Desmond Bagley 

 

 

Złoty Kil 

 

 

 

 

Przeło ył: Andrzej  Gostomski 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 

Rozdział 1 

 

WALKER 

 

Nazywam si  Peter Halloran, lecz wszyscy wołaj  na mnie „Hal". Wyj tek 

stanowi moja  ona, Jean, która zawsze mówiła mi Peter — najwyra niej kobiety 

nie lubi  przydomków bliskich im m czyzn. Jak wielu innych, przyjechałem po 

wojnie do „kolonii". Podró owałem z Anglii do Afryki Południowej drog  l dow  

przez Sahar  i Kongo. Droga była ci ka, ale to ju  zupełnie inna historia. Do  

powiedzie ,  e w 1948 roku znalazłem si  w Cape Town; bez pracy i prawie bez 

pieni dzy. 

W pierwszym tygodniu pobytu w mie cie odpowiedziałem na kilkana cie ofert 

pracy, które ukazały si  w Cape Times. 

Czekaj c na odzew, rozgl dałem si  troch . 

Tego ranka zaszedłem do doku i w ko cu znalazłem si  nie opodal przystani 

jachtowej. Oparty o barierk  przygl dałem si  łodzi, gdy rozległ si  za mn  jaki  

głos: 

— Któr  z nich by  wybrał, gdyby  mógł? 

Odwróciłem si  i ujrzałem zmru one oczy starszego, wysokiego m czyzny, o 

przygarbionych ramionach i siwych włosach. Miał ogorzał  twarz i s kate dłonie. 

Wygl dał na jakie  sze dziesi t lat. 

Wskazałem na jedn  z łodzi. 

— My l ,  e wzi łbym t  — powiedziałem. — Jest do  du a, aby si  na co  

przyda , lecz nie za du a do samotnej  eglugi. Wygl dał na zadowolonego. 

— To „Gracia" — powiedział. — Ja j  zbudowałem. 

— Wygl da na niezł  łódk  — odparłem. — Ma ładne linie. 

Przez jaki  czas rozmawiali my o łodziach. Powiedział,  e za Cape Town, w 

kierunku Milnerton, ma niewielk  stoczni  i  e specjalizuje si  w budowaniu 

kutrów, u ywanych przez malajskich rybaków. 

Zd yłem je wcze niej zauwa y : te solidne, niesympatyczne statki o 

wysokich dziobach i sterówce wsadzonej na gór  niby kurzy kojec wygl dały 

jednak na bardzo dobre do  eglugi. „Gracia" była dopiero jego drugim jachtem. 

— Teraz, gdy wojna si  sko czyła, nast pi boom — prorokował. — Ludzie 

b d  mieli kup  pieni dzy i rzuc  si  na jachty. Chciałbym to wykorzysta . 

Po chwili spojrzał na zegarek i skin ł głow  w stron  klubu na przystani. 

— Chod my na kaw  — zaproponował. Zawahałem si . 

— Nie jestem członkiem. 

— A ja tak — powiedział. — Zapraszam ci . Weszli my do budynku. 

Usiedli my w sali z widokiem na przysta , a on zamówił kaw . 

— A tak w ogóle, to nazywam si  Tom Sanford. 

— A ja Peter Halloran. 

— Anglik — stwierdził. — Długo tu jeste ? U miechn łem si . 

— Trzy dni. 

— Ja nieco dłu ej — od 1910. — Upił łyk kawy i popatrzył na mnie z 

namysłem. — Zdaje si ,  e wiesz co nieco o łodziach. 

 

3 

— Sp dziłem w ród nich całe  ycie — odparłem. — Mój ojciec miał stoczni  

nie opodal Hull. Te  budowali my kutry rybackie — a  do wojny. 

— A pó niej? 

— Pó niej zakład przyj ł kontraktowe prace dla Admiralicji — 

powiedziałem. — Robili my szalupy do obrony portu, i tym podobne rzeczy, bo 

nie mieli my sprz tu do wykonywania niczego wi kszego — wzruszyłem 

ramionami. — Potem był nalot. 

— Paskudna sprawa — rzekł Tom. — Czy wszystko zostało zniszczone? 

— Wszystko — odparłem bezbarwnym głosem. — Moja rodzina miała dom 

tu  obok zakładu; te  oberwał. Rodzice i starszy brat zgin li. 

— Chryste! — powiedział Tom łagodnie. — To straszne. Ile miałe  lat? 

— Siedemna cie — odpowiedziałem. — Zamieszkałem z ciotk  w Hatfield. 

Wtedy wła nie zacz łem pracowa  dla de Havillanda, buduj c „Mosquito". To 

drewniany samolot, dlatego potrzebowali ludzi znaj cych si  na robocie w 

drewnie. Dla mnie stanowiło to tylko zabijanie czasu do chwili, kiedy mogłem 

wst pi  do wojska. Jego zainteresowanie wzrosło. 

— Wiesz, to ma przyszło  — te nowe metody opracowane przez de 

Havillanda. Jak s dzisz, czy jego proces formowania na gor co da si  zastosowa  

przy budowie łodzi? 

Zastanowiłem si . 

— Czemu nie, efekty s  nadzwyczaj zadowalaj ce. W Hatfield 

wykonywali my zarówno naprawy, jak i nowe konstrukcje. Widziałem, co dzieje 

si  z tego typu kadłubem przy bardzo silnym uderzeniu. Jednak koszty b d  

wy sze ni  przy metodach tradycyjnych, chyba  e podejmie si  produkcj  

masow . 

— My lałem o jachtach — rzekł Tom wolno. — Musisz mi kiedy  o tym 

dokładniej opowiedzie . Co jeszcze wiesz o łodziach? U miechn łem si  szeroko. 

— Kiedy  pragn łem zosta  projektantem — powiedziałem. — Jako chłopak 

— miałem wtedy około pi tnastu lat — zaprojektowałem i zbudowałem moj  

pierwsz  wy cigow   aglówk . 

— Wygrałe  jakie  wy cigi? 

— Razem z bratem pobili my wszystkich — powiedziałem. — To była szybka 

łód . Po wojnie, gdy oczekiwanie na demobilizacj  dłu yło mi si  strasznie, 

spróbowałem jeszcze raz. Zaprojektowałem pół tuzina łodzi, dzi ki czemu czas 

szybciej min ł. 

— Masz jeszcze te rysunki? 

— Le  gdzie  na dnie walizki — odparłem. — Dawno ju  ich nie ogl dałem. 

— Chciałbym je zobaczy  — rzekł Tom. — Słuchaj, chłopcze, a mo e 

popracowałby  dla mnie? Ju  ci mówiłem,  e mam zamiar rozwin  interes z 

jachtami i przydałby mi si  kto  bystry. 

Tym sposobem zacz łem pracowa  dla Toma Sanforda. Nast pnego dnia 

poszedłem do stoczni z rysunkami. W zasadzie spodobały mu si , wskazał mi 

jednak kilka sposobów poczynienia oszcz dno ci. 

— Jeste  do  dobrym projektantem — powiedział. — Musisz jednak 

dowiedzie  si  znacznie wi cej o stronie praktycznej. Zreszt  niewa ne, zajmiemy 

si  tym. Kiedy mo esz zacz ? 

 

4 

Przyj cie oferty pracy u starego Toma było jedn  z najlepszych decyzji, jakie 

podj łem w  yciu. 

 

W ci gu nast pnych dziesi ciu lat powodziło mi si  coraz lepiej, a czy 

zasłu enie, czy te  nie, to inna sprawa. 

Dobrze było znów pracowa  w stoczni. Nie zapomniałem umiej tno ci 

zdobytych w warsztacie ojca i chocia  z pocz tku szło mi opornie, wkrótce nie 

byłem gorszy od innych, a mo e nawet nieco lepszy. Tom zach cał mnie do 

projektowania, bezlito nie wytykaj c bł dy. 

— Masz oko do linii — orzekł. — Twoje łodzie to wspaniałe  aglówki, lecz 

cholernie kosztowne. Musisz wi cej czasu po wi ci  szczegółom. Trzeba obci  

koszty,  eby robi  łódki popularne. 

W cztery lata po przyj ciu do firmy Tom awansował mnie na kierownika 

zakładu, a wkrótce potem po raz pierwszy poszcz ciło mi si  przy 

projektowaniu. Oddałem projekt na konkurs, ogłoszony przez lokalne 

czasopismo  eglarskie. Drugie miejsce i pi dziesi t funtów. Co wi cej, projekt 

spodobał si  pewnemu miejscowemu  eglarzowi, który postanowił tak  łód  

wybudowa . Tom musiał wi c j  zrobi , a ja otrzymałem za projekt honorarium, 

które powi kszyło moje poka ne ju  konto bankowe. 

Tom był zadowolony i zapytał, czy mógłbym wykona  projekt łodzi, która 

stałaby si  pocz tkiem serii. Zaprojektowany przeze mnie jacht o wyporno ci 

sze ciu ton okazał si  bardzo dobry. Nazwali my go „Pingwin", a Tom w 

pierwszym roku wybudował i sprzedał ich tuzin; po 2000 funtów. Łód  tak mi si  

spodobała,  e zapytałem Toma, czy mógłby wybudowa  jedn  dla mnie. 

Zrealizował moje zamówienie, bior c najni sz  cen  i godz c si , abym spłacał 

dług w ci gu kilku lat. 

Otwarcie biura projektowego o ywiło interesy. Wie ci rozeszły si  i ludzie, 

zamiast korzysta  z projektów angielskich i ameryka skich, zacz li przychodzi  

do mnie, dzi ki czemu mogli osobi cie spiera  si  z projektantem. Tom był 

usatysfakcjonowany, gdy  wi kszo  projektowanych przeze mnie łodzi 

budowano w jego stoczni. 

W 1954 roku zostałem mened erem zakładu, a w 1955 Tom zaproponował mi 

współudział w interesie. 

— Nie mam komu tego zostawi  — rzekł wprost. —  ona nie  yje, a synów 

nie mam. Starzej  si . 

— Tom, stu lat do yjesz, buduj c łodzie — powiedziałem. Pokr cił głow . 

— Teraz to sobie u wiadomiłem. — Zmarszczył brwi. — Przegl dałem ksi gi 

i okazało si ,  e przysparzasz firmie wi kszych obrotów ni  ja, dlatego nie b d  

przesadzał z cen  za udział. B dzie ci  to kosztowało pi  tysi cy funtów. 

Pi  tysi cy funtów stanowiło  miesznie nisk  cen  za udział w tak kwitn cym 

interesie. Niestety nie posiadałem nawet cz ci tej kwoty. Dostrzegł wyraz mojej 

twarzy i zmru ył oczy. 

— Wiem,  e tyle nie masz, ale ostatnimi czasy nie le ci szło dzi ki 

projektowaniu. Wydaje mi si ,  e masz zachomikowane jakie  dwa tysi ce. 

Tom, bystry jak zwykle, miał racj . Miałem kilka setek ponad dwa tysi ce. 

— Co  koło tego — odparłem. 

 

5 

— W porz dku. Wrzu  te dwa tysi ce, a pozostałe trzy we  z banku. Po ycz  

ci, gdy zobacz  ksi gi. B dziesz mógł je zwróci  z zysków w niecałe trzy lata, 

zwłaszcza je li zrealizujesz plany dotycz ce tej wy cigowej  aglówki. Co ty na to? 

— W porz dku, Tom — powiedziałem. — Umowa stoi. 

Wy cigowa  aglówka wspomniana przez Toma stanowiła pomysł, który 

przyszedł mi do głowy, gdy w Anglii obserwowałem mod  na zestawy typu „Zrób 

to sam". Na wysokim południowoafryka skim veldzie jest mnóstwo niewielkich 

jezior. S dziłem,  e niewielkie łódki mógłbym sprzeda  nawet z dala od morza, 

gdyby tylko udało mi si  je produkowa  dostatecznie tanio. Mógłbym wówczas 

sprzedawa  albo gotow  łód , albo zestaw do samodzielnego wykonania dla mniej 

zasobnych zapale ców. 

Zało yli my kolejn  stolarni  i zaprojektowałem łód , która stała si  

pierwszym modelem klasy „Falcon". Prowadził ten projekt młody facet 

nazwiskiem Harry Marshall i nie le si  spisał. Nie była to działka Toma, wi c 

trzymał si  na uboczu, dogaduj c tylko: „Ta twoja piekielna fabryka". A jednak 

zarobiła dla nas sporo pieni dzy. 

W tym te  czasie spotkałem Jean i pobrali my si . Mał e stwo z Jean nie 

nale y w zasadzie do tej historii i nie wspominałbym o tym, gdyby nie to, co 

zdarzyło si  pó niej. Byli my ze sob  bardzo szcz liwi i kochali my si . W 

interesach dobrze mi si  wiodło, miałem  on  i dom; czego wi cej mo e człowiek 

pragn ? 

W ko cu 1956 roku Tom zmarł nagle na atak serca. Jak s dz , wiedział,  e z 

jego sercem jest co  nie w porz dku, lecz nikomu o tym nie wspomniał. Swój 

udział w stoczni zostawił siostrze  ony, która na prowadzeniu interesów nie znała 

si  zupełnie, a na budowaniu łodzi jeszcze mniej. Zaanga owali my prawników i 

zgodziła si  odprzeda  mi swój udział. Zapłaciłem grubo ponad pi  tysi cy, na 

które Tom ocenił udział w firmie. Była to jednak uczciwa sprzeda , chocia  moja 

sytuacja finansowa stała si  niepewna i wp dziłem si  w powa ny dług 

hipoteczny. 

Trudno mi było pogodzi  si  z odej ciem Toma. Dał mi szans , jaka zdarza, 

si  niewielu młodym ludziom, i byłem mu za to wdzi czny. Zakład zdawał si  

opustoszały, gdy stary nie łaził ju  mi dzy pochylniami. 

Stocznia prosperowała i, jak si  wydaje, moja reputacja jako projektanta była 

ju  ustalona, gdy  otrzymywałem mnóstwo zamówie . Jean przej ła sprawy 

zarz dzania oraz biuro, a poniewa  sam przez wi kszo  czasu byłem 

przywi zany do deski kre larskiej, awansowałem Harry'ego Marshalla na 

mened era stoczni. Radził sobie znakomicie. 

Jean, jak to kobieta, gdy tylko przej ła dowodzenie, przeprowadziła w biurze 

gruntowne, wiosenne porz dki. Pewnego dnia odgrzebała star  blaszan  puszk , 

która przez lata stała zapomniana na dalszej półce. Si gn ła do  rodka i nagle 

spytała: 

— Po co trzymałe  ten wycinek? 

— Jaki wycinek? — mrukn łem z roztargnieniem. Akurat czytałem list, z 

którego mogło wynikn  interesuj ce zamówienie. 

— Ten, o Mussolinim — powiedziała. — Przeczytam ci go — usiadła na 

skraju biurka, trzymaj c mi dzy palcami po ółkły kawałek gazety. — „Wczoraj 

 

6 

w Mediolanie szesnastu komunistów włoskich zostało skazanych za współudział w 

ukryciu skarbu Mussoliniego. Skarb, który w tajemniczych okoliczno ciach 

zagin ł pod koniec wojny, składał si  ze złota przesyłanego przez Narodowy Bank 

Włoski oraz znacznej cz ci osobistego maj tku Mussoliniego, w tym etiopskiej 

korony. Przypuszcza si ,  e poza skarbem było tam równie  wiele wa nych 

dokumentów pa stwowej wagi.  adna z szesnastu osób nie przyznała si  do 

winy". 

Uniosła wzrok. 

— O co w tym wszystkim chodziło? 

Zdumiałem si . Wiele czasu upłyn ło od chwili, gdy my lałem o Walkerze, 

Coertzem i dramacie, który rozegrał si  we Włoszech. U miechn łem si  i 

powiedziałem: 

— Mógłbym zrobi  fortun  na zwi zanej z tym historii. 

— Opowiedz mi j . 

— To długa opowie  — zaprotestowałem. — Opowiem ci innym razem. 

— Nie — nalegała. — Opowiedz teraz. Zawsze interesowały mnie skarby. 

Odsun łem wi c od siebie nie otwart  poczt  i opowiedziałem jej o Walkerze i 

jego szalonym planie. Niektóre fragmenty pami tałem jak przez mgł . Który to 

spadł — czy te  został zepchni ty z urwiska — Donato czy Alberto? 

Opowie  przeci gn ła si  i tego dnia zaniedbali my prac  w biurze. 

 

Walkera spotkałem w Afryce Południowej, gdzie przybyłem z Anglii tu  po 

zako czeniu wojny. Miałem du o szcz cia,  e b d c obcym dostałem dobr  

prac  u Toma. Czułem si  nieco samotny, wi c wst piłem do Cape Town Sporting 

Club, mog cego dostarczy  towarzystwa i rozrywki. 

Walker był członkiem pij cym, jednym z tych chytrych ludzi, którzy 

wst powali do klubu, aby mie  si  gdzie napi , gdy w niedziel  puby były 

zamkni te. W tygodniu nigdy tu nie zagl dał, zjawiał si  jednak ka dej niedzieli, 

rozgrywał jedn  parti  tenisa, aby umotywowa  jako  swoj  obecno , po czym 

reszt  dnia sp dzał w barze. 

Wła nie w barze spotkałem go której  niedzieli pó nym popołudniem. 

Pomieszczenie wypełniał gwar dyskutuj cych zawzi cie głosów. Szybko 

zorientowałem si ,  e wszedłem akurat w trakcie sprzeczki na temat poddania 

Tobruku. Wsz dzie w Afryce Południowej ju  sama wzmianka o Tobruku mo e 

wywoła  kłótni , poniewa  poddanie si  uwa ane tu jest za ha b  narodow . 

Powszechnie panuje opinia,  e mieszka cy Afryki Południowej zostali 

pozostawieni na łask  losu, na tym jednak ko cz  si  wspólne wszystkim pogl dy, 

a zaczynaj  si  spory. Czasem obwinia si  brytyjskich generałów, innym razem 

komendanta południowoafryka skiego garnizonu — generała Kloppera. 

Wszak e ten temat zawsze stanowi dobry pretekst do jednej z tych długich, 

bezsensownych knajpianych awantur, w których ludzie cz sto trac  panowanie 

nad sob , lecz do niczego sensownego nie dochodz . 

Nie interesowało mnie to specjalnie — słu b  wojskow  odbyłem w Europie 

— usiadłem wi c cicho, nie wypuszczaj c piwa z r ki, i trzymałem si  od dyskusji 

z daleka. Obok siedział jaki  młody człowiek o szczupłej twarzy. Wygl dał na 

przystojnego hulak , który ma sporo do powiedzenia na ten temat; walił cz sto 

 

7 

zaci ni t  pi ci  o bufet. Widziałem go ju  wcze niej, ale nie wiedziałem, kim 

jest. Cała moja wiedza o nim pochodziła z poczynionych dot d obserwacji. 

Najwyra niej sporo pił, nawet teraz na jedno moje piwo u niego przypadały dwie 

brandy. 

Po jakim  czasie kłótnia, w miar  jak bar pustoszał, zmarła  mierci  

naturaln . Wkrótce pozostali my ju  tylko my dwaj. Opró niłem swój kufel i 

wła nie zabierałem si  do wyj cia, gdy rzekł pogardliwie: 

— Guzik o tym wiedz . 

— Byłe  tam? — spytałem. 

— Byłem — odparł ponuro. — Zwin li mnie z cał  reszt . Ale nie zostałem 

tam długo. Wydostałem si  z obozu we Włoszech w czterdziestym trzecim — 

zerkn ł na mój pusty kufel. — Napij si  jednego na drog . 

Nie miałem nic specjalnego do roboty, wi c odparłem: 

— Ch tnie napij  si  piwa. 

Zamówił dla mnie piwo, kolejn  brandy dla siebie i powiedział: 

— Nazywam si  Walker. Tak, wydostałem si , gdy upadł rz d włoski. 

Wst piłem do partyzantki. 

— To musiało by  interesuj ce — powiedziałem. Roze miał si  krótko. 

— S dz ,  e mo na to tak okre li . Interesuj ce i przera aj ce. Tak. Mo na 

powiedzie ,  e z sier antem Coertzem — to facet, z którym do  długo 

przebywałem, sp dzili my czas naprawd  interesuj co. 

— Afrykaner? — zaryzykowałem. W Afryce Południowej byłem nowy i 

niewiele wiedziałem wówczas o panuj cych tu układach, nazwisko jednak 

brzmiało z holenderska, a raczej jak jego afryka ska odmiana. 

— Zgadza, si  — odparł Walker. — Prawdziwy twardziel. Trzymali my si  

razem po opuszczeniu obozu. 

— Łatwo było uciec z obozu jenieckiego? 

— Chleb z masłem — rzekł Walker. — Stra nicy współpracowali z nami. 

Dwaj towarzyszyli nam nawet jako przewodnicy — Alberto Corso i Donato 

Rinaldi. Lubiłem Donata — my l ,  e uratował mi  ycie — spostrzegł moje 

zainteresowanie i zacz ł opowiada  ze swad . 

Kiedy w 1943 roku rz d upadł, Włochy znajdowały si  w rozsypce. Włosi byli 

niespokojni, nie wiedzieli, co si  stanie, i podejrzliwie odnosili si  do zamiarów 

Niemców. Była to  wietna okazja do wyrwania si  z obozu, zwłaszcza  e 

przył czyło si  do nich dwóch stra ników. 

Samo opuszczenie obozu nie stanowiło problemu. Jednak gdy Niemcy 

rozpocz li operacj  zgarniania wszystkich je ców alianckich, rozproszonych po 

rodkowych Włoszech, zacz ły si  kłopoty. 

— Wtedy wła nie oberwałem — powiedział Walker. — Przechodzili my 

wówczas przez rzek . 

Atak nast pił nieoczekiwanie. Panowała cisza. Słycha  było tylko bulgotanie 

wody; raz rozległo si  zduszone przekle stwo, gdy kto  si  po lizn ł. Nagle rozległ 

si  odgłos rozdzieranego perkalu — to spandau otworzył ogie  i spokój nocy 

zakłócił niesamowity skowyt kul odbitych rykoszetem od wystaj cych z rzeki 

głazów. 

 

8 

Włosi odwrócili si  i odpowiedzieli ogniem z pistoletów maszynowych. 

Rycz cy jak byk Coertze grzebał zapami tale w workowatej kieszeni swoich 

wojskowych spodni, po czym uniósł r k  rzucaj c co  ponad ramieniem. Rozległ 

si  ostry huk, gdy granat eksplodował w wodzie. Coertze rzucił ponownie i tym 

razem granat wybuchn ł na brzegu. 

Walker poczuł uderzenie w nog . Padaj c przekr cił si  i zachłysn ł wod . 

Młóc c woln  r k  trafił na głaz i chwycił si  go kurczowo. 

Coertze rzucił jeszcze jeden granat i karabin maszynowy umilkł. Włosi 

opró nili całe magazynki i zaj li si  ładowaniem broni. Ponownie zapadła cisza. 

— Przypuszczam,  e wzi li nas za Niemców — rzekł Walker. — Nie 

spodziewali si ,  e zostan  ostrzelani przez zbiegłych wi niów. Szcz cie,  e 

Włosi wzi li ze sob  bro . W ka dym razie ten przekl ty karabin maszynowy 

umilkł. 

Przez kilka minut stali po rodku rzeki, a bystry, zimny nurt zbijał ich z nóg. 

Nie  mieli si  poruszy , nie wiedz c, czy z brzegu znów nie posypi  si  strzały. Po 

pi ciu minutach Alberto rzekł cicho: 

— Signor Walker, nic si  panu nie stało? 

Walker podci gn ł si  i stan ł na nogi. Ku swemu zaskoczeniu stwierdził,  e 

wci   ciska w r kach naładowany karabin. Lew  nog  miał odr twiał  i zimn . 

— Wszystko w porz dku — odparł. 

Coertze wydał przeci głe westchnienie i powiedział: 

— No to dalej. Przechodzimy na drug  stron , ale cicho. 

Doszli na drugi brzeg rzeki i bez odpoczynku ruszyli zboczem wzgórza. 

Wkrótce Walker poczuł ból w nodze i zacz ł ustawa . Alberto zaniepokoił si . 

— Trzeba si   pieszy . Musimy przej  t  gór  przed  witem. Walker stłumił 

j k, gdy stan ł na lewej nodze. 

— Dostałem — powiedział. — My l ,  e dostałem. Coertze zszedł z powrotem 

po zboczu i rzekł poirytowany. 

— Magtig, no dalej, ruszajcie si ! 

Alberto powiedział: 

—  le jest, signor Walker? 

— O co chodzi? — spytał Coertze, nie rozumiej c włoskiego. 

— Mam kul  w nodze — odparł Walker cierpko. 

— Tego tylko nam trzeba — powiedział Coertze. W ciemno ciach rysował si  

tylko jako ciemniejsza plama, ale Walker dostrzegł,  e niecierpliwie potrz sa 

głow . — Musimy si  dosta  do obozu partyzantów, zanim si  rozwidni. 

Walker przez chwil  naradzał si  z Albertem, po czym rzekł po angielsku: 

— Alberto twierdzi,  e w pobli u jest miejsce, gdzie mo emy si  ukry . Mówi, 

e kto  powinien zosta  ze mn , kiedy pójdzie szuka  pomocy. 

— Pójd  z nim — mrukn ł Coertze. — Ten drugi makaroniarz mo e zosta  z 

tob . Zabierajmy si  st d. 

Ruszyli wzdłu  zbocza. Po jakim  czasie teren zacz ł opada . Nieoczekiwanie 

pojawił si  niewielki parów — szczelina w zboczu góry. Znajdowały si  tam 

skarłowaciałe drzewa daj ce niewielk  osłon , pod stopami za  mieli wyschni te 

ło ysko potoku. 

Alberto zatrzymał si  i powiedział: 

 

9 

— Zostaniecie tu, dopóki po was nie przyjdziemy. Trzymajcie si  pod 

drzewami, tak  eby nikt was nie zobaczył, i starajcie si  jak najmniej rusza . 

— Dzi ki, Alberto — rzekł Walker. Po krótkim po egnaniu Alberto i Coertze 

znikn li w mroku nocy. Donato uło ył Walkera wygodnie i przygotowali si  do 

przeczekania nocy. 

Walker prze ywał ci kie chwile. Noga bolała i było mu bardzo zimno. Zostali 

w parowie jeszcze cały nast pny dzie , a gdy zapadła noc, Walker zacz ł 

majaczy  i Donato miał trudno ci z uspokojeniem go. 

Kiedy pomoc wreszcie nadeszła, Walker stracił przytomno . Ockn ł si  po 

dłu szym czasie w łó ku stoj cym w pomieszczeniu o wybielonych  cianach. 

Sło ce wła nie wschodziło, a przy jego posłaniu siedziała mała dziewczynka. 

Walker umilkł nagle i spojrzał na pusty kieliszek stoj cy przed nim na barze. 

— Napij si  jeszcze jednego — odezwałem si  pospiesznie. Nie trzeba go było 

specjalnie namawia , zamówiłem wi c kolejne dwa drinki. 

— I tym sposobem wyszedłe  z tego — powiedziałem. Przytakn ł skinieniem 

głowy. 

— Tak si  wła nie stało. Bo e, ale zimne były te dwie noce na tej cholernej 

górze. Gdyby nie Donato, wyci gn łbym chyba kopyta. 

— Wyszedłe  wi c z tego cało — powiedziałem. — Ale gdzie si  znajdowałe ? 

— W obozie partyzantów na wzgórzach. Partigiani wła nie si  wówczas 

organizowali. Zacz li naprawd  działa  dopiero, gdy Niemcy zabrali si  do 

umacniania swego panowania we Włoszech. Szkopy działały zgodnie ze swymi 

zwyczajami — wiesz, jakie to butne dranie — a Włochom si  to nie podobało. 

Wszystko było wi c dla partyzantów przygotowane. Mieli poparcie ludzi i mogli 

rozpocz  działania na naprawd  wielk  skal . 

Oczywi cie nie wszyscy byli tacy sami. Mo na było znale  w ród nich 

wszelkie odcienie pogl dów politycznych: od  nie nej bieli do jaskrawej 

czerwieni. Komuni ci nienawidzili monarchistów i odwrotnie, i tak dalej. Ja 

znalazłem si  w grupie monarchistów. Tam wła nie spotkałem hrabiego. 

Hrabia Ugo Montepescali di Todi miał wówczas ponad pi dziesi t lat, lecz 

był energiczny i wygl dał młodo. Smagły, z orlim nosem, nosił krótk , siwiej c  

brod  rozszczepion  na ko cu i agresywnie podkr con . Pochodził z linii starej 

ju  w okresie odrodzenia i był arystokrat  do szpiku ko ci. 

Z tego powodu nienawidził faszyzmu — nienawidził parweniuszow-skich 

władców Włoch, z ich aspiracjami, skorumpowaniem i chciwymi, lepkimi 

paluchami. Mussolini na zawsze pozostał dla niego miernym dziennikarzyn , 

który osi gn ł sukces dzi ki swej demagogii i praktycznie uwi ził króla. Walker 

spotkał hrabiego w dniu, kiedy przybył do obozu na wzgórzu. 

Ockn ł si  i ujrzał powa n  twarz małej dziewczynki. U miechn ła si  do 

niego i cicho wyszła z izby. Po kilku minutach wszedł niski, kr py człowiek ze 

szczeciniast  brod  i odezwał si  do niego po angielsku. 

— Aa, obudził si  pan. Jest pan teraz zupełnie bezpieczny. Walker zdał sobie 

spraw ,  e mówi co  idiotycznego. 

— Ale gdzie ja jestem? 

— Czy to ma jakie  znaczenie? — zapytał przybysz kpi co. — Jest pan wci  

we Włoszech, lecz nie musi si  pan obawia  Tedesci. Prosz  zosta  w łó ku, 

 

10 

dopóki nie wróc  panu siły. Stracił pan sporo krwi — trzeba wi c odpoczywa , 

je  i znów odpoczywa . 

Walker był zbyt słaby, aby zdoby  si  na co  wi cej ni  skinienie, i ponownie 

opadł na poduszk . Pi  minut pó niej wszedł Coertze w towarzystwie młodego 

człowieka o szczupłej twarzy. 

— Sprowadziłem znachora. Przynajmniej twierdzi,  e nim jest, je li go dobrze 

zrozumiałem. Przypuszczam,  e jest tylko studentem medycyny. 

Lekarz — czy te  student — zbadał Walkera i wyraził zadowolenie ze stanu 

chorego. 

— W ci gu tygodnia zacznie pan chodzi  — powiedział, zapakował sw  

niewielk  torb  i wyszedł. 

Coertze podrapał si  w tył głowy. 

— B d  musiał uczy  si  tego  liskiego taalu — powiedział. — Wygl da na to, 

e zostaniemy tu na dłu ej. 

— Nie ma szans,  eby si  przebi  na południe? — zapytał Walker. 

