Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

Nikt na świecie nie pragnie ani strachu, ani cierpienia i ubóstwa,  ale wszystkie te problemy

wciąż istnieją niezależnie od tego, jak silne  są ludzkie starania aby je przezwyciężyć. Wydaje

się, że problemy jakie  mamy w dzisiejszym świecie są nawet większe niż te z jakimi borykali

się  ludzie dawniej. Teraz istnieje o wiele większa presja, większe jest  prawdopodobieństwo

zaistnienia różnych psychicznych uzależnień i tak  dalej. Ludzie mają więcej problemów w

umysłach. Na przykład zbyt wielka  ilość reklam tworzy warunki, które pomagają powstawać

przywiązaniom  kiedy tylko pojawiają się jakieś nowe rzeczy, pragniemy je posiadać.

 Każdy pragnie komfortu i wolności od cierpienia, jest jednak inaczej.  Powodem, dla którego

wciąż cierpimy i nie potrafimy rozwiązać swych  kłopotów jest to, że przyczyny cierpienia nie są

zawarte w rzeczach  zewnętrznych istnieją w naszym umyśle. Prawdziwe cierpienie

spowodowane  ubóstwem nie ma nic wspólnego z rzeczami materialnymi takimi jak  pieniądze.

Cierpienie jest w twoim umyśle. Na przykład, niektórzy  posiadają dużo pieniędzy, lecz wciąż są

nieszczęśliwi i niezaspokojeni,  myślą tylko o tym, że wciąż potrzebują więcej i więcej. Bogata

osoba  może nie odczuwać cierpienia związanego z ubóstwem, jednak wciąż może  cierpieć

wewnętrznie. 

 ĆWICZENIE UMYSŁU I TRZY TRUCIZNY

 Uświadomienie sobie, że ubóstwo pojawia się wewnątrz, daje nam możliwość  posługiwania

się wieloma metodami pracy z umysłem. Dzięki nim można  uwolnić się od problemów i żyć

lepiej zarówno na płaszczyźnie zawodowej  jak i prywatnej. Żeby to osiągnąć musisz pracować

z umysłem. Aby  zrozumieć czym jest prawdziwy problem i nauczyć się sposobu wyzwolenia 

się od niego, należy po pierwsze znać tło tego problemu i jego rzeczy-  wistą przyczynę. Kiedy

już znana jest przyczyna, wówczas można poznać  lekarstwo na dany problem, tak jak lekarz,

który musi najpierw rozpoznać  na jaką chorobę cierpi pacjent, zanim zdecyduje się jakiego

lekarstwa  użyć.

 W dzisiejszym świecie istnieje wiele problemów, które są wynikiem  "trzech trucizn". Trucizny

niewiedzy i niezrozumienia, gniewu oraz  pożądania. Nazywa się je "truciznami", ponieważ

wszystkie problemy biorą  z nich swój początek. Gniew jest przyczyną wielu problemów w

codziennym  życiu stwarza on poczucie dyskomfortu, sprawia, że stajemy się mało  wydajni w

pracy i jest przyczyną braku wytrwałości w praktykowaniu  Dharmy.

 Trening umysłu może pomóc w radzeniu sobie z gniewem i uwolnić od  problemów, których

przyczyną jest gniew. Gniew powstaje ze zbytniego  dążenia do własnych korzyści i

przywiązania do siebie. Kiedy jesteś zbyt  mocno przywiązany do siebie samego, wówczas

ignorujesz i nie szanujesz  uczuć innych. Gdy zbyt usilnie dążysz do osiągnięcia korzyści dla 

siebie, inne osoby często reagują negatywnie, co powoduje cierpienie,  dyskomfort i gniew. Zbyt

dużo przywiązania do samego siebie i braku  szacunku względem uczuć innych ludzi jest

przyczyną niazadowolenia, a  kiedy ktoś jest niezadowolony z tego co ma, wówczas staje się 

nieszczęśliwy. Z powodu zbyt silnego przywiązania i samozadowolenia,  kiedy pragniesz

czegoś, w nieunikniony sposób ranisz innych ludzi żeby  osiągnąć cel. Zwłaszcza jeśli

pragniesz tego tak mocno, że nie  przejmujesz się, gdy inni cierpią z twojego powodu. Także

 1 / 7

Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

wtedy, gdy  jesteś niecierpliwy, kiedy czegoś pragniesz i próbując to osiągnąć,  stwarzasz

cierpienie i frustrację. W wielu wypadkach, osiągnięcie  rezultatów wymaga pewnego czasu.

