietyrodzącej.............................. 291
4..Przeszczepy...............................................................................................................292
279.Jakiesąpodstawowezasadypobieranianarządów?........................................ 293
280.Czypobranieorganówodzmarłegowymagazgody?....................................... 294
XI..Gdy.zawieramy.umowy...........................................................................................295
281.Coregulujeprawocywilne?............................................................................ 296
282.Cowartowiedzieć,zawierającumowy?.......................................................... 297
283.Ktotojestkonsument?.................................................................................... 299
284.Cotosąumowykonsumenckie?...................................................................... 299
285.Cotojestsprzedażkonsumencka?.................................................................. 300
286.Czykonsumentomprzysługujerękojmiazawadyfizyczne
rzeczysprzedanej?................................................................................................. 301
287.Wjakisposóbprawookreślazasadyodpowiedzialnościzaniezgodność
zumowątowarówkonsumpcyjnych?..................................................................... 302
288.Wjakisposóbprawookreślazasadyodpowiedzialnościztytułurękojmi
zawadyfizycznerzeczysprzedanejwprzypadkuumów,które
niesąumowamikonsumenckimi?.......................................................................... 304
289.Czykonsumentowiprzysługujegwarancjanatowarkonsumpcyjny?............... 306
290.Naczympolegaodpowiedzialnośćztytuługwarancjijakościzawady
towarówniekonsumpcyjnych?............................................................................... 307
291.Naczympolegaumowazawieranapozalokalemprzedsiębiorcy?................... 308
292.Naczympolegaumowazawierananaodległośćorazdrogąelektroniczną?..... 308
293.Cotojestkredytkonsumencki?...................................................................... 309
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XVI
294.Gdziemożnasięudaćpopomocwochronieswoichprawkonsumenta?......... 310
295.Cotojestwekselijakieskutkiwiążąsięzjegopodpisaniem?......................... 312
296.Jakiesąskutkiupływuterminuprzedawnieniaroszczenia?............................ 314
297.Cotojestupadłośćkonsumencka?.................................................................. 315
XII..Mieszkanie.............................................................................................................317
1..Mieszkania.i.lokatorzy.............................................................................................318
298.Jakieobowiązkiciążąnawładzachpublicznychwzakresiezaspokajania
potrzebmieszkaniowychobywateli?....................................................................... 318
299.Cotojestodrębnawłasnośćlokalu?............................................................... 319
300.Wjakisposóbpowstajeodrębnawłasnośćlokalu?.......................................... 320
301.Cotojestsamodzielnylokalmieszkalny?........................................................ 320
302.Cotojestwspólnotamieszkaniowa?............................................................... 321
303.Wjakisposóbprawodefiniujenieruchomośćwspólną?................................... 322
304.Jakieprawaiobowiązkiprzysługująwłaścicielowilokalu?.............................. 322
305.Jakiesązasadyzarządunieruchomościąwspólną?.......................................... 323
306.Naczympolegauczestniczeniewkosztachzarządunieruchomością
wspólną?................................................................................................................ 324
307.Wjakisposóbustalasięzaliczkinapokryciekosztówzarządu
nieruchomością?.................................................................................................... 325
308.Jakiemogąbyćkonsekwencjedługotrwałegozaleganiazzapłatą
należnychopłat?..................................................................................................... 325
309.Ktojestuprawnionydozaskarżaniauchwałwłaścicielilokali?........................ 326
310.Jakieśrodkiprawnechroniąprzeduciążliwymsąsiadem?............................... 326
2..Prawo.odrębnej.własności.lokalu.w.spółdzielni.mieszkaniowej............................327
311.Wjakisposóbnabywasięprawoodrębnejwłasnościlokalu
współdzielnimieszkaniowej?................................................................................. 328
312.Jakieprawaiobowiązkiposiadawłaściciellokaluwspółdzielni
mieszkaniowej?...................................................................................................... 328
313.Kiedynastępujeutrataprawaodrębnejwłasnościlokaluwspółdzielni
mieszkaniowej?...................................................................................................... 330