—  adnych — odparł Coertze stanowczo. — Hrabia — ten niski człowiek z 

bokbaardije — mówił,  e dalej na południe Niemców jest wi cej ni  łodyg na polu 

kukurydzy. Twierdzi,  e zamierzaj  utworzy  lini  obrony na południe od 

Rzymu. 

Walker westchn ł. 

— Wi c jeste my tu uziemieni. Coertze u miechn ł si  szeroko. 

— Nie jest a  tak  le. Przynajmniej dostaniemy lepsze jedzenie ni  mieli my w 

obozie. Hrabia chce,  eby my przył czyli si  do jego grupy. Wydaje mi si ,  e 

jego skietkommando utrzymuje spore terytorium, a on zbiera ludzi i bro , póki 

mo e. Równie dobrze mo emy walczy  tutaj, jak z armi . Zawsze miałem ochot  

prowadzi  wojn  po swojemu. 

Pulchna kobieta przyniosła misk  paruj cego rosołu dla Walkera, a Coertze 

powiedział: 

— Wyjd  na zewn trz, a poczujesz si  lepiej. Mam zamiar troch  si  

rozejrze . 

Walker zjadł rosół i zasn ł, pó niej obudził si  i znów jadł. Po jakim  czasie 

pojawiła si  niewielka posta  z basenem i zwini tymi banda ami. Była to ta sama 

dziewczynka, któr  ujrzał, gdy odzyskał przytomno . Ocenił,  e mogła mie  

jakie  dwana cie lat. 

— Mój ojciec powiedział,  e mam zmieni  panu opatrunek — odezwała si  

czystym, młodym głosem. Mówiła po angielsku. 

Walker uniósł si  na łokciu i obserwował, jak podchodzi bli ej. Była schludnie 

ubrana i nosiła biały, wykrochmalony fartuch. 

— Dzi kuj  ci — odparł. 

Pochyliła si ,  eby rozci  zało one na jego nodze łubki, po czym ostro nie 

rozlu niła banda e wokół rany. Spojrzał na ni  i rzekł: 

— Jak ci na imi ? 

— Francesca. 

— Czy twój ojciec jest lekarzem? — Dłonie opatruj ce mu nog  były chłodne 

i delikatne. 

Pokr ciła przecz co głow . 

 

11 

— Nie. 

Obmyła ran  w ciepłej wodzie zawieraj cej jaki  szczypi cy  rodek 

dezynfekuj cy, a nast pnie zapudrowała. Z wielk  wpraw  zacz ła banda owa  

ponownie. 

— Jeste  dobr  piel gniark  — powiedział Walker. Dopiero wówczas 

spojrzała na niego i zobaczył,  e ma spokojne, szare oczy. 

— Mam du  praktyk  — powiedziała, a Walker zmieszał si  pod tym 

spojrzeniem i przekl ł wojn , która z dwunastoletnich dziewczynek czyniła 

do wiadczone piel gniarki. 

Sko czyła banda owanie i powiedziała: 

— No, wkrótce musi pan poczu  si  troch  lepiej. 

— Dobrze — przyrzekł Walker. — Jak b d  mógł najszybciej. Zrobi  to dla 

ciebie. 

Spojrzała na niego zaskoczona. 

— Nie dla mnie — odparła. — Dla wojny. Musi pan wyzdrowie , aby pój  na 

wzgórza i zabi  wielu Niemców. 

Z powag  zebrała z ziemi zaplamione banda e i opu ciła pomieszczenie, a 

Walker patrzył za ni  ze zdumieniem. 

W ten sposób poznał Francesc , córk  hrabiego Ugo Montepescali. 

Ponad tydzie  trwało, zanim zacz ł chodzi  o lasce i wychodzi  z chaty 

szpitalnej, a Coertze oprowadzał go po obozie. Wi kszo  ludzi to byli Włosi, 

dezerterzy z armii, którzy niezbyt lubili Niemców. Spor  grup  stanowili jednak 

alianccy uciekinierzy ró nych narodowo ci. 

Hrabia uformował z uciekinierów oddział i mianował Coertzego jego 

dowódc . Nazwali si  „Legionem Cudzoziemskim". W ci gu nast pnych dwóch 

lat wielu z nich miało zgin , walcz c u boku partyzantów z Niemcami. Na 

yczenie Coertzego Alberto i Donato zostali doł czeni do oddziału w charakterze 

tłumaczy i przewodników. Coertze wysoko oceniał hrabiego. 

— Ten kêrel wie, co robi — powiedział. — Zbiera, ilu tylko mo e, dezerterów 

z armii włoskiej, a ka dy musi wzi  ze sob  bro . 

Kiedy Niemcy zdecydowali si  stawia  opór i ufortyfikowali Winterstellung 

oparty na Sangro i Monte Cassino, wojna we Włoszech stała si  spraw  

przes dzon . Wówczas to partyzanci zaj li si  dezorganizacj  niemieckiego 

transportu. Legion Cudzoziemski brał udział w tej kampanii, specjalizuj c si  w 

sabota u. Coertze pracował przed wojn  jako górnik w kopalni złota 

Witwatersrand i wiedział, jak obchodzi  si  z dynamitem. Razem z Harrisonem, 

kanadyjskim geologiem, poinstruowali reszt , jak u ywa  materiałów 

wybuchowych. 

Wysadzali drogi, mosty kolejowe, przej cia górskie, wykolejali poci gi, 

czasami ostrzeliwali te  jaki  konwój na drodze, wycofuj c si , gdy tylko 

odpowiadano ogniem ci kiej broni. 

— Nie wpl tujemy si  w bitwy — powiedział hrabia. — Nie mo emy da  si  

Niemcom przygwo dzi . Jeste my moskitami dra ni cymi Niemcom skór  — 

miejmy nadziej ,  e zarazimy ich malari . 

Walker pami tał ten czas jako ci g długich okresów wytchnienia 

przerywanych chwilami strachu. Dyscyplina była lu na, bez wojskowego drylu. 

 

12 

Wyszczuplał i stał si  twardy. Nawet całodzienny, trzydziestomilowy marsz przez 

góry z pełnym obci eniem, na które składały si  bro  oraz paczki dynamitu i 

detonatorów, nic dla niego nie znaczył. 

W ko cu 1944 roku Legion Cudzoziemski wydatnie si  uszczuplił. Niektórzy 

zgin li, inni — gdy alianci zaj li Rzym — woleli przebi  si  na południe. Coertze 

stwierdził,  e zostanie, wi c Walker został z nim. Został równie  Harrison oraz 

Anglik nazwiskiem Parker. Legion Cudzoziemski był teraz rzeczywi cie 

niewielki. 

— Hrabia u ywał nas jak jakich  cholernych jucznych koni — powiedział 

Walker. Zamówił nast pn  kolejk  i brandy zacz ła mu uderza  do głowy. Miał 

przekrwione oczy i j kał si  przy trudniejszych słowach. 

— Jucznych koni? — spytałem. 

— Oddział był zbyt mały do prawdziwej walki — wyja nił. — Wi c u ywał 

nas do transportu broni i  ywno ci na swoim terenie. Tak wła nie dorwali my ten 

konwój. 

— Jaki konwój? 

Walker zaczynał bełkota . 

— To było tak. T  robot  mieli my wykona  wspólnie z inn  brygad  

partyzanck . Ale hrabia si  martwił, bo ta druga banda to byli komuni ci — 

rzeczywi cie dranie. Bał si ,  e mog  nas zdradzi . Zawsze to robili, gdy mieli ku 

temu okazj , bo był monarchist  i nienawidzili go bardziej ni  Niemców. My leli 

ju  o tym, co b dzie po wojnie, i zawczasu eliminowali przeciwników, unikaj c 

walki, o ile to mo liwe. Rozumiesz, włoska polityka. 

Skin łem głow . 

— Chciał wi c,  eby Umberto — facet dowodz cy naszymi Włochami — miał 

na wszelki wypadek kilka karabinów maszynowych wi cej, a Coertze powiedział, 

e je przewiezie. 

Umilkł patrz c do swego kieliszka. 

— A co z tym konwojem? — zapytałem. 

— Ech, do diabła — odparł. — Nie ma szans,  eby go wydosta . Zostanie tam 

na zawsze, chyba  e Coertze co  zrobi. Powiem ci. Szli my na spotkanie z 

Umbertem, kiedy po drodze wpadli my na niemiecki konwój jad cy tras , gdzie 

nie powinno by   adnego konwoju. Wi c przetrzepali my im skór . 

Dotarli na szczyt wzgórza i Coertze zarz dził postój. 

— Zostaniemy tu dziesi  minut, pó niej ruszamy dalej — powiedział. 

Alberto napił si  troch  wody i poszedł spacerkiem do miejsca, sk d miał 

dobry widok na dolin . Najpierw spojrzał na dno doliny, gdzie biegła zakurzona, 

wyboista, nie szutrowana droga, po czym uniósł wzrok, by popatrze  na południe. 

Nagle zawołał Coertzego. 

— Patrz — powiedział. 

Coertze zbiegł do niego i popatrzył we wskazanym kierunku. W dali, gdzie 

odległa nitka br zowej drogi drgała od gor ca, unosił si  obłok pyłu. Odpi ł 

lornetk  i pospiesznie wyregulował ostro . 

— Có  oni tu, u diabła, robi ? — zastanawiał si . 

— Co to jest? 

 

13 

— Niemieckie ci arówki wojskowe — odparł Coertze. — Ze sze  — opu cił 

lornetk . — Wygl da na to,  e próbuj  si  prze lizn  bocznymi drogami. Dzi ki 

nam główne drogi s  troch  niezdrowe. 

Walker i Donato zeszli na dół. Coertze obejrzał si  na karabiny maszynowe, a 

pó niej na Walkera. 

— No i co z tym? — spytał. 

— A co z Umbertem? — odparł pytaniem Walker. 

— Och, nic mu nie b dzie. Po prostu teraz, gdy wojna dobiega ko ca, hrabia 

staje si  nieco dra liwy. My l ,  e damy rad  tej gromadce — z dwoma 

karabinami maszynowymi powinno pój  łatwo. 

Walker wzruszył ramionami. 

— Je li chodzi o mnie, to w porz dku — rzekł. Coertze powiedział: 

— Chod cie — i pobiegł z powrotem do miejsca, gdzie siedział Parker. — 

Wstawaj kêrel — rzucił. — Wojna jeszcze trwa. Gdzie, u diabła, jest Harrison? 

— Id ! — zawołał Harrison. 

— Znosimy ten majdan do drogi, ale biegiem — rozkazał Coertze. Spojrzał w 

dół zbocza. — Ten zakr t powinien by  lekker miejscem. 

— Jakim? — spytał Parker. Zawsze nabijał si  z południowoafryka skiego 

argonu Coertzego. 

— Mniejsza o to — uci ł Coertze. — Zanie cie ten majdan szybko do drogi. 

Czeka nas robota. 

Załadowali karabiny maszynowe i pod yli w dół zbocza. Na drodze Coertze 

przeprowadził szybkie rozpoznanie terenu. 

— Wyjad  wolno zza tego zakr tu — powiedział. — Alberto, we miesz 

Donata i umie cicie swój karabin maszynowy tak, aby cie mogli ostrzela  dwie 

ostatnie ci arówki. Dwie ostatnie, zrozumiano? Rozwalcie je szybko, tak  eby 

reszta nie mogła si  wycofa . 

Odwrócił si  do Harrisona i Parkera. 

— Ustawcie swój karabin tam, po drugiej stronie, i rozwalcie pierwszy wóz. 

Wtedy reszta b dzie zablokowana. 

— A co ja mam robi ? — zapytał Walker. 

— Pójdziesz ze mn . 

Coertze ruszył biegiem, Walker za nim. Przed zakr tem porzucił drog  i 

wspi ł si  na mały pagórek, z którego miał dobry widok na niemiecki konwój. 

Gdy Walker osun ł si  na ziemi  obok niego, Coertze miał ju  wyregulowan  

lornetk . 

— S  cztery ci arówki, a nie sze  — powiedział. — Z przodu wóz 

dowodzenia, a przed nim kombinowany motocykl. Wygl da jak to BMW z 

karabinem maszynowym na przyczepie. 

Podał szkła Walkerowi. 

— Jak daleko jest od ko ca kolumny do wozu dowodzenia? Walker spojrzał 

na zbli aj ce si  pojazdy. 

— Około sze dziesi ciu pi ciu jardów — ocenił. Coertze wzi ł szkła. 

— W porz dku. Wrócisz drog  sze dziesi t pi  jardów, tak  e w chwili, gdy 

ostatnia ci arówka wyjedzie zza zakr tu, wóz sztabowy znajdzie si  na twojej 

wysoko ci. Mniejsza o motocykl, ja si  nim zajm . Wracaj i powiedz chłopcom, 

 

14 

eby nie strzelali, dopóki nie usłysz  gło nych wybuchów; ju  ja si  o to 

postaram. Ka  im skoncentrowa  si  na ci arówkach. 

Spojrzał za siebie. Karabiny maszynowe były niewidoczne, a droga wygl dała 

niewinnie. 

— Trudno o lepsz  zasadzk  — powiedział. — Mój oupa nigdy nie zastawił 

lepszej na Anglików — klepn ł Walkera po ramieniu. — Ruszaj ju . Pomog  ci 

przy wozie sztabowym, gdy tylko rozwal  motocykl. 

Walker ze lizn ł si  z pagórka i pu cił si  z powrotem drog , zatrzymuj c si  

przy karabinach maszynowych, aby przekaza  instrukcje Coertzego. Nast pnie 

jakie  sze dziesi t jardów od zakr tu wyszukał sobie odpowiedni  skał . 

Przykucn ł za ni  i sprawdził swój pistolet maszynowy. 

Po chwili usłyszał krzyk biegn cego drog  Coertzego. 

— Cztery minuty! B d  tu za cztery minuty. Jeszcze nie strzela . 

Coertze przebiegł obok niego i znikn ł na skraju drogi dziesi  jardów dalej. 

Walkerowi w tych warunkach cztery minuty wydawały si  czterema 

godzinami. Przycupn ł sam jeden i spogl dał na cich  drog , nie słysz c nic prócz 

bicia własnego serca. Po upływie, jak mu si  wydawało, długiego czasu doszedł go 

warkot silników i zgrzyt zmienianych biegów, a potem odgłos motocykla jad cego 

na wysokich obrotach. 

Przysun ł si  bli ej do skały i czekał. Złapał go skurcz nogi, a w ustach nagle 

mu zaschło. Warkot motocykla zagłuszał teraz wszystkie pozostałe odgłosy. 

Odbezpieczył bro . 

Zobaczył przeje d aj cy motocykl. Kierowc , który w swoich goglach 

wygl dał jak zjawa, i strzelca w przyczepce, z r kami zaci ni tymi na uchwycie 

zamontowanego przed nim karabinu maszynowego, nieustannie kr c cego głow  

i bacznie obserwuj cego drog . 

Niczym we  nie, ujrzał ukazuj c  si  jak na zwolnionym filmie r k  

Coertzego, niedbale wrzucaj cego do przyczepy granat. Granat zatrzymał si  

mi dzy jej obudow  a plecami strzelca, i gdy ten odwrócił si  zaskoczony, wraz z 

jego gwałtownym ruchem znikn ł we wn trzu przyczepy. 

Po chwili eksplodował. 

Przyczepa rozleciała si  na kawałki, a strzelcowi chyba urwało nogi. Motocykl 

potoczył si  przez drog  i Walker zobaczył, jak Coertze wychodzi, strzelaj c do 

kierowcy z automatu. Wówczas wychylił si  równie  i jego pistolet plun ł ogniem 

w stron  wozu sztabowego. 

Wcze niej ustawił si  bardzo starannie, wi c dobrze przewidział, gdzie mo e 

znajdowa  si  kierowca. Gdy zacz ł strzela , nie musiał mierzy  — szyba 

rozprysła si  dokładnie w miejscu, gdzie siedział  ołnierz. 

Dochodził do niego grzechot karabinów maszynowych strzelaj cych długimi 

seriami w ci arówki, nie miał jednak czasu ani ochoty ogl da  si  w tamtym 

kierunku, musiał bowiem uskoczy  przed wozem sztabowym, który prowadzony 

r k  trupa zatoczył łuk w jego stron . 

Oficer na siedzeniu pasa era stał, szarpi c si  nerwowo z zapi ciem kabury 

pistoletu. Coertze strzelił, a Niemiec run ł i zawisł groteskowo, przewieszony 

przez metalow  ram  rozbitej szyby, jak gdyby nagle zmienił si  w szmacian  

 

15 

lalk . Pistolet, którego nie zd ył u y , wysun ł mu si  z r ki i ze stukotem upadł 

na ziemi . 

Ze zgrzytem rozpruwanej blachy wóz sztabowy wpadł na skał  obok drogi i 

stan ł gwałtownie, przewracaj c stoj cego z tyłu  ołnierza, który strzelał do 

Walkera. Walker usłyszał kule przelatuj ce mu nad głow  i poci gn ł za spust. Z 

tuzin kul trafiło w Niemca i wtłoczyło go z powrotem w siedzenie. Zdaniem 

Walkera odległo  wynosiła około dziewi ciu stóp i przysi gał,  e słyszał 

uderzenia kul. Brzmiały jak trzepanie rózgi po mi kkim dywanie. 

Coertze krzyczał i gwałtownie gestykuluj c przywoływał Walkera do 

ci arówek. Podbiegł tam i zobaczył,  e pierwsza ci arówka została zatrzymana. 

Na wszelki wypadek posłał jeszcze seri  w stron  kabiny, po czym ukrył si  za 

gor c  chłodnic , aby załadowa  bro . 

Nim si  z tym uporał, walka dobiegła ko ca. Wszystkie pojazdy zostały 

unieruchomione, a Alberto i Donato eskortowali do przodu dwóch oszołomionych 

je ców. 

— Parker, cofnij si  i zobacz, czy jeszcze kto  nie nadje d a — rzucił Coertze, 

po czym odszedł w tył, aby spojrze  na chaos, który spowodował. 

Dwaj ludzie w motocyklu zgin li na miejscu, tak samo jak trójka w wozie 

sztabowym. W ka dej ci arówce znajdowało si  po dwóch  ołnierzy w szoferce i 

jeden z tyłu. Wszyscy w szoferkach zgin li w ci gu dwudziestu sekund od chwili, 

gdy karabiny maszynowe otworzyły ogie . 

— Nie mogli my chybi  z dwudziestu jardów — powiedział Harrison. — Po 

prostu pu cili my seri  w pierwsz  ci arówk , a pó niej dali my szpryc  drugiej. 

Przypominało to rozbijanie kokosu z haubicy. Dziecinnie proste. 

Z siedemnastu ludzi po stronie niemieckiej ocalało dwóch, z których jeden był 

lekko ranny w rami . 

— Zauwa yłe  co ? — spytał Coertze. 

Walker pokr cił głow . Dr ał jeszcze z emocji po dopiero co stoczonej walce i 

w tym stanie nie był zbyt spostrzegawczy. 

Coertze podszedł do jednego z je ców i palcem wskazał emblemat na 

kołnierzyku. M czyzna skulił si  ze strachu. 

— Oni s  esesmanami. Wszyscy. 

Odwrócił si  i podszedł do wozu sztabowego. Oficer le ał na plecach, połowa 

ciała znajdowała si  w  rodku, połowa zwieszała si  przez drzwi. Puste oczy, w 

których odbijała si  groza  mierci, wpatrywały si  w niebo. Coertze spojrzał na 

niego, po czym schylił si  i z przedniego siedzenia wyci gn ł skórzan  aktówk . 

Była zamkni ta. 

— Jest w tym co  dziwnego — powiedział. — Dlaczego jechali t  drog ? 

Harrison odparł: 

— Wiesz, t dy mieli szans  si  przedosta . My znale li my si  tu tylko 

przypadkiem. 

— Wiem — powiedział Coertze. — To był dobry pomysł i prawie im si  udało 

— to wła nie mnie zastanawia. Szkopy na ogół nie grzesz  wyobra ni . Post puj  

zawsze zgodnie z instrukcjami i regulaminami. Dlaczego wi c mieliby zrobi  co  

odmiennego? Chyba  e nie był to zwyczajny oddział. 

Spojrzał na ci arówki. 

 

16 

— Nie le byłoby sprawdzi , co w nich jest. Wysłał Donata, aby strzegł drogi 

powy ej, od północy, a reszta poszła zbada  ci arówki, z wyj tkiem pilnuj cego 

je ców Alberta. Harrison zajrzał pod plandek  pierwszego wozu. 

— Niewiele tu jest. 

Walker spojrzał do  rodka i zobaczył,  e podłog  ci arówki wypełniaj  

skrzynki — małe drewniane skrzynki, długie na jakie  osiemna cie cali, szerokie 

na stop  i wysokie na sze  cali. 

— Cholernie mały ładunek — powiedział. Coertze zmarszczył brwi. 

— Gdzie  ju  widziałem podobne, ale nie potrafi  powiedzie  gdzie. 

Wyci gnijmy jedn . 

Walker i Harrison wspi li si  na ci arówk , odsuwaj c na bok ciało 

martwego Niemca. Harrison chwycił róg najbli szej skrzynki. 

— Wielki Bo e! — powiedział. — To cholerstwo jest chyba przybite do 

podłogi. 

Walker pomógł mu i skrzynka przesun ła si . 

— Nie, nie jest, ale musi by  pełne ołowiu. Coertze opu cił tyln  klap . 

— My l ,  e lepiej j  wyci gn  i otworzy  — powiedział ochrypłym nagle z 

podniecenia głosem. 

Walker i Harrison przesun li skrzynk  na brzeg i zrzucili. Z gło nym 

t pni ciem spadła na zakurzon  drog . 

— Daj mi ten bagnet — powiedział Coertze. 

Walker wzi ł bagnet zabitego Niemca i wr czył go Coertzemu, który zacz ł 

podwa a  wieko. Gwo dzie skrzypn ły, gdy pokrywa skrzyni uniosła si . Coertze 

oderwał j  i powiedział: 

— Tak te  my lałem. 

— Co to jest? — zapytał Harrison, tr c brew. 

— Złoto — odparł Coertze spokojnie. Wszyscy zamarli w bezruchu. 

Walker był ju  bardzo pijany, gdy doszedł w swojej opowie ci do tego 

miejsca. Chwiał si  na nogach i złapał si  kraw dzi baru, aby utrzyma  

równowag , gdy powtórzył z namaszczeniem. 

— Złoto. 

— Na miły Bóg, co z nim zrobili cie? — spytałem. — I ile go tam było? 

Walker czkn ł cicho. 

— A mo e jeszcze jednego? — powiedział. Skin łem na barmana i odparłem: 

— Daj spokój, nie trzymaj mnie w niepewno ci. Spojrzał na mnie z ukosa. 

— Słowo daj , nie powinienem był tego mówi  — powiedział. — A zreszt , 

niech to diabli! Nie ma to ju  teraz znaczenia. No wi c było tak... 

Przez dług  chwil  stali patrz c na siebie, po czym odezwał si  Coertze: 

— Wiedziałem,  e znam te skrzynki. Takich samych u ywaj  w Reef przy 

pakowaniu sztab do przewozu statkiem. 

Gdy stwierdzili,  e wszystkie skrzynie w tej ci arówce s  równie ci kie, 

rzucili si  do pozostałych wozów. Pocz tkowo byli rozczarowani — drug  

ci arówk  wypełniały skrzynie zawieraj ce dokumenty i akta. 

Coertze si gn ł do skrzynki i wyrzucaj c papiery rzekł: 

— Có  to, u diabła, za szpargały? — w jego głosie słycha  było zawód. 

Walker wzi ł jedn  kartk  i przejrzał pobie nie. 

 

17 

— Wygl da na jakie  włoskie dokumenty rz dowe. Mo e wszystkie s   ci le 

tajne. 

Z wn trza wozu doszedł zduszony głos Harrisona. 

— Hej, chłopaki, popatrzcie, co znalazłem. Wyszedł z r kami pełnymi paczek 

banknotów — czystych,  wie o wydrukowanych lirów. 

— Jest tam tego przynajmniej jedna skrzynia — powiedział. — A mo e 

wi cej. 

W trzeciej ci arówce znajdowały si  kolejne skrzynki ze złotem, chocia  nie 

tyle co w pierwszej. Było te  kilkana cie solidnie zbudowanych, zamkni tych 

skrzy  drewnianych. Wkrótce uległy pod naporem bagnetu. 

— Chryste! — rzekł Walker, gdy otworzył pierwsz . Z nabo n  czci  

wyci gn ł migocz cy wspaniale naszyjnik z brylantów i szmaragdów. 

— Ile to jest warte? — zapytał Coertze Harrisona. Harrison bez słowa 

potrz sn ł głow . 

— Jezu, sk d miałbym wiedzie  — u miechn ł si  słabo. — Te kamienie nie 

s  w moim stylu. 

Przetrz sali skrzynie, gdy nagle Coertze wyci gn ł złot  papiero nic . 

— Jest na niej napis — powiedział i odczytał gło no: — Caro Benito da parte 

di Adolfe, Brennero — 1940. Harrison rzekł wolno: 

— Hitler miał spotkanie z Mussolinim na przeł czy Brenner w 1940 roku. 

Wtedy wła nie Musso postanowił wł czy  si  do wojny po stronie niemieckiej. 

— Teraz ju  wiemy, do kogo to nale y — powiedział Walker  wskazuj c r k . 

— Albo nale ało — powtórzył wolno Coertze. — Lecz do kogo nale y teraz? 

Spojrzeli po sobie. Cisz  przerwał Coertze: 

— Chod cie, zobaczymy, co jest w ostatniej ci arówce. Czwarty wóz był 

pełen skrzy  równie  wypełnionych papierami. Jednak oprócz nich znajdowała 

si  tam jeszcze skrzynia z koron . Harrison uniósł j  z wysiłkiem. 

— Kim jest olbrzym chodz cy w niej po pałacu? — spytał retorycznie. 

Korona była bogato inkrustowana rubinami i szmaragdami, lecz bez brylantów. 

Była wyj tkowo okazała i bardzo ci ka. 

— Nic dziwnego,  e mówi si : „Koronowana głowa nigdy nie zazna spokoju" 

— zakpił Harrison. Umie cił koron  w skrzyni. 

— No wi c, co robimy? Coertze podrapał si  po głowie. 

— Niezły problem — przyznał. 

— Uwa am,  e powinni my to zatrzyma  — stwierdził Harrison bez ogródek. 

— Jest nasze, prawem zdobywcy. 

Wypowiedziana została gło no my l, do której nikt nie chciał si  przyzna , z 

wyj tkiem bezpo redniego jak zwykle Harrisona. 

Atmosfera oczy ciła si  i łatwiej było podj  decyzj . 

— Uwa am,  e powinni my  ci gn  reszt  chłopaków i zrobi  głosowanie — 

powiedział Coertze. 

— Je li nie b dzie tajne, nic nie da — niemal oboj tnie odparł Harrison. 

Zrozumieli, o co mu chodzi. Je li cho  jeden z nich sprzeciwiłby si  i zechciał 

powiedzie  o skarbie hrabiemu, wówczas głosowanie i tak byłoby bezu yteczne. 

W ko cu Walker powiedział: 

— Mo e tak, mo e nie. Przegłosujemy i zobaczymy. 

 

18 

Na drodze panował spokój, wi c sprowadzono Donata i Parkera z ich 

posterunków. Je cy zostali zamkni ci w ci arówce, aby Alberto równie  mógł si  

przył czy  do dyskusji. Zasiedli niczym jaka  komisja gospodarcza. 

Harrison niepotrzebnie si  martwił — głosowanie było jednomy lne. Pokusa 

okazała si  zbyt wielka, aby mogło sta  si  inaczej. 

— Jedno jest pewne — powiedział Harrison. — Je li ten cały majdan zniknie, 

zostanie przeprowadzone olbrzymie  ledztwo. I to bez wzgl du na to, kto wygra t  

wojn . Rz d włoski nie spocznie, dopóki tego nie odnajdzie — szczególnie tych 

papierów. Zało  si ,  e to prawdziwy dynamit. 

Coertze zamy lił si . 

— To znaczy,  e musimy ukry  i skarb, i pojazdy. N i c nie mo e zosta  

odnalezione. Musi wygl da  tak, jak gdyby cało  rozpłyn ła si  w powietrzu. 

— Co my z tym zrobimy? — zapytał Parker. Spogl dał na kamienisty grunt i 

cienk  warstw  gleby. — Mogliby my zakopa  sam skarb, gdyby my po wi cili 

na to tydzie , ale nie ma si  nawet co bra  do zakopywania ci arówki, nie 

mówi c o czterech. 

Harrison pstrykn ł palcami. 

— Stare kopalnie ołowiu — powiedział. — S  niedaleko st d. Twarz 

Coertzego rozja niła si . 

— Ja — powiedział. — Jest tam jedna sztolnia, w której zmie ciłoby si  

wszystko. 

Parker odezwał si : 

— Jakie kopalnie ołowiu i co to takiego, na miło  bosk , sztolnia? 

— Sztolnia to poziomy szyb wykonany w zboczu góry — odparł Harrison. — 

Te kopalnie zostały opuszczone na przełomie wieku. Nikt ju  si  do nich nie 

zbli a. 

— Wprowadzimy wszystkie pojazdy do  rodka... — rzekł Alberto. 

— ...i wysadzimy wej cie — doko czył przej ty Coertze. 

— Mo e zatrzymaliby my par  klejnotów? — zasugerował Walker. 

— Nie — odparł ostro Coertze. — To zbyt niebezpieczne. Harrison ma racj . 

Kiedy ten majdan zniknie na dobre, rozp ta si  piekło. Wszystko musi zosta  

zakopane, dopóki zostało jeszcze troch  czasu. 

— Znasz jakich  dobrych paserów? — spytał ironicznie Harrison. — Bo je li 

nie, to w jaki sposób si  ich pozb dziemy? 

Postanowili zakopa  wszystko: samochody, ciała, złoto, papiery, kosztowno ci. 

Przepakowali ci arówki, do dwóch ładuj c kosztowno ci, a papiery i zwłoki do 

dwóch pozostałych. Mieli zamiar wprowadzi  do tunelu jako pierwszy wóz 

sztabowy z wrzuconym na tył motocyklem, nast pnie ci arówki wyładowane 

papierami i ciałami, a na ko cu wozy ze złotem i kosztowno ciami. 

— Tym sposobem b dziemy mogli łatwo wydosta  rzeczy, na których 

najbardziej nam zale y — powiedział Coertze. 

Transport ci arówek nie stanowił problemu. Z zakurzonej drogi, na której 

si  znajdowali, odchodził nie u ywany szlak prowadz cy do kopalni. Dojechali 

tam i w ustalonej kolejno ci wprowadzili ci arówki do najwi kszego tunelu. 

Coertze i Harrison przygotowali ładunek do wysadzenia wej cia. Była to prosta 

 

19 

robota i zaj ła im zaledwie kilka minut. Nast pnie Coertze zapalił lont i przybiegł 

z powrotem. 