Jeżeli jesteś niecierpliwy i nie  potrafisz czekać, wówczas nie osiągasz tego do czego dążysz i

to także  jest przyczyną cierpienia i frustracji. Są to przykłady na to, jak  rozwija się gniew.

 OPANOWYWANIE PRZYCZYN GNIEWU

 Możemy wyróżnić dwie główne przyczyny cierpienia przywiązanie do samego  siebie i

frustracje pochodzące z pożądania. Także gniew ma dwie  podstawowe przyczyny. Pierwszą

przyczyną gniewu jest ego, czyli silne  przywiązanie do siebie. Tam gdzie jest "ja", jest także

"moje", "moje  rzeczy", "moja rodzina", cały świat jest ze mną związany. Nawet wróg  jest

"moim" wrogiem. Za sprawą takiego myślenia cały świat zaczyna się  ode "mnie", od "ja". Gdy

nie odczuwasz silnego przywiązania do siebie  jako "ja", wtedy nie masz zbyt wielu problemów

z innymi ludźmi. Jeżeli  nie posiadasz tej silnej tendencji, wówczas wszystkie twoje problemy i 

całe cierpienie staje się podobne do iluzji, a wiedząc, że własne  problemy i cierpienie są po

prostu iluzją, nie cierpisz tak bardzo. 

 Drugą przyczyną gniewu jest frustracja, wszelkiego rodzaju frustracje  wynikające z pożądania.

Kiedy jesteś zniesławiany, czujesz, że jest ci  przykro, odczuwasz frustrację. Kiedy twoja praca

jest mało efektywna,  także wtedy stajesz się sfrustrowany. Są to wczesne stadia gniewu i jest 

to najlepszy czas aby pracować nad własnym umysłem. Jeśli gniew już się  zamanifestował,

wówczas zastosowanie ćwiczeń z umysłem staje się  trudne. Głównym problemem jest to, że

nie potrafisz opanować gniewu, a  wówczas nie masz chęci na trening umysłu, lecz tylko na

pokazywanie  złości. Gdybyś wtedy zechciał posłużyć się treningiem umysłu, z  pewnością

byłbyś w stanie ujarzmić gniew, ponieważ tak naprawdę gniew  nie istnieje. Problem leży w tym,

że chcesz pozwolić by gniew się  przejawił. Dlatego najlepszym czasem na pracę z umysłem

jest chwila,  kiedy frustracja dopiero się zaczęła, a gniew nie pojawił się jeszcze na  zewnątrz.

Jeśli pierwsze przyczyny są unieszkodliwione, bądź jeśli  zniszczyłeś pierwszą przyczynę Đ

ego, wtedy nie rozwiną się żadne inne  problemy. 

 Taki rezultat osiąga się pracując przez długi czas, jednak od zaraz  możesz zacząć uczyć się,

jak pracować z drugą przyczyną gniewu  frustracjami. Jak opanować pierwszą przyczynę

gniewu, którą jest  nadmierne przywiązanie do siebie, oraz drugą przyczynę tego rodzaju 

cierpienia, bycie sfrustrowanym? Po pierwsze, ważne i skuteczne jest  myślenie o tym, co

gniew ze sobą przynosi. Gniew powoduje dwa różne  rodzaje rezultatów widoczne i

niewidoczne. Widoczne rezultaty to te,  które możemy zobaczyć, w naszym obecnym życiu,

podczas gdy niewidocznych  nie możemy w nim dostrzec.

