Początki ratownictwa medycznego na ziemiach polskich 

 

Zbigniew Kopański 

1,2

, Marcin Madziała

1

, Agnieszka Madziała 

1 

, Małgorzata Machota 

1 

1.  Collegium Masoviense – Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu Prorektor ds. dydaktyki i 

polityki kadrowej: Prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kopański  

2.  Wydziału Ochrony Zdrowia Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński Dziekan: Prof. 

dr hab. med. Jolanta Jaworek 

 

Streszczenie 

Pracę  podzielono  na  dwie  części.  W  pierwszej  części  skupiono  się  na  historii  światowego 

ratownictwa medycznego. Zwrócono m.in. uwagę na doniosłą rolę 

Dominique-Jean Larrey’a 

w budowie zorganizowanego systemu pomocy przedszpitalnej opierającego się  na segregacji 

medycznej  i  transporcie  rannych.  Duże  znaczenie  dla  poprawy  systemu  ratownictwa  w 

armiach    miały  niestety  również  wydarzenia  I  i  II  Wojny  Światowej.  Niektóre  zdarzenia 

oceniane  z    perspektywy  czasu  z  okresu  II  Wojny  Światowej    wskazują,  że  w  tym  okresie 

osiągnięto  już    spore  sukcesy  w  organizacji  działań  ratujących  życie  rannych  żołnierzy. 

Dalsze  lata przyniosły  dopracowywanie  systemu  ratownictwa na polu walki.  W porównaniu 

do  doświadczeń  wojskowym  w  zakresie  przedszpitalnego  leczenia  urazów  środowisko 

cywilne  długo  pozostawało  w  tyle.  Dopiero  w  drugiej  połowie  XIX  w.  w  Stanach 

Zjednoczonych  i  w  Europie  zaczęły  powstawać  podwaliny  cywilnego  systemu  ratownictwa. 

Pierwsze służby ratownictwa medycznego w Stanach Zjednoczonych powstały na przestrzeni 

kilku miesięcy. W 1865 r. powstała przyszpitalna służba pogotowia w Cincinnati, a w 1866 r. 

Edward Dalton, lekarz medycyny i inspektor sanitarny przy Miejskiej Radzie Zdrowia założył 

wspólnie ze szpitalem Bellevue miejskie pogotowie ratunkowe w Nowym Jorku.  

W  drugiej  części    poświęconej  początkom  ratownictwa  medycznego  na  ziemiach  polskich 

omówiono  m.in.  jedną z pierwszych organizacji zajmujących  się ratowaniem ludzi, powstałą 

w  Kaliszu  w  1898r.  pod  nazwą  ,,Cesarskie  Towarzystwo  Ratowania  Tonących”,  a  także 

,,Krakowskie  Ochotnicze  Towarzystwo  Ratunkowe”,  które  swoją  działalność  rozpoczęło  6 

czerwca  1891  roku    i  tę  datę  przyjmuje  się    jako  powstanie  pierwszego  Pogotowia 

Ratunkowego w Polsce. 

 

Słowa kluczowe: historia, ratownictwo medyczne, świat, Polska 

The beginnings of emergency medicine in Poland 

 

Summary

  

The paper is divided into two parts. In the first part, the focus is on the history of emergency 

medicine  worldwide.  Attention  was  paid  to 

Dominique-Jean  Larrey’s  significant  role  in  the 

construction  of  the  organised  pre-hospital  aid  system  based  on  medical  segregation  and  the 

transport of the wounded.

 The events of World War I and II were also of great importance to 

emergency  medicine,  unfortunately.

  Some  events  of  the  Second  World  War  indicate,  with 

hindsight, that huge success was achieved at that time as far as actions to save the wounded 

soldiers are concerned.  The  following  years  brought  improvements  in  emergency  system on 

the  battlefield.  In  comparison  with  pre-hospital  injury  treatment  in  military,  the  civilian 

medicine was  far  behind  it  for  a long time.  It  was as  late as the 2

nd

  half  of  19

th

  century  that 

some foundations of civilian emergency  medicine were laid. The first emergency  services in 

the  USA  came  into  being  over  a  few  months.  In  1865,  the  hospital  emergency  service  was 

created in Cincinnati and in 1866, Edward Dalton, a MD and a sanitary inspector to the City 

Health  Council,  cooperated  with  the  Bellevue  hospital  to  create  the  New  York  City 

emergency service. 

In the second part of the paper dedicated to the beginnings of emergency medicine in Poland, 

one of the first emergency organizations was described – the Imperial Society of Saving the 

Drowning  founded  in  Kalisz  in  1898.  It  also  deals  with  the  issue  of  the  Voluntary  Rescue 

Society  in Cracow launched on the 6

th

 of July 1891, which  is considered the date of the first 

Polish Emergency Service being established. 

 

Key words: history, emergency medicine, the World, Poland