Kiedy kurz opadł, zobaczyli,  e wylot tunelu został całkowicie zablokowany, 

tworz c kosztowny grobowiec dla siedemnastu ludzi. 

— Co powiemy hrabiemu? — zapytał Parker. 

— Powiemy,  e po drodze mieli my drobne kłopoty — odparł Coertze. — W 

ko cu tak te  było, no nie? — u miechn ł si  szeroko i nakazał wymarsz. 

Po powrocie usłyszeli,  e Umberto wpakował si  w kłopoty i stracił wielu 

ludzi. Komuni ci nie zjawili si  i nie miał wystarczaj cej liczby karabinów 

maszynowych. 

— Chcesz powiedzie ,  e złoto wci  tam jest? — zapytałem. 

— Zgadza si  — rzekł Walker i waln ł pi ci  w bufet. — Napijmy si  jeszcze 

jednego. 

Pó niej niewiele ju  z niego wydobyłem. Mózg miał rozpuszczony w brandy i 

wci  gadał bez sensu, lecz na jedno pytanie odparł przytomnie. 

— Co si  stało z tymi dwoma niemieckimi je cami? 

— Ach, z nimi — odparł niedbale. — Zostali zastrzeleni w czasie ucieczki. 

Zrobił to Coertze. 

 

Walker był tamtej nocy zbyt pijany, wzi łem wi c jego adres od klubowego 

stewarda, wpakowałem go do taksówki i zapomniałem o nim. Nie przykładałem 

zbyt wielkiej wagi do jego opowie ci — traktowałem j  jak bredzenie pijaka. 

Mo e znalazł co  we Włoszech, w tpiłem jednak, aby to było co  du ego — moja 

wyobra nia nie mogła pomie ci  wizji czterech ci arówek załadowanych złotem i 

kosztowno ciami. 

Jednak nie dane mi było zapomnie  o nim na dłu ej, gdy  w nast pn  

niedziel  ponownie ujrzałem, jak w barze klubowym wpatruje si  sm tnie w 

kieliszek brandy. Uniósł głow , dostrzegł moje spojrzenie i pospiesznie odwrócił 

wzrok jak gdyby zawstydzony. Nie podszedłem,  eby z nim porozmawia  — nie 

przepadałem za pijakami. 

Nieco pó niej tego samego popołudnia, gdy wyszedłem z basenu i z 

przyjemno ci  paliłem papierosa, nagle zdałem sobie spraw ,  e Walker stoi obok 

mnie. Uniosłem wzrok, a on rzekł zakłopotany: 

— Chyba jestem panu winien jakie  pieni dze... za taksówk  tamtej nocy. 

— Daj pan spokój — odparłem krótko. Przykl kn ł obok. 

— Przepraszam za wszystko, co si  stało. Czy narobiłem jakich  kłopotów? 

U miechn łem si . 

— Nie pami ta pan? 

— Kompletnie nic — wyznał. — Nie wpl tałem si  chyba w jak  bójk  czy 

co  takiego, co? 

— Nie, po prostu rozmawiali my. Zamrugał oczami. 

— O czym? 

— O pana prze yciach we Włoszech. Opowiedział mi pan dziwn  histori . 

— Powiedziałem panu o złocie? Skin łem głow . 

— Zgadza si . 

 

20 

— Spiłem si  — powiedział. — Ur n łem si  jak głupiec. Nie powinienem był 

o tym mówi . Nie wspomniał pan o tym nikomu, co? 

— Nie, nie wspomniałem — odparłem. — Chyba nie chce pan powiedzie ,  e 

to prawda? — teraz z pewno ci  nie był pijany. 

— To jest prawda — rzekł ci ko. — Ten majdan wci  tam jest — w ziemi 

we Włoszech. Wolałbym, aby pan o tym nie mówił. 

— Nie b d  — obiecałem. 

— Chod my si  napi  — zaproponował. 

— Nie, dzi kuj  — powiedziałem. — Id  teraz do domu. Wygl dał na 

przygn bionego. 

— W porz dku — powiedział. Patrzyłem za nim, jak wlecze si  w stron  

klubu. 

Od tego czasu najwyra niej nie mógł si  ode mnie odczepi , jak gdyby oddał 

mi w posiadanie cz  samego siebie i musiał sprawdza , czy przechowuj  j  

bezpiecznie. Zachowywał si  tak, jakby my obaj uczestniczyli w jakim  spisku: 

cz sto kiwał znacz co głow  lub mru ył oko, a kiedy s dził,  e kto  mo e nas 

usłysze , zmieniał nagle temat. 

Gdy si  go poznało bli ej, robił lepsze wra enie, oczywi cie je li pomin  

pocz tkowe stadium alkoholizmu. Nie był pozbawiony pewnego uroku, gdy si  o 

to starał, a mnie z pewno ci  chciał oczarowa . Nie s dz , aby nastr czało mu to 

wiele trudno ci. Byłem obcym na obcej ziemi, a on stanowił jakie  towarzystwo. 

Powinien był zosta  aktorem, gdy  miał wielki talent mimiczny. Kiedy 

opowiadał mi histori  złota, jego ruchliwa twarz stale ulegała 

przemianom, a głos zmieniał si  tak,  e niemal mogłem zobaczy  bycz  głow  

Coertzego, łagodnego Donata i obdarzonego twardsz  natur  Alberta. Chocia  

normalnie mówił z lekkim południowoafryka skim akcentem, je li chciał, mógł 

si  go pozby , aby przyj  gardłow  wymow  Afrykanera lub szybk  i sycz c  

Włocha. Po włosku mówił szybko i płynnie, zapewne był jednym z tych ludzi, 

którzy potrafi  nauczy  si  j zyka w ci gu kilku tygodni. 

Zaczynałem wierzy  w prawdziwo  jego opowie ci. Była zbyt szczegółowa. 

Du e wra enie zrobił na mnie fragment dotycz cy dedykacji na papiero nicy. Nie 

potrafiłem sobie wyobrazi , aby Walker mógł co  takiego wymy li . Poza tym 

mówił nie tylko przy brandy. Wci  trzymał si  tej samej historii, która przy 

wielokrotnym powtarzaniu nie zmieniała si  ani odrobin  — czy opowiadał po 

pijanemu, czy na trze wo. 

Pewnego razu powiedziałem: 

— Jednego tylko nie mog  sobie wyobrazi  — tej wielkiej korony. 

— Alberto uwa ał,  e to korona króla Etiopii — odparł Walker. — Nie nosiło 

si  jej po pałacu. U ywali jej tylko do koronacji. Brzmiało to logicznie. 

— Sk d wiesz,  e inni ju  tego nie odkopali? — powiedziałem. — Jest jeszcze 

Harrison i Parker, a dla obu Włochów byłoby to całkiem proste. S  na miejscu. 

Walker pokr cił przecz co głow . 

— Nie, jest tylko Coertze i ja. Pozostali zgin li — wykrzywił usta. — Wygl da 

na to,  e przebywanie blisko Coertzego jest niezdrowe. W ko cu przestraszyłem 

si  i zwiałem. 

Spojrzałem na niego surowo. 

 

21 

— Czy chcesz powiedzie ,  e Coertze ich zamordował? 

— Nie gadaj za mnie — odparł Walker ostro. — Ja tego nie powiedziałem. 

Wiem tylko,  e czterej ludzie zgin li, gdy znajdowali si  blisko Coertzego. — 

Wyliczył ich na palcach. — Harrison był pierwszy — stało si  to zaledwie trzy dni 

od zakopania skarbu. 

Stukn ł w drugi palec. 

— Nast pny poszedł Alberto — widziałem, jak to si  stało. Czysty wypadek, 

jaki mógłby zaaran owa  ka dy. Pó niej Parker. Zgin ł w akcji, tak samo jak 

Harrison, i tak jak w przypadku Harrisona jedyn  osob  znajduj c  si  w 

pobli u był Coertze. 

Uniósł w gór  trzy palce i wolno wyprostował czwarty. 

— Ostatni był Donato. Znaleziono go niedaleko obozu z dziur  w głowie. 

Powiedzieli,  e wspinał si  na skały, wi c orzeczenie brzmiało: przypadkowa 

mier .  Lecz nie dla mnie.  Miałem tego dosy  — odszedłem i ruszyłem na 

południe. 

Przez jaki  czas zastanawiałem si  nad tym, a potem powiedziałem: 

— Co miałe  na my li mówi c,  e widziałe , jak został zabity Alberto? 

— Był to krótki wypad — rzekł Walker. — Wszystko poszło dobrze, ale 

Niemcy ruszyli si  szybko i osaczyli nas. Musieli my wydosta  si  drug  stron , 

lecz w tym wypadku było to urwisko. Coertze dobrze sobie radził w górach i 

poszli z Albertem jako pierwsi. Coertze prowadził. Powiedział,  e chce znale  

drog  na dół, wszystko si  zgadzało — zazwyczaj tak wła nie robił. 

Ruszył po wyst pie w skale i znikn ł nam z oczu. Wkrótce ukazał si  

ponownie i dał Albertowi sygnał,  e wszystko w porz dku. Wrócił i powiedział,  e 

mo na ju  zacz  schodzi , wi c razem z Parkerem poszli my jako nast pni. 

Ruszyli my w  lad za Albertem, a kiedy wyszli my zza zakr tu, zobaczyli my,  e 

utkn ł. Wpakował si  w tak  dziur , z której nie mógł nawet zawoła  o pomoc. 

Kiedy tam dotarli my, stracił ju  panowanie nad sob . Widzieli my, jak dygotał i 

trz sł si . Znalazł si  na skraju urwiska z cholernie gł bok  przepa ci  u dołu, 

band  Niemców gotow  go dopa  na górze, i trz sł si  jak galareta. 

Parker krzykn ł,  eby Coertze zszedł do nas. Gdy nas mijał, powiedział,  e 

pójdzie pomóc Albertowi. Doszedł do niego i Alberto spadł. Przysi gam,  e 

Coertze pchn ł go. 

— Czy widziałe , jak Coertze go popchn ł? — zapytałem. 

— Nie — przyznał Walker. — Nie mogłem dostrzec Alberta, kiedy Coertze 

nas min ł. Coertze to pot ny facet, no i nieprzezroczysty. Dlaczego jednak dał 

Albertowi znak,  e wszystko w porz dku i mo e pój  po wyst pie? 

— Mogła to by  zupełnie niezawiniona pomyłka. Walker skin ł głow . 

— Wówczas te  tak my lałem. Pó niej Coertze powiedział,  e Alberto nie 

musiał i  tak daleko. Tam była łatwiejsza droga na dół, nie opodal miejsca, gdzie 

utkn ł Alberto. Coertze sprowadził nas tamt dy. 

Zapalił papierosa. 

— Kiedy jednak w nast pnym tygodniu został zastrzelony Parker, ponownie 

zacz łem my le  o tamtym wypadku. 

— Jak to si  stało? Walker wzruszył ramionami. 

 

22 

— Normalna rzecz. Wiesz, jak jest w czasie walki. Kiedy wszystko si  

sko czyło, znale li my Parkera z dziur  w głowie. Nikt nie widział, jak to si  

stało, ale Coertze znajdował si  najbli ej — zamilkł na chwil . — Parker miał 

dziur  w tyle głowy. 

— Niemieck  kul ? 

Walker prychn ł. 

— Bracie, nie mieli my czasu na sekcj , zreszt  i tak nic by nie wyja niła — 

u ywali my niemieckiej broni i amunicji — wszystko zdobyczne, a Coertze 

u ywał niemieckiej broni zawsze: twierdził,  e jest lepsza od angielskiej. 

Walker zamy lił si . 

— Zacz łem powa nie si  nad tym zastanawia . Wszystko działo si  jak na 

zawołanie — ci faceci gin cy tak nagle. Kiedy oberwał Donato, wyniosłem si . 

Legion Cudzoziemski i tak prawie si  rozleciał. Odczekałem, a  hrabia wysłał 

gdzie  Coertzego, zebrałem swój sprz t, po egnałem si  i ruszyłem na południe do 

linii aliantów. Miałem szcz cie — przedostałem si . 

— A co z Coertzem? 

— Został z hrabi , dopóki nie przyszli jankesi. Kilka lat temu widziałem go w 

Jo'burgu. Przechodziłem przez ulic ,  eby wej  do pubu, kiedy zobaczyłem 

wychodz cego Coertzego. Zmieniłem zamiar. Napiłem si , ale nie w  t a m t y m  

pubie. 

Wstrz sn ł nim nagły dreszcz. 

— Wol  trzyma  si  od Coertzego jak najdalej. Cape Town i Johannesburg 

dzieli tysi c mil. Powinno wystarczy  — wstał gwałtownie. — Na miło  bosk , 

napijmy si  czego . 

Poszli my wi c na drinka, a  ci lej mówi c na kilka. 

 

W ci gu nast pnych kilku tygodni widziałem,  e bliski był przedstawienia mi 

propozycji. Stwierdził,  e nale y mu si  troch  pieni dzy i potrzebowałby dobrego 

przyjaciela. W ko cu powiedział wprost. 

— Słuchaj. W ubiegłym roku zmarł mój ojciec i powinienem dosta  dwa 

tysi ce funtów, je eli uda mi si  je wyrwa  z r k prawnika. Za dwa tysi ce 

funtów mógłbym pojecha  do Włoch. 

— Mógłby  — potwierdziłem. Przygryzł warg . 

— Hal, chc ,  eby  ze mn  pojechał. 

— Po złoto? 

— Zgadza si , po złoto. Na dwie równe cz ci. 

— A co z Coertzem? 

— Do diabła z Coertzem! — odparł Walker gwałtownie. — Nie chc  mie  z 

nim nic wspólnego. 

Zastanowiłem si . Byłem wówczas młody, pełen wigoru i co  takiego mi 

wła nie odpowiadało — je li Walker mówił prawd . A je li nie mówił prawdy, to 

niby dlaczego miałby opłaca  mój przejazd do Włoch? Zapowiadała si  

wspaniała przygoda, jednak wahałem si . 

— Dlaczego ja? — zapytałem. 

— Sam tego nie potrafi  zrobi  — odparł. — Coertzemu nie zaufałbym, a ty 

jeste  jedynym facetem, który wie o wszystkim. I ufam ci, Hal, naprawd . 

 

23 

Zdecydowałem si . 

— Dobrze, umowa stoi. Ale s  pewne warunki. 

— Wykładaj je na stół. 

— To twoje picie musi si  sko czy  — powiedziałem. — Wszystko w 

porz dku, gdy jeste  trze wy, ale na bani robisz si  straszny. Poza tym sam wiesz, 

e mo esz si  z czym  wygada , jak jeste  wci ty. 

Pełna oczekiwania twarz przybrała stanowczy wyraz. 

— Zrobi  tak, Hal, nie wezm  do ust ani kropli — obiecał. 

— W porz dku — powiedziałem. — Kiedy zaczynamy? 

Teraz widz ,  e byli my par  naiwnych, młodych głupców. My leli my,  e uda 

si  nam bez wi kszych trudno ci wyci gn  z dziury w ziemi kilka ton złota. 

Nie mieli my poj cia, ile trzeba b dzie wymy li  i zorganizowa , zanim 

cokolwiek zdołamy osi gn . 

— Prawnik mówi,  e ostateczny podział maj tku zostanie przeprowadzony w 

ci gu jakich  sze ciu tygodni. Potem mo emy wyjecha  w ka dej chwili — 

powiedział Walker. 

Cz sto dyskutowali my na temat podró y. Walkera nie interesowały zbytnio 

praktyczne problemy zwi zane z wydobyciem złota ani to, co mieli my z nim 

pó niej zrobi . Był zahipnotyzowany wchodz cymi w gr  milionami. 

Pewnego razu powiedział: 

— Zdaniem Coertzego były tam cztery tony złota. Przy obecnej cenie daje to 

sporo ponad milion funtów. Oprócz tego s  jeszcze wypchane fors  skrzynie. Do 

wielkiej skrzyni pakunkowej mo na zmie ci  cholernie du o lirów. 

— Banknoty mo esz sobie odpu ci  — odparłem. — Wydaj tylko jeden znich, 

a cała włoska policja wsi dzie ci na kark. 

— Mo emy je wyda  poza Włochami — rzekł ponuro. 

— Wówczas b dziesz miał do czynienia z Interpolem. 

— No dobra — powiedział niecierpliwie. — Damy sobie spokój z lirami. Ale 

zostaj  jeszcze kosztowno ci: pier cienie, naszyjniki, brylanty i szmaragdy — 

oczy mu płon ły. — Zało  si ,  e s  warte wi cej ni  złoto. 

— Lecz nie tak łatwo ich si  pozby  — powiedziałem. 

Coraz bardziej gn biły mnie problemy praktyczne. Co gorsza, Walker nie 

chciał mi zdradzi  poło enia tej kopalni, nie mogłem wi c niczego zaplanowa . 

Zachowywał si  jak dziecko przed zbli aj cym si  Bo ym Narodzeniem, 

niecierpliwie czekaj ce na prezenty pod choink . Nie mogłem go zmusi , aby 

trze wo ocenił fakty, i zacz łem si  powa nie zastanawia , czy nie zrezygnowa  z 

tego szalonego planu. Nie widziałem w perspektywie nic poza spartaczon  robot  

i prawdopodobnie dłu sz  odsiadk  we włoskim wi zieniu. 

W noc poprzedzaj c  wizyt  w biurze prawniczym, której celem miało by  

podpisanie ko cowych dokumentów i otrzymanie przez Walkera spadku, 

odwiedziłem go w hotelu. Na wpół pijany le ał na łó ku z butelk  pod r k . 

— Obiecałe  nie pi  — powiedziałem chłodno. 

— Taa... Hal, to co robi , to nie jest picie. Smakuj  tylko dla uczczenia. 

— Lepiej przerwij  wi towanie, dopóki nie przeczytasz gazety — 

powiedziałem. 

— Jakiej gazety? 

 

24 

— Tej — odparłem i wyj łem j  z kieszeni. — Ten mały kawałek u dołu 

strony. 

Wzi ł gazet  i spojrzał na mnie nieprzytomnie. 

— Co mam przeczyta ? 

— Notatk  zatytułowan : „Włosi skazani". 

Była to niewielka wzmianka, wypełniacz na dół strony. 

Walker nagle wytrze wiał. 

— Ale oni byli niewinni — wyszeptał. 

— Nie uratowało ich to przed oberwaniem po karku — powiedziałem 

brutalnie. 

— Bo e! — powiedział. — Wci  tego szukaj . 

— Oczywi cie — odparłem zniecierpliwiony. — B d  szukali, dopóki nie  

znajd .  — Zastanawiałem  si , czy Włochów bardziej interesuje złoto, czy 

dokumenty. 

Wstrz s otrze wił Walkera z euforycznych snów o nagłym bogactwie. Musiał 

przyzna ,  e wyci gni cie złota z włoskiej dziury miało swoje niebezpieczne 

strony. 

— Sytuacja si  zmieniła — rzekł wolno. — Na razie nie mo emy jecha . 

Musimy poczeka , a  wszystko przycichnie. 

— Czy to kiedykolwiek przycichnie? — spytałem. Uniósł na mnie wzrok. 

— Teraz nie jad  — powiedział ze stanowczo ci  spot gowan  l kiem. — 

Sprawa upadła. Upadła na dłu szy czas. 

W pewnym sensie ul yło mi. W Walkerze tkwiła niepokoj ca słabo , która 

napełniała mnie obawami. Od dłu szego czasu zastanawiałem si , czy dobrze 

robi  jad c z nim do Włoch. Teraz decyzja zapadła. 

Zostawiłem go przy typowej dla niego czynno ci — nalewaniu kolejnego 

drinka. 

W drodze do domu przyszło mi do głowy,  e dziennikarska relacja w całej 

rozci gło ci potwierdzała opowiadanie Walkera. A to ju  było co . 

 

Dawno min ła pora lunchu, gdy sko czyłem opowie . W gardle mi zaschło 

od mówienia. Oczy Jean zrobiły si  du e i okr głe. 

— Przypomina to historie znad Morza Karaibskiego — powiedziała. — Lub 

dreszczowiec Hammonda Innesa. Czy złoto wci  tam jest? 

Wzruszyłem ramionami. 

— Nie wiem. W gazetach nic na ten temat nie czytałem. Z tego, co wiem, je li 

Walker lub Coertze go nie wydobyli, nadal tam jest. 

— Co si  stało z Walkerem? 

— Dostał swoje dwa tysi ce — powiedziałem. — Pó niej rozpocz ł karier  

próbuj c wysuszy  gorzelnie. Wkrótce potem stracił prac  i znikn ł mi z oczu. 

Kto  mi mówił,  e wyjechał do Durbanu. W ka dym razie nie widziałem go od 

tamtego czasu. 

Ta historia zafascynowała Jean i zrobili my sobie potem z niej zabaw , 

wymy laj c sposoby wydostania z Włoch czterech ton złota. 

Oczywi cie były to jedynie akademickie rozwa ania. Jean miała wyobra ni  i 

niektóre z jej pomysłów były bardzo dobre. 

 

25 

Problem stanowiło bowiem wywiezienie czterech ton złota tak, aby nikt 

niczego nie zauwa ył. 

W 1959 roku, dzi ki surowym oszcz dno ciom, spłacili my bankowi nasze 

zadłu enie. Stocznia przeszła na nasz  wył czn  własno . Uczcili my to 

poło eniem kilu pi tnastotonowca, który zaprojektowałem dla Jean i dla mnie. 

Mój stary, wierny „King Penguin", jeden z pierwszych w swojej klasie, nadawał 

si  co najwy ej do przybrze nej włócz gi. My jednak postanowili my,  e pewnego 

dnia wybierzemy si  na  eglug  po oceanie, i chcieli my mie  wi ksz  łód . 

Pi tnastotonowiec ma akurat odpowiednie wymiary, aby mo na go 

obsługiwa  i wygodnie na nim mieszka  w dwie osoby. Ta łód  miała mie  

czterdzie ci stóp długo ci całkowitej, trzydzie ci stóp na linii wodnej, 

maksymalna szeroko  pokładu wynosiła jedena cie stóp. Przewidziałem 

umiarkowane o aglowanie do podró y oceanicznych oraz dodatkowo du y silnik 

Diesla. Chcieli my j  nazwa  „Sanford" dla uczczenia pami ci starego Toma. 

Po uko czeniu budowy mieli my zamiar wzi  roczny urlop i po eglowa  na 

północ, aby sp dzi  jaki  czas na Morzu  ródziemnym, po czym wróci  wzdłu  

Wschodniego Wybrze a, dokonuj c w ten sposób pełnego okr enia Afryki. 

W oczach Jean pojawił si  figlarny błysk. 

— Mo e z powrotem przywieziemy ze sob  złoto — powiedziała. 

W dwa miesi ce pó niej stało si  nieszcz cie. 

Zaprojektowałem łód  dla Billa Meadowsa i przesłałem mu rysunki do 

zatwierdzenia. Niefortunnym zbiegiem okoliczno ci plany pomieszcze  nie zostały 

wło one do przesyłki i Jean zaofiarowała si ,  e sama zawiezie je do Fish Hoek. 

Jechała drog  Chapman's Peak, z widokami na morze i góry znacznie 

pi kniejszymi ni  wszystko, co widziałem na Riwierze. Jean dostarczyła rysunki, 

a gdy wracała o zmierzchu, pijany kretyn w ameryka skim wozie sportowym 

zepchn ł j  z drogi i spadła z wysoko ci trzystu stóp do morza. 

Moje  ycie rozsypało si . 

Nie miało dla mnie  adnego znaczenia,  e kierowca dostał pi  lat za 

zabójstwo — nie przywróciło to Jean  ycia. 

Zaniedbałem stoczni  i gdyby nie Harry Marshall, interes zszedłby na psy. 

Wówczas wła nie dokonałem bilansu swojego  ycia. Miałem trzydzie ci sze  

lat i dobry interes, który lubiłem, teraz jednak nie za bardzo mi odpowiadał: 

byłem zdrów i pełen sił — budowa łodzi i  eglarstwo utrzymuj  człowieka w 

dobrej kondycji fizycznej — i nie miałem długów. Miałem nawet pieni dze, 

których wci  przybywało. 

Drug  stron  bilansu wypełniała straszliwa pustka po Jean, która odbierała 

temu wszystkiemu warto . 

Czułem,  e nie mog  zosta  w stoczni czy nawet w Cape Town, gdzie 

wspomnienie Jean  cigałoby mnie na ka dym kroku. Chciałem uciec. Czekałem, 

eby co  si  stało. 

Dojrzałem do awantury 

 

W kilka tygodni pó niej siedziałem w barze na Adderley Street z zamiarem 

wypicia jednego czy trzech. Nie znaczy to,  e wpadłem w nałóg, z pewno ci  

 

26 

jednak piłem wi cej, ni  miałem w zwyczaju dotychczas. Wła nie zabrałem si  do 

trzeciej brandy, gdy poczułem szturchni cie w łokie  i jaki  głos powiedział: 

— Cze , dawno ci  nie widziałem. 

Odwróciłem si  i zobaczyłem stoj cego obok Walkera. 

Ostatnie lata nie obeszły si  z nim łaskawie. Schudł, rysy  niadej, przystojnej 

twarzy wyostrzyły si , na głowie pojawiła si  wyra na łysina. Ubranie było zmi te 

i wystrz pione. Roztaczał wokół siebie przygn biaj c  atmosfer . 

— Cze  — odparłem. — Sk d si  tu wzi łe ? — Wpatrywał si  w mój 

kieliszek brandy, wi c powiedziałem: — Napij si  ze mn . 

— Dzi ki — rzekł szybko. — Wezm  podwójn . 

Wiedziałem ju , co przydarzyło si  Walkerowi. Nie miałem jednak nic 

przeciwko temu, aby da  si  naci gn  na kilka drinków, wi c zapłaciłem za 

podwójn  brandy. 

Lekko dr c  r k  uniósł alkohol do ust, poci gn ł długi, wyt skniony łyk, po 

czym odstawił kieliszek opró niony w trzech czwartych. 

— Wygl dasz kwitn co — powiedział. 

— Wiedzie mi si  nie najgorzej. 

— Było mi przykro, gdy usłyszałem, co stało si  z twoj   on  — powiedział. 

Dostrzegł moje pytaj ce spojrzenie, wi c dodał pospiesznie. — Czytałem o tym w 

gazecie. S dziłem,  e to twoja  ona — miała takie samo nazwisko, i w ogóle. 

Pomy lałem,  e szukał mnie od jakiego  czasu. Starzy przyjaciele i znajomi s  

cenni dla alkoholika. Mo na ich naci gn  na drinka czy pi taka. 

— Sko czyło si  i lepiej o tym zapomnie  — powiedziałem krótko. 

Nie wiadomie rozdrapał na nowo ran : znów przywiódł mi na my l Jean. — Co 

teraz porabiasz? 

Wzruszył ramionami. 

— To i owo. 

— Nie znalazłe  ostatnio jakiego  złota? — zapytałem zło liwie. Chciałem mu 

odpłaci  za przypomnienie Jean. 

— Czy wygl dam na kogo  takiego? — odparł gorzko. Nieoczekiwanie dodał: 

— W ubiegłym tygodniu widziałem Coertzego. 

— Tutaj, w Cape Town? 

— Tak. Wła nie wrócił z Włoch. Spodziewam si ,  e jest znów w Jo'burgu. 

U miechn łem si . 

— Czy miał ze sob  złoto? Walker potrz sn ł przecz co głow . 

— Powiedział,  e nic si  nie zmieniło. — Nagle złapał mnie za rami . — Złoto 

wci  tam jest, nikt go nie znalazł. Wci  tam jest, w tym tunelu. Cztery tony 

złota i wszystkie kosztowno ci. — W jego głosie brzmiało szalone podniecenie. 

— Wi c dlaczego nic z tym nie zrobi? — spytałem. — Dlaczego nie pojedzie i 

nie wydob dzie go? Czemu obaj nie jedziecie? 

— Nie ufa mi — odparł Walker pos pnie. — Ledwo si  do mnie odezwał. — 

Wyci gn ł papierosa z mojego pudełka le cego na barze, a ja przypaliłem mu go 

ubawiony. — Nie tak łatwo wywie  je przez granic  — powiedział. — Nawet 

Wielki i Pot ny Sier ant Coertze nie znalazł sposobu. 

U miechn ł si  z wysiłkiem. 

 

27 

— Wyobra  sobie — rzekł niemal rado nie. — Nawet taki Coertze, który ma 

przecie  głow  na karku, nie potrafi tego dokona . Wpakował złoto do dziury w 

ziemi i tak bardzo si  boi,  e nie próbuje go wyci gn  — zacz ł si   mia  

histerycznie. 

Uj łem go za rami . : 

— Uspokój si . Szybko zdusił  miech. 

— W porz dku — powiedział. — Postaw mi jeszcze jednego, zostawiłem 

portfel w domu. 

Przywołałem skinieniem barmana i Walker zamówił jeszcze jedn  podwójn . 

Zaczynałem rozumie  przyczyn  jego degrengolady: trwaj ca czterna cie lat 

wiadomo ,  e fortuna w złocie le y we Włoszech i czeka, aby j  zabra , z erała 

go jak rak. Ju  wówczas, gdy go poznałem dziesi  lat temu, zdawałem sobie 

spraw  ze słabo ci jego charakteru. Teraz wida  było,  e gorycz pora ki okazała 

si  ponad jego siły. Zastanawiałem si , jak radził sobie z tym Coertze. On 

przynajmniej zdawał si  co  robi , cho by tylko obserwuj c rozwój wypadków 

we Włoszech. Powiedziałem ostro nie: 

— Gdyby Coertze zechciał ci  zabra ,  czy zdecydowałby   si  pojecha  do 

Włoch, aby spróbowa  wydoby  złoto? Nagle znieruchomiał. 

— O co ci chodzi? — zapytał. — Rozmawiałe  z Coertzem? 

— Nie widziałem faceta na oczy. 

Walker nerwowo rozejrzał si  po barze, po czym wyprostował si . 

— No wi c, gdyby... mnie chciał i gdyby mnie potrzebował, gotów byłbym 

pojecha . — Powiedział to zuchwale, dało si  jednak wyczu  niech , gdy dodał: 

— Kiedy  mnie potrzebował, wiesz; potrzebował mnie, kiedy zakopywali cały 

majdan. 

— Chyba si  go nie boisz? 

— Co to znaczy boj  si ? Dlaczego miałbym si  go obawia ? Nikogo si  nie 

boj . 

— Byłe  pewny,  e popełnił co najmniej cztery morderstwa. Zmieszał si . 

— A, o to chodzi! To stara sprawa. I nigdy nie mówiłem,  e kogo  

zamordował. Nigdy tego nie powiedziałem. 

— Rzeczywi cie — nigdy tego nie powiedziałe . Poruszył si  nerwowo na 

barowym stołku. 

