Bakteryjne czynniki etiologiczne zakażeń i zaburzeń pokarmowych u ludzi.
Do charakterystycznych czynników etiologicznych u ludzi należą:
- bakterie Gram-ujemne z rodzaju: Salmonella, Shigella, Yersinia, Escherichia, Campylobacter,
Vibrio
- bakterie Gram-dodatnie z rodzaju Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Clostridium difficile,
Clostridium boutulinum.
Rodzaj Salmonella.
- W oparciu o badanie sekwencji genu kodującego 16S rRNA podzielono na 2 grupy: Salmonella
enterica i Salmonella bongori. Salmonella enterica obejmuje 6 podgatunków: jeden z nich to
Salmonella enterica subspecies enterica który podzielono na 2500 serowarów (serotypów).
- Salmonella typhi należy do rzadko izolowanych odmian serologicznych. Wywołuje dur
brzuszny. Do zakażeń dochodzi drogą feralno-oralną. Dawka inwazyjna to 10
6
–10
8
komórek.-
inne odmiany serologiczne Salmonella enterica subspecies enterica to: Salmonella enteritidis,
Salmonella typhimurium, Salmonella hader, Salmonella infentis, Salmonella virchof, które
wywołują salmonellozy tj. zapalenie jelita cienkiego i grubego, tzw. toksykoinfekcje-
inwazyjne zatrucia pokarmowe. Rezerwuarem są zwierzęta hodowlane, dzikie, dla których
pałeczki te są pierwotnym patogenem. Objawy zakażenia to gorączka, dreszcze, bolesne
skurcze jelit, śluzowa, krwawa biegunka.
Czynniki chorobotwórczości pałeczek z rodzaju Salmonella.
1.
endotoksyna (antygen O) w ścianie komórkowej Salmonella zawiera LPS z polisacharydem
o właściwościach antygenowych. LPS zwiększa odporność komórek na fagocytozę,
przeciwdziała działaniu dopełniacza, wywiera destrukcyjny wpływ na komórki żywiciela.
LPS uczestniczy w kolonizacji błony śluzowej jelita. LPS chemicznie i biologicznie
odpowiada endotoksynie: jest immunogenny. Składa się z 23 regionów: oligocukru
rdzeniowego, lipidu A, wielocukru o swoistości antygenowej O, będącego antygenem
somatycznym.
2.
białka inwazyjne (inwazyny) warunkujące przyleganie i penetrację do komórek
nabłonkowych jelita
3.
czynniki od których zależy odporność na fagocytozę: katalaza, dysmutaza nadtlenkowa
neutralizują aktywne rodniki tlenowe,
4.
toksyny wywołujące procesy destrukcyjne i zaburzenia funkcjonowania w tkankach.
Salmonella wytwarza wiele enterotoksyn i cytotoksyn wśród których pewne są podobne do
toksyn wytwarzanych przez E. coli i Vibrio cholerae.
Ściana bakterii Gram-dodatnich składa się z 1-3 warstw peptydoglikanu oraz błony zewnętrznej
(fosfolipidy, białka i lipopolisacharyd- LPS)
Epidemiologia:
- pałeczki Salmonella znajdują się w ściekach, w wodzie słodkiej i morskiej,
- w glebie może żyć nawet do 3 lat.
- w mięsie, przetworach mięsnych (3 miesiące), w zamrożonym mięsie (nawet 1 rok)
- w mleku, jajach, farszach występuje, ale nie może się namnażać.
- ginie w temperaturze powyżej 60
O
C
- należą do pierwotnych patogenów ssaków i ptaków.
- dominującym czynnikiem w Polsce jest S. enteritidis (ok. 90% zakażeń)
- dur brzuszny (S. typhi)- droga feralno-oralna (zakażona żywność, woda)
- Serotypy mają preferencje jeżeli chodzi o żywiciela:
* S. typhi- tylko u ludzi
* S. paratyphi- u ludzi i pojedynczych zwierząt