 NIEWIDOCZNE REZULTATY GNIEWU

 W praktyce bodhisattwy mówi się, że jeśli pokazujesz bardzo wyraźnie  swój gniew, wówczas

cała naOdpowiedźomadzona przez ciebie zasługa ulega  zniszczeniu, zasługa

Odpowiedźomadzona przez tysiące eonów więc jest to  bardzo niebezpieczne. Można bardzo

ciężko pracować, naOdpowiedźomadzić  dużo zasługi i unicestwić ją poprzez gniew w ciągu

paru sekund. Należy  być w tej kwestii bardzo ostrożnym. Z drugiej strony oznacza to, że  jeśli

praktykuje się cierpliwość, to za jednym razem zbiera się dużo  zasługi. Szantidewa jeden z

 2 / 7

Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

najsłynniejszych uczonych bodhisatwów i  wielki mistrz medytacji powiedział, że najlepszą

zasługę Odpowiedźomadzi  się poprzez praktykowanie cierpliwości, ponieważ najgorszą karmę 

stwarza się poprzez gniew. Cierpliwość i gniew leżą na dwóch  przeciwległych biegunach. Jeśli

okazuje się gniew wobec bodhisattwy,  można zniszczyć całą dobrą zasługę

Odpowiedźomadzoną przez tysiące  eonów, ale zasługa ta nie jest niszczona, jeśli okazuje się

gniew innym  osobom. 

 Problem polega na tym, że nie wiesz kto jest bodhisatwą, a kto nie.  Możliwe, że ktoś kto jest

nauczycielem i dobrym praktykującym nie jest  bodhisatwą, a jednocześnie ktoś inny, kto

wydaje się nam kimś zwykłym,  nie mającym pojęcia o buddyzmie, jest bodhisatwą. Trudno

powiedzieć kto  jest bodhisatwą, a kto nie, tak więc najlepiej jest nie gniewać się na  nikogo i

być zawsze uważnym. Jeśli szanujesz każdego tak jak bodhisatwę,  wówczas możesz

powstrzymać złą karmę. Jest to pierwsza ważna rzecz do  zapamiętania. Drugim niewidocznym

złym skutkiem gniewu jest  doświadczanie świata piekieł. Istnieją trzy niższe światy

odpowiadające  trzem truciznom takim jak gniew, przywiązanie i niewiedza. Gniew  związany

jest ze światem piekieł, przywiązanie ze światem głodnych  duchów, natomiast niewiedza ze

światem zwierząt. Jeśli medytujesz dużo,  lecz nie praktykujesz cierpliwości i jesteś często

zagniewany,  osiągniesz pozytywne rezultaty dopiero po długim czasie. Gniew  przeszkadza w

osiąganiu celów, które przed sobą wytyczamy.

 WIDOCZNE REZULTATY GNIEWU

 Biorąc pod uwagę widzialne rezultaty gniewu, kiedy oddychasz normalnie,  okazujesz właściwe

poczucie braku przywiązania, lecz jeśli gniew jest  obecny, czujesz się niespokojny i odczuwasz

niewygodę w ciele. Nie  potrafisz siedzieć spokojnie, wyraz twojej twarzy nadaje ci

nieprzyjemny  wygląd, jesteś przykry dla otoczenia. Gniew osłabia apetyt i jedzenie  nie

smakuje dobrze. Zacięty gniew nie pozwala ci zasnąć, zwłaszcza jeśli  odczuwasz nienawiść.

Ludzie odczuwający nienawiść właściwie karzą sami  siebie. Na przykład, jeśli dwoje ludzi bije

się i następnie się  rozstaje, szybciej zapomni o zatargu ta z nich, która nie myśli o tym.  Druga

osoba cierpi tak długo, jak długo utrzymuje w sobie żywy obraz  sprzeczki. Najgorszą rzeczą w

gniewie jest to, że zniekształca on umysł.  Decyzje podejmowane w gniewie są zwykle błędne,

ponieważ opierają się  na uczuciu, a nie na wiedzy. Takie decyzje mają za przewodnika 

nieprzyjemne odczucia, jest więc ważne, żeby powstrzymywać się przed  podejmowaniem ich w

tym stanie. 

 Gniew niszczy również przyjaźnie. Kiedy jest się pełnym gniewu, można  zranić i urazić

najbliższych. Gdy mija, wyrzucamy to sobie, dlatego  odczuwając gniew czujemy się

nieszczęśliwi. Jeżeli jesteś gniewny w  pracy, nawet jeśli starasz się to ukryć, klient wyczuje to,

a ty  stracisz pracę. Nie można ukryć gniewu inni ludzie zawsze go poczują i  będą cię unikać.