— A zreszt  jaki to ma sens? Nie poprosi, abym z nim jechał. Powiedział mi to 

w ubiegłym tygodniu. 

— Ale  tak, poprosi ci  — odparłem łagodnie. Walker szybko uniósł wzrok. 

— Dlaczego miałby to zrobi ? Powiedziałem cicho: 

— Poniewa  znam prosty sposób, aby zupełnie łatwo i w miar  bezpiecznie 

wywie  złoto z Włoch i dostarczy  je do dowolnego miejsca na  wiecie. 

Oczy rozwarły mu si  szeroko. 

— Co takiego? Jak mo esz tego dokona ? 

— Tego ci nie powiem — odparłem spokojnie. — W ko cu ty te  nie chciałe  

mi powiedzie , gdzie jest ukryte złoto. 

— No wi c, zróbmy tak — rzekł. — Powiem ci, gdzie jest, ty je wyci gniesz i 

szafa gra. Po co wci ga  do tego Coertzego? 

 

28 

— Do tej roboty trzeba wi cej ni  dwóch ludzi — powiedziałem. — Poza tym 

zasługuje na udział: przez czterna cie lat pilnował tego złota, czyli zrobił o wiele 

wi cej ni  ty. — Nie wspomniałem o tym,  e uwa am Walkera za człowieka bez 

kr gosłupa. — Powiedz mi teraz, jak poradzisz sobie z Coertzem, je li to 

przejdzie? 

Zas pił si . 

— My l ,  e bez problemów, je li da mi spokój. Ale nie pozwol  mu na  adne 

kpiny. — Spojrzał na mnie zdziwiony, jakby dopiero teraz dotarło do niego, o 

czym mówimy. — Uwa asz,  e jest szansa, aby to wydosta , realna szansa? 

Skin łem głow  i zsun łem si  ze stołka. 

— A teraz przepraszam ci . 

— Dok d idziesz? — zapytał szybko. 

— Zadzwoni  do linii lotniczych — odparłem. — Chc  zarezerwowa  miejsce 

na jutrzejszy samolot do Jo'burga. Jad  zobaczy  si  z Coertzem. 

To był znak, na który czekałem.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

29 

Rozdział 2 

 

COERTZE 

 

Podró  samolotem to cudowna rzecz. W południe nast pnego dnia 

wkraczałem ju  do pokoju hotelowego w Johannesburgu, o tysi c mil od Cape 

Town. 

W czasie lotu wiele my lałem o Coertzem. Zdecydowałem,  e je eli si  nie 

zgodzi, to cała sprawa stanie si  nieaktualna. Nie wyobra ałem sobie, abym mógł 

polega  na Walkerze. Musiałem te  obmy li  sposób namówienia Coertzego — z 

opowie ci Walkera wynikało,  e nie b dzie to zbyt łatwe. Mogłem go zrozumie  

— sam byłem twardym facetem, szczególnie gdy sytuacja tego wymagała. Jednak 

nie chciałem go do siebie zra a . Zapewne b dzie cholernie podejrzliwy, 

musiałem wi c działa  w r kawiczkach. 

Pozostawał jeszcze jeden problem — sfinansowanie wyprawy. Chciałem 

zatrzyma  stoczni  jako zabezpieczenie na wypadek, gdyby cała sprawa wzi ła w 

łeb. Pomy lałem jednak,  e gdybym odst pił Harry'emu Marshallowi udział w 

stoczni, sprzedał dom, samochód i jeszcze par  rzeczy, to mo e zdołałbym zebra  

około 25 tysi cy funtów — niezbyt wiele, bior c pod uwag  pomysł, który chodził 

mi po głowie. 

Wszystko jednak zale ało od Coertzego. U miechn łem si , przypominaj c 

sobie, gdzie pracował — miał posad  w Centralnym Zakładzie Przetopu, 

uszlachetniaj cym złoto ze wszystkich kopal  le cych w Reef. Przypuszczalnie w 

ci gu ostatnich kilku lat przez jego r ce przeszło wi cej złota, ni  wszyscy 

wodzowie pa stw Osi zagrzebali po całym  wiecie. 

Musiało go to nie le wkurza . 

Po południu zadzwoniłem do zakładu przetopu. Po chwili podniósł słuchawk . 

— Coertze — rzekł krótko. Przyst piłem do rzeczy. 

— Nazywam si  Halloran — powiedziałem. — Nasz wspólny znajomy, pan 

Walker z Cape Town, twierdzi,  e ma pan kłopoty ze zorganizowaniem dostawy 

towarów z Włoch. Pracuj  w bran y importowo-eksportowej i wydaje mi si ,  e 

mógłbym panu pomóc. 

Gł boka cisza wwiercała mi si  w ucho. 

— Moja firma jest w pełni wyposa ona do tego typu prac — powiedziałem. — 

W podobnych przypadkach nigdy nie mieli my wi kszych kłopotów z urz dami 

celnymi. 

Przypominało to rzucanie kamienia do bardzo gł bokiej studni i oczekiwanie 

na plusk. 

— Mo e by pan przyszedł zobaczy  si  ze mn  — powiedziałem. — Nie chc  

panu zabiera  teraz czasu, na pewno jest pan bardzo zaj ty. Prosz  przyj  o 

siódmej wieczorem i przedyskutujemy przy kolacji pa skie problemy. Mieszkam 

w Regency: to w Berea, w... 

— Wiem, gdzie to jest — przerwał Coertze. Miał gł boki głos, z szorstkim, 

gardłowym akcentem Afrykanera. 

— Dobrze, b d  na pana czekał — powiedziałem i odło yłem słuchawk . 

 

30 

Ten pierwszy kontakt zadowolił mnie. Coertze był podejrzliwy, i słusznie — 

inaczej byłby głupcem. Gdyby jednak zjawił si  w hotelu, oznaczałoby to,  e 

złapał haczyk. Wystarczyłoby tylko szarpn  za link ,  eby go mocniej wbi . 

Miałem pewno ,  e przyjdzie; zmusi go do tego zwykła ludzka ciekawo . 

Gdyby nie przyszedł, znaczyłoby,  e nie jest człowiekiem. Albo  e jest 

nadczłowiekiem. 

Przyszedł, ale nie o siódmej. Zapukał do pokoju po ósmej, gdy ju  zaczynałem 

w tpi  w swój s d o słabo ciach natury ludzkiej, ustalił moj  to samo  i 

powiedział: 

— Damy sobie spokój z kolacj . Ju  jadłem. 

— W porz dku — odparłem. — A mo e drinka? — przeszedłem przez pokój 

i uj łem butelk  brandy. Miałem niemal pewno ,  e wybierze brandy — pije j  

wi kszo  Afrykanerów. 

— Napij  si  szkockiej — rzekł niespodziewanie. — Dzi kuj  — dodał po 

namy le. 

Nalewaj c drinki, obrzuciłem go spojrzeniem. Był masywnie zbudowany, miał 

szerokie ramiona i z pewno ci  sporo funtów. Czarne i raczej grube włosy okalały 

wiecznie nie ogolon  twarz. Zało yłbym si ,  e rozebrany wygl dał jak 

nied wied  grizzly. Nad miotaj cymi błyski ciemnymi oczami znajdowały si  

czarne, proste brwi. Dbał o siebie bez w tpienia bardziej ni  Walker: brzuch miał 

płaski, a z całej jego postaci emanowała aura zdrowia i t yzny. 

Podałem mu szklank  i usiedli my naprzeciw siebie. Był spi ty i czujny, cho  

próbował to zamaskowa  przesadn  nonszalancj  pozycji, jak  przybrał w fotelu. 

Przypominali my ludzi, którzy rozpoczynaj  pojedynek i dopiero co skrzy owali 

szpady. 

— Przyst pmy do rzeczy — powiedziałem. — Do  dawno temu Walker 

opowiedział mi bardzo interesuj c  histori  o pewnym złocie. Mieli my co  w tej 

sprawie zrobi , ale upłyn ło ju  dziesi  lat i nie wyszło nam. Mo e to i dobrze, bo 

zapewne spartoliliby my robot . 

Wycelowałem w niego palec. 

— Miałe  je na oku. Na pewno od czasu do czasu wyskakiwałe  do Włoch, 

eby zorientowa  si  na miejscu. Łamałe  sobie głow  próbuj c wymy li  sposób 

na wydostanie stamt d złota, ale nie byłe  w stanie nic zrobi . Jeste  

zablokowany. 

Nie zmienił wyrazu twarzy; byłby dobrym pokerzyst . Zapytał: 

— Kiedy ostatni raz widziałe  Walkera? 

— Wczoraj w Cape Town. 

Nieprzeniknion  dot d twarz wykrzywił drwi cy u miech. 

— I przyleciałe  do Jo'burga,  eby si  ze mn  zobaczy , bo jaki  dronkie 

opowiedział ci takie banialuki? Walker to gówno wart włócz ga. Codziennie 

widz  z tuzin takich jak on w Ogrodach Biblioteki — rzekł pogardliwie. 

— Mog  udowodni ,  e nie s  to  adne banialuki. Coertze siedział patrz c na 

mnie z kamiennym spokojem; szklanka whisky niemal znikn ła w jego pot nej 

pi ci. 

 

31 

— To co robisz w tym pokoju? — spytałem. — Gdyby nie było  adnego złota, 

zapytałby  mnie tylko przez telefon, o czym, u diabła, mówi . Fakt,  e 

przyszedłe , dowodzi,  e co  w tym jest. 

Podj ł szybk  decyzj . 

— No dobra — powiedział. — Jak  masz propozycj ? 

— Wci  jeszcze nie wymy liłe  sposobu wywiezienia czterech ton złota z 

Włoch — powiedziałem. — Zgadza si ? U miechn ł si  wolno. 

— Załó my — rzekł ironicznie. 

— Ja znam bezpieczny sposób. 

Odstawił szklank  i wyj ł paczk  papierosów. 

— Có  to takiego? 

— Nie powiem ci. Jeszcze nie teraz. 

Twarz rozci gn ła mu si  w u miechu. 

— Walker nie powiedział ci, gdzie jest złoto, prawda? 

— Nie — przyznałem. — Ale zrobiłby to, gdybym go nacisn ł. Wiesz,  e 

Walker jest słaby. 

— Za du o pije — odparł Coertze. — A kiedy pije — gada. Id  o zakład,  e 

tak wła nie dowiedziałe  si  o wszystkim — zapalił papierosa. — Co chcesz z tego 

mie ? 

— Równy udział — powiedziałem zdecydowanie. — Podział na trzy cz ci po 

opłaceniu wszystkich kosztów. 

— Walker jedzie z nami na robot , zgadza si ? 

— Tak — powiedziałem. Coertze poruszył si  w fotelu. 

— Człowieku, sprawa wygl da tak — powiedział. — Nie wiem, czy masz 

bezpieczny sposób wywiezienia złota, czy nie. Te  mi si  kilka razy wydawało,  e 

to rozgryzłem. Przyjmijmy jednak,  e twój sposób si  sprawdzi. Dlaczego 

mieliby my bra  Walkera? — Uniósł r k . — Nie sugeruj ,  eby go wykiwa , 

chocia  on nie miałby nic przeciwko wykiwaniu nas. Po wszystkim damy mu jego 

działk , ale, na miło  bosk , trzymajmy go z daleka od Włoch. Z pewno ci  

narobi bigosu. 

Pomy lałem o Harrisonie, Parkerze i dwóch Włochach. 

— Najwyra niej go nie lubisz. 

Z roztargnieniem przesun ł palcami po szramie na czole. 

— Nie mo na na nim polega  — odparł. — W czasie wojny kilka razy omal 

przez niego nie zgin łem. 

— Nie, zabieramy Walkera — powiedziałem. — Nie jestem pewien, czy we 

trzech damy rad  je wyci gn . We dwóch to na pewno niemo liwe. Chyba  e 

chcesz dobra  jeszcze kogo . 

U miechn ł si  z przymusem. 

— Nie trzeba, skoro pojawiłe  si  ty. Lepiej jednak,  eby od tej chwili Walker 

zamkn ł swój wielki dziób. 

— Mo e lepiej,  eby przestał pi  — zasugerowałem. 

— Racja — zgodził si  Coertze. — Trzymaj go z daleka od alkoholu. Kilka 

piw jeszcze ujdzie, ale zablokuj mu dost p do wysokiego wolta u. Ty si  nim 

zajmiesz. Ja nie chc  mie  nic wspólnego z tym szczurem. 

Wydmuchn ł dym do góry i powiedział: 

 

32 

— A teraz posłucham twojej propozycji. Je li jest dobra, pojad  z tob . Je li 

uznam,  e si  nie sprawdzi, nawet palcem nie kiwn . W takim przypadku mo ecie 

z Walkerem robi , co wam si   ywnie 

podoba, lecz je li ruszycie po złoto, b dziecie musieli rozliczy  si  ze mn . 

Jestem strasznym draniem, gdy kto  próbuje mnie oszuka . 

— Tak samo jak ja — odparłem. 

U miechn li my si  do siebie. W pewien sposób spodobał mi si  ten człowiek, 

cho  nie ufałem mu tak samo jak Walkerowi. Miałem jednak wra enie,  e 

podczas gdy Walker wpakowałby człowiekowi nó  w plecy, Coertze przynajmniej 

strzelałby do niego z przodu. 

— W porz dku — powiedział. — No to nawijaj. 

— Nie powiem ci, nie w tym pokoju. — Widz c wyraz jego twarzy, dodałem 

pospiesznie: — Nie chodzi o to,  e ci nie ufam, ale po prostu nie uwierzyłby  mi. 

Musisz to zobaczy  — na dodatek zobaczy  w Cape Town. 

Przez dłu sz  chwil  wpatrywał si  we mnie, po czym odezwał si : 

— Dobra, skoro tak sobie  yczysz, pójd  na to — zamilkł i zastanowił si  

przez chwil . — Mam tu dobr  prac  i nie rzuc  jej na twoje skinienie. Zbli a si  

przedłu ony weekend, co daje mi trzy dni. Przylec  do Cape Town zobaczy , co 

masz mi do przekazania. Je li oka e si  dobre, machn  r k  na robot , a je li nie, 

to wci  mam prac . 

— Opłac  podró  — powiedziałem. 

— Mog  sobie na ni  pozwoli  — mrukn ł. 

— Je li sprawa nie wypali, opłac  ci podró  — nalegałem. — Nie chciałbym, 

eby  stracił. 

Uniósł wzrok i u miechn ł si . 

— Jako  si  dogadamy — powiedział. — Gdzie ta butelka? 

Gdy ponownie napełniałem szklanki, odezwał si : 

— Mówiłe ,  e wybierałe  si  z Walkerem do Włoch. Co was powstrzymało? 

Si gn łem do kieszeni po wycinek i podałem mu go. Przeczytał i roze miał si . 

— Walker musiał si  wystraszy . Byłem tam wówczas — rzekł 

niespodziewanie. 

— We Włoszech? 

Upił troch  szkockiej i skin ł głow . 

— Tak, odło yłem zaległe pobory, zasiłek demobilizacyjny i wróciłem tam w 

czterdziestym ósmym. Gdy tylko przyjechałem, rozp tało si  piekło z powodu 

procesu. Czytałem gazety i nigdy w  yciu nie spotkałem wi kszych bzdur. 

Uwa ałem jednak,  e lepiej siedzie  cicho, miałem wi c lekker wakacje z hrabi . 

— Z hrabi ? — powtórzyłem zaskoczony. 

— Oczywi cie — odparł. — Zatrzymuj  si  u hrabiego za ka dym razem, 

kiedy odwiedzam Włochy. Byłem tam ju  cztery razy. 

— Co masz zamiar zrobi  ze złotem, gdy ju  wydostaniesz je z Włoch? — 

zapytałem. 

— Wszystko mam zaplanowane — rzekł z pewno ci  siebie. — W Indiach 

zawsze potrzebuj  złota i daj  dobr  cen . Zdziwiłby  si  wiedz c, ile złota, 

przemycanego w małych paczuszkach z tego kraju, ko czy w Indiach. 

Miał racj , Indie s  złotym uj ciem  wiata. Powiedziałem jednak oboj tnie: 

 

33 

— Ja wymy liłem podró  w drug  stron  — do Tangeru. To otwarty port z 

wolnym rynkiem złota. Bez problemu powinno si  tam sprzeda  cztery tony złota, 

w dodatku legalnie.  adnych kłopotów z policj . 

Spojrzał na mnie z podziwem. 

— Nie pomy lałem o tym. Niewiele wiem o mi dzynarodowych finansach. 

— Jest pewien szkopuł — powiedziałem. — Tanger zamyka interes w 

przyszłym roku; zostanie przej ty przez Maroko. Przestanie by  wówczas 

wolnym portem, a złoty rynek si  sko czy. 

— W przyszłym roku? A dokładnie? 

— Dziewi tnastego kwietnia — odparłem. — Od teraz za dziewi  miesi cy. 

Powinno nam starczy  czasu. U miechn ł si . 

— Nigdy nie my lałem,  eby to złoto sprzeda  legalnie. Nie przypuszczałem, 

e to mo liwe. Wydawało mi si ,  e wszystkie rz dy obwarowały handel złotem 

ró nymi zastrze eniami. Mo e powinienem był spotka  ci  wcze niej. 

— Nic by ci z tego nie przyszło — odpowiedziałem. — Nie miałem wówczas 

tyle rozumu co teraz. 

Roze miał si  i kontynuowali my opró nianie butelki. 

 

Coertze przyjechał do Cape Town dwa tygodnie pó niej. Spotkałem si  z nim 

na lotnisku i zawiozłem go wprost do stoczni, gdzie czekał Walker. 

Walker, od momentu gdy powiedziałem mu,  e Coertze zło y nam wizyt , 

zamkn ł si  w sobie. Dostrzegłem,  e mimo chełpliwych przechwałek nie w smak 

był mu bli szy kontakt z nim. Je li połowa z tego, co powiedział o Coertzem, była 

prawd , to miał wszelkie podstawy do obaw. 

Mówi c szczerze, ja te  je miałem! 

Coertze po raz pierwszy chyba znalazł si  w stoczni i z zainteresowaniem 

rozgl dał si  dokoła. Zadawał te  wiele pyta  i wszystkie niemal miały sens. W 

ko cu rzekł: 

— No i gdzie ten twój pomysł? 

Zaprowadziłem ich do  rodkowej pochylni, gdzie „Estralita" Jimmy'ego 

Murphy'ego czekała na wyci gni cie do remontu. 

— To jacht pełnomorski — powiedziałem. — Pi tnastotonowiec. Jak my lisz, 

ile ma zanurzenia? To znaczy, jak gł boko jest w wodzie? Coertze przygl dn ł 

mu si , po czym spojrzał na wysoki maszt. 

— Musi by  zanurzony gł boko,  eby stworzy  przeciwwag  dla tego — 

powiedział. — Ale nie wiem jak bardzo. Nie znam si  zupełnie na łodziach. 

Bior c pod uwag ,  e zupełnie si  na nich nie znał, odpowiedział wyj tkowo 

logicznie. 

— Przy normalnym obci eniu zanurzenie wynosi sze  stóp — odparłem. — 

Teraz ma mniej, bo zdj to z niego sporo osprz tu. Oczy mu si  zw ziły. 

— S dziłem,  e jest tego wi cej — powiedział. — Co si  dzieje, je li wiatr 

mocno dmucha w  agle? Nie przewróci si ? 

Wszystko szło po mojej my li, Coertze wykazywał czujno . Powiedziałem 

wi c: 

— Wła nie buduj  podobn  łód , kolejny pi tnastotonowiec. Chod cie j  

zobaczy . 

 

34 

Poprowadziłem ich do hangaru, gdzie budowano „Sanforda". Coertze ruszył 

za mn , najwyra niej zadowolony,  e zmierzamy do sedna sprawy. Walker szedł 

za nami. 

Nalegałem,  eby jak najszybciej wyko czy  „Sanforda". Teraz, po nało eniu 

poszycia z włókna szklanego i wyposa eniu wn trza, był gotów do wodowania. 

Coertze podniósł wzrok na kadłub. 

— Na l dzie wygl daj  na cholernie wielkie — skomentował. U miechn łem 

si . Była to normalna reakcja laika. 

— Wejd cie na pokład — rzuciłem. 

Przestrze  na dole wywarła na nim spore wra enie i pozytywnie ocenił moje 

rozwi zania. 

— Sam to wszystko zaprojektowałe ? — zapytał. 

Skin łem głow . 

— Spokojnie mógłbym tu mieszka  — orzekł, zagl daj c do kuchni. 

— Mo e i b dziesz — powiedziałem. — To jest łód , któr  wywieziemy z 

Włoch cztery tony złota. 

Wygl dał na zaskoczonego. Zmarszczył brwi. 

— Gdzie masz je zamiar umie ci ? 

— Usi d , a powiem ci o jachtach  aglowych co , czego jeszcze nie wiesz. — 

Coertze przysiadł niewygodnie na skraju prawoburtowej koi, na której nie było 

jeszcze materaca, w oczekiwaniu na to, co powiem. 

— Ta łód  wypiera dziesi  ton i... Walker przerwał. 

— Chyba mówiłe ,  e to pi tnastetonowiec. 

— Chodzi o „formuł  Tamizy" — miar  wyporno ci jachtów. Mierzy si  j  

inaczej. 

Coertze spojrzał na Walkera. 

— Zamknij si  i pozwól człowiekowi mówi . — Odwrócił si  do mnie. — Je li 

ta łód  wa y dziesi  ton i dodasz jeszcze cztery, to b dzie bliska zatoni cia, 

prawda? A gdzie je umie cisz? Nie mo na na widoku, bo gliny zobacz . 

Odparłem spokojnie: 

— Mówiłem,  e powiem ci o  aglówkach co , czego nie wiesz. A teraz słuchaj. 

Około czterdziestu procent wagi ka dej łodzi  aglowej stanowi balast, który ma 

za zadanie utrzyma  pion, kiedy wiatr zacznie naciska  na  agle. 

Postukałem stop  w podłog  kabiny. 

— Z dna tej łodzi zwisa olbrzymi kawał ołowiu, wa cy dokładnie cztery tony. 

Coertze spojrzał na mnie z niedowierzaniem i w jego oczach pojawił si  błysk 

zrozumienia. 

— Chod  — powiedziałem. — Poka  ci. 

Wyszli my na zewn trz i pokazałem im ołowiany kil balastowy. 

— W przyszłym tygodniu wszystko to zostanie przykryte poszyciem, dla 

ochrony przed skałotoczami morskimi. Coertze przykucn ł na pi tach, 

spogl daj c na kil. 

— To jest to — rzekł wolno. — To jest to. Złoto b dzie ukryte pod wod  — 

wbudowane w łód  — zacz ł si   mia , a po chwili zawtórował mu Walker. Te  

zacz łem si   mia , a  ciany hangaru odpowiedziały nam echem. 

Nagle Coertze opanował si . 

 

35 

— Jaka jest temperatura topnienia ołowiu? — spytał ostro. 

Wiedziałem, na co si  zanosi. 

— Czterysta pi dziesi t stopni Celsjusza — odparłem. — Na górze nad 

stoczni  mamy niewielk  hut , gdzie odlewamy kile. 

— Ja — rzekł ci ko. — Ołów mo na roztopi  na piecu kuchennym. Ale złoto 

topi si  w temperaturze ponad tysi c stopni, a do tego b dziemy potrzebowali 

czego  wi cej ni  piec kuchenny. W i e m o tym, przetapianie złota jest moj  

prac . W zakładzie przetopu mamy cholernie du e piece. 

— O tym te  pomy lałem — dodałem szybko. — Chod cie do warsztatu, 

poka  wam jeszcze co , czego nigdy nie widzieli cie. W warsztacie otworzyłem 

szaf  i powiedziałem: 

— Ta zabawka to co  nowego — niedawno j  wymy lono. — Wyci gn łem 

urz dzenie i postawiłem na ławie. Coertze spojrzał na mnie nic nie rozumiej c. 

Niewiele było do ogl dania. Po prostu metalowa skrzynka osiemna cie na 

pi tna cie i na dziewi  cali, na wierzchu której znajdowała si  mata azbestowa 

oraz układ zaciskowy „Heath Robinson". 

— Słyszeli cie o kawie instant — powiedziałem. — To słu y do 

natychmiastowego uzyskiwania wysokich temperatur. — Zacz łem 

przygotowywa  maszyn  do pracy. — Wymaga chłodzenia wod  o ci nieniu 

minimum pi  funtów na cal — wystarczy nam do tego zwykły kran. Pracuje te  

na pr dzie sieciowym, mo na wi c instalowa  j  wsz dzie. 

Z szuflady wyj łem trzon maszyny. I znów nie było na co patrze . Po prostu 

kawałek czarnej tkaniny, wielko ci trzy na cztery cale. 

— Jaki  go  w Stanach odkrył, jak prz

 i tka  włókna z czystego grafitu, a 

kto  inny wynalazł takie zastosowanie. 

Uniosłem r czk  na pokrywie maszyny, wsun łem mat  i mocno zacisn łem. 

Nast pnie wzi łem kawałek metalu i dałem go Coertzemu. 

Obrócił go w palcach i powiedział: 

— Co to jest? 

— Kawałek zwykłej stali mi kkiej. Ale je li ta zabawka da rad  stopi  stal, to 

mo e stopi  te  i złoto. Zgadza si ? 

Skin ł głow  i z pow tpiewaniem spojrzał na maszyn  — nie wygl dała zbyt 

imponuj co. 

Wyj łem mu stal z r ki i upu ciłem na mat , nast pnie dałem Walkerowi i 

Coertzemu okulary spawalnicze. 

— Lepiej je nałó cie, zrobi si  do  jasno. 

Nało yli my okulary i wł czyłem maszyn . Był to fantastyczny pokaz. 

Grafitowa mata natychmiast roz arzyła si  do biało ci, a kawałek stali rozpalił 

si  najpierw do czerwono ci, pó niej z ółkł, wreszcie stał si  biały. Osiadał 

niczym topi cy si  wosk i w ci gu niecałych pi tnastu  sekund  została  z  niego  

male ka  kału a.   Wszystko   to odbywało  si   przy  akompaniamencie  

przejmuj cego   syku  iskier, powstaj cych w trakcie reakcji topionego metalu z 

powietrzem. Wył czyłem maszyn  i zdj łem okulary. 

— W czasie topienia złota nie b dziemy mieli takich fajerwerków; nie utlenia 

si  tak jak  elazo. 

Coertze wpatrywał si  w maszyn . 

 

36 

— W jaki sposób to działa? 

— To co  w rodzaju łuku elektrycznego — odparłem. — Mo esz uzyska  

temperatur  do pi ciu tysi cy stopni Celsjusza. Zostało pomy lane jako 

instrument laboratoryjny. My l ,  e jednorazowo mo emy topi  dwa funty złota. 

Maj c trzy takie zabawki i bardzo du o zapasowych mat, mogliby my pracowa  

do  szybko. 

— Je li za ka dym razem mo emy wla  tylko dwa funty, to cały ten kil 

pop ka i nie jestem pewien, czy nie złamie si  pod własnym ci arem. 

— O tym te  pomy lałem — odparłem spokojnie. — Czy widziałe  kiedy , jak 

robi si   elbet? 

Zmarszczył brwi, ale ju  po chwili pstrykn ł palcami. 

— Zrobimy form , a do  rodka wło ymy siatk  z drutu — powiedziałem. — 

Ona utrzyma wszystko w cało ci. 

Pokazałem mu model, który wykonałem z drutu bezpiecznikowego i parafiny. 

Przygl dał mu si  bardzo uwa nie. 

— Cholernie du o nad tym my lałe  — rzekł w ko cu. 

— Kto  musiał — powiedziałem. — Albo złoto le ałoby tam jeszcze przez 

nast pne czterna cie lat. 

Wyra nie nie przypadła mu do gustu ta odpowied . Wygl dało na to,  e przez 

ostatnie lata nic nie zrobił, jak ostatni dure . Miał zamiar co  powiedzie , lecz 

ugryzł si  w j zyk. Poczerwieniał na twarzy. Po chwili odetchn ł gł boko i 

powiedział: 

— No dobra, przekonałe  mnie. Wchodz . Ja te  odetchn łem. Z ulg . 

 

Tej nocy odbyli my narad . 

— Kolejno  jest nast puj ca — powiedziałem. — „Sanford" — mój jacht — 

b dzie w przyszłym tygodniu gotowy do prób. Kiedy tylko si  zako cz , naucz  

was obu  eglowania. W niecałe dwa miesi ce od dzisiaj po eglujemy do Tangeru. 

— Chryste! — wykrzykn ł Walker. — Nie bardzo mi si  to u miecha. 

— Nie ma w tym nic nadzwyczajnego — odparłem. — Obecnie setki ludzi 

p ta si  po Atlantyku. Do diabła, ludzie odbywali podró e dookoła  wiata w 

łodziach cztery razy mniejszych. 

Spojrzałem na Coertzego. 

— Cała sprawa wymaga sporych nakładów. Masz jakie  pieni dze? 

— Z tysi c — przyznał. 

— Dokładamy go do puli — powiedziałem. — Razem z moimi dwudziestoma 

pi cioma tysi cami. 

— Magtig — rzekł. — To cholernie du o pieni dzy. 

— B dziemy potrzebowali ka dego grosza. Mo e si  okaza ,  e trzeba kupi  

mał  stoczni  we Włoszech, je li tylko w taki sposób uda si  w tajemnicy odla  

kil. Poza tym po yczam je firmie Walker, Coertze i Halloran na sto procent. Chc  

dosta  z powrotem pi dziesi t tysi cy przed dokonaniem podziału na trzy cz ci. 

To samo mo esz zrobi  ze swoim tysi cem. 

— Brzmi to uczciwie — zgodził si  Coertze. 

— Walker nie ma  adnych pieni dzy, a ty, po doło eniu tysi ca do puli, te  — 

powiedziałem. — W takim razie wci gam was obu na moj  list  płac. Dopóki 

 

37 

b d  trwały przygotowania, b dziecie otrzymywa  codziennie papierosy i trzy 

solidne posiłki. 

Ta informacja najwyra niej poprawiła Walkerowi nastrój. Coertze 

zaakceptował j  krótkim skinieniem głowy. Spojrzałem twardo na Walkera. 

— A ty trzymaj si  z dala od alkoholu albo wywalimy ci  za burt . Nie 

zapominaj o tym. 

Markotnie skin ł głow . 

— Dlaczego najpierw płyniemy do Tangeru? — zapytał Coertze. 

— Musimy ponownie przetopi  złoto na standardowe sztaby — odparłem. — 

Nie wyobra am sobie bankiera, który wzi łby na skład złoty kil. To jednak 

sprawa przyszło ci. Teraz musz  z was zrobi  jakich takich  eglarzy — czeka nas 

rejs na Morze  ródziemne. 