3..Najem........................................................................................................................331
314.Jakiesągłównezasadydotycząceumowynajmu?........................................... 331
315.Wjakisposóbprzepisyprawaodnosząsiędozawarciaumowynajmu?........... 332
316.Jakmożnauregulowaćczastrwaniaumowynajmu?....................................... 332
317.Jakiesąprawaiobowiązkiwynajmującegoinajemcy?.................................... 333
318.Czemusłużykaucjawprzypadkuumowynajmu?.......................................... 334
319.Wjakisposóbprawokształtujeobowiązkinajemcyiwynajmującego
wzakresieremontówinapraw?.............................................................................. 334
320.Czypodnajemwymagazgodywynajmującego?............................................... 336
321.Wjakisposóbprawokształtujekwestięczynszuiopłatzwiązanych
zużytkowanymlokalem?........................................................................................ 336
322.Czytylkonajemcaponosiodpowiedzialnośćzapłacenieczynszu?................... 337
323.Wjakisposóbustalasięwysokośćczynszu?..................................................... 338
324.Wjakisposóbprawoodnosisiędopodwyżekwysokościczynszu?................... 338
325.Jakieuprawnieniaprzysługująlokatorowiwprzypadkupodwyżkiczynszu?... 340
326.Kiedynastępujeustaniestosunkunajmu?........................................................ 340
327.Comożnazrobić,gdywynajmującyniewywiązujesięzeswoichobowiązków? 341
Codziennik.prawny
XVII
4..Rozwód.i.separacja.a.majątkowe.kwestie.mieszkaniowe.......................................341
328.Jakieskutkiprawnewywierarozwódnawspólniezajmowanemieszkanie?... 342
329.Codziejesięporozwodziezewspólnymprawemnajmumieszkania?.............. 344
330.Wjakisposóbwpływarozwódnadotychczasowewspólnespółdzielcze
lokatorskieprawodolokalu.................................................................................... 344
331.Wjakisposóbrozwódwpływanadotychczasowespółdzielczewłasnościowe
prawodolokalu?.................................................................................................... 346
332.Wjakisposóbseparacjawpływanadotychczasowewspólneprawo
domieszkania?....................................................................................................... 346
333.Jakpraworegulujesprawymieszkaniowewzwiązkachnieformalnych?.......... 348
5..Utrata.uprawnień.do.mieszkania.............................................................................350
334.Kiedymożedojśćdoutratyprawadodalszegozajmowaniamieszkania
wprzypadkunajmu?.............................................................................................. 350
335.Ktomożewystąpićorozwiązanieumowynajmuprzezsąd?............................ 352
336.Kiedywygasaumowanajmu?.......................................................................... 353
337.Kiedydochodzidoutratyprawadolokaluwspółdzielnimieszkaniowej?........ 353
338.Cotojestdodatekmieszkaniowyikomuprzysługuje?.................................... 354
339.Wjakisposóbmożnaubiegaćsięoprzyznaniedodatkumieszkaniowego?..... 354
6..Eksmisja....................................................................................................................355
340.Colokatorpowinienwiedziećoeksmisji?........................................................ 355
341.Cooeksmisjipowinienwiedziećeksmitujący?................................................ 358
342.Jakieokolicznościstanowiąpodstawędoeksmisjimałżonka?......................... 360
7..Zameldowanie..........................................................................................................362
343.Cotojestmeldunek?....................................................................................... 362
XIII..Komunikacja,.sport.i.turystyka............................................................................365
344.Jaknabywasięuprawnieniedoprowadzeniaroweru
ipojazdówmechanicznych?.................................................................................... 366
345.Jakieuprawnieniasąwymaganedokierowaniaquadem?............................... 367
346.Wjakisposóbzarejestrowaćiwyrejestrowaćsamochód?................................. 368
347.Komuprzysługująbezpłatneprzejazdykomunikacjąkrajową?....................... 369
348.Komuprzysługująbezpłatneprzejazdykomunikacjąmiejską?........................ 370
349.Komuprzysługująulgiwprzejazdachkomunikacjąkrajową?.......................... 371
350.Komuprzysługująulgiwprzejazdachkomunikacjąmiejską?......................... 374
351.Wjakimceluijakzakładasięklubsportowy,wtymuczniowski
klubsportowy?....................................................................................................... 375
352.Jakiedokumentynależyposiadać,idącnaimprezęmasową?......................... 376
353.Jakieuprawnieniawtrakcietrwaniaimprezymasowej(imprezysportowej)
posiadająsłużbyporządkoweiinformacyjne?......................................................... 376