Kiedy utracisz poczucie szczęścia, utracisz powodzenie,  co z kolei stanie się przyczyną

następnych kłopotów i problemów,  podsycających uczucie gniewu coraz bardziej. Zatrzymanie

gniewu oznacza  zatrzymanie doświadczania przeszkadzających emocji przez powiedzenie 

sobie "przerwij to doświadczsnie"

 METODY PRACY Z GNIEWEM I FRUSTRACJĄ

 3 / 7

Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

 Jak można rozwiązać problemy związane z gniewem? Nie rozwiążesz ich  myśląc:

"Powinienem po prostu praktykować cierpliwość" ani przez  mówienie sobie "gniew jest czymś

złym, więc nie powinienem być gniewny".  Takie myślenie w niczym nie pomaga. Potrzebne są

właściwe metody,  środki reagowania w obliczu frustracji. Musisz nauczyć się, jak w sposób 

ciągły pracować z umysłem i frustracją kiedy się pojawia, i  przekształcać frustrację w

szczęście.

Pytanie: Czy odnosi się to także do frustracji będącej wynikiem  przywiązania i pożądania?"

 Odpowiedź: Frustracja rodzi się z gniewu, nie pożądania. Frustracja jest  gniewem.

Prawdopodobnie jest ona pożądaniem we wczesnych stadiach  gniewu ten jego etap może

wiązać się z pożądaniem. Istnieją trzy  podstawowe metody pracy z frustracją, radzenia sobie z

problemami tego  typu. Praktyka z analizą, to znaczy praca z umysłem, z myślami; praktyka  z

umiejętnościami oraz z właściwym postrzeganiem. Na przykład gniew  spowodowany

negatywnymi słowami pojawia się dosyć często, jest to bardzo  praktyczny przykład. Kiedy ktoś

wypowiada słowa, które nas ranią  nieważne czy jest to członek rodziny, przyjaciel, czy partner

nie podoba  nam się to, stajemy się niezadowoleni i wówczas odczuwamy gniew. Musimy 

dokładnie analizować to uczucie, ponieważ nawet jeśli mówimy: "Nie  powinienem być

gniewny", gniew wciąż pozostaje. Należy analizować  uczucia i próbować znaleźć ich

prawdziwą naturę. Pierwsze pytanie, które  trzeba sobie postawić brzmi: "Dlaczego jestem

gniewny, dlaczego takie  słowa sprawiają, że staję się zagniewany? " Słowo samo w sobie nie

jest  przyczyną gniewu, nie rani ciała, ale rani umysł Đ taka jest odpowiedź. 

 W rzeczywistości żadne przykre słowa nie ranią naszego umysłu. Wyobraź  sobie, że nawet

nie wiesz, co dane negatywne słowo oznacza. W takim  wypadku nie ma powodu aby

wybuchać gniewem. Słowo samo w sobie nie  wywołuje w nas gniewu, wywołuje go to co, my

sami przypisujemy temu  słowu. Jest to nasze przywiązanie do negatywnego słowa, które 

manifestuje się i sprawia, że stajemy się nieszczęśliwi. Kiedy ktoś  używa słowa "głupek", a ty

nigdy przedtem tego nie słyszałeś, nie  gniewasz się. Można także pokazać, że słowa same w

sobie nie posiadają  żadnej siły; nabierają jej dopiero poprzez, przypisanie słowom  określonego

znaczenia. Oznacza to, że gniew pojawia za sprawą naszych  przywiązań, a nie z powodu tego,

co inne osoby mówią ani jakie dźwięki  wydają. Jest to pierwsze ćwiczenie umysłu, stosowane

wobec frustracji  lub gniewu, spowodowanych szorstkimi słowami. Jest ono bardzo użyteczne i 

działa nieustannie. Możemy wówczas pomyśleć: "Dobra, mogę stosować tą  praktykę wobec

niemiłych słów, ale co się dzieje jeżeli ktoś krzywdzi  mnie fizycznie? Nie mogę tego

zignorować, jest to przyczyna fizycznego  bólu. Jakich języków obcych bym nie znał, jeśli ktoś

mnie bije, to to  boli". Musisz wówczas wykonać jeden krok dalej. Najpierw ćwicz z 

negatywnymi słowami, a potem będzie ci łatwiej radzić sobie z fizycznym  bólem. Zadaj sobie

pytanie "Dlaczego nie gniewam się kiedy mnie boli  głowa? Dlaczego nie staję się rozgniewany

kiedy mam bóle brzucha? ". 