Wzi łem „Sanforda" na próby. Walker i Coertze wybrali si  ze mn  na 

przeja d k , aby zobaczy , na co si  odwa yli. „Sanford" okazał si  

uciele nieniem wszystkich moich marze  o porz dnej łajbie. Jak na jacht 

pełnomorski, był szybki i niezbyt delikatny. Po nieznacznych poprawkach w 

o aglowaniu uzyska odpowiedni  sterowno  i wiedziałem,  e po kilku jeszcze 

drobnych zmianach wszystko b dzie w porz dku. 

Gdy poszli my półwiatrem, nabrał szybko ci bulgocz c pod zawietrznym 

relingiem. Woda bryzgała na pokład. Walker, z nieco pozieleniał  twarz , 

odezwał si : 

— Mówiłe  chyba,  e kil utrzyma go prosto. — Trzymał si  kurczowo 

kraw dzi kokpitu. 

Roze miałem si . Ju  dawno nie czułem si  tak szcz liwy. 

— Nie przejmuj si  tym. To niewielki k t przechyłu. Nie przewróci si . 

Coertze nic nie powiedział — przewieszony przez reling miał inne pilne 

zaj cie. 

Nast pne trzy miesi ce były ci kie i surowe. Ludzie zapomnieli,  e przyl dek 

nazywał si  Przyl dkiem Burz, zanim jaki  dawny rzecznik prasowy zmienił 

nazw  na Przyl dek Dobrej Nadziei. Kiedy dmie Berg, robi si  tak nieprzyjemnie, 

jak nigdzie na  wiecie. 

Musztrowałem Walkera i Coertzego bezlito nie. W ci gu trzech miesi cy 

musiałem z nich zrobi  n dznych bodaj, ale  eglarzy, gdy  „Sanford" był nieco za 

du y do samotnej  eglugi. Miałem nadziej ,  e razem zast pi  jednego  eglarza z 

prawdziwego zdarzenia. Nie było jednak a  tak  le, gdy  w ci gu trzech miesi cy 

sp dzili na morzu tyle czasu, ile przeci tny weekendowy  eglarz w ci gu trzech 

lat. W dodatku mieli przewag  w postaci bezlitosnego instruktora. 

Na teori   eglarstwa po wi cili my niewiele czasu. Pó niejsze nauki: jak 

wi za  w zły, naprawi   agiel i zrobi  kotki, wywołały niech tne komentarze, lecz 

uciszyłem ich pytaj c, co zrobi , je li zmyje mnie za burt  na  rodku Atlantyku. 

Zacz li my wypływa , aby prze wiczy  wszystko, czego ich uczyłem — 

pocz tkowo w zatoce, a pó niej na otwartym morzu: wzdłu  wybrze a i wokół 

półwyspu. Nast pnie ruszyli my w dłu sze rejsy, w których tracili my ju  l d z 

oczu. 

My lałem,  e Coertze b dzie człowiekiem równie twardym na morzu, jakim 

według mojego os du był na l dzie. Nie nadawał si  jednak zdecydowanie na 

 

38 

marynarza. Miał wra liwy  oł dek i nie wytrzymywał kołysania. Okazał si  

zupełnie nieprzydatny do obsługi łodzi. Zdobył si  jednak na taki hart ducha, aby 

pozosta  kucharzem w czasie dłu szych podró y — niewdzi czna praca dla kogo  

cierpi cego na chorob  morsk . 

Słyszałem, jak przeklina na dole, gdy pogoda zrobiła si  wstr tna i nagła fala 

rzuciła mu dzbanek gor cej kawy na brzuch. Kiedy  powiedział mi,  e teraz ju  

wie, jak czuj  si  kostki potrz sane w kubku. Dla mniej wa nego powodu ni  

gor czka złota nie wytrzymałby tego za nic na  wiecie. 

Prawdziw  niespodziank  okazał si  Walker. Coertze i ja, mimo jego 

gor cych protestów, pozbawili my go alkoholu. Jadł teraz wi cej, a morskie 

powietrze i ruch dobrze mu zrobiły. Przybrał na wadze, zapadłe policzki 

wypełniły si , a ramiona okrzepły. Nic nie mogło zast pi  utraconych włosów, ale 

du o bardziej przypominał teraz przystojnego młodego człowieka, którego 

poznałem przed dziesi ciu laty. 

Co dziwniejsze, okazał si  urodzonym  eglarzem. Lubił „Sanforda" i, jak si  

zdaje, z wzajemno ci . Był dobrym sternikiem i kiedy skr cali my pod wiatr, 

umiał ustawi  go lepiej ni  ja. Pocz tkowo obawiałem si  zostawi  mu całkowit  

swobod  przy obsłudze „Sanforda", jednak, w miar  czynionych przez niego 

post pów, pozbyłem si  w tpliwo ci. 

W ko cu byli my gotowi i nie mieli my ju  na co czeka . 

Zaprowiantowali my „Sanforda" i dwunastego listopada wzi li my kurs na 

północ,  eby Bo e Narodzenie sp dzi  na morzu. Przed nami rozci gał si  

bezmiar wód, z czterema tonami złota wabi cymi swym blaskiem spoza 

horyzontu. Gdyby nie ta perspektywa, nasza wyprawa m o g ła b y by  rejsem 

wycieczkowym.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

39 

Rozdział 3

 

 

TANGER 

 

W dwa miesi ce pó niej wpłyn li my do portu w Tangerze. Wywiesili my 

flag  „Q" i czekali my, a  lekarz da nam prawo swobodnego poruszania si , a 

celnicy dokonaj  odprawy. Z lewej strony mieli my widok na nowe centrum z 

l ni cymi, nowoczesnymi budynkami, których kontury odcinały si  ostro na tle 

nieba. Po prawej le ało Stare Miasto — centrum arabskie — gdzie dominowały 

przysadziste budowle o niskich dachach, tul cych si  do wzgórza. Lini  

horyzontu przecinała jedynie wymierzona w niebo włócznia minaretu. 

Po lewej — Europa. Po prawej — Afryka. 

Dla Walkera i Coertzego nie było tu nic nowego. Słu c w wojsku, mieli 

niejedn  okazj  do hulanek w Kairze i Aleksandrii. Podczas podró y z Cape 

Town sporo rozmawiali o czasie sp dzonym w wojsku — po włosku. 

Postanowili my jak najwi cej rozmawia  po włosku. Cho  oni brali lekcje dla 

zaawansowanych, nie wlokłem si  z tyłu, mimo  e musiałem zaczyna  od zera. 

Uło yli my niezł  historyjk  dla uzasadnienia naszych poczyna  na Morzu 

ródziemnym. Byłem południowoafryka skim budowniczym łodzi, staraj cym 

si  w trakcie rejsu pogodzi  interesy z przyjemno ci . Badałem mo liwo  

rozszerzenia swojej działalno ci na lukratywny rynek  ródziemnomorski oraz 

kupna stoczni, gdyby cena i warunki spłaty odpowiadały mi. Atutem tej 

historyjki było bez w tpienia to,  e nie odbiegała zbyt daleko od prawdy i mogła 

okaza  si  u yteczna w przypadku, gdyby my rzeczywi cie musieli kupi  stoczni  

dla odlania złotego kilu. 

Coertze był górnikiem borykaj cym si  z problemami zdrowotnymi. 

Lekarz doradził mu spokojne wakacje, został wi c członkiem załogi 

„Sanforda". To miało tłumaczy  zainteresowanie opuszczonymi kopalniami 

ołowiu. 

Walker, który okazał si  najlepszym aktorem, został  rednio zamo nym 

playboyem. Miał pieni dze; pracy nie cierpiał i był gotów posun  si  daleko, aby 

jej unikn . Wyruszył na t   ródziemnomorsk  wycieczk , gdy  Afryka 

Południowa znudziła go i pragn ł odmiany. Jego zadaniem było załatwienie 

spraw w Tangerze: nabycie odosobnionego domu, gdzie mogliby my spokojnie 

wszystko doko czy . 

Ogólnie rzecz bior c, byłem zupełnie zadowolony, mimo  e Coertze dał mi si  

nie le we znaki podczas podró y na północ. Wyra nie nie odpowiadało mu 

przej cie przeze mnie kierownictwa. Musiałem wbi  mu mocno do głowy,  e 

okr t mo e mie  tylko jednego kapitana. Zrozumiał dlaczego, gdy za Azorami 

natrafili my na burzliw  pogod . Dra nił go te  fakt,  e pogardzany przeze  

Walker okazał si  lepszym  eglarzem. 

Gdy znale li my si  w Tangerze, poczuł si  pewniej i starał si  odzyska  nasze 

powa anie oraz nadszarpni ty autorytet. Zdawałem sobie spraw ,  e b d  musiał 

zdusi  jego przywódcze zap dy. 

Walker rozejrzał si  po przystani dla jachtów. 

— Niewiele tu łajb — skomentował. 

 

40 

Była to prawda. Stało tam kilka niezgrabnych łodzi rybackich i elegancki 

kecz, zmierzaj cy zapewne na Karaiby. Obok cumowało natomiast przynajmniej 

dwadzie cia pot nych motorówek. Siedziały nisko na wodzie i sprawiały 

wra enie łodzi niezwykle szybkich. Wiedziałem, do czego słu yły. 

Była to flotylla przemytnicza. Papierosy do Hiszpanii, zapalniczki do Francji, 

antybiotyki tam, gdzie dało si  na nich zarobi  (chocia  ten handel podupadł), 

narkotyki za  wsz dzie. Zastanawiałem si , ile broni przemycano do Algierii. 

W ko cu zjawili si  urz dnicy kapitanatu i odeszli, pozostawiaj c w deskach 

wgniecenia od podkutych  wiekami buciorów. Odprowadziłem ich do motorówki. 

Gdy tylko odpłyn li, Walker dotkn ł mego ramienia. 

— Mamy jeszcze jednego go cia — powiedział. 

Odwróciłem si  i zobaczyłem łód , płyn c  przez port na wiosłach. 

— Lustrował nas przez lornetk  z tamtej łodzi — rzekł Walker. Wskazał na 

jedn  z motorówek. — Pó niej wyruszył tutaj. 

Obserwowałem zbli aj c  si  łódk . Wiosłował bez w tpienia Europejczyk, 

lecz nie mogłem dostrzec jego twarzy. Kiedy jednak 

zr cznie odbił wiosłem, odwrócił si  do burty „Sanforda" i podniósł głow  — 

poznałem go. Był to Metcalfe. 

Metcalfe nale ał do mi dzynarodowej bandy nicponi, których jest na  wiecie 

nie wi cej ni  setka. S  najemnikami i, nie zwa aj c na niebezpiecze stwo, 

ci gaj  w poszukiwaniu pieni dzy wsz dzie, gdzie co  si  dzieje. Widok 

Metcalfe'a w Tangerze nie zaskoczył mnie, wszak była to od niepami tnych 

czasów twierdza piratów. Był miejscem stworzonym wprost dla ludzi jego 

pokroju. 

Zbli yłem si  z nim troch  w Afryce Południowej, lecz wówczas nie miałem 

poj cia, czym si  zajmuje. Wiedziałem tylko,  e był nieprawdopodobnie dobrym 

eglarzem. Wygrał wiele wy cigów  aglówek w Cape Town i niemal zdobył 

mistrzostwo Afryki Południowej. Kupił jednego z moich „Falconów" i sp dził w 

stoczni wiele czasu, próbuj c go ulepszy . 

Lubiłem Metcalfe'a i kilkakrotnie pływałem w jego załodze. W barze 

jachtklubu wypili my wiele drinków. Sp dził nawet weekend z Jean i ze mn  w 

Kirstenbosch. Mogło si  to przekształci  w trwał  przyja , lecz nieoczekiwanie 

opu cił Afryk  Południow , zmykaj c po piesznie przed policj ,  cigaj c  go za 

nielegalny skup diamentów. Nie widziałem go od tego czasu, obijały mi si  jednak 

o uszy jakie  wzmianki na jego temat. Czasami te  spotykałem jego nazwisko w 

gazetach. Pojawiało si  zazwyczaj w zwi zku z kłopotami w jakich  egzotycznych 

punktach zapalnych. 

Teraz wspinał si  na pokład „Sanforda". 

— Od razu pomy lałem,  e to ty — odezwał si . — Wi c wzi łem lornetk , 

eby si  upewni . Sk d si  tu wzi łe ? 

— Tak sobie pływam — odparłem.— Ł cz  interesy z przyjemno ci . 

Przyszło mi do głowy,  eby sprawdzi , jakie s  perspektywy nad Morzem 

ródziemnym. 

U miechn ł si  szeroko. 

— Stary, s  znakomite. Ale ty chyba szukasz czego  innego. Skin łem głow  i 

powiedziałem: 

 

41 

— Kiedy ostatnio o tobie słyszałem, bawiłe  na Kubie. 

— Siedziałem przez jaki  czas w Hawanie — potwierdził. — Jednak kiepsko 

si  tam czułem. To była prawdziwa rewolucja, przynajmniej do czasu, kiedy 

wtr ciły si  komuchy. Z nimi nie mogłem konkurowa , wi c si  wymkn łem. 

— Co teraz robisz? 

U miechn ł si  i spojrzał na Walkera. 

— Pó niej ci opowiem. 

— To jest Walker, a to Coertze — powiedziałem. Wymieniono u ciski dłoni, 

po czym znów odezwał si  Metcalfe. 

— Miło znów słysze  południowoafryka ski akcent. Mieliby cie niezły kraj, 

gdyby nie sprawno  policji. Gdzie Jean? — zwrócił si  do mnie. 

— Nie  yje — odpowiedziałem. — Zgin ła w wypadku samochodowym. 

— Jak to si  stało? 

Opowiedziałem mu wi c o Chapman's Peak i pijanym kierowcy oraz upadku 

do morza. W miar  jak mówiłem, rysy jego twarzy t ały. Kiedy sko czyłem, 

powiedział: 

— Wi c ten dra  dostał tylko pi  lat, a je li b dzie grzecznym chłopcem, to 

wyjdzie za trzy i pół. — Potarł palcem bok nosa. — Lubiłem Jean. Jak si  ten 

skurwiel nazywa? Mam przyjaciół w Afryce Południowej, którzy mog  si  nim 

zaj , gdy wyjdzie. 

— Daj spokój — powiedziałem. — To nie zwróci mi Jean. Skin ł głow , po 

czym klasn ł w r ce. 

— Zamieszkacie wszyscy w moim domu. Mam do  miejsca dla całej armii. 

— A co z łodzi ? — odparłem z wahaniem. U miechn ł si . 

— Jak widz , słyszałe  opowie ci o tangerskich złodziejach portowych. 

Trzeba ci wiedzie ,  e wszystkie s  prawdziwe. Ale to bez znaczenia. Umieszcz  

na pokładzie jednego z moich ludzi. Nikt niczego nie kradnie moim ludziom — 

ani mnie. 

Powiosłował z powrotem i w jaki  czas pó niej wrócił z Maroka czykiem o 

poznaczonej bliznami twarzy. Porozumiewał si  z nim szybkim, gardłowym 

arabskim. 

— Wszystko załatwione — zwrócił si  do mnie. — Rozpuszcz  po dokach 

wiadomo ,  e jeste cie moimi przyjaciółmi. Wasza łód  jest tak bezpieczna, 

jakby stała w twojej stoczni. 

Ufałem mu. Nie w tpiłem,  e w takim miejscu jak Tanger ma spore wpływy. 

— Zejd my na brzeg — zaproponował. — Jestem głodny. 

— Ja te  — odezwał si  Coertze. 

— Co za ulga móc sko czy  na jaki  czas z gotowaniem, prawda? — 

powiedziałem. 

— Człowieku — odparł Coertze. — Wcale bym si  nie obraził, gdybym 

patelni ju  nigdy na oczy nie zobaczył. 

— Szkoda — rzekł Metcalfe. — Miałem nadziej ,  e zrobisz mi koeksusters — 

zawsze smakowało mi południowoafryka skie  arcie — wybuchn ł  miechem i 

klepn ł Coertzego po plecach. 

 

42 

Metcalfe miał du y apartament na Avenida de Espana. Oddał mi do 

dyspozycji oddzielny pokój, a Coertze i Walker zamieszkali razem. Został,  eby 

pogaw dzi , podczas gdy ja rozpakowywałem torb . 

— Za spokojnie dla ciebie w Afryce Południowej? — zapytał. 

Zagł biłem si  w drobiazgowo przygotowan  opowie  o powodach mojego 

wyjazdu. Nie ufałem Metcalfe'owi bardziej ni  komukolwiek innemu, a raczej 

jeszcze mniej, zwa ywszy, czym si  zajmował. Nie wiem, czy mi uwierzył, czy nie. 

Zgodził si  jednak,  e nad Morzem  ródziemnym dobra stocznia jachtowa miała 

szans  na pomy lny rozwój. 

— Mo e nie dostaniesz zbyt wielu zlece  na budow  — powiedział. — Z 

pewno ci  jednak potrzebny jest dobry serwis i stocznia remontowa. Na twoim 

miejscu udałbym si  na wschód, w stron  Grecji. Tamtejsze stocznie troszcz  si  

głównie o miejscowych rybaków. Jest wi c robota dla kogo  znaj cego si  na 

jachtach i pracuj cego dla  eglarzy. 

— A do czego ty potrzebujesz łodzi? — spytałem pół artem. — Wynajmujesz 

j  na rejsy czarterowe? U miechn ł si  szeroko. 

— Znasz mnie przecie . Przewo  wszelkie ładunki, wszystko z wyj tkiem 

narkotyków — skrzywił si . — Jestem wstr tnym draniem, wiem o tym, ale nie 

posuwam si  do narkotyków. Do wszystkiego innego jestem gotów. 

— Ł cznie z dostarczaniem broni do Algierii — strzeliłem. Roze miał si . 

— Francuzi w Algierze nie trawi  mnie. Próbowali mnie uziemi  par  

miesi cy temu. Wyładowałem towar na kilka kutrów rybackich, a pó niej 

zawin łem do Algieru,  eby zatankowa . Mo esz mi wierzy , byłem czysty! Nie 

mogli mnie tkn  — papiery i cał  reszt  miałem w porz dku. 

Pozwoliłem załodze zej  na l d na jednego, a sam poszedłem si  zdrzemn . 

W chwil  pó niej co  mnie obudziło — usłyszałem stukni cie, a potem dziwny 

odgłos, najwyra niej dochodz cy s p o d łodzi. Wstałem i rozejrzałem si . Gdy 

wyszedłem na pokład, zobaczyłem odpływaj c  łód  i zdawało mi si ,  e obok niej 

płynie człowiek. 

Wyszczerzył z by w u miechu. 

— Jako  e jestem ostro nym i rozs dnym marynarzem, wzi łem chrap , 

płetwy i skoczyłem za burt . Jak my lisz, co zrobiły mi te dranie z francuskiej 

słu by bezpiecze stwa? 

— Nie mam poj cia. — Pokr ciłem głow . 

— Podło yli min  magnetyczn  pod ruf . Pomy leli widocznie,  e skoro nie 

mog  mnie załatwi  legalnie, zrobi  to nielegalnie. Gdyby wybuchła, oderwałaby 

mi dno na rufie. Zdj łem j  wi c i gł boko si  zastanowiłem. Wiedziałem,  e nie 

mogli jej nastawi  tak, aby wybuchła w porcie — nie wygl dałoby to zbyt ładnie. 

Doszedłem wi c do wniosku,  e miała wybuchn  na pełnym morzu. 

Zawiesiłem j  sobie na szyi i podpłyn łem przez port do zacumowanej 

policyjnej łodzi patrolowej. Przyczepiłem im min  pod ruf . Niech maj  kłopot z 

zakupem nowej łodzi. 

Nast pnego dnia, zgodnie z planem, wyruszyli my wcze nie. Wypływaj c 

usłyszałem, jak łód  policyjna zwi ksza obroty.  ledzili nas cierpliwie, a ja 

płyn łem na luzie, robi c jakie  dziesi  w złów, tak  eby mnie nie zgubili. 

 

43 

Wisieli mi na ogonie przez jakie  trzydzie ci mil, oczekuj c na bum i pokładaj c 

si  pewnie ze  miechu. 

Nie  miali si  jednak, gdy w ko cu hukn ło i oderwało dup  od ich własnej 

łodzi. 

Zawróciłem i wyłowiłem ich. Była to czysta robota — nikt nie został ranny. 

Wyci gn łem ich z wody i odwiozłem do Algieru jako szlachetny wybawca. 

Gdyby  mógł widzie  g by chłopców z bezpieki, kiedy si  zjawiłem. Oczywi cie 

musieli si  zdoby  na wysiłek i podzi kowa  mi za uratowanie pechowych 

rozbitków. Zachowałem powag  i powiedziałem,  e zapewne wybuchł jaki  

ładunek gł binowy do zwalczania okr tów podwodnych, umieszczony na rufie. 

Odpowiedzieli,  e nie mogło to by  przyczyn , gdy  łodzie policyjne nie maj  

ładunków gł binowych. Na tym si  sko czyło. 

Zachichotał. 

— Nie, w Algierze mnie nie lubi . 

miałem si  razem z nim. Historia była niezła i dobrze j  opowiedział. 

Nie mogłem si  zdecydowa , jak oceni  Metcalfe'a; miał swoje zalety i wady. 

Mógł nam wprawdzie w Tangerze sporo pomóc — dobrze znał miejscowe 

stosunki i miał liczne kontakty. Ja jednak musiałem zachowa  jak najwi ksz  

ostro no , aby nie zorientował si , co robimy. Był cholernie miłym facetem, i tak 

dalej, gdyby jednak wiedział,  e mamy zjawi  si  z czterema tonami złota, 

napadłby na nas bez chwili namysłu. Byliby my wymarzon  dla niego zwierzyn . 

Tak, musieli my zachowa  du  ostro no  w naszych kontaktach z panem 

Metcalfe'em. 

Postanowiłem uprzedzi  tamtych dwóch, aby si  z czym  nie wygadali. 

— Jak  masz łód ? — spytałem. 

— Fairmil  — odparł. — Oczywi cie zmieniłem silnik. 

Słyszałem o fairmilach, lecz nigdy nie widziałem  adnej z bliska. W czasie 

wojny budowano ich setki do patrolowania portów. Mówiło si ,  e robione były 

na mile i dzielone na kawałki w miar  potrzeb. Miały sto dwana cie stóp długo ci 

całkowitej i wyposa ano je w silniki, z którymi mogły z łatwo ci  osi ga  

dwadzie cia w złów. Na wzburzonym morzu jednak były podobno chybotliwe. 

Nie wyposa ono ich w pancerz lub cho by jego namiastk , jako  e budowano je z 

drewna. Kiedy wi c kilka z nich wpłyn ło do St. Nazaire z „Campbelltown", 

zostały paskudnie postrzelane. 

Po wojnie mo na było kupi  fairmile z demobilu za jakie  pi  tysi cy funtów, 

stały si  wi c ulubionymi łodziami przemytników z Tangeru. Je eli Metcalfe 

zmienił silnik w swojej, to zapewne doło ył koni, aby móc prze cign  kutry 

celników, i jego łód  mogła osi ga  co najmniej dwadzie cia sze  w złów. 

„Sanford" nie miałby szans prze cigni cia takiej łodzi, gdyby okazało si  to 

konieczne. 

— Chciałbym j  kiedy  zobaczy  — powiedziałem. Nie zaszkodzi przyjrze  si  

potencjalnemu wrogowi. 

— Jasne — odparł Metcalfe wylewnie. — Ale jeszcze nie teraz. Jutro w nocy 

wypływam. 

Była to dobra wiadomo . Bez Metcalfe'a na karku mogli my bez przeszkód 

zaj  si  naszymi sprawami. 

 

44 

— Kiedy wracasz? — zapytałem. 

— Jako  w przyszłym tygodniu — odrzekł. — Zale y od wiatru, deszczu i tym 

podobnych spraw. 

— Takich jak te dranie z francuskiej bezpieki? 

Zgadza si  — powiedział niedbale. — Chod my co  zje . 

 

Metcalfe na czas swojej nieobecno ci pozostawił nam mieszkanie do 

dyspozycji — słu cy mieli si  nami zaj . Po południu oprowadził mnie po 

mie cie i przedstawił kilkunastu ludziom. Bez w tpienia niektórych z nich warto 

było pozna , na przykład handlarza statków czy budowniczego łodzi. Znajomo  

z innymi nie przedstawiała tak oczywistej warto ci. W ród nich znajdowali si  

wła ciciel kawiarni o łotrowskim wygl dzie, jaki  Grek o nieokre lonym zaj ciu i 

W gier, który ze swad  wyja nił,  e jest „bojownikiem o wolno ", zbiegłym z 

W gier po nieudanym powstaniu 1956 roku. 

Metcalfe zapewne poinformował dyskretnie wszystkich,  e jeste my jego 

przyjaciółmi, a wi c nie nale y wobec nas ucieka  si  do chwytów, stosowanych 

zazwyczaj wobec przejezdnych  eglarzy. Je li Metcalfe przyja nił si  z tob , a ty 

byłe  zwykłym  eglarzem, bez w tpienia dobrze było mie  go w pobli u. Ja 

jednak nie byłem zwykłym  eglarzem, a to czyniło Metcalfe'a potencjalnym 

zagro eniem. 

Jeszcze zanim wyszedłem z Metcalfe'em zwiedza  Tanger, miałem szans  

pomówi  na osobno ci z Coertzem i Walkerem. 

— Uwa ajcie,  eby nie pu ci  pary z ust. Trzymamy si   ci le naszej 

historyjki. Nie robimy nic, dopóki Metcalfe nie odpłynie, i spróbujemy sko czy  

przed jego powrotem — powiedziałem. 

— Dlaczego, czy jest niebezpieczny? — spytał Walker. 

— Nic nie wiesz o Metcalfie? — Wyja niłem im, kim jest. Obaj o nim słyszeli; 

narobił sporo hałasu w południowoafryka skiej prasie — reporterzy lubi  pisa  

o takich barwnych postaciach. 

— Ach, wi c to ten Metcalfe — rzekł Walker z przej ciem. 

— Nie wygl da zbyt gro nie — powiedział Coertze. — Nie sprawi nam 

kłopotu. 

— Nie chodzi tylko o samego Metcalfe'a — powiedziałem. — Ma organizacj  i 

jest na swoim terenie — musimy to sobie jasno u wiadomi . On jest 

zawodowcem, a my amatorami. Trzymajcie si  od niego z daleka. 

Miałem ochot  doda : „To rozkaz", lecz nie zrobiłem tego. Coertze mógłby 

postawi  si  okoniem, a nie chciałem jeszcze doprowadza  do próby sił. Pó niej i 

tak b dzie musiało do niej doj . 

Tym sposobem na półtora dnia zostali my turystami, rozgl daj cymi si  

ciekawie po Tangerze. Gdyby my nie byli zaprz tni ci czym  innym, byłoby to 

nawet interesuj ce, ale w naszej sytuacji stanowiło jedynie strat  czasu. 

Na szcz cie Metcalfe'a pochłaniały jego własne, tajemnicze sprawy i rzadko 

go widywali my. Poinstruowałem jednak Walkera, aby przed odpłyni ciem zadał 

mu jedno niezwykle wa ne pytanie. 

Padło w trakcie  niadania: 

 

45 

— Wiesz, p o d o b a  mi si  Tanger. Ch tnie bym tu został na kilka miesi cy. 

Czy przez cały rok jest taka pogoda? 

— Przewa nie — odparł Metcalfe. — Panuje tu przyjemny, stały klimat. 

Wielu ludzi wycofuje si  tutaj na emerytur . Walker u miechn ł si . 

— Och, nie my l  o emeryturze. Nie mam si  z czego wycofywa . — Okazywał 

si  lepszym aktorem, ni  si  spodziewałem; ta niedbale rzucona uwaga była 

doskonała. — Przyszło mi po prostu na my l,  e mógłbym kupi  tutaj dom i 

mieszka  w nim przez kilka miesi cy w roku. 

— Przypuszczam,  e najbardziej odpowiadałoby ci co  nad Morzem 

ródziemnym — powiedział Metcalfe. — Riwiera czy co  takiego. 

— Czy ja wiem — odparł z udanym wahaniem Walker. — To miejsce 

wygl da na równie dobre jak inne, a Riwiera jest obecnie tak strasznie 

zatłoczona. — Zamilkł, jak gdyby tkni ty nagł  my l , po czym zwrócił si  do 

mnie. — Oczywi cie chciałbym mie  łód . Czy mógłby  zaprojektowa  jak  dla 

mnie? Wybudowałbym j  w Anglii. 

— Oczywi cie,  e mógłbym — odparłem. — Musiałby  mi tylko odpowiednio 

zapłaci . 

— Tak — powiedział Walker. — Nie mo na obej  si  bez jakiej  łódki, 

prawda? 

Zaczynał nieco przesadza  i zauwa yłem,  e Metcalfe przygl dał mu si  ze 

wzgardliwym rozbawieniem, powiedziałem wi c szybko: 

— Jest  wietnym  eglarzem. W ubiegłym roku niemal zdobył mistrzostwo 

przyl dka na  aglówkach. 

Tak jak przypuszczałem, temat zaabsorbował Metcalfe'a. 

— Oo! — powiedział z nieco wi kszym szacunkiem i przez kilka minut 

rozmawiali z Walkerem o łodziach. W ko cu Walker zmienił temat mówi c: 

— Wiesz, naprawd  idealny byłby dom gdzie  na wybrze u; z własnym 

kotwicowiskiem i hangarem na łód . Wszystko,  e tak powiem, 

samowystarczalne. 

— Masz zamiar przył czy  si  do nas? — spytał Metcalfe z u miechem. 

— O, nie — odparł Walker przera ony. — Nie starczyłoby mi odwagi. Mam 

do  pieni dzy, a poza tym nie lubi  waszych  mierdz cych rop  fairmili. 

My lałem o prawdziwej łodzi, o łodzi  aglowej. 

Zwrócił si  do mnie: 

— Słuchaj, im wi cej o tym my l , tym bardziej mi si  podoba ten pomysł. 

Mógłby  zaprojektowa  dla mnie dziesi ciotonowca, co , czym mógłbym  eglowa  

samotnie. To miejsce jest idealn  odskoczni  na Karaiby.  egluga przez Atlantyk 

mo e okaza  si  interesuj ca. 

Zwierzył si  Metcalfe'owi: 

— Nie, nie mam nic przeciwko tym go ciom pływaj cym po oceanach, ale 

wi kszo  z nich jest bez grosza i musz  mieszka  na swoich łodziach. Dlaczego ja 

miałbym tak robi ? Pomy l, o ile lepiej byłoby, gdybym miał tutaj dom z 

hangarem dla łodzi przy ogrodzie. Mógłbym tam,  e tak powiem, przysposabia  

łód  do podró y, zamiast sta  w tym cuchn cym porcie. 

To rzeczywi cie była dobra my l, pasuj ca do zamo nego playboya, rw cego 

si  do samotnego przepłyni cia Atlantyku. Doceniłem inwencj  Walkera. 

 

46 

Metcalfe te  nie uwa ał pomysłu za niedorzeczny. 