354.Jakiesąobowiązkiuczestnikaimprezymasowej(imprezysportowej)?........... 377
355.Kiedyosobaniepełnosprawnamożeuzyskaćstypendiumsportowe?............... 378
356.Czyalpinistamaobowiązeksięubezpieczyć?.................................................. 379
357.Jakiewymoginależyspełnić,abyuprawiaćalpinizmjaskiniowy?................... 380
358.Jakiekwalifikacjesąwymaganedouprawianiapłetwonurkowania?............... 381
359.Jakiedziałanianależypodjąćwprzypadkuutratydokumentutożsamości
podczaswyjazduzagranicę?.................................................................................. 382
360.Jakieprawaprzysługująobywatelowipolskiemuwprzypadkuzatrzymania
lubtymczasowegoaresztowaniazagranicą?.......................................................... 384
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XVIII
361.Czywyjeżdżajączagranicęobywatelpolskipowiniensięubezpieczyć?......... 385
362.Dodatkoweubezpieczenia,którewartorozważyćprzywyjazdachzagranicę:. 385
363.Jakiedziałaniapodejmowanesąprzezpolskąplacówkędyplomatyczno-
konsularnąwprzypadkuśmiercilubchorobyobywatelapolskiegozagranicą?...... 386
364.Jakieuprawnieniamakonsumentwsytuacjiupadkubiurapodróży?.............. 387
365.Jakieuprawnieniamakonsumentwprzypadkuodwołania/opóźnienia
odlotusamolotu?.................................................................................................... 388
366.Jakieuprawnieniamakonsumentwprzypadkuzgubienia/zniszczenia
bagażuwtransporcielotniczym?............................................................................ 390
XIV..Działalność.gospodarcza......................................................................................393
367.Wjakichformachmożnaprowadzićdziałalnośćgospodarczą?........................ 394
368.Jakrejestrujesięprowadzeniedziałalnościgospodarczej
przezosobyfizyczne?............................................................................................. 394
369.CotojestREGON?.......................................................................................... 395
370.Jakieobowiązkiwiążąsięzprowadzeniemdziałalnościgospodarczej?........... 395
371.Czymcharakteryzująsięspółkiprawahandlowego?....................................... 396
XV..Odpowiedzialność.cywilna....................................................................................399
372.Naczympolegaodpowiedzialnośćdeliktowa?................................................ 400
373.Czemusłużyubezpieczenieododpowiedzialnościcywilnej?.......................... 401
374.Naczympolegaubezpieczenieododpowiedzialnościcywilnejposiadaczy
pojazdówmechanicznych?..................................................................................... 401
375.Wjakisposóbprzepisyprawneregulująobowiązkiwłaścicielipsów?.............. 403
376.Jakpraworegulujezasadyponoszeniaodpowiedzialnościprzezorgany
władzypublicznej?................................................................................................. 404
XVI..Odpowiedzialność.karna.i.dyscyplinarna............................................................407
1..Uwagi.ogólne............................................................................................................408
377.Cotojestprzestępstwo?.................................................................................. 408
378.Odjakiegowiekuponosisięodpowiedzialnośćkarną?.................................... 409
379.Jakiekaryiśrodkikarnemożeorzecsąd?...................................................... 410
380.Naczympolegakaragrzywny?....................................................................... 411
381.Naczympolegakaraograniczeniawolności?.................................................. 411
382.Naczympolegakarapozbawieniawolności?................................................... 412
383.Naczympolegapozbawienieprawpublicznych?............................................. 412
384.Wjakiejsytuacjisądmożeorzeczakazzajmowaniastanowiska,wykonywania
zawodulubprowadzeniaokreślonejdziałalności?.................................................. 412
385.Naczympolegazakazprowadzeniadziałalnościzwiązanejzwychowaniem,
leczeniem,edukacjąmałoletnichlubopiekąnadnimi?........................................... 413
386.Wjakiejsytuacjisądmożeorzecobowiązekpowstrzymaniasięodprzebywania
wokreślonychśrodowiskachlubmiejscach,zakazkontaktowaniasięzokreślonymi
osobami,zakazopuszczaniamiejscapobytubezzgodysądu?................................. 413
387.Wjakiejsytuacjisądmożeorzeczakazprowadzeniapojazdów?...................... 414
388.Wjakiejsytuacjisądorzekaprzepadekprzedmiotów?..................................... 414
389.Wjakiejsytuacjisądmożeorzecoobowiązkunaprawieniaszkody?................ 415
390.Cotojestnawiązka?........................................................................................ 415
391.Wjakiejsytuacjisądmożeorzecświadczeniepieniężne?................................ 416
392.Wjakiejsytuacjisądmożeorzecopodaniuwyrokudopublicznejwiadomości? 416