 Zamiast gniewać się, próbujesz ulżyć swojemu bólowi i sprawić by  zniknął. Zażywasz

lekarstwa, odpoczywasz i troszczysz się o siebie, więc  dlaczego masz złościć się na osobę,

która cię uderza? Odpowiesz  zapewne: "Ponieważ osoba ta robi to celowo. Ból głowy nie ma

własnego  umysłu". Teraz zapytaj siebie: "Dlaczego robię pokłony, czynię ofiary  Buddzie?

Dlaczego ludzie czczą posągi bądź stupy? Symbole te nie mają  przecież umysłu, nie mogą w

 4 / 7

Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

niczym pomóc. Są jak stół, nie posiadają  umysłu, ani żadnych zamiarów. Ale mimo to

otrzymuję błogosławieństwa i  korzyści, daje mi to spokój wewnętrzny i sprawia, że dobrze mi

idzie w  pracy. " Najpierw mówimy "Nie przejmuję się rezultatami jeśli nie mają  one żadnego

celu". Co się tyczy bólu głowy, nie przejmujemy się  rezultatami, ponieważ dowiedzieliśmy się,

że ból głowy nie ma na celu  ranienia nas. Kiedy mówimy o oddawaniu czci posągom, nasz

sposób  rozumowania przestaje być logiczny. Mówimy, że nie przejmujemy się tym  czy posągi

mają jakieś zamiary, interesują nas tylko rezultaty  błogosławieństwa i korzyści. Aby uwolnić się

od gniewu nie musimy brać  pod uwagę zamiarów innych. Trzecie ćwiczenie umysłu polega na 

wytworzeniu dobrych intencji wobec innych. Jeśli ktoś robi dla nas coś  dobrego, powinniśmy

zapamiętać to i znaleźć sposób w jaki moglibyśmy się  takiej osobie odwdzięczyć.

Pytanie: Nigdy nie można być pewnym intencji innych osób, które  są w większości skierowane

na osiągnięcie własnego szczęścia."

 Odpowiedź: Pomyśl o tym kiedy ktoś uderza cię, jesteś rozgniewany z  powodu tej osoby czy z

powodu pałki, którą zadano ci cios? Oczywiście,  masz na myśli osobę, prawda? Nie pałkę.

Powinieneś zapamiętać, że osoba  ta uderza cię tylko dlatego, ponieważ opanował ją gniew.

Gniew jest tym,  co sprawia, że człowiek staje się bardzo gwałtowny. W tym wypadku,  osoba

jest jak pałka, a gniew jest jak osoba, która kontroluje pałkę.  Twój umysł powinien być tak

rozległy, jak szklanka bez dna. Nieważne,  ile razy oberwiesz twój umysł pozostaje otwarty.

 KIEDY PRAKTYKOWAĆ ĆWICZENIE UMYSŁU

 Bardzo ważne jest, by praktykować w odpowiednim czasie. Trening umysłu  jest mało

przydatny, kiedy jesteśmy szczęśliwi i nie mamy problemów lub  kiedy jesteśmy sami. Daje on

wówczas niewielki postęp, w każdym razie  bardzo powolny. Właściwym momentem na

ćwiczenie jest chwila, w której  odczuwa się gniew wywołany czyimś działaniem. Wtedy

powinno się  praktykować. 