— Niezła my l, je li ci  na to sta  — orzekł. — Co  ci powiem. Id  do mojego 

przyjaciela Aristide. B dzie próbował wynaj  ci mieszkanie, ma ich chyba z 

tuzin pustych, ale powiedz mu,  e ja ci  przysyłam, to stanie si  bardziej 

rozs dny. — Po piesznie skre lił notk  na kartce papieru i wr czył j  Walkerowi. 

— Strasznie dzi kuj  — powiedział Walker. — To niezwykle miło z twojej 

strony. 

Metcalfe dopił kaw . 

— Musz  ju  i . Zobaczymy si  wieczorem, nim odpłyn . Kiedy wyszedł, 

Coertze, który przez cały czas siedział z twarz  pozbawion  wyrazu, rzekł: 

— My lałem o zł... 

Kopn łem go w kostk  i wskazałem maroka skiego słu cego, który wła nie 

wszedł do pokoju. 

— Tula — powiedziałem. — Moenie hier praat nie — nast pnie dodałem po 

angielsku. — Chod cie, wyjdziemy i rozejrzymy si  troch . 

Kiedy usiedli my przy stoliku w pobliskiej kawiarni, odezwałem si  do 

Coertzego: 

— Nie wiemy, czy słu cy Metcalfe'a znaj  angielski, czy nie. Wol  jednak nie 

ryzykowa . No wi c, co chciałe  powiedzie ? 

— Zastanawiałem si  nad sprowadzeniem tu złota. W jaki sposób to zrobimy? 

Wczoraj powiedziałe ,  e trzeba je zadeklarowa  przy odprawie celnej. Nie 

mo emy przypłyn  i powiedzie : „Słuchaj, chłopie, mamy w tej łodzi złoty kil. 

My l ,  e wa y jakie  cztery tony". 

— Sam si  nad tym zastanawiałem — odparłem. — Wygl da na to,  e 

b dziemy musieli je przeszmuglowa  tutaj, przetopi  na standardowe sztaby, 

znów wywie  po kilka, a nast pnie wwie  oficjalnie i zadeklarowa  przy 

odprawie. 

— To wymaga czasu — zaoponował Coertze. — A my czasu nie mamy. 

Westchn łem. 

— No dobra. Przyjrzyjmy si  dokładniej kalendarzowi. Dzisiaj mamy 

dwunastego stycznia i je li chodzi o handel złotem, Tanger zamyka interes  

dziewi tnastego kwietnia.  To jest,  niech policz ... dziewi dziesi t siedem dni, 

powiedzmy czterna cie tygodni. 

Zacz łem dokładne obliczenia. Upłynie tydzie , nim opu cimy Tanger, i 

kolejne dwa tygodnie, nim dotrzemy do Włoch. Plus kolejne dwa tygodnie na 

powrót. A dobrze byłoby mie  tydzie  w zapasie na wypadek złej pogody. W ten 

sposób mieliby my z głowy sze  tygodni. Dwa tygodnie na przygotowanie 

wydobycia złota i trzy tygodnie na odlanie kilu — w sumie jedena cie. Pozostały 

trzy tygodnie w rezerwie. Terminy mieli my, delikatnie mówi c, napi te. 

— Gdy wrócimy ze złotem, b dziemy musieli si  dokładniej rozejrze  — 

powiedziałem. — Z cał  pewno ci  kto  je kupi, nawet w jednej bryle. Nic jednak 

nie mog  powiedzie , dopóki nie b dziemy go mieli. 

Wyobra nia podsun ła mi wizj  w drówki do Egiptu lub nawet do Indii, w 

charakterze jakiego  współczesnego Lataj cego Holendra, skazanego na  eglug  

jachtem o warto ci miliona funtów. 

 

47 

Walkera nie interesowały zbytnio szczegóły. Zadowolił si  zwaleniem ich na 

barki Coertzego i moje. Siedział i słuchał jednym uchem, studiuj c adres, który 

dał mu Metcalfe. 

Nagle powiedział: 

— S dziłem,  e stary Aristide oka e si  agentem handlu nieruchomo ciami, 

ale tak nie jest. — Odczytał adres z kartki: — „Aristide Theotopopoulis, 

Tangerski Bank Handlowy, Bulwar Pasteura". Mo e od niego mogliby my 

dowiedzie  si  czego  o handlu złotem? 

— Nie ma szans — odparłem ironicznie. — Jest przyjacielem Metcalfe'a — 

spojrzałem na Walkera. — I jeszcze jedno. Dzisiaj rano bardzo dobrze poradziłe  

sobie z Metcalfe'em, ale, na miło  bosk , bez tego sztucznego oksfordzkiego 

akcentu i mniej od ywek w stylu: „Strasznie dzi kuj ". Metcalfe'a trudno 

oszuka , poza tym był w Afryce Południowej i orientuje si  co nieco w tamtych 

realiach. Lepiej by  zrobił próbuj c akcentu z Malmesbury, teraz ju  jednak za 

pó no na t  zmian . Ale stonuj nieco, dobrze? 

Walker wyszczerzył z by i odparł: 

— Dobra, chłoptasiu. 

— Pójdziemy teraz zobaczy  si  z Aristide Theoto-jako -tam. Nie od rzeczy 

byłoby te  wynaj  samochód. Ułatwi to poruszanie si  i uzupełni legend . Wiecie 

przecie ,  e jeste my bogatymi turystami. 

 

Aristide Theotopopoulis był czym  zbli onym do kuli. Jego obwód 

dorównywał z grubsza wzrostowi, a gdy usiadł, zmarszczył si  w  rodku jak nie 

dopompowana piłka futbolowa. Wałki tłuszczu z podbródka i karku przelewały 

mu si  przez kołnierz. Nawet dłonie miał okr głe — p kate kulki tłuszczu, ze 

złotym blaskiem bij cym od gł boko osadzonych na palcach pier cieni. 

— Ach tak, panie Walker, chce pan mie  dom — powiedział. — Dzisiaj rano 

miałem telefon od pana Metcalfe'a. Wydaje mi si ,  e mam to, o co panu chodzi 

— mówił płynnym, potocznym angielskim. 

— Czy chce pan powiedzie ,  e ma taki dom? — dopytywał si  Walker. 

— Oczywi cie! Jak pan s dzi, dlaczego pan Metcalfe przysłał pana do mnie? 

On zna Casa Saeta — zamilkł na chwil . — Czy nie ma pan nic przeciwko temu, 

e dom jest stary? — zapytał z trosk . 

— Ale  sk d — odparł Walker lekko. — Mog  sobie pozwoli  na ka d  

odmian , je li tylko dom mi b dzie odpowiadał — dostrzegł moje spojrzenie i 

szybko dodał: — Jednak proponowałbym wynajem na sze  miesi cy z prawem 

kupna. 

Twarz Aristide wydłu yła si , zmieniaj c kształt z koła w elips . 

— No dobrze, skoro takie jest pa skie  yczenie — rzekł nieco ura ony. 

Zabrał Walkera i mnie cadillakiem na północ. Coertze jechał z tyłu naszym 

wynaj tym samochodem. 

Dom wygl dał jak wyj ty z kreskówki Charlesa Addamsa; niemal 

spodziewałem si  ujrze  Borisa Karloffa wygl daj cego przez okno. Nie mo na tu 

było dostrzec  adnych wpływów maureta skich. Był to najszkaradniejszy 

wiktoria ski gotyk, co jednak nie miało znaczenia, je li mogli my tu znale  to, co 

było nam potrzebne. 

 

48 

Weszli my do wn trza, spogl daj c pobie nie na pogryzion  przez korniki 

boazeri . Od razu zauwa yli my brak urz dze  sanitarnych. Kuchnia była 

prymitywna, a znajduj cy si  na tyłach domu ogród wyj tkowo zapuszczony. 

Poni ej rozci gało si  morze, a pod niskim urwiskiem zobaczyli my pla . 

Czego  takiego szukali my. Był tu hangar na łodzie wystarczaj co du y, aby 

pomie ci  „Sanforda" ze zło onym masztem, cho  słup podtrzymuj cy strop 

pilnie wymagał remontu. Do hangaru przylegała buda, w której mogliby my 

urz dzi  odlewni . 

Obejrzałem wszystko, oceniaj c, ile czasu zajmie doprowadzenie 

tego bałaganu do porz dku, po czym odci gn łem Coertzego na bok, podczas 

gdy Aristide zachwalał dom Walkerowi. 

— Co o tym s dzisz? — zapytałem. 

— Człowieku, my l ,  e powinni my go bra . Drugiego takiego miejsca mo e 

nie by  w całej północnej Afryce. 

— Pomy lałem dokładnie to samo — odparłem. — Mam nadziej ,  e co  

podobnego uda nam si  znale  we Włoszech. Mo emy wzi  kogo  st d do 

naprawy tego... i przy odpowiednim nacisku powinien si  upora  z robot  w ci gu 

tygodnia, my za  musimy odwali  troch  symbolicznych robót przy domu. 

Jednak przewa aj ca cz  pieni dzy zostanie przeznaczona na rzeczy niezb dne 

w wyprawie. Przystosowanie domu do stanu nadaj cego si  do zamieszkania to 

sprawa odleglejsza. Dam zna  Walkerowi; ma talent do wymy lania 

zbzikowanych powodów,  eby wytłumaczy  postawienie sprawy na głowie. 

Powrócili my do tamtych dwóch. Aristide nadal, nie szcz dz c wysiłku, 

zachwalał dom. Dyskretnie skin łem Walkerowi głow . Ten u miechn ł si  

oszałamiaj co do Aristide i powiedział: 

— Na nic si  to nie zda, panie Theotopopoulis, nie zdoła mnie pan odwie  od 

wzi cia tego domu. Jestem zdecydowany bra  go natychmiast — oczywi cie na 

warunkach wynajmu na sze  miesi cy. 

Aristide, który nie miał najmniejszego zamiaru odwodzi  go od czegokolwiek, 

zapomniał j zyka w g bie, wrócił jednak ochoczo do chwilowo przerwanej gry: 

— Rozumie pan jednak, panie Walker,  e nie mog  udzieli   adnych 

gwarancji... — zawiesił głos, stwarzaj c wra enie,  e wy wiadcza Walkerowi 

przysług . 

— Wszystko w porz dku, chłopie — rzekł Walker rado nie. — Ale ja te  

musz  mie  przynajmniej sze  miesi cy,  eby si  zastanowi , czy go w ogóle 

kupi . Niech pan o tym pami ta. 

— Mam nadziej ,  e uda si  to sfinalizowa  — powiedział Aristide z udan  

niepewno ci . 

— Czy  nie b dzie wspaniale mieszka  w tym pi knym domu? — powiedział 

Walker do mnie. Spiorunowałem go spojrzeniem. Problem z Walkerem polegał 

na tym,  e za bardzo uto samiał si  ze swoj  rol . Na szcz cie Aristide, 

bombardowany dalej pytaniami, nie połapał si  w czym rzecz. — Czy dom nie 

jest nawiedzony lub co  w tym rodzaju? — dopytywał si  Walker, jak gdyby 

duchy były czym  w rodzaju szczurów za boazeri . 

— Och nie — odparł Aristide pospiesznie. —  adnych duchów. 

 

49 

— Szkoda — powiedział Walker niedbale. — Zawsze chciałem mieszka  w 

nawiedzonym domu. 

Zauwa yłem,  e Aristide zaraz zmieni zdanie co do duchów, wtr ciłem si  

wi c pospiesznie, aby przerwa  t  błazenad . Nie miałem nic przeciwko temu, aby 

Aristide uwa ał,  e ma do czynienia z durniem, nikt jednak nie mógł by  a  takim 

głupcem, jakiego grał Walker. Obawiałem si  wi c,  e Aristide mo e zw cha  

pismo nosem. 

— Proponowałbym, aby my wrócili do biura pana Theotopopou-lisa celem 

ustalenia szczegółów — odezwałem si . — Robi si  pó no, a mam jeszcze troch  

pracy na łodzi. 

Coertzemu za  powiedziałem: 

— Nie ma potrzeby, aby  jechał z nami. Spotkamy si  na lunchu w tej samej 

restauracji, w której byli my wczoraj wieczorem. 

Widziałem, jak z powodu wygłupów Walkera niebezpiecznie wzrasta mu 

ci nienie, i wolałem ich rozdzieli ,  eby przypadkiem nie wybuchn ł. Cholernie 

trudno pracowa  z lud mi, którzy tak  le na siebie oddziałuj . 

Wrócili my do biura Aristide i dalej wszystko poszło ju  gładko. Zdarł z nas 

skór  przy wycenie, nie miałem jednak nic przeciwko temu. Ka dy, kto rzucał 

pieni dzmi jak Walker, musiał by  uczciwym człowiekiem. 

Kiedy wszystko było ju  prawie dograne, Walker rzekł co , co zmroziło mi 

krew w  yłach, chocia  pó niej, gdy ochłon łem i zastanowiłem si , uznałem, i  

tak skonstruował swój wizerunek,  e mogło mu to uj  na sucho. 

— Tanger to fantastyczne miejsce — powiedział do Aristide. — Słyszałem,  e 

sztaby złota walaj  si  dosłownie po całym mie cie. 

Aristide u miechn ł si  dobrotliwie. Odci ł ju  swoj  poka n  cz  z pieczeni 

i gotów był straci  jeszcze kilka minut na pogaw dk ; prócz tego ten idiota 

Walker miał zamieszka  w Tangerze — mo na go było wydoi  jeszcze bardziej. 

— Niezupełnie — odparł. — Trzymamy nasze złoto w sejfach. 

— Hmm — mrukn ł Walker. — To zabawne — przez całe  ycie mieszkam w 

Afryce Południowej, gdzie wydobywa si  mnóstwo złota, a ja go nigdy nie 

widziałem. Wie pan, w Afryce Południowej złota nie mo na kupi . 

Aristide uniósł brwi, jakby to było co  niesłychanego. 

— Słyszałem,  e tutaj mo na kupowa  złoto na funty, niczym masło w sklepie. 

Wspaniale byłoby kupi  go troch . Prosz  sobie wyobrazi ,  e ja z moimi 

pieni dzmi nigdy nie widziałem sztaby złota — rzekł patetycznie. — Wie pan, 

mam mnóstwo pieni dzy. Wielu twierdzi,  e zbyt wiele. 

Aristide zmarszczył brwi. Była to herezja. Według niego nikt nie mógł mie  za 

du o pieni dzy. Stał si  bardzo powa ny. 

— Panie Walker, najlepsza rzecz, jak  mo na zrobi  w tych niespokojnych 

czasach, to kupno złota. Jest ono jedyn  bezpieczn  lokat . Warto  złota nie 

ulega wahaniom, tak jak tych nietrwałych papierowych walut. — Pstrykni ciem 

palców pozbawił blasku ameryka skiego dolara i funta szterlinga. — Złoto nie 

rdzewieje ani nie traci na wadze; jest zawsze obok, zawsze bezpieczne i cenne. 

Je li chce pan zainwestowa , zawsze jestem gotów sprzeda  złoto. 

— Doprawdy? — powiedział Walker. — Tak po prostu sprzedaje je pan? 

Aristide u miechn ł si . 

 

50 

— Tak po prostu — u miech zmienił si  w zas pienie. — Lecz je li chce pan 

kupi , musi pan zrobi  to teraz, gdy  wkrótce wolny rynek w Tangerze zostanie 

zamkni ty — wzruszył ramionami. — Mówi pan,  e nigdy nie widział sztaby 

złota. Poka  je panu. Du o. — Po czym zwrócił si  do mnie, dodaj c 

bezceremonialnie: — Panu równie , panie Halloran, je li pan sobie  yczy. Prosz  

t dy. 

Poprowadził nas w dół, do wn trza budynku. Wchodzili my w ró ne 

okratowane drzwi, a  w ko cu stan li my przed imponuj cym skarbcem. W 

drodze na dół przył czyło si  do nas dwóch pot nie zbudowanych stra ników. 

Aristide otworzył grube na ponad dwie stopy drzwi skarbca i wprowadził nas do 

rodka. 

W skarbcu znajdowało si  du o złota. Nie cztery tony, jednak wystarczaj co 

du o. Sztaby uło ono starannie w stosy ró nych wielko ci. W skrzyniach 

znajdowały si  monety. Wra enie było oszałamiaj ce. 

Było tam cholernie du o złota. 

Aristide wskazał jedn  ze sztab. 

— To standardowa sztaba tangerska. Wa y czterysta uncji troja skich — 

około dwudziestu siedmiu i pół funta w angielskim systemie miar. Ma warto  

ponad pi  tysi cy funtów. — Uniósł mniejsz  sztab . — Ta ma nieco 

dogodniejszy rozmiar. Wa y kilogram — nieco ponad trzydzie ci dwie uncje — i 

ma warto  około czterystu funtów. 

Otworzył skrzyni  i z lubo ci  patrzył, jak monety przesypywały si  mi dzy 

jego grubymi palcami. 

— Oto brytyjskie suwereny, a tutaj ameryka skie podwójne orły. To s  

francuskie napoleony, a tamto — austriackie dukaty — spojrzał na Walkera z 

błyskiem w oku i rzekł: — Rozumie pan, co miałem na my li mówi c,  e złoto 

nigdy nie traci warto ci? Otworzył kolejn  skrzyni . 

— Nie wszystkie złote monety s  stare. Te zostały wybite nieoficjalnie przez 

bank w Tangerze — nie mój. S  to tangerskie herkulesy. Wa  dokładnie jedn  

uncj . 

Poło ył monet  na wyci gni tej dłoni i pozwolił dotkn  jej Walkerowi. Ten 

obrócił j  w palcach i podał mi z oci ganiem. 

Wła nie wtedy cała ta zwariowana wyprawa przestała by  dla mnie przygod . 

Ci ki, oleisty dotyk złotej monety poruszył co  w moim wn trzu. Zrozumiałem, 

co ludzie mieli na my li mówi c o gor czce złota. Zrozumiałem, dlaczego 

poszukiwacze harowali jak niewolnicy w jałowych pustkowiach, gołymi r kami 

szukaj c złota. Nie po dali złota tylko dla jego warto ci — warto ci  było złoto 

samo w sobie. Ten  ółty metal mo e co  odmieni  w człowieku. Wci ga tak samo 

jak ka dy przekl ty narkotyk. 

Dło  mi lekko dr ała, gdy oddawałem monet  Aristide. 

Podrzucaj c j  powiedział: 

— Oczywi cie kosztuje wi cej ni  złoto w sztabach, gdy  trzeba doda  koszt 

wybicia. Taka forma jest jednak du o wygodniejsza — u miechn ł si  z ironi . — 

Du o ich sprzedajemy uchod com i południowoameryka skim dyktatorom. 

Gdy z powrotem znale li my si  w biurze, Walker powiedział: 

 

51 

— Ma pan na dole sporo złota. Sk d je pan bierze? Aristide wzruszył 

ramionami. 

— Kupuj , gdzie mog . Sprzedaj , kiedy mog . W Tangerze nie jest to 

sprzeczne z prawem. 

— Sk d  jednak musi si  bra  — nalegał Walker. — Przypu my,  e jeden z 

tych piratów, to znaczy jeden z przemytników, przyszedłby do pana maj c pół 

tony złota. Czy kupiłby je pan? 

— Gdyby cena była odpowiednia — odparł Aristide z miejsca. 

— Nie wiedz c, sk d pochodzi? 

Nikły u miech pojawił si  w oczach Aristide. 

— Nie ma nic bardziej anonimowego ni  złoto — rzekł. — Złoto nie ma 

wła ciciela, nale y tylko chwilowo do człowieka, który go dotyka. Tak, kupiłbym 

takie złoto. 

— Nawet gdy złoty rynek zostanie zamkni ty? Aristide wzruszył jedynie 

ramionami i u miechn ł si . 

— Zastanówmy si  — powiedział Walker bezmy lnie. — Do Tangeru musi 

napływa  sporo złota. 

— Sprzedam złoto, kiedy pan zechce, panie Walker — powiedział Aristide 

sadowi c si  za biurkiem. — A wiec skoro, jak przyjmuj , zamierza pan mieszka  

w Tangerze, zechce pan zapewne otworzy  konto w banku — nagle stał si  

biznesmenem. 

Walker zerkn ł na mnie i odparł: 

— No nie wiem. Jestem na tym rejsie z Halem i nale no ci reguluj  listem 

kredytowym, wystawionym w Afryce Południowej. Spore kwoty podj łem ju  w 

jednym z tutejszych banków. Nie s dziłem,  e b d  miał szcz cie spotka  

przyjaznego bankiera — u miechn ł si  ujmuj co. — Nie zostaniemy tu długo — 

dodał. — Za kilka tygodni odpływamy, ale wróc ... tak, wróc . Kiedy 

przypłyniemy z powrotem, Hal? 

— Wybieramy si  do Hiszpanii i Włoch, pó niej do Grecji. Nie s dz , aby my 

zapu cili si  a  do Turcji czy Libanu, chocia  to mo liwe. Uwa am,  e mo emy tu 

wróci  za trzy, cztery miesi ce. 

— No widzi pan — rzekł Walker. — Zajmiemy si  kontem, kiedy wprowadz  

si  na dobre. Casa Saeta — powiedział marzycielsko. — Miło mi. 

    Po egnali my si  z Aristide, a gdy znale li my si  na zewn trz, 

powiedziałem z w ciekło ci : 

— Co ci strzeliło do łba,  eby zrobi  co  a  tak głupiego? 

— Co na przykład? — spytał Walker niewinnie. 

— Doskonale wiesz, o co mi chodzi. Uzgodnili my,  e nie wspomnimy słowem 

o złocie. 

— Czasami musimy co  o nim powiedzie  — odpowiedział. — Nie mo emy 

sprzeda  złota, nic o nim nie mówi c. Pomy lałem,  e chwila jest stosowna, aby 

si  czego  na ten temat dowiedzie  i sprawdzi  nastawienie Aristide do złota 

niewiadomego pochodzenia. S dziłem,  e przeprowadziłem spraw  nie najgorzej. 

Musiałem mu przyzna  racj  i powinszowa  pomysłu. 

 

52 

— I jeszcze jedno — powiedziałem. — Przesta  si  zgrywa  na takiego dupka. 

O mało mnie szlag nie trafił, kiedy zacz łe  nawija  mu o tych duchach. Chodzi o 

powa niejsze rzeczy ni  wygłupy. 

— Wiem — rzekł powa nie. — U wiadomiłem to sobie, gdy byli my w 

skarbcu. Zapomniałem ju , co człowiek czuje, gdy dotyka złota. A wi c jego te  

uderzyło. Uspokoiłem si  i powiedziałem: 

— W porz dku. Ale na przyszło  nie zapominaj si . I, na miło  bosk , nie 

udawaj głupka przed Coertzem. Ju  i tak mam do  kłopotów,  eby utrzyma  

mi dzy wami spokój. 

 

Kiedy spotkali my si  z Coertzem na lunchu, powiedziałem: 

— Dzisiaj rano widzieli my cholernie du o złota. Wyprostował si . 

— Gdzie? 

— W banku Aristide jest niesamowicie wielki sejf — powiedział Walker. 

— My lałem... — zacz ł Coertze. 

— Nic si  nie stało — rzuciłem. — Wszystko poszło gładko. Widzieli my wiele 

sztab. W Tangerze przyjmuj  ch tnie dwa rodzaje. Jedna ma czterysta uncji, a 

druga kilogram. — Coertze zmarszczył brwi, wi c dodałem: — To prawie dwa i 

wier  funta. 

Mrukn ł i poci gn ł łyk whisky. 

— Przedyskutowali my to z Walkerem i uwa amy,  e Aristide kupi złoto na 

lewo nawet po zamkni ciu rynku. B dziemy musieli jednak uprzedzi  go 

wcze niej, aby mógł si  przygotowa . 

— My l ,  e powinni my zrobi  to teraz — odezwał si  Walker. Potrz sn łem 

głow . 

— Nie! Aristide jest przyjacielem Metcalfe'a; prosi  tygrysa na obiad, to ju  

przesada. Nie mo emy nic mówi  przed powrotem, a i wtedy b dzie to dla nas 

ryzyko. 

Walker milczał, ci gn łem wi c dalej: 

— Chodzi o to,  e jest mało prawdopodobne, aby Aristide zechciał wzi  na 

skład czterotonow  brył  złota. Tak czy inaczej b dziemy musieli zapewne 

przetopi  kil na sztaby. Aristide przypuszczalnie solidnie namiesza w papierach, 

aby móc si  wytłumaczy  z czterech dodatkowych ton. Oznacza to jednak,  e 

musi si  o tym dowiedzie  przed zamkni ciem rynku złota — a dla nas z kolei 

znaczy to,  e musimy wróci  przed dziewi tnastym kwietnia. 

— Niewiele czasu — powiedział Coertze. 

— Chyba dokładnie wyliczyłem czas potrzebny na kolejne etapy operacji. 

Został nam miesi c luzu. Mog  si  jednak pojawi  przeszkody i wtedy wa ny 

b dzie ka dy dzie . Nie to jednak jest najgorsze — co innego mnie m czy. 

— Na przykład? 

— Popatrz. Kiedy — i je eli — dowieziemy tutaj złoto i zaczniemy je 

przetapia , wsz dzie b d  si  walały sztaby. Nie chciałbym ich dostarcza  

Aristide po trochu, w miar  jak b d  przetapiane; to kiepska taktyka — zbyt 

du e ryzyko,  e zorientuje si  kto  z zewn trz. Chc  mu da  wszystko naraz, 

otrzyma  zapłat  w nie podlegaj cym uniewa nieniu czeku na bank szwajcarski i 

zmy  si . Oznacza to jednak,  e b dziemy mieli cholernie du o sztab le cych 

 

53 

luzem w Casa Saeta, a to niedobrze — westchn łem. — I gdzie mamy trzyma  to 

cholerstwo? Układa  w salonie? No i ile b dzie tych przekl tych sztab? — 

dodałem poirytowany. Walker spojrzał na Coertzego. 

— Mówiłe ,  e jest tam około czterech ton, prawda? 

— Ja — rzekł Coertze. — Tak, ale to było tylko szacunkowo. 

— Od tamtego czasu miałe  do czynienia ze sztabami — powiedziałem. — Na 

ile dokładny jest ten szacunek? 

Zastanowił si  chwil , przenosz c si  my lami o pi tna cie lat wstecz i 

porównuj c to, co wówczas zobaczył, z tym, czego si  od tej pory nauczył. Umysł 

ludzki jest cudown  maszyn . W ko cu wolno powiedział: 

— My l ,  e jest dokładny, bardzo dokładny. 

— W porz dku — odezwałem si . — No wi c jest tego cztery tony. Daje to bez 

mała dziewi  tysi cy funtów. Na funt wypada szesna cie uncji, a... 

— Nie — rzekł Coertze nagle. — To złoto mierzy si  w uncjach troja skich. 

Na funt angielski wypada czterna cie, przecinek pi dziesi t osiem i trzy w 

okresie uncji troja skich. 

Sypał cyframi jak z r kawa, byłem wi c pewien,  e wiedział, o czym mówi. W 

ko cu na tym polegała jego praca. 

— Przesta cie si  tak rozdrabnia  — powiedziałem. — Przyjmijmy 

czterna cie i pół uncji za funt. Taka dokładno  wystarczy. 

Zacz łem oblicza , robi c wiele bł dów, cho  powinna to by  prosta 

kalkulacja. Obliczenia przy projektowaniu jachtów nie zawieraj  w sobie tego 

typu ładunku emocjonalnego. 

Wreszcie sko czyłem. 

— Najdokładniej, jak mogłem policzy , otrzymamy około trzystu trzydziestu 

sztab po czterysta uncji ka da. 

— Ile to daje licz c po pi  tysi cy funtów za sztab ? — zapytał Walker. 

Ponownie zacz łem gryzmoli  na papierze i z niedowierzaniem spojrzałem na 

wynik. Po raz pierwszy zobaczyłem tak wielk  liczb  oznaczaj c  kwot  

pieni dzy. Do tej pory byłem zbyt zaj ty, aby o tym my le , i cztery tony złota 

wydawały si  dobr  do zapami tania, okr gł  cyfr . 

— Wychodzi mi milion sze set pi dziesi t tysi cy funtów — powiedziałem z 

wahaniem. 

Coertze z satysfakcj  skin ł głow . 

— Te  tak mi wyszło. A do tego dochodz  jeszcze kosztowno ci. 

Co do kosztowno ci miałem inne zdanie. Aristide miał racje mówi c,  e złoto 

jest anonimowe — klejnoty nie. Maj  co  w rodzaju to samo ci i zbyt łatwo je 

odnale  i rozpozna . Gdyby stan ło na moim, kosztowno ci zostałyby w sztolni. 

To jednak musiałem im spokojnie przedstawi . 

— Wychodzi ponad pół miliona na ka dego — powiedział Walker. 

— Przyjmijmy pół miliona netto ka dy — odparłem. — By  mo e pozostałe 

sto pi dziesi t tysi cy funtów trzeba b dzie przeznaczy  na dalsze wydatki. Nim 

doprowadzimy spraw  do ko ca, wydamy wi cej, ni  wło yli my do puli. 

Wróciłem do zasadniczego problemu. 

— No wi c dobrze, mamy trzysta trzydzie ci sztab złota. Co z nimi robimy? 

— W domu jest piwnica — powiedział Walker w zadumie. 

 

54 

— Wreszcie jaka  sensowna my l. 

— Wiesz, fantastyczny pomysł przyszedł mi do głowy w skarbcu — ponownie 

zwrócił si  do mnie. — Pomy lałem sobie,  e wygl da tam jak na jakiej  budowie, 

gdzie wsz dzie walaj  si  cegły. Dlaczego nie mieliby my w piwnicy zbudowa  

ciany? 

Spojrzałem na Coertzego, on na mnie, i obaj wybuchn li my  miechem. 

— Co w tym zabawnego? — spytał Walker niemal płaczliwie. 

— Nic — odparłem, wci  si  krztusz c. — Doskonała my l, i tyle. 

— Jestem niezłym murarzem, je li stawki s  dobre — rzekł Coertze z 

u miechem. 

Jaki  głos zacz ł mi becze  do ucha. Kiedy si  odwróciłem, ujrzałem ulicznego 

sprzedawc  losów, usiłuj cego wcisn  mi plik biletów. Odprawiłem go ruchem 

r ki, lecz Coertze, wyj tkowo tym razem w dobrym humorze, rzekł 

protekcjonalnie: 

— Nie, chłopie, we miemy jeden. Lepiej si  zabezpieczy . Los kosztował sto 

pesetów; uzbierali my je z reszty le cej na stole, po czym wrócili my do 

mieszkania Metcalfe'a 

 

Nast pnego dnia zacz li my pracowa  na serio. Ja zostałem na „Sanfordzie" i 

poganiałem dostawców i  aglomistrza. Pod koniec tygodnia poczułem si  

usatysfakcjonowany. „Sanford" mógł wypłyn  w dowolne miejsce na kuli 

ziemskiej. 