393.Naczympolegawarunkoweumorzeniepostępowaniakarnego?..................... 417
Codziennik.prawny
XIX
394.Naczympolegawarunkowezawieszeniewykonaniakary?............................. 417
395.Jakieokolicznościmusiuwzględnićsądorzekająckarę?.................................. 418
396.Wjakiejsytuacjisądmożezastosowaćnadzwyczajnezłagodzeniekary?......... 419
397.Czyoskarżonymożemiećwpływnawysokośćkary?....................................... 420
398.Naczympolegaugodazprokuratoremwkwestiiwymiarukary?.................... 420
399.Naczympolegadobrowolnepoddaniesiękarzenarozprawie?....................... 421
400.Wjakiejsytuacjinastępujewyłączenieodpowiedzialnościkarnej?.................. 421
401.Cotojestobronakonieczna?........................................................................... 422
402.Cotojeststanwyższejkonieczności?.............................................................. 422
403.Czyosobaniepoczytalnalubosobamającaograniczonąpoczytalnośćmoże
popełnićprzestępstwo?........................................................................................... 423
404.CzywPolscemożnabyćsądzonymzaprzestępstwopopełnionezagranicą?... 423
2..Omówienie.wybranych.przestępstw.uregulowanych.w.Kodeksie.karnym.............425
405.Jakkodeksopisujeprzestępstwospowodowaniawypadkudrogowego?.......... 425
406.Jakkodeksopisujeprzestępstwoprowadzeniapojazduwstanienietrzeźwości?426
407.Jakkodeksopisujeprzestępstwozabójstwa?................................................... 426
408.Jakkodeksopisujeprzestępstwouszkodzeniaciała?....................................... 427
409.Jakkodeksopisujeprzestępstwonieudzieleniapomocy.................................. 427
410.Jakkodeksopisujeprzestępstwoudziałuwbójcelubpobiciu?........................ 428
411.Jakkodeksopisujeprzestępstwokradzieży?.................................................... 428
412.Jakkodeksopisujeprzestępstwokradzieżyzwłamaniem?.............................. 428
413.Jakkodeksopisujeprzestępstworozboju?....................................................... 429
414.Jakkodeksopisujeprzestępstwofałszerstwadokumentów?............................ 429
415.Jakkodeksopisujeprzestępstwoużywanianielegalnegooprogramowania
komputerowego?.................................................................................................... 430
416.Jakkodeksopisujeprzestępstwo groźbykaralnej?........................................... 430
417.Jakkodeksopisujeprzestępstwo zgwałcenia?................................................. 431
418.Jakkodeksopisujeprzestępstwo prezentowaniatreścipornograficznych?....... 431
3..Pokrzywdzony..........................................................................................................432
419.Ktotojestpokrzywdzony?............................................................................... 432
420.Jakieprawaprzysługująpokrzywdzonemuwpostępowaniu
przygotowawczym?................................................................................................ 432
421.Jakieprawaprzysługująpokrzywdzonemuwpostępowaniusądowym?.......... 434
422.Jakiesąpozasądoweprocedury,zktórychmożeskorzystaćpokrzywdzony?... 435
423.Czypokrzywdzonyprzestępstwemmożeotrzymaćwsparciefinansowe
odinnychpodmiotówniżsprawcaprzestępstwa?.................................................... 438
4..Świadek....................................................................................................................440
424.Ktotojestświadek?......................................................................................... 440
425.Jakiesąobowiązkiiprawaświadka?.............................................................. 441
5..Oskarżony.................................................................................................................442
426.Ktotojestoskarżony?..................................................................................... 442
427.Jakiesąpodstawowegwarancjeprocesoweoskarżonego?............................... 442
428.Jakieinneprawaprzysługująoskarżonemu?................................................... 443
429.Jakiesąobowiązkioskarżonego?.................................................................... 444
430.Ktoiwjakichokolicznościachmożedokonaćzatrzymania?............................ 445
431.Naczympolegatymczasowearesztowanie?.................................................... 445
432.Naczympolegamożliwośćporęczeniamajątkowegolubosobistego?.............. 446
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XX
433.NaczympolegadozórPolicji?......................................................................... 447
434.Kiedysądmożeorzecozakazieopuszczaniakraju,połączonym
zzatrzymaniempaszportu?.................................................................................... 447
435.Jakiesąinneśrodkizapobiegawcze?............................................................... 447
436.Jakiesąprawazatrzymanegoitymczasowoaresztowanego?........................... 448