 Może wydawać się to trudne, a czasami sprawia, że odczuwamy  niezadowolenie z praktyki,

kiedy inni ludzie przyczyniają się do  powstawania w nas gniewu, ale sposób ten działa i jest

bardzo efektywny.  Metoda ta przemieni cię całkowicie w osobę podobną bodhisatwie, osobę, 

którą wszyscy lubią. Podam kilka sugestii pomocnych w praktyce. Żeby ten  trening przyniósł

pozytywne rezultaty należy zawsze praktykować  cierpliwość. W naszych praktykach mądrości i

dobrych zasług, największą  zasługę otrzymuje się z praktykowania cierpliwości. Pośród

Sześciu  Doskonałości, to cierpliwość przynosi największą zasługę.

Pytanie: Czy ćwiczenie cierpliwości polega na pamiętaniu o  byciu cierpliwym, czy mówieniu

sobie "Muszę być cierpliwy"? 

 Odpowiedź: Nie, musisz to zrobić, musisz być cierpliwym. Im więcej  praktykujesz cierpliwości,

tym więcej praktykujesz współczucia. Jeśli  ćwiczysz się w cierpliwości, będziesz w stanie

dostrzec ból i gniew  innych ludzi i reagować na to ze współczuciem. Cierpliwość i gniew nie 

istnieją w tym samym czasie. Rozgniewana osoba nie posiada zbyt wiele  cierpliwości czy

współczucia. Oczywiście wszyscy chcemy być  współczujący, ale jest to trudne. Aby wzbudzić

współczucie musimy myśleć  o cierpieniu innych ludzi oraz o tym, że wszyscy oni byli w

 5 / 7

Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

poprzednich  życiach naszymi rodzicami, byli dla nas dobrzy. 

 Takie myślenie pomaga wzbudzić współczucie. Jeszcze lepszym sposobem  wzbudzenia

współczucia jest próba ogra gniewu. Kiedy redukujesz gniew,  współczucie w naturalny sposób

rośnie, jak temperatura. Inną drogą  doskonalenia pozytywnego postrzegania jest rozmyślanie

nad własną  wcześniejszą karmą i myślenie, o tym, że chce się oczyścić ją poprzez 

doświadczanie. Myśl o tym, że pragniesz skończyć z taką karmą i  związkami karmicznymi z

daną osobą, po prostu doświadczając tego, co  jest i nie stwarzając sobie nowej karmy. To jest

inny rodzaj właściwego  postrzegania. Myśl, że wszystkie osoby i ich natura są niewinne.

Pytanie: Trudno jest uwierzyć, że natura wszystkich ludzi jest  niewinna. 

 Odpowiedź (Rinpocze śmieje się): Jeśli jakąś osobą nie kieruje gniew,  ten ktoś nie uderzy cię,

ani nie spróbuje zranić cię słowami. Będzie w  stanie to zrobić tylko wówczas, kiedy

uzewnętrzni swój gniew, nie ma  wtedy wyboru. Wewnętrzna natura tej osoby jest niewinnością.

Jeśli  przeanalizujesz to, uświadomisz sobie, że każda osoba posiada naturę  Buddy czystą i

niewinną.

Pytanie: Natura Buddy jest wrażliwa zarówno na rzeczy pozytywne  jak i negatywne. Sprawia

to wrażenie, że może być równie dobrze czymś  złym jak i dobrym. Oznacza to, że jest ona

otwarta na wszelkie  możliwości. Czy natura Buddy nie jest bardziej neutralna niż niewinna? 

 Odpowiedź: Kiedy trzy trucizny nie są w kimś obecne, wówczas taka osoba  jest oświecona.

Jeśli nie ma w czyimś wnętrzu trzech trucizn, taki ktoś  nie ma żadnych problemów. Gdy

oOdpowiedźaniczysz trzy trucizny i  osiągniesz wyzwolenie, nie będą ci już potrzebne metody.

Gdy nie ma w  tobie niczego negatywnego, wówczas wszelkie dobre rezultaty są obecne.  Nie

potrzebujemy dodawać niczego pozytywnego do naszej natury Buddy. Nie  znaczy to, że jest

ona zerem, tylko że jest pozytywna sama w sobie.  Kiedy twój umysł jest w stanie spoczynku,

jesteś wyzwolony na tym polega  praktyka wzbudzania właściwego postrzegania. Możesz

praktykować Dharmę w  dowolnym czasie i na tyle różnych sposobów, ponieważ gniew może 

uzewnętrzniać się tak wiele razy. 