Coertze i Walker pracowali w domu, doprowadzaj c do normalnego stanu 

hangar oraz nadzoruj c miejscowych robotników, których znale li dzi ki 

uprzejmej słu bie Metcalfe'a. 

— Nie ma problemów, je li traktuje si  tych brudasów tak samo jak kafrów w 

domu — powiedział Coertze. Nie byłem tego całkiem pewien, najwyra niej 

jednak wszystko szło jak nale y. 

Kiedy Metcalfe wrócił ze swojej łajdackiej wyprawy, wszystkie prace zostały 

zako czone i byli my gotowi do odpłyni cia. Nie informowałem go o naszych 

planach, czuj c,  e im mniej wie, tym lepiej. 

Gdy na „Sanfordzie" panował ju  wzorowy porz dek, wybrałem si  z 

zapowiedzian  wizyt  na fairmil  Metcalfe'a. Jasnowłosy m czyzna, spłukuj cy 

pokłady w em, zagadn ł: 

— To ty pewnie jeste  Halloran. Jestem Krupke, kumpel Metcalfe'a. 

— Czy jest gdzie  tutaj? Krupke pokr cił przecz co głow . 

— Poszedł z tym twoim przyjacielem — Walkerem. Prosił,  ebym si  tob  

zaj ł, gdyby  przyszedł na pokład. 

— Jeste  Amerykaninem, prawda? — zapytałem. U miechn ł si . 

— Uhm, z Milwaukee. Nie miałem ochoty wraca  po wojnie do Stanów, wi c 

zostałem tutaj. Cholera, byłem wówczas szczeniakiem, nie miałem wi cej ni  

dwadzie cia lat, pomy lałem wi c,  e skoro Wuj Sam opłacił mi podró  tutaj, to 

mog  z tego skorzysta . 

Przypuszczalnie był dezerterem i nie mógł wróci  do Stanów, cho  zapewne 

ogłoszono amnesti  dla takich jak on. Nie wiedziałem, czy w prawie wojskowym 

 

55 

jest odpowiednik cywilnej ustawy prekluzyjnej. Jednak nie poruszałem tego 

tematu — renegaci s  obra liwi, a czasami niezrozumiale patriotyczni. 

Sterówka, któr  Krupke nazwał „pokładówk ", była dobrze wyposa ona. 

Znajdowały si  w niej dwie echosondy; jedna miała urz dzenie rejestruj ce. 

Desk  rozdzielcz  silnika umieszczono dokładnie pod r k  sternika, a szyby z 

przodu wyposa ono w przesłony 

Kenta na wypadek złej pogody. Była tam równie  du a radiostacja oraz 

radar. 

Dotkn łem r k  ekranu radaru i spytałem: 

— Jaki ma zasi g? 

— Ma kilka zasi gów — odparł. — Wybierasz ten, który jest potrzebny w 

danej chwili. Poka  ci. 

Pstrykn ł przeł cznikiem i pokr cił gałk . Po kilku sekundach ekran 

rozja nił si  i, w miar  obracania si  anteny, mogłem zobaczy  malutki plan 

portu. Nawet „Sanford" był widoczny w ród innych plamek. 

— To na blisk  odległo  — rzekł Krupke i z trzaskiem przekr cił 

przeł cznik. — A to zasi g maksymalny — pi tna cie mil, ale dopóki jeste my w 

porcie, niewiele zobaczymy. 

Cz  ekranu obejmuj ca l d była zbyt chaotycznie pokryta wielk  liczb  

wietlistych plamek, aby dało si  co  odczyta , od strony morza natomiast 

dostrzegłem male ki punkcik. 

— Co to takiego? Spojrzał na zegarek. 

— Zapewne prom z Gibraltaru. Jest oddalony o dziesi  mil — na siatce 

zaznaczono odległo ci w milach. 

— Ta zabawka musi by  niezwykle przydatna do wykrywania l du w nocy — 

powiedziałem. 

— Jasne — odparł. — Trzeba tylko porównywa  zarys na ekranie z map . 

Nie ma znaczenia,  e ksi yc nie  wieci albo  e jest mgła. 

Jak ebym chciał mie  takie urz dzenie na „Sanfordzie", trudno jednak 

zainstalowa  radar na jachcie - jest tam zbyt wiele lin mog cych zaczepi  o 

anten . Zreszt , nie mieliby my energii do zasilania go. 

Rozejrzałem si  po sterówce. 

— Z takim wyposa eniem nie potrzeba wielu ludzi, mimo  e to spora łód  — 

powiedziałem. — Jak  macie załog ? 

— Mo emy j  prowadzi  sami z Metcalfe'em — rzekł Krupke. — Nasze 

wyprawy nie s  zbyt długie. Ale zazwyczaj bierzemy ze sob  jeszcze jednego 

człowieka — tego Maroka czyka, który jest teraz na „Sanfordzie". 

Długo jeszcze czekałem na pokładzie fairmili, ale Metcalfe i Walker nie 

pokazali si , wi c po jakim  czasie wróciłem do mieszkania Metcalfe'a. Coertze 

ju  tam był, pozostali przepadli. Poszli my wi c na kolacj  we dwójk . 

— Wkrótce powinni my odpłyn  — powiedziałem w trakcie kolacji. — 

Tutaj wszystko jest załatwione i marnowaliby my czas zostaj c dłu ej. 

— Ja — zgodził si  Coertze. — To nie wycieczka. 

Wrócili my do domu. Nadal nikogo nie było, je li nie liczy  słu by. Coertze 

poszedł do swojego pokoju, a ja czytałem przypadkowe czasopismo. Około 

 

56 

dziesi tej usłyszałem,  e kto  wchodzi. Uniosłem wzrok i zagotowałem si  wprost 

z w ciekło ci. 

Walker był tak pijany,  e nie widział na oczy. Kolana uginały si  pod nim i 

przytrzymywał si  Metcalfe'a. Twarz miał obrz kł  i rozgl dał si  nieprzytomnie. 

Metcalfe był nieco wstawiony, lecz nie pijany. Podci gn ł Walkera,  eby nie 

upadł, i rzekł wesoło: 

— Poszli my sp dzi  w mie cie miły wieczór, ale kolega Walker nie dał rady. 

Lepiej mi pomó  rzuci  go na łó ko. 

Pomogłem Metcalfe'owi zawlec Walkera do pokoju i uło yli my go na łó ku. 

Coertze obudził si  i spytał: 

— Co si  dzieje? 

— Twój kumpel nie ma głowy do trunków — odparł Metcalfe. — Film mu si  

urwał. 

Coertze spojrzał na Walkera, potem na mnie i  ci gn ł gniewnie czarne brwi. 

Dałem mu znak, aby si  opanował. 

Metcalfe przeci gn ł si  i powiedział: 

— No, ja chyba te  si  poło  — spojrzał na Walkera i w jego głosie 

zabrzmiała nutka pogardy. — Rano nic mu nie b dzie, oprócz piekielnego kaca. 

Powiem Ismailowi,  eby mu zrobił „ostryg  prerii" na  niadanie. — Zwrócił si  

do Coertzego: — Jak to nazywacie w afrikaans? 

— 'n Regmaker — burkn ł Coertze. Metcalfe roze miał si . 

— Zgadza si . Regmaker. To było pierwsze słowo w afrikaans, którego si  

nauczyłem — podszedł do drzwi. — Do zobaczenia rano — powiedział i ju  go nie 

było. 

Zamkn łem drzwi. 

— Przekl ty głupiec — powiedziałem z rozgoryczeniem. Coertze wstał z 

łó ka, chwycił Walkera i zacz ł nim potrz sa . 

— Walker! — krzyczał. — Czy co  mu powiedziałe ?! Głowa Walkera opadła 

na bok. Zacz ł chrapa . Uj łem Coertzego za rami . 

— Cicho b d ; cała słu ba si  dowie. Tak czy inaczej to nie ma sensu, bo 

dzisiaj nic nie powie, jest nieprzytomny. Zostawmy to do rana. 

Coertze strz sn ł moj  r k  i odwrócił si . Miotała nim w ciekło . 

— Mówiłem ci — rzekł stłumionym głosem. — Mówiłem ci,  e on jest do 

niczego. Kto wie, co ten dronkie nagadał. 

Zdj łem Walkerowi buty i przykryłem go kocem. 

— Dowiemy si  jutro — powiedziałem. — My obaj. Nie naskakuj od razu na 

niego; przerazisz go  miertelnie i zamknie si  na amen. 

— Przygrzmoc  mu, jak Bóg na niebie — rzekł Coertze ponuro. 

— Zostawisz go w spokoju — odparłem ostro. — Mo emy mie  dosy  

kłopotów, nawet nie bij c si  ze sob . Walker jest nam potrzebny. Coertze 

prychn ł. 

— Walker wykonał tu robot , której nie zrobiłby  aden z nas — 

powiedziałem. — Ma talent udawania sko czonego głupca w wiarygodny sposób 

— spojrzałem na niego i dodałem gorzko. — Szkoda,  e potrafi by  te  

sko czonym głupcem na serio. W ka dym razie mo emy go jeszcze potrzebowa , 

wi c zostaw go w spokoju. Obaj z nim jutro pogadamy. 

 

57 

Coertze mrukni ciem wyraził zgod  i poszedłem do swego pokoju. 

 

Nazajutrz rano wstałem wcze nie, lecz nie tak wcze nie jak Metcalfe, który 

ju  gdzie  wyszedł. Poszedłem zobaczy  Walkera. Coertze był ju  na wpół 

ubrany, Walker le ał na łó ku i chrapał. Wylałem mu na głow  szklank  wody. 

Nie byłem w odpowiednim nastroju, aby przejmowa  si  jego samopoczuciem. 

Poruszył si , j kn ł i otworzył oczy w momencie, gdy Coertze opró niał nad 

jego głow  karafk . Usiadł prychaj c i ponownie osun ł si  na poduszk . 

— Moja głowa — powiedział, przykładaj c r ce do skroni. Coertze chwycił go 

za koszul . 

— Jou goggamannetjie, co powiedziałe  Metcalfe'owi? — potrz sn ł mocno 

Walkerem. — Co mu powiedziałe ? 

Takie traktowanie z pewno ci  nie stanowiło antidotum na ból głowy, wi c 

odezwałem si : 

— Uspokój si , ja z nim pomówi . 

Coertze pu cił Walkera i stan ł nad nim, czekaj c, a  dojdzie do siebie. 

— Sko czony głupcze — powiedziałem — spiłe  si  wczoraj w nocy, a w 

dodatku jako kompana do picia musiałe  sobie wybra  Metcalfe'a. 

Walker uniósł wzrok. Ból monumentalnego kaca przysłaniał mu bielmem 

oczy. Usiadłem na łó ku. 

— No wi c, czy powiedziałe  mu co  o złocie? 

— Nie! — krzykn ł Walker. — Nie powiedziałem. 

— Nie opowiadaj nam tu  adnych bajek, bo je li złapiemy ci  na kłamstwie, 

to wiesz, co z tob  zrobimy — powiedziałem spokojnie. 

Rzucił wystraszone spojrzenie na Coertzego, gro nie spogl daj cego z tyłu, i 

zamkn ł oczy. 

— Nie pami tam — powiedział. — Urwał mi si  film, nie pami tam. 

To ju  lepiej, teraz z pewno ci  mówił prawd . Zastanowiłem si  przez chwil  

i doszedłem do wniosku,  e nawet je li nie powiedział Metcalfe'owi o złocie, to 

sam zdemaskował si  całkowicie. Pod wpływem alkoholu zniszczył nieodwołalnie 

posta , któr  stworzył, i wrócił do swego dawnego pijackiego, niemiłego ja. 

Metcalfe był bystry — w przeciwnym razie nie utrzymałby si  w swym 

bandyckim zawodzie. Zmiana zachowania Walkera ostrzegła go z pewno ci ,  e 

je li chodzi o starego kumpla Hallorana i jego załog , co  jest nie tak. Ju  samo to 

wystarczyłoby Metcalfe'owi do przeprowadzenia małego  ledztwa. Musieli my w 

swych działaniach przyj  zało enie,  e Metcalfe mo e si  nami bli ej 

zainteresowa . 

— Co si  stało, to si  nie odstanie — odezwałem si  i spojrzałem na Walkera. 

Spu cił wzrok, mn c nerwowo brzeg koca. 

— Spójrz na mnie — rozkazałem. Wolno uniósł oczy i nasze spojrzenia 

spotkały si . — My l ,  e mówisz prawd  — powiedziałem zimno. — Ale je li 

złapi  ci  na kłamstwie, marne twoje widoki. A je li w czasie tej wyprawy 

dotkniesz kieliszka, to skr c  ci kark. My lisz,  e powiniene  ba  si  Coertzego, 

ale je li wypijesz jeszcze jednego drinka, b dziesz miał wi cej powodów,  eby ba  

si  mnie. Jasne? 

Skin ł głow . 

 

58 

— Nie obchodzi mnie, ile b dziesz pił, kiedy to si  ju  sko czy. Pewnie 

zapijesz si  na  mier  w sze  miesi cy — to mnie zupełnie nie interesuje. Ale 

powtarzam, jeszcze jeden kieliszek w czasie tej wyprawy — i po tobie. 

Drgn ł, a ja zwróciłem si  do Coertzego: 

— A teraz zostaw go w spokoju. B dzie si  zachowywał przyzwoicie. 

— Pozwól mi go dorwa  — powiedział Coertze. — Tylko raz — prosił. 

— Sprawa jest zamkni ta — przerwałem mu niecierpliwie. — Musimy 

zdecydowa , co teraz robi . Zbierajcie rzeczy — wyprowadzamy si . 

— A co z Metcalfe'em? 

— Powiem mu,  e chcemy zobaczy  jaki  festiwal w Hiszpanii. 

— Jaki festiwal? 

— Sk d mam wiedzie ? W Hiszpanii na pewno odbywa si  jaki  zakichany 

festiwal; wybior  najodpowiedniejszy. Odpływamy dzi  po południu, gdy tylko 

uzyskam zezwolenie na wyj cie z portu. 

— My l ,  e mógłbym co  zrobi  z Metcalfe'em — odezwał si  Coertze w 

zadumie. 

— Zostaw Metcalfe'a w spokoju — odparłem. — Mo e zupełnie nic nie 

podejrzewa. Je li jednak spróbujesz go pobi , b dzie wiedział,  e co  tu cuchnie. 

Nie pakujmy si  w kabał  z Metcalfe'em, skoro mo emy jej unikn . Jest wi kszy 

od nas. 

Spakowali my torby i poszli my do łodzi. Walker wlókł si  niemrawo z tyłu. 

Moulay Idriss siedział po turecku na pokładzie dziobowym, pal c papierosa. 

Weszli my pod pokład i zacz li my ciasno układa  sprz t. 

Wła nie wyci gn łem map  Cie niny Gibraltarskiej, przygotowuj c si  do 

wyznaczenia kursu, gdy Coertze przyszedł na ruf  i cicho powiedział: 

— Wydaje mi si ,  e kto  przeszukał łód . 

— O, do diabła! — odparłem. Metcalfe wyszedł bardzo wcze nie, miał wiele 

czasu na dokładne przeszukanie „Sanforda". 

— Co z piecami? — zapytałem. 

Zamaskowali my trzy piece, jak si  dało. Klemy w glowe zostały  ci gni te i 

rozrzucone w skrzyniach narz dziowych na dziobie, gdzie wygl dały tak samo 

jak inne rupiecie, które gromadz  si  w ci gu jakiego  czasu. Główne skrzynki z 

ci kimi transformatorami zostały rozmieszczone w ró nych miejscach: jeden był 

zacementowany pod podłog  kabiny, drugiemu nadali my wygl d odbiornika ze 

stosownymi gałkami i wska nikami, a trzeci został wbudowany do akumulatora 

w komorze silnika. 

Mało prawdopodobne, aby Metcalfe widz c je domy lił si , co to takiego, lecz 

sam fakt zamaskowania pieców dałby mu sporo do my lenia. Byłby to oczywisty 

dowód,  e do czego  si  szykujemy. 

Po sprawdzeniu całej łodzi okazało si ,  e wszystko w porz dku. Oprócz 

pieców i zapasowych mat grafitowych, ukrytych w oparciu podwójnej sofy, na 

pokładzie nie znajdowało si  nic, co odró niałoby nas od innych jachtów 

egluj cych po tych wodach. 

— Mo e Maroka czyk grzebał troch  na własny rachunek — powiedziałem. 

Coertze zakl ł. 

 

59 

— Je li wpychał nos gdzie nie trzeba, to wywal  go za burt . Wyszedłem na 

pokład. Maroka czyk wci  siedział po turecku na dziobie. 

— Pan Metcalfe? 

Wyci gni t  r k  wskazał przez port w kierunku fairmili. Spu ciłem szalup  

za burt  i powiosłowałem tam. 

Gdy dopłyn łem bli ej, Metcalfe pozdrowił mnie i spytał: 

— Jak tam Walker? 

— Marnie si  czuje — odparłem, gdy chwycił cum . — Szkoda,  e tak si  

stało, pewnie b dzie rzygał jak pies, kiedy wypłyniemy. 

— Odpływacie? — Metcalfe był wyra nie zaskoczony. 

— Nie miałem mo liwo ci powiedzie  ci o tym wczoraj wieczorem — 

odparłem. — Płyniemy do Hiszpanii — opowiedziałem mu przygotowan  

historyjk  i dodałem: — Nie wiem, czy b dziemy wraca  t  tras . Walker tak, ale 

my z Coertzem mo emy popłyn  wzdłu  wybrze a do Afryki Południowej — 

przyszło mi do głowy,  e nie ma to jak wypuszczanie dezorientuj cych wie ci. 

— Szkoda — rzekł Metcalfe. — Chciałem ci  prosi , aby  zaprojektował dla 

mnie łódk , dopóki tu jeste . 

— W takim razie napisz  do Cape Town,  eby stocznia przysłała ci pełny 

zestaw do falcona. Pójdzie na moje konto; b dziesz musiał tylko opłaci  fracht. 

— Dzi kuj  — rzekł Metcalfe. — Bardzo to ładnie z twojej strony — 

wygl dał na zadowolonego. 

— Tyle mog  zrobi  w zamian za cał  go cinno , która nas tutaj spotkała — 

odpowiedziałem. Wyci gn ł r k  do u cisku. 

— Wszystkiego najlepszego w podró y, Hal. Mam nadziej ,  e twój plan si  

uda. 

Zapomniałem o ostro no ci. 

— Jaki plan? — spytałem ostro. 

— No przecie  ta stocznia, któr  planujesz. Nic innego nie chodzi ci chyba po 

głowie, co? 

Zganiłem si  w duchu. Spróbowałem si  u miechn , ale wypadło to słabo. 

— Nie, oczywi cie,  e nie. 

Odwróciłem si ,  eby zej  do szalupy, kiedy Metcalfe rzekł spokojnie: 

— Hal, nie jeste  stworzony do takiego  ycia jak moje. Je li 

jednak masz zamiar spróbowa  ruchu, to lepiej zrezygnuj. Mój fach jest 

twardy i za du a w nim konkurencja. 

Wiosłuj c z powrotem na „Sanforda" zastanawiałem si , czy przypadkiem nie 

było to zawoalowane ostrze enie,  e o wszystkim wie. Pomijaj c to, czym si  

zajmował, Metcalfe był uczciwym facetem i niech tnie naci łby przyjaciela. 

Zrobiłby to jednak bez wahania, gdyby przyjaciel nie usun ł mu si  z drogi. 

O trzeciej po południu wypłyn li my z portu w Tangerze i wzi li my kurs na 

Gibraltar. Zmierzali my nadal do celu, lecz za nami pozostało zbyt wiele bł dów.

 

 

 

 

 

 

 

60 

Rozdział 4

 

 

FRANCESCA 

 

Gdy przepływali my przez cie nin , Coertze zaproponował, aby my 

skierowali si  prosto do Włoch. 

— Słuchaj, powiedzieli my Metcalfe'owi,  e płyniemy do Hiszpanii — 

odparłem. 

Uderzył pi ci  w zr b kokpitu. 

— Ale nie mamy czasu. 

— Musimy go znale  — nie ust powałem. — Ju  ci mówiłem,  e na 

nieprzewidziane trudno ci zarezerwowałem cały miesi c. To wła nie jedna z 

takich trudno ci. Na dotarcie do Włoch zu yjemy miesi c zamiast dwóch tygodni. 

W ten sposób pozostaj  w zapasie jeszcze tylko dwa tygodnie — jednak musimy 

tak zrobi . Mo e uda nam si  nadrobi  troch  czasu we Włoszech. 

Zacz ł narzeka  twierdz c,  e niepotrzebnie obawiam si  Metcalfe'a. 

— Czekałe  na t  okazj  pi tna cie lat, mo esz zaczeka  jeszcze dwa tygodnie. 

Popłyniemy do Gibraltaru, Malagi i Barcelony, popłyniemy na Riwier , do Nicei i 

Monte Carlo; pó niej do Włoch. Zobaczymy walki byków i jaskinie hazardu, 

b dziemy robi  to wszystko, co inni tury ci. Staniemy si  najbardziej niewinnymi 

lud mi, jakich Metcalfe kiedykolwiek ogl dał. 

— Ale Metcalfe został w Tangerze. U miechn łem si  słabo. 

— Teraz jest zapewne w Hiszpanii; w swojej fairmili mógł nas wyprzedzi , 

kiedy tylko chciał. Do diabła, mógł nawet przylecie  do Gibraltaru samolotem 

albo przypłyn  promem. Je li s dzi,  e co  knujemy, b dzie miał nas na oku. 

— Przekl ty Walker — wybuchn ł Coertze. 

— Zgoda — powiedziałem. — Lecz to niczego nie zmienia. 

Zacz łem wylicza  bł dy, które popełnili my. Najwa niejszym było bez 

w tpienia napomkni cie Walkera o li cie kredytowym w obecno ci Aristide. Było 

to kłamstwo — w dodatku niepotrzebne — list kredytowy miałem ja i Walker 

mógł o tym powiedzie . Zachowanie kontroli nad finansami ekspedycji stanowiło 

jedyne w miar  pewne zabezpieczenie,  e Coertze nie rzuci si  na mnie. Wci  nie 

wiedziałem, gdzie znajduje si  kopalnia ze złotem. 

Teraz oczywi cie Aristide przeprowadzi w ród swoich przyjaciół bankierów 

małe dochodzenie w celu stwierdzenia finansowego statusu bogatego pana 

Walkera. Informacje uzyska w całkiem prosty sposób — wszyscy bankierzy 

trzymaj  si  razem, a etyka mo e i  do diabła — i dowie si ,  e Walker nie 

podejmował pieni dzy z  adnego banku w Tangerze. Mo e si  tym zbytnio nie 

przej , mo e jednak zapyta  o to Metcalfe'a i wówczas ten znajdzie kolejn  

zagadk  na swojej li cie podejrze . Wysonduje Aristide i w rezultacie dowie si , 

e Walker i Halloran wykazali przesadne zainteresowanie napływem i odpływem 

złota z Tangeru. 

Mógłby pój  do Casa Saeta i pow szy . Nie znalazłby tam niczego, co stałoby 

w sprzeczno ci z postaci  wykreowan  przez Walkera, lecz wła nie ten wizerunek 

wydałby mu si  najbardziej podejrzany, gdy  Walker zniszczył go doszcz tnie, 

kiedy był pijany. Na wzmiank  o złocie nastawiłby pilnie uszu — człowiek 

 

61 

pokroju Metcalfe'a na zapach złota reaguje bardzo szybko; i ja na jego miejscu 

zainteresowałbym si  bardzo ruchami jachtu  aglowego „Sanford". 

Wszystkie te przypuszczenia opierały si  na zało eniu,  e Walker po pijanemu 

nie powiedział nic o złocie. Je li powiedział, to bomba ju  poszła w gór . 

Zawin li my do Gibraltaru i sp dzili my dzie , gapi c si  na małpy Barbary i 

ogl daj c jaskinie wykonane przez ludzi. Nast pnie po eglowali my na Malag  i 

zmuszeni byli my wysłucha  znacznie wi cej muzyki flamenco, ni  mogli my 

znie . 

Zdarzyło si  to drugiego dnia w Maladze. Jak dobrzy tury ci, wybrali my si  

z Walkerem do cyga skich jaski , kiedy zdałem sobie spraw ,  e jeste my 

ledzeni. Gdziekolwiek szli my, natykali my si  na młodego w satego człowieka o 

ziemistej cerze. Usiadł nieco dalej, gdy jedli my w ulicznej kawiarni, pokazał si  

nad przystani  jachtow , bił brawo ta cz cym flamenco, gdy poszli my zobaczy  

Cyganów. 

Reszcie nic nie powiedziałem. Je eli nas  ledzono, stanowiło to tylko 

potwierdzenie klasy Metcalfe'a. W ka dym porcie nad Morzem  ródziemnym 

miał z pewno ci  przyjaciół i nie nastr czało mu wi kszych trudno ci poproszenie 

ich o t  drobn  przysług . Ruchów jachtu nie da si  tak łatwo ukry , on sam za  

siedział zapewne w Tangerze, jak paj k po rodku sieci, i otrzymywał telefony z 

wszystkich miejsc, do których zawijali my. Znał wszystkie nasze ruchy oraz 

wydatki do ostatniego peseta. 

Mogli my tylko próbowa  zachowywa  si  jakby nigdy nic i mie  nadziej ,  e 

— je li przeci gniemy to dostatecznie długo — znu y si . Mo e dojdzie do 

wniosku,  e jego podejrzenia okazały si  nieuzasadnione. 

W Barcelonie poszli my we trójk  na walk  byków. Miałem niezł  rozrywk , 

próbuj c rozpozna  człowieka Metcalfe'a. Nietrudno było go znale , je li si  

szukało. Okazał si  nim wysoki zbój o zapadłych policzkach. Trzymał si  tego 

samego schematu, co człowiek w Maladze. 

Miałem niemal pewno ,  e je li ktokolwiek miałby okra  „Sanforda", to 

jeden z przyjaciół Metcalfe'a. Rozeszła si  ju  z pewno ci  wiadomo ,  e 

jeste my jego zwierzyn  i mniejsze płotki zostawiły nas w spokoju. Wynaj łem 

stra nika — wygl dał na takiego, który za dziesi  pesetów sprzedałby własn  

matk  — i poszli my na walk  byków. 

Nim wyszli my, starannie przygotowałem dekoracje: sporz dziłem sporo 

fikcyjnych notatek dotycz cych kosztów zało enia stoczni w Hiszpanii, 

spreparowałem te  materiały, które rzekomo zebrałem. Zostawiłem plan 

podró y, z grubsza opisuj cy nasz  przyszł  tras  a  do Grecji, oraz list  z 

adresami ludzi, których miałem odwiedzi . Nast pnie wymierzyłem co do cala 

miejsca, na których le ały wszystkie papiery. 

Kiedy wrócili my, stró  powiedział,  e było spokojnie, wi c zapłaciłem mu i 

odszedł. Papiery zostały przejrzane, wi c do zamkni tej kabiny włamano si  z 

powodzeniem mimo obecno ci stró a lub raczej przy jego pomocy. 

Zastanawiałem si , ile mu zapłacono. Rozmy lałem te  nad tym, czy moja 

harówka przekonała Metcalfe'a,  e rzeczywi cie niewinnie si  włóczymy. 

Z Barcelony wyszli my przez Zatok  Lwi  do Nicei, opuszczaj c Majork , 

gdy  zaczynało brakowa  nam czasu. Znowu zaj łem si  „interesami", 

 

62 

odwiedzaj c stocznie. Ponownie dostrzegłem obserwatora, lecz tym razem 

popełniłem bł d. 

Powiedziałem o nim Coertzemu. 

Zagotował si . 

— Czemu nie powiedziałe  mi wcze niej? — zapytał. 

— Jaki miałoby to sens? — odparłem. — I tak nic nie mo emy zrobi . 

— Doprawdy? — rzekł zagadkowo i zamilkł. 

Niewiele zdarzyło si  w Nicei. Jest to przyjemne miejsce, je li nie ma si  

pilnych spraw gdzie indziej. Zostali my tam jednak tylko tak długo, ile wymagał 

nasz kamufla , po czym po eglowali my do Monte Carlo, równie miłego dla 

turystów miasta. 

W Monte Carlo zostałem wieczorem na pokładzie „Sanforda", a Coertze i 

Walker zeszli na l d. Niewiele było do zrobienia prócz zwykłych prac 

gospodarskich, odpoczywałem wi c w kokpicie chłon c spokój nocy. Tamtych nie 

było do pó na, a gdy wrócili, Walker zachowywał si  nienaturalnie cicho. 

Kiedy Coertze zszedł pod pokład, zagadn łem go: 

— Co si  stało? Zaniemówiłe ? Jak ci si  podobało Monte? Skin ł głow  w 

stron  zej cia pod pokład. 

— Sprał kogo . Zrobiło mi si  zimno. 

— Kogo? 

— Jaki  facet łaził za nami przez całe popołudnie. Coertze go zauwa ył i 

powiedział,  e si  z nim rozprawi. Pozwolili my facetowi  ledzi  nas, dopóki nie 

zrobiło si  ciemno. Wtedy Coertze wyprowadził go w jak  alejk  i doło ył mu. 

Wstałem i zszedłem na dół. Coertze siedział w kuchni i moczył spuchni te 

knykcie. 

— A wi c w ko cu dopi łe  swego — powiedziałem. — Musisz u ywa  swoich 

cholernych pi ci zamiast rozumu. Jeste  gorszy od Walkera. O nim 

przynajmniej mo na powiedzie ,  e jest chory. 

Coertze spojrzał na mnie zaskoczony. 

— O co chodzi? 

— Słyszałem,  e kogo  pobiłe . 

Coertze spojrzał na swoj  pi  i u miechn ł si  do mnie szeroko. 

— Nie b dzie ju  nas niepokoi , z miesi c pole y w szpitalu! — Rany boskie, 

w dodatku powiedział to z dum ! 

— Zawaliłe  wszystko — powiedziałem z naciskiem. — Ju  niemal 

doprowadziłem Metcalfe'a do punktu, w którym musiał zosta  przekonany,  e 

jeste my w porz dku. Teraz pobiłe  jednego z jego ludzi, wi c ju  wie,  e jeste my 

przeciwko niemu i  e co  ukrywamy. Równie dobrze mógłby  zadzwoni  do niego 

i powiedzie : „Wkrótce b dziemy mieli troch  złota, wpadnij i we  je od nas". 

Jeste  sko czonym durniem. 

Twarz mu pociemniała. 

— Nikt tak do mnie nie mówi — uniósł pie . 