6..Wykroczenia............................................................................................................449
437.Cotojestwykroczenie?................................................................................... 449
438.Naczympolegapostępowaniemandatowe?.................................................... 450
439.Jakkodeksopisujewykroczeniezakłócaniaspokojuiporządkupublicznego?. 450
440.Jakkodeksopisujewykroczeniekąpieliwmiejscuzabronionym?.................... 451
441.Jakkodeksopisujewykroczenieumieszczaniaogłoszeńwmiejscu
publicznymdotegonieprzeznaczonym?................................................................. 451
442.Jakkodeksopisujewykroczeniepodaniafałszywychdanychosobowych?....... 451
443.Jakkodeksopisujewykroczenieumyślnegouszkodzeniaogłoszenia,afiszu
lubplakatu?............................................................................................................ 452
444.Jakkodeksopisujewykroczeniezagrożeniawruchulądowym?...................... 452
445.Jakkodeksopisujewykroczenieprowadzeniapojazdupospożyciualkoholu
lubśrodkaodurzającego?....................................................................................... 453
446.Jakkodeksopisujewykroczenieprowadzeniapojazdubezdokumentów?....... 453
447.Wjakiejsytuacjikradzieżlubprzywłaszczenieprawokwalifikuje
jakowykroczenie?.................................................................................................. 454
448.Jakkodeksopisujewykroczeniepublicznegonieprzyzwoitegozachowania?.. 454
XVII..Testamenty.i dziedziczenie.................................................................................455
449.Cotojestotwarciespadku?............................................................................ 456
450.Cotojesttestament?....................................................................................... 456
451.Wjakisposóbmożnawłasnoręczniesporządzićtestament?............................ 457
452.Czytestamentmożnasporządzićunotariusza?............................................... 458
453.Cotojesttestamentallograficzny?.................................................................. 458
454.Wjakichokolicznościachmożnasporządzićtestamentszczególny?................. 459
455.Jakiepostanowieniamożnazawrzećwtestamencie?...................................... 460
456.Wedługjakichzasadustalasięporządekdziedziczenia,gdy
niematestamentu?................................................................................................. 461
457.Cotojestzachowek?....................................................................................... 463
458.Czymożnanieprzyjąćspadku?Wjakisposóbmożnauniknąćdługów
spadkowych?......................................................................................................... 464
459.Jakajestróżnicamiędzyzrzeczeniemsiędziedziczeniaaodrzuceniem
spadku?.................................................................................................................. 465
460.Czyododziedziczonegospadkunależyzapłacićpodatek?............................... 466
RZECZNIK.PRAW.OBYWATELSKICH............................................................................467
ORzecznikuPrawObywatelskich........................................................................... 469
Urządombudsmana................................................................................................ 469
PoczątkiurzęduRzecznikawPolsce....................................................................... 470
StatusRzecznika..................................................................................................... 471
DziałalnośćRzecznikanawniosekuprawnionegopodmiotu................................... 472
DziałalnośćRzecznikazwłasnejinicjatywy............................................................ 473
DziałalnośćRzecznikawujęciustatystycznym........................................................ 474
Danekontaktowe.................................................................................................... 475
Codziennik.prawny
XXI
PYTANIA.SZCZEGÓŁOWE.............................................................................................477
1.Otrzymujęmateriałyreklamowe,odwydawnictwaX.Przesyłkisąimienne,
zprawidłowymwskazaniemmojegoadresuzamieszkania.Nieudostępniałem
nadawcymoichdanych(jakjepozyskano?)inieżyczęsobiedalszej
korespondencji.Co,zdaniemRzecznika,powinienemzrobić?....................................479
2.Zczegowynikaobowiązeknoszeniatzw.mundurkówprzezuczniów?.......................480
3.Mójniepełnosprawnysynuczęszczadoszkołypodstawowej.
Decyzjądyrektoraszkołyniezostałdopuszczonydolekcjiwychowaniafizycznego,
mimożelekarzspecjalistawyraźnienatozezwolił.Czydyrekcjaszkołymoże
zakazaćmojemusynowiuczęszczanianalekcjewychowaniafizycznego?..................480
4.Czynauczycielmożezarekwirowaćtelefonkomórkowyucznia?.................................481
5.Jestemosobąniepełnosprawną–poruszamsięzapomocąwózkainwalidzkiego.