 Nasieniem oświecenia jest praktyka bodhisattwy. Tym co sprawia, że  stajesz się bodhisatwą

jest bodhiczita (pragnienie aby wszystkie istoty  były szczęśliwe), a bodhiczita jest antidotum na

gniew. To bardzo ważne w  naszej duchowej praktyce i codziennym życiu. Gniew jest

podstawowym  problemem, a jeśli dołączy się do tego zbyt dużo pożądania mamy do  czynienia

z dodatkowym problemem. Z pożądaniem pracuje się nieco  prościej niż z gniewem, jeśli nie

ma go za dużo, ale oba te uczucia  szkodzą wyraźnie bodhiczicie.

Pytanie: Skąd możemy wiedzieć, kiedy pożądanie bezpośrednio nam  szkodzi?

 Odpowiedź: Musisz się zastanowić, czy to czego pożądasz jest w zasięgu  twoich możliwości.

Pytanie: Myślę raczej w kategoriach naszej kultury, gdzie każdy  włącznie ze mną ma jakiś

określony cel na dany dzień, odczuwając tak  wiele pożądania i pragnąc tak dużo. 

 6 / 7

Gyaltrul Rinpocze - Jak pracować z gniewem

 Odpowiedź: Tak, oczywiście, że nie jest to zadowalające. Powinniśmy  myśleć o negatywnych

skutkach jakie przynosi pożądanie. Zwykle żądze są  skupione na innych ludziach lub rzeczach,

których pragnie ego.  Pragnienia związane z ego wiążą się szczególnie z praktykowaniem 

mądrości, ale to zupełnie inny temat. Wtedy należy praktykować nauki  związane z pojęciem

pustki. Korzeniem żądzy jest przywiązanie. Musisz  praktykować myśląc i pamiętając o naukach

o pustce Đ sprawi to, że twoje  przywiązanie stanie się coraz bardziej puste. Wciąż będzie

istnieć, ale  ty sam nie będziesz już tak bardzo cierpieć, ponieważ stanie się ono  puste i mniej

trwałe. Co do kontemplacji naszego przywiązania do  przedmiotów, możemy myśleć o

niekorzystnych aspektach ich posiadania. Po  pierwsze, ludzie przechodzą przez wiele cierpień

i trudności, żeby  zarobić pieniądze, zdobyć te rzeczy, i tak dalej. 

 Dopóki jesteśmy młodzi musimy pracować i także cierpimy z powodu dużej  presji na

zarabianie i oszczędzanie pieniędzy. Gdy już się nam udało  zaoszczędzić dużą kwotę i

jesteśmy nieco starsi, pojawiają się kolejne  problemy. Zdobywamy nowe przedmioty, staramy

się je chronić, a to tworzy  coraz więcej cierpienia. Wówczas zaczynamy bać się ludzi, którzy

nam  zazdroszczą, możemy na przykład bać się, że ktoś może nas zabić, by  przywłaszczyć

sobie nasze mienie. Słynny mistrz medytacji Batu Rinpocze  powiedział, że jeśli masz jednego

kozła, twoje cierpienie będzie tak  duże jak ten kozioł. Jeśli jesteś właścicielem jaka, twoje

cierpienie  będzie tak duże jak ten jak. Jeśli masz dużo pieniędzy lub lepszy  samochód to

przejmujesz się bardziej, ponieważ wyobrażasz sobie jak  bandyci napadają na ciebie i

odbierają ci wszystkie dobra. Jeśli nie  masz zbyt wielu rzeczy to nie przejmujesz się niczym,

nikt cię nie  napadnie. Jeżeli jesteś zadowolony z tego, co posiadasz, wtedy nie masz  takich

problemów. Wcale nie uważam, że nie powinno się mieć pieniędzy,  zarabiać ich, oszczędzać.

Chodzi o to, że jeśli nie jesteś zadowolony z  tego, czym dysponujesz, wówczas pojawiają się

problemy. Jeśli jesteś  zadowolony, gdybyś musiał nagle to wszystko porzucić, mógłbyś to

zrobić  nie cierpiąc.

  

 7 / 7