— Ja do ciebie tak mówi  — odparłem. — A je li mnie tkniesz palcem, 

mo esz złotu posła  całusy na do widzenia. Za nic na  wiecie nie poprowadzisz 

ani tej, ani  adnej innej łodzi, a Walker ci nie pomo e, bo ci  nie znosi. Uderz 

mnie i wylatujesz na dobre. Wiem,  e mógłby  mnie złama  na pół i mo esz tego 

 

63 

spróbowa , lecz taka przyjemno  kosztowałaby ci , ni mniej, ni wi cej, tylko pół 

miliona. 

Na t  prób  sił zanosiło si  od dawna. 

Zawahał si , niezdecydowany. 

— Ty pieprzony Angliku — powiedział. 

— No dalej, uderz mnie — odezwałem si  i przygotowałem na przyj cie ciosu. 

Uspokoił si  i pogroził mi. 

— Zaczekaj tylko, a  si  to sko czy — rzekł. — Tylko zaczekaj. Wtedy si  

policzymy. 

— Dobra, wtedy si  policzymy — odparłem. — Ale do tego czasu ja jestem 

szefem. Rozumiesz? 

Twarz mu ponownie pociemniała. 

— Nikt mi nie b dzie szefował — mrukn ł. 

— W porz dku — powiedziałem. — W takim razie wracamy t  sam  tras , 

któr  przypłyn li my — Nicea, Barcelona, Malaga, Gibraltar. Walker pomo e mi 

prowadzi  łód , ale dla ciebie nie kiwnie nawet palcem — odwróciłem si . 

— Czekaj no — rzekł Coertze, wi c odwróciłem si . — Dobrze — wykrztusił. 

— Ale poczekaj tylko, a  si  to sko czy. Na Boga, wtedy b dziesz musiał zacz  

si  pilnowa ! 

— Ale do tego czasu ja jestem szefem? 

— Tak — odrzekł ponuro. 

— I b dziesz wykonywał moje rozkazy? Zacisn ł pi ci, lecz zdołał si  

opanowa . 

— Tak. 

— W takim razie pierwszy brzmi nast puj co: bez porozumienia ze mn  nie 

wolno ci nic robi . — Odwróciłem si ,  eby wyj  na pokład. Doszedłem do 

połowy, kiedy nagle przyszło mi co  do głowy, wi c wróciłem na dół. — Chc  ci 

co  jeszcze powiedzie . Niech ci nie przyjdzie na my l,  eby wykiwa  mnie albo 

Walkera, bo je eli zrobisz co  takiego, to b dziesz miał do czynienia nie tylko ze 

mn , ale i z Metcalfe'em. Gdyby  to zrobił, ch tnie dopuszcz  Metcalfe'a do 

udziału. I nie ma na  wiecie takiego miejsca, gdzie mógłby  si  ukry , gdyby 

Metcalfe zacz ł ci   ciga . 

Spojrzał na mnie ponuro i odwrócił si . Wyszedłem na pokład. Walker 

siedział w kokpicie. 

— Słyszałe ? — zapytałem. Skin ł głow . 

— Ciesz  si ,  e ustawiłe  mnie po swojej stronie. 

Byłem jeszcze wytr cony z równowagi i rozdygotany. Awantura z takim 

nied wiedziem jak Coertze to nie zabawa. Działał pod wpływem odruchów, nie 

my l c, i mógł mnie połama  równie łatwo, jak kto  inny zapałk . Takiego 

człowieka nale ało trzyma  w cuglach jak narowistego konia. 

— Cholera, nie wiem, dlaczego wybrałem si  na t  szalon  wypraw  z takim 

jak ty dronkie i maniakiem jak Coertze. Najpierw ty naprowadzasz Metcalfe'a na 

nasz trop, a pó niej on przypiecz towuje spraw . 

— Nie chciałem tego zrobi  — odezwał si  cicho Walker. — Nie s dz , abym 

co  powiedział Metcalfe'owi. 

 

64 

— Te  tak s dz , ale w jaki  sposób zdradziłe  si . — Przeci gn łem si , 

rozlu niaj c mi nie. — Nie ma to znaczenia: albo dostaniemy to złoto, albo nie. 

Tylko tyle mo na w tej chwili powiedzie . 

— W razie czego mo esz na mnie liczy ; pomog  ci przeciwko Coertzemu — 

rzekł Walker. 

U miechn łem si . Na Walkerze mo na było polega  tak jak na p kni tym 

maszcie podczas huraganu, a huraganem był Coertze. Tak wła nie oddziaływał 

na ludzi; był uosobieniem  ywiołowej siły. Dosłownie przytłaczaj cy człowiek. 

Poklepałem Walkera po kolanie. 

— Dobra. Od teraz jeste  moim człowiekiem —- nadałem głosowi twarde 

brzmienie, gdy  Walkera nale ało trzyma  krótko. — Ale powtarzam: z dala od 

alkoholu. W Tangerze mówiłem powa nie. 

 

Nast pnym przystankiem było Rapallo, które wybrali my na swoj  pierwsz  

włosk  baz , pod warunkiem,  e znajdziemy odpowiednie miejsce do pracy. 

Weszli my na silniku do przystani jachtowej i niech mnie kule bij , je li to nie 

falcon le ał wyci gni ty na mielizn . Wiedziałem,  e firma sprzedała kilka 

zestawów w Europie, lecz w ogóle nie spodziewałem si  ich ujrze . 

Poniewa  przypłyn li my do portu mi dzynarodowego, nast piła odprawa 

celna i kontrola sanitarna — czyste formalno ci.  eglarze nad Morzem 

ródziemnym s  dobrze traktowani. Pogaw dziłem z celnikami na temat jachtów 

i  eglarstwa. Powiedziałem,  e sam jestem projektantem i budowniczym łodzi. 

Jak zwykle wygłosiłem mow  o tym,  e nosz  si  z zamiarem otwarcia stoczni nad 

Morzem  ródziemnym, wskazuj c na falcona jako przykład mojej roboty. 

Zrobiło to na nich wra enie. Je li czyj  produkt był u ywany o sze  tysi cy 

mil od miejsca wykonania, z takim człowiekiem nale ało si  liczy . Nie byli zbyt 

dobrze zorientowani w sytuacji na miejscu, lecz dali mi kilka po ytecznych 

adresów. 

Byłem bardzo zadowolony. Je li miałem wywiera  na ludziach wra enie 

uczciwego, to równie dobrze mogłem zacz   wiczenie od celników. Ten 

zabł kany falcon okazał si  nadspodziewanie pomocny. 

Zszedłem na brzeg sam, polecaj c Walkerowi i Coertzemu pozosta  na 

pokładzie. Nie było potrzeby wydawania takiego rozkazu, chciałem jednak 

sprawdzi  skuteczno  mojego nowo ustalonego panowania nad nimi. Coertze w 

zasadzie powrócił do normalnego stanu. Odzyskał utracon  równowag  i 

dowcipkował jak zawsze — ju  sam ten fakt pomy lnie rokował na najbli sz  

przyszło . Nie miałem jednak złudze ,  e cokolwiek zostało zapomniane. 

Afrykanerzy s  znani z tego, i  prawie nigdy nie zapominaj  i niczego nie 

wybaczaj . 

Udałem si  do jachtklubu i przedstawiłem listy polecaj ce. Jedn  z 

przyjemniejszych stron  eglowania jest pewno   yczliwego przyj cia w ka dej 

cz ci  wiata. W ród  eglarzy panuje atmosfera kole e stwa, która w sytuacjach 

skrajnego zagro enia dodaje otuchy. To ogólno wiatowe braterstwo oraz 

mi dzynarodowe prawo morskie, które nie wymaga licencji na kierowanie mał  

łodzi , stawiaj   eglarstwo morskie na poczesnym miejscu w ród najbardziej 

pasjonuj cych zaj  ludzko ci. 

 

65 

Gaw dziłem z dobrze władaj cym angielskim sekretarzem klubu i szeroko 

przedstawiłem mu moje rzekome plany. Zaprowadził mnie do baru, 

zaproponował drinka i poznał z kilkoma miejscowymi oraz przyjezdnymi 

eglarzami. Jaki  czas rozmawiali my o podró y z Afryki Południowej, a 

nast pnie zabrałem si  do zbierania informacji o miejscowych stoczniach. 

Ju  podczas podró y wokół Morza  ródziemnego doszedłem do wniosku,  e 

wymy lona przeze mnie historyjka wcale nie musi by  kompletn  fikcj  — 

mogłaby sta  si  całkiem prawdopodobnym rozwi zaniem. Przestałem si  ju  

zajmowa  wył cznie złotem, szczególnie po błaze stwach Walkera i Coertzego, 

wzrastało natomiast moje zainteresowanie mo liwo ciami rozwini cia biznesu 

nad Morzem  ródziemnym. Byłem napi ty i dr czyły mnie w tpliwo ci, czy nasza 

trójka jest w ogóle zdolna do przeprowadzenia zasadniczej akcji — kra cowo 

odmienne charaktery nieuchronnie prowadziły do napi , zagra aj cych 

delikatnej strukturze planu. Dlatego te  próbowałem si  jako  zabezpieczy , 

powa nie rozwa aj c mo liwo ci robienia interesów. 

Gor czka złota, która przelotnie dopadła mnie w skarbcu Aristide, cho  

u piona, tkwiła wci  we mnie i wystarczało jej, aby mnie gna  naprzód, 

wystarczało na szarpanin  z Coertzem i Walkerem oraz próby wyprowadzenia w 

pole Metcalfe'a. 

Gdybym jednak wiedział,  e spodziewane korzy ci zaprowadz  mnie na pole 

bitwy, to wówczas, w barze jachtklubu w Rapallo, zrezygnowałbym bez 

w tpienia. 

W ci gu popołudnia odwiedziłem kilka stoczni, i to nie tylko ze wzgl du na 

mo liwo ci przyszłych interesów. „Sanford" przebył dług  drog  i jego dno 

pokryte było wodorostami i skorupiakami. Nale ało go wyci gn  z wody i 

oskroba , co dodałoby mu jakie  pół w zła. Uzgodnili my wcze niej,  e tak 

uzasadnimy potrzeb  wyci gni cia go z wody. Rzucona od niechcenia w 

jachtklubie uwaga, jakobym odkrył jak  usterk  w sworzniach kilu, stanowiłaby 

dostateczne wytłumaczenie potrzeby jego wymiany. Szukałem wi c spokojnego 

miejsca, gdzie mogliby my odla  nasz złoty kil. 

Zaniepokoiłem si  powa nie, gdy odkryłem nagle,  e nie dostrzegam nigdzie 

człowieka Metcalfe'a. Gdyby odwołał swoje psy go cze, bo doszedł do wniosku,  e 

nic nie ukrywamy, wszystko byłoby w porz dku. Teraz jednak, kiedy Coertze tak 

si  wygłupił, taka mo liwo  wydawała si  mało prawdopodobna. 

Prawdopodobne natomiast było,  e co  si   wi ci, i cokolwiek ma si  sta , z 

pewno ci  wydarzy si  na „Sanfordzie". Przerwałem poszukiwania i szybko 

wróciłem do przystani jachtowej. 

— Nikt mnie nie  ledził — powiedziałem Coertzemu. 

— Mówiłem ci,  e moje rozwi zanie jest najlepsze — odparł. — Przestraszyli 

si . 

— Je li s dzisz,  e Metcalfe przestraszył si , bo jaki  wynaj ty szczur dokowy 

oberwał po mordzie, to lepiej nie próbuj zarabia  na  ycie my leniem — 

spojrzałem na niego surowo. — Czy mog  zaufa  ci na tyle,  e je eli zejdziesz na 

l d, aby rozprostowa  nogi, nie pobijesz kogo  tylko dlatego,  e, twoim zdaniem, 

zezuje na ciebie? 

Przez chwil  próbował wytrzyma  moje spojrzenie. W ko cu odwrócił wzrok. 

 

66 

— Dobra — rzekł głucho. — B d  ostro ny. Ale w ko cu przekonasz si ,  e 

moje metody s  najskuteczniejsze. 

— W porz dku. Schodzicie z Walkerem na brzeg co  zje  — zwróciłem si  

do Walkera. — Pami taj,  adnego alkoholu. Nawet wina. 

— Dopilnuj  tego — zapewnił mnie Coertze. — B dziemy si  trzyma  razem, 

prawda? — Klepn ł Walkera po plecach. 

Obserwowałem, jak wspinaj  si  na ław  doku i odchodz . Coertze szedł tak 

długim krokiem,  e Walker musiał co chwila podbiega ,  eby za nim nad y . 

Zastanawiałem si , co knuł Melcalfe. Poniewa  nic nie przychodziło mi do 

głowy, zszedłem na dół, aby sporz dzi  spis naszych potrzeb na kilka najbli szych 

dni. Wyci gn łem si  na koi po lewej stronie. Musiałem by  bardzo zm czony, bo 

kiedy si  obudziłem, wokół panowały ciemno ci, które rozja niały jedynie  wiatła 

miasta migoc ce w iluminatorach. 

Obudził mnie jaki  ruch na pokładzie. 

Le ałem jeszcze chwil , a gdy usłyszałem kolejny d wi k, wstałem ostro nie. 

Cicho podszedłem do włazu i wystawiłem głow  na pokład. 

— Coertze?! — zawołałem cicho. 

— Czy signor Halloran? — odezwał si  jaki  głos. Z cał  pewno ci  nale cy 

do kobiety. 

Szybko wyszedłem do kokpitu. 

— Kto tam? 

Ciemny kształt ruszył w moj  stron . 

— Panie Halloran, chc  z panem porozmawia  — kobieta mówiła dobrze po 

angielsku, lecz z nieznacznym włoskim akcentem. Głos miała przyjemnie niski, 

tchn cy spokojem. 

— Kim pani jest? 

— Z pewno ci  zawarcie znajomo ci przebiegłoby stosowniej, gdyby my 

mogli widzie  si  nawzajem — w jej głosie pobrzmiewała rozkazuj ca nuta. Bez 

w tpienia był to głos osoby przywykłej do stawiania na swoim. 

— W porz dku — odparłem. — Chod my na dół. 

Prze lizn ła si  obok mnie i zeszła na dół. Ruszyłem za ni , po drodze 

wł czaj c  wiatło. Odwróciła si  i mogłem ju  j  zobaczy . Warto było. 

Zaczesane do góry kruczoczarne włosy tworzyły z przodu dwa gładkie skrzydła, 

które opadały po obu stronach głowy, idealnie harmonizuj c z brwiami, 

ciemniej cymi nad spokojnymi, orzechowymi oczami. Wysokie ko ci policzkowe 

nadawały twarzy poci gły wygl d i tworzyły w policzkach lekkie wkl ni cia, ale 

nie nadawało jej to wygl du jednej z tych modnie wychudzonych modelek, które 

widuje si  w „Vogue". 

Miała na sobie prost , obcisł , wełnian  sukni , uwydatniaj c  nieskaziteln  

figur . Kreacja mogła by  kupiona w miejscowym domu towarowym lub te  

została przysłana z paryskiego domu mody. Uznałem,  e to drugie — trudno by  

onatym przez dłu szy czas i pozosta  kompletnym ignorantem w dziedzinie 

kobiecych fatałaszków. 

W r ce trzymała pantofle i stała w samych po czochach, co stanowiło 

niew tpliwie punkt na jej korzy . Dziewczyna wa ca sto funtów, je eli jest w 

 

67 

szpilkach, wywiera obcasami nacisk dwóch ton, a to straszliwie działa na pokład. 

Albo wiedziała co  na temat jachtów, albo... 

Wskazałem na pantofle i powiedziałem: 

— Jest pani bardzo niedo wiadczonym włamywaczem. Trzeba je było 

zawiesi  na szyj ,  eby mie  wolne r ce. Roze miała si . 

— Nie jestem włamywaczem, panie Halloran. Po prostu nie przepadam za 

szpilkami, poza tym bywałam ju  wcze niej na jachtach. 

Podszedłem do niej bli ej. Była wysoka, niemal tak wysoka jak ja. Oceniłem, 

e mogła mie  pod trzydziestk , mo e nieco wi cej. Miała blade usta i tylko lekki 

makija . Była niew tpliwie bardzo pi kn  kobiet . 

— Ma pani przewag  nade mn ... — powiedziałem. 

— Jestem hrabin  di Estrenoli. Wskazałem na kozetk . 

— Prosz  siada , hrabino. 

— Nie hrabino. Pani — odparła i usiadła. Jedn  r k  obci gn ła na kolanach 

sukienk , drug  postawiła obok siebie pantofle. — Podczas rozmowy ze mn  

prosz  zwraca  si  do mnie „pani". 

Wolno usiadłem na koi naprzeciw. Metcalfe niew tpliwie przygotował kilka 

niespodzianek. 

— A wi c b dziemy si  ze sob  jeszcze kontaktowa ? — powiedziałem 

ostro nie. — Nie mógłbym wymarzy  sobie lepszej osoby do dalszych kontaktów. 

Kiedy zaczynamy? 

Z jej głosu powiało chłodem. 

— Nie jestem takim kontaktem, jaki pan ma na my li, panie Halloran — 

nagle zmieniła temat. — Widziałam na l dzie pa skich... mmm... towarzyszy. Oni 

mnie nie widzieli. Chciałam z panem porozmawia  sam na sam. 

— Jeste my sami — odparłem krótko. 

Chwil  zbierała my li, po czym rzekła starannie odmierzaj c sylaby: 

— Panie Halloran, przyjechał pan do Włoch z panem Coertzem i panem 

Walkerem, aby wywie  st d co  cennego. Zamierzacie to zrobi  bezprawnie i 

nielegalnie, dlatego te  powodzenie całej waszej operacji uzale nione jest od 

dochowania tajemnicy. Nie mo ecie — nazwijmy to — „operowa ", je li kto  

zagl da wam przez rami . A ja wła nie mam zamiar to robi . 

J kn łem w duchu. Metcalfe wiedział o wszystkim. Najwyra niej jedyn  

niewiadom  stanowiło dla niego miejsce ukrycia skarbu. Dziewczyna miała 

całkowit  racj  mówi c,  e nie dałoby si  nic zrobi , gdyby nas obserwowano. 

Walker musiał si  wygada  w Tangerze, skoro Metcalfe mógł tak dokładnie 

przygwo dzi  nas w Rapallo. Przychodził teraz otwarcie i domagał si  udziału. 

— No dobrze, hrabino. Ile chce Metcalfe? Uniosła skrzydlate brwi. 

— Metcalfe? 

— Tak, Metcalfe, pani szef. Potrz sn ła głow . 

— Nie wiem nic o  adnym Metcalfie, kimkolwiek on jest. I zapewniam pana, 

e sama jestem dla siebie szefem. 

Miałem nadziej ,  e udało mi si  zachowa  kamienn  twarz. Niespodzianki 

zaczynały si  pi trzy . Je li ta pani Estrenoli ma zwi zek z Metcalfe'em, to 

dlaczego zaprzecza? A je li nie, to kim, u diabła, jest? Sk d wie o skarbie? 

 

68 

— A co b dzie, je li zaproponuj , aby wyskoczyła pani za burt ? U miechn ła 

si . 

— Wówczas nigdy nie wydostaniecie z Włoch tych kosztowno ci. Wygl dało 

na to,  e trzeba pój  na ust pstwa, wi c powiedziałem: 

— Czy mam przez to rozumie ,  e je li nie powiem, aby skoczyła pani do 

wody, wówczas wydostaniemy te rzeczy z kraju? 

— Cz  — poszła na kompromis. — Lecz bez współpracy ze mn  długi czas 

sp dzicie we włoskim wi zieniu. 

Niew tpliwie nale ało si  nad tym w wolniejszej chwili zastanowi . 

— No dobrze, kim pani jest i co pani wie? — spytałem. 

— Wiem,  e po wybrze ach rozeszła si  wie , aby zwróci  uwag  na jacht 

„Sanford". Wiem,  e wła cicielem jachtu jest pan Halloran, a jego towarzyszami 

s  panowie Coertze i Walker. To mi wystarczy. 

— A co ma wspólnego hrabina di Estrenoli z pogłoskami rodem z portowych 

knajp? Co ma wspólnego włoska arystokratka z kryminalistami, dla których te 

wie ci były przeznaczone? 

— Mam dziwnych przyjaciół, panie Halloran — odparła z u miechem. — 

Wiem o wszystkim, co dzieje si  na nabrze u. Teraz u wiadomiłam sobie,  e by  

mo e wła nie pan Metcalfe jest odpowiedzialny za puszczenie tych informacji w 

obieg. 

— A wi c dowiedziała si  pani,  e do Rapallo przybywa jacht z trzema 

osobami na pokładzie i pomy lała sobie: „A, ci trzej ludzie przybywaj , aby 

wywie  co  nielegalnie z Włoch" — powiedziałem zło liwie. — Musi si  pani 

lepiej postara , hrabino. 

— Tylko, widzi pan, ja znam pana Coertzego i pana Walkera. Ci ki, 

niezdarny pan Coertze bywał we Włoszech do  cz sto. Zawsze o tym wiedziałam 

i zawsze kazałam go  ledzi  — u miechn ła si . — Zachowywał si  jak pies przy 

króliczej norze: skomli, gdy  jest za mała i nie mo e si  dosta  do  rodka. Zawsze 

opuszczał Włochy z pustymi r kami. 

To sporo wyja niało. W czasie jednej ze swych wypraw do Włoch Coertze 

musiał si  z czym  zdradzi . Ale sk d, u diabła, wiedziała o Walkerze? On 

przecie  nie przyje d ał ostatnimi czasy do Włoch — a mo e? 

— Gdy usłyszałam,  e pan Coertze wraca z panem Walkerem oraz jakim  

panem Halloranem, wiedziałam,  e co  si  stanie,  e jeste cie gotowi zabra  st d 

co , co zostało zakopane, panie Halloran. 

— Wi c nie wie pani dokładnie, o co chodzi? 

— Wiem,  e jest to bardzo warto ciowe — odparła po prostu. 

— Mo e jestem archeologiem? — powiedziałem. Roze miała si . 

— Nie, nie jest pan archeologiem, panie Halloran. Jest pan szkutnikiem — 

dostrzegła moje zaskoczenie i dodała: — Sporo wiem o panu. 

— Dajmy spokój tym podchodom. Sk d pani wie o tej sprawie? 

— Człowiek nazwiskiem Alberto Corso pisał list do mojego ojca — zacz ła 

powoli. — Zgin ł, nim sko czył, wi c nie było w nim wszystkich potrzebnych 

informacji. Wystarczyło jednak, aby mnie przekona ,  e pana Coertzego nale y 

ledzi . 

Pstrykn łem palcami. 

 

69 

— Jest pani malutk  córk  hrabiego. Jest pani... mmm... Francesc . Skin ła 

głow . 

— Jestem córk  hrabiego. 

— Teraz ju  niezbyt mał  — powiedziałem. — A wi c hrabiemu chodzi o 

skarb. 

— Och nie —  achn ła si . — Mój ojciec nic o tym nie wie. Zupełnie nic. 

Pomy lałem,  e nale ałoby to bli ej wyja ni  i wła nie miałem 

zakwestionowa  jej stwierdzenie, kiedy kto  wskoczył na pokład. 

— Kto to? — zapytała hrabina. 

— Zapewne pozostali wracaj  — odparłem i czekałem. Mo e, nim wieczór 

dobiegnie ko ca, szykowały si  jeszcze jakie  niespodzianki. Walker zszedł po 

schodkach i zatrzymał si , widz c go cia. 

— Oo! — powiedział. — Mam nadziej ,  e nie przeszkadzam. Odezwałem si : 

— To jest hrabina di Estrenoli. Pan Walker. — Obserwowałem go uwa nie, 

aby zobaczy , czy j  rozpozna. Nie poznał jej jednak. Spojrzał na ni  tak, jak si  

patrzy na pi kn , lecz obc  kobiet  i rzekł po włosku: 

— Miło mi, signora. U miechn ła si  do niego: 

— Nie zna mnie pan, panie Walker? Banda owałam panu nog , kiedy 

przywieziono pana do obozu na wzgórzach. W czasie wojny. Przyjrzał si  jej 

uwa nie i rzekł z niedowierzaniem: 

— Francesca! 

— Zgadza si . Jestem Francesca. 

— Zmieniła  si  — powiedział. — Wyrosła . To znaczy... noo... — zmieszał 

si . 

Spojrzała na niego. 

— Tak, wszyscy si  zmienili my — powiedziała. Zdawało mi si ,  e wyczułem 

nutk   alu w jej głosie. Rozmawiali przez kilka minut, po czym podniosła z 

podłogi pantofle. — Musz  ju  i . 

— Ale  dopiero co przyszła  — odezwał si  Walker. 

— Nie, jestem umówiona za dwadzie cia minut. — Wstała i podeszła do 

wej ciówki. Odprowadziłem j  na pokład. 

— Rozumiem Coertzego, teraz zrozumiałam Walkera — powiedziała. — Ale 

nie mog  zrozumie  pana, panie Halloran. Dlaczego pan to robi? Osi gn ł pan 

sukces, zdobył uznanie w wysoko cenionym fachu. Dlaczego pan miałby to robi ? 

Westchn łem i odpowiedziałem: 

— Pocz tkowo miałem powód; mo e wci  go mam — nie wiem. Zaszedłem 

jednak tak daleko,  e musz  i  dalej. Skin ła głow , a nast pnie powiedziała: 

— Na nabrze u jest kawiarnia o nazwie „Trzy Ryby". Prosz  si  tam ze mn  

spotka  jutro o dziewi tej rano. Niech pan nie przyprowadza Coertzego ani 

Walkera. Coertzego nigdy nie lubiłam, a teraz wydaje mi si ,  e przestałam te  

lubi  Walkera. Wolałabym z nimi nie rozmawia . 

— W porz dku. Przyjd . 

Lekko zeskoczyła na nabrze e. Zachwiała si  nieco, gdy zakładała pantofle. 

Patrzyłem za ni , jak odchodzi. Słyszałem ostry stukot obcasów jeszcze przez 

dług  chwil , gdy pochłon ły j  ju  ciemno ci. 

Zszedłem pod pokład. 

 

70 

— Sk d ona si  tutaj wzi ła? — odezwał si  Walker. — Sk d wiedziała,  e tu 

jeste my? 

— Tajemnica została roztr biona — powiedziałem. — Wie wszystko — lub 

prawie wszystko — i przykr ca nam  rub . Walkerowi opadła szcz ka. 

— Wie o złocie? 

— Tak — odparłem. — Ale nie zamierzam o tym mówi , dopóki nie przyjdzie 

Coertze. Nie ma potrzeby wałkowania wszystkiego dwa razy. 

Walker zaprotestował, lecz opanował sw  niecierpliwo , gdy dałem wyra nie 

do zrozumienia,  e nie b d  o niczym rozmawia . Siedział niespokojnie na 

kozetce. Po upływie pół godziny usłyszeli my,  e Coertze wchodzi na pokład. 

Był uprzejmy jak na niego — po jedzeniu, które tym razem przyrz dzał kto  

inny, i po kilku kieliszkach. 

— Chłopie — powiedział. — Ale  ci Włosi umiej  gotowa . 

— Francesca tu była — powiedziałem. Spojrzał na mnie zdumiony. 

— Córka hrabiego? 

— Tak. 

— Powiedz wreszcie, jak nas znalazła — odezwał si  Walker. 

— Czego chciała ta zadzieraj ca nosa dziwka? — zapytał Coertze. Uniosłem 

brwi. Najwyra niej w przypadku tych dwojga antypatia była obustronna. 

— Chce mie  udział w skarbie — odparłem bez ogródek. Coertze zakl ł. 

— Sk d si , u diabła, dowiedziała? 

— Alberto napisał list, zanim zgin ł. Coertze i Walker spojrzeli po sobie i po 

chwili ci kiej ciszy odezwał si  Coertze. 

— Wi c, mimo wszystko, Alberto miał zamiar nas wyda . 

— On nas wydał — stwierdziłem stanowczo. 

— Dlaczego wi c złoto wci  jeszcze tam jest? — dopytywał si  Coertze. 

— Alberto nie doko czył listu — powiedziałem. — Nie napisał dokładnie, 

gdzie jest złoto. Coertze odetchn ł gł boko. 

— W takim razie nie jest a  tak  le. Zirytowała mnie jego głupota. 

— Jak sobie wyobra asz wydobywanie złota, gdy połowa Włoch b dzie si  

nam przygl dała? — zapytałem. — Francesca miała ci  cały czas na oku.  ledziła 

ci  za ka dym razem, gdy byłe  we Włoszech, i  miała si  z ciebie. Wie,  e teraz 

kroi si  co  du ego. 

— Ta dziwka rzeczywi cie mogła si  ze mnie  mia  — rzekł Coertze ze 

zło ci . — Zawsze traktowała mnie jak  miecia. Hrabia pewnie te  si   miał jak 

diabli. 

Tarłem policzek w zamy leniu. 

— Twierdzi,  e hrabia nic o tym nie wie. Opowiedz mi o nim. 

— Hrabia? Teraz jest ju  do niczego. Po wojnie nie odzyskał swoich dóbr — 

nie wiem dlaczego — i jest biedny jak mysz ko cielna.  yje w Mediolanie, w 

n dznym mieszkaniu, gdzie ledwie mo na si  obróci . 

— Kto go utrzymuje? Coertze wzruszył ramionami. 

— Nie wiem. Mo e ona — sta  j  na to. Wyszła za hrabiego z Rzymu. 

Słyszałem,  e jest nieprzyzwoicie bogaty. My l ,  e oddaje staremu troch  z 

pieni dzy na utrzymanie domu. 

— Dlaczego jej nie lubisz? 

 

71 

— To jedna z tych zadzieraj cych nosa dziwek z towarzystwa. Nigdy takich 

nie lubiłem. Mamy ich pełno w Houghton, ale te tutaj s  gorsze. Nie 

odpowiedziałaby mi nawet na pytanie, która godzina. Nie tak jak jej stary. Z nim 

mogłem si  dogada . 

Pomy lałem,  e pewnie w czasie jednej z wizyt we Włoszech Coertze próbował 

przystawia  si  do niej, lecz dostał kosza. Zaloty Coertzego musiały by  równie 

niezdarne i pozbawione wdzi ku jak o wiadczyny goryla. 

— Czy cz sto kr ciła si  w pobli u, gdy przebywałe  we Włoszech? — 

spytałem. 

Zastanowił si  chwil  i odpowiedział: 

— Czasami. Pokazywała si  przynajmniej raz w czasie ka dej podró y. 

— Tylko tyle potrzebowała, aby ci  zlokalizowa . Zdaje si ,  e posiada kr g 

niezwykle u ytecznych przyjaciół. Nie przypuszczałby ,  e taka dziewczyna mo e 

ociera  si  o tego typu ludzi, co? Odebrała przekazy Metcalfe'a do portów 

ródziemnomorskich i prawidłowo je zinterpretowała. Wygl da na to,  e oprócz 

urody dysponuje równie  inteligencj . 

Coertze prychn ł. 

— Uroda? Jest ko cist  dziwk . 

Musiała mu rzeczywi cie zale  za skór . 

— Mo liwe, ale wie o nas za du o — powiedziałem. — Nie mo emy nawet