Lokalkomisjiwyborczejwmoimokręguniejestdostosowanydopotrzebosób
niepełnosprawnych.Czypodczasgłosowaniaczłonkowiekomisjimają
obowiązekudzielićmistosownejpomocy?..................................................................481
6.Jakieinformacjesąinformacjamipublicznymi?..........................................................482
7.Dlaczegosądżądaodemniepodawaniaadresupozwanejfirmy,skorogo
nieznaminawetniewiem,gdziegoszukać?..............................................................484
8.CzyRzecznikPrawObywatelskichposiadaśrodkiprawnepozwalające
naprzyspieszeniedługotrwałegopostępowaniasądowego?Jakiedziałania
możepodjąćstrona,jeślisprawasądowaprowadzonajestprzewlekle?.......................485
9.Czyodwyrokunakazującegoeksmisjęzlokaluprzysługujeskargakasacyjna?...........486
10.CzyRzecznikPrawObywatelskichmożewnosićkasacjeodorzeczeń
wydawanychwtokupostępowaniakarnegowykonawczego?...................................486
11.Czyodprawomocnegopostanowieniasąduoodmowieuchyleniamandatu
karnegoprzysługujekasacja?...................................................................................487
12.Czypodstawąsporządzaniakasacjiwsprawachkarnychmogąbyćbłędy
wustaleniachfaktycznychpoczynioneprzezsąd?....................................................487
13.Zostałemukaranyprzezsądprawomocnymwyrokiemnawniosek
StrażyMiejskiejzaprzekroczenieprędkości.Czymożnazaskarżyćtenwyrok?.........487
14.Dlaczegonowy,6-miesięcznytermindozgłoszeniaurzędowiskarbowemu
nabyciaspadkulubdarowiznyniemożebyćnawniosekpodatnika
przywróconybądźwydłużony?.................................................................................488
15.Dlaczegopodatekodnieruchomościniejestuzależnionyodwieku,
stanuzdrowiaczysytuacjimaterialnejpodatnika?....................................................488
16.Pracowałam2latanapodstawieumowyopracęnaczasokreślony.
Porozwiązaniutejumowypracodawcazaproponowałmiświadczenie
tejsamejpracynaumowęzlecenia.Mamobawy,czytapropozycjajestdlamnie
korzystna.Czymwistocieumowazleceniaróżnisięodumowyopracę
wzakresieprawiobowiązkówpracowniczych?........................................................489
17.Wczasiezatrudnieniauzyskałamorzeczenieoumiarkowanymstopniu
niepełnosprawności.Czywzwiązkuztympracodawcapowinienzmienić
miumowęopracę?Czyjakoosobieniepełnosprawnejprzysługująmijakieś
dodatkoweświadczeniapracowniczeiulgiwzatrudnieniu?.....................................490
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XXII
18.Jakmogęodzyskaćzasądzoneprawomocnymwyrokiemsądowymwynagrodzenie
zapracę,skorokomornikumorzyłwtejsprawiepostępowanieegzekucyjne
zpowodujegobezskuteczności?...............................................................................491
19.Wpracypodczasprzenoszeniapaczekztowaremdoznałamurazukręgosłupa.
Czyzdarzenietomożebyćuznanezawypadekprzypracy?Jakajestprocedura
przyustalaniuwypadku?..........................................................................................492
20.DecyzjąKierownikaUrzędudoSprawKombatantówiOsóbRepresjonowanych
zostałempozbawionyuprawnieńkombatanckichztytułusłużbywORMOw1947r.
Co,zdaniemRzecznika,powinienemzrobićwsprawieprzywróceniauprawnień
kombatanckich?.......................................................................................................493
21.Posiadamzadłużeniewfunduszualimentacyjnym.Czymogęubiegaćsię
oumorzenietegozadłużenia?..................................................................................494
22.Chciałbymporuszyćproblemzróżnicowaniawysokościemeryturirentwzależności
oddatyichprzyznania.Pobieramemeryturęodkilkulat.Mójkolegaprzeszedł
obecnienaemeryturę.Matakisamstażpracyorazwskaźnikwysokości
podstawywymiarujakja,leczświadczeniezdecydowaniewyższe.CzyRzecznik
zakwestionujeprzepisy,którepozwalająnatakiezróżnicowanie
wysokościemerytur?................................................................................................495
23.Lekarzorzecznik,anastępniekomisjalekarskauznały,żejestemzdolnydopracy,
cospowodowałoodmowęprzyznaniaprzezorganrentowyprawadorentyztytułu
niezdolnościdopracy.Co,zdaniemRzecznika,powinienemzrobić?.........................496
24.Posiadamorzeczenieolekkimstopniuniepełnosprawności.Pomimotegoorgan
rentowyodmówiłmiprzyznaniaprawadorentyztytułuniezdolnościdopracy,
gdyżlekarzorzecznikuznał,zejestemzdolnadopracy.
CozdaniemRzecznikapowinienemzrobić?..............................................................496
25.Mam64lata,od3latjestemnaemeryturzeiodtegoczasunieosiągaminnych
dochodów.Chciałamprzeliczyćwysokośćemeryturyzzastosowaniemnowej
kwotybazowejodzarobkówz20latkalendarzowych.Organrentowyodmówił
zastosowanianowejkwotybazopoprzyznaniuemerytury.
CozdaniemRzecznikanależyzrobić?.......................................................................497
26.Osiągnąłemwiekemerytalnyichciałbymprzejśćnaemeryturę.Mam36latpracy,
jednaknajkorzystniejszezarobkiosiągałemwlatach1973–1983.Gdyskładałem
wniosekoemeryturędoZakładuUbezpieczeńSpołecznych,okazałosię,żemuszę
przedstawićzaświZakładpracy,wktórymbyłemzatrudnionywlatach70.i80.
jużdawnonieistnieje.GdziezdaniemRzecznikamogęuzyskaćstosowne
zaświadczenia?.........................................................................................................499
27.Dlaczegogwarantodmówiłmizwrotugotówki,jaktegożądałemwreklamacji,
aproponujetylkonaprawętowaru?..........................................................................500
28.Dlaczegosprzedawcaodmówiłuznaniamojejreklamacjiiniechcedokonać
wymianytowarunanowy,jeślidouszkodzeniatowarudoszłowokresiegwarancji,
aletoniejauszkodzeniespowodowałem?................................................................501
29.Dlaczegodlatowaru,którykupiłem,okresgwarancji,podanywkarcie
gwarancyjnej,wynositylkorok,jeśliwedługprzepisówunijnychokresgwarancji
musiwynosićconajmniej2lata?..............................................................................501
30.Dlaczegobankdomagasięspłatykredytu,jakizaciągnąłmójmąż,któryzmarł,
zanimgospłacił?......................................................................................................502
Codziennik.prawny
XXIII
31.Dlaczegozatowarkupionywsklepienaratymambankowipłacićznacznie
więcejniżjakbymwpłaciłwsklepiecenętegotowarugotówką?...............................503
32.Dlaczegobanknadaldomagasięodemniezapłaty,twierdząc,żeniezapłaciłem
należności,chociażjamamdokumenty,żezapłaciłemmupocztą?...........................503
33.CzyRzecznikmożeinterweniowaćwgminiewsprawieprzyznaniamieszkania?......504
34.Czyzarządcabudynkumożeodciąćdostawęwodywprzypadkuzaległości
wopłatachzamieszkanie?.......................................................................................505
35.Czyzgodnezprawemjestpobieranieprzezprzedsiębiorstwaciepłownicze
opłatzaciepło(tzn.zamówionąmoccieplnąiusługiprzesyłowe)
wmiesiącachletnich,wktórychdostawaciepłaniewystępuje?................................506
36.Mamwmieszkaniuwodomierze.Czyzarządcabudynkumożeobciążyć
mnieobowiązkiemzapłatyzadostawęwodywilościprzekraczającej
wskazaniamoichwodomierzy?................................................................................507
37.Czyiewentualnienajakichzasadachspółdzielniamieszkaniowamoże
żądaćudostępnienialokaluwceluprzeprowadzeniapracremontowych
wbudynkulubwlokalu?..........................................................................................507
38.Cozrobić,gdyspółdzielniamieszkaniowanierealizujewniosku
oprzeniesienienaczłonkawłasnościmieszkania?....................................................509
39.Sądwwyrokuorzekłosolidarnymobowiązkuosóbzamieszkujących
wlokaluspłatyzadłużeniawobecwynajmującego.Czywynajmujący
możeżądaćspłatycałościzadłużeniatylkoodjednegoznajemców?........................509
40.Czywnukmożewstąpićwstosuneknajmupobabci?................................................510
41.Jestemodwielulatnajemcąmieszkaniakomunalnego,którechciałbymwykupić,
leczgminaodmawia.Czy,zdaniemRzecznika,sąjakieśśrodkiprawne,
zktórychmożnawtakiejsytuacjiskorzystać,żebystaćsięwłaścicielem
wynajmowanegomieszkania?...................................................................................510
42.Jakiedziałaniamożepodjąćwłaściciellokaluwsytuacji,gdygminazwlekaze
wskazaniemlokalusocjalnegoosobomuprawnionymdoniegozmocywyroku
eksmisyjnego,awłaścicielmaograniczoneprawodoswobodnegokorzystania
zlokalu?..................................................................................................................511
43.Wwyrokuorzekającymmojąeksmisjęsądprzyznałmiprawodolokalusocjalnego.
Lokalsocjalnywskazanyprzezgminęnieodpowiadami.Corobić?
CzyRzecznikmożewstrzymaćeksmisję?..................................................................512
44.Czy,zdaniemRzecznika,możnazostaćwyrzuconym„nabruk”?...............................512
45.Dlaczegomuszętakdługoczekaćnawyznaczenieterminuegzaminu
naprawojazdy?........................................................................................................513
46.Czyurządadministracjipostąpiłwłaściwie,odmawiającmirejestracjipojazdu
zuwaginabrakstałegomiejscazameldowania?.......................................................513
47.Czyjestjakiśszczególnytrybdochodzeniaroszczeńodszkodowawczych
wzwiązkuzeszkodąspowodowanąruchemzakładugórniczego?............................514
48.JakiesąuprawnieniaRzecznika,jeślizainteresowanyuważa,żewwyniku
umorzeniasprawylubodmowywszczęciapostępowaniaprzygotowawczego
przezprokuratoradoszłodonaruszeniajegoprawlubwolności?.............................515
Codziennik.prawny
Spis treści
Spis treści
XXIV
49.Jakieśrodkiprawneprzysługująwprzypadkupopełnieniaprzestępstwa
lubprzekroczeniauprawnieńlubniedopełnieniaobowiązków
przezfunkcjonariuszyPolicji?...................................................................................515
50.Jakiejpomocyfinansowejmożeoczekiwaćskazanywchwilizwolnienia
zzakładukarnego?...................................................................................................516
51.Czyskazanymożedomagaćsięzatrudnienia,gdyjegorodzinajest
wtrudnejsytuacjimaterialnej?Czyskazanymaprawodopracy?.............................516
52.Czyskazanymożebyćzmuszanydopodjęciapracyiczymożna
goukaraćdyscyplinarniezaodmowęjejwykonywania?...........................................517
53.Czyosobaprzychodzącadozakładukarnegonawidzeniezeskazanym
musipoddaćsiękontroliosobistej?...........................................................................518
54.CzyRzecznikPrawObywatelskichmożepomócskazanemuwprzetransportowaniu
godozakładukarnegopołożonegobliżejjegomiejscazamieszkania?......................518
55.Czywcelimogąprzebywaćrazemosobypaląceiniepalące?....................................519
56.Czyskazanymożezapoznaćsięzesporządzonąnajegotematopinią
orazinnymidokumentamizgromadzonymiwjegoaktachosobowych?....................519
57.Jakuregulowanesąwarunkiprowadzeniakorespondencjiprywatnej
przezosobytymczasowoaresztowaneorazudzielaniaimwidzeń?
CzyRzecznikPrawObywatelskichmożeinterweniować,jeżelitymczasowo
aresztowanemuodmawiasięudzieleniazgodynawidzeniezosobąnajbliższą?........520
58.Jakiesązasadyudzielaniaświadczeńzdrowotnychosobompozbawionymwolności?.....521
59.CzyRzecznikPrawObywatelskichmożepodejmowaćdziałaniawtrakcie
postępowaniaprzygotowawczego,wceluwzruszeniapostanowienia
ozastosowaniutymczasowegoaresztu?....................................................................522
60.CzyRzecznikmożewindywidualnejsprawieosoby,uważającej,
żejejprawazostałynaruszone,wystąpićdoTrybunałuKonstytucyjnego
zeskargąkonstytucyjną?..........................................................................................522
61.DlaczegoRzecznikPrawObywatelskichzamiastzałatwićmojąsprawęodsyłamnie
zniądosądu,chociażnapisałem,żeniemamśrodkówfinansowychnaopłacenie
naadwokata?...........................................................................................................523
SŁOWNICZEK.TERMINÓW.PRAWNICZYCH.................................................................525
INDEKS.RZECZOWY.....................................................................................................537
Codziennik.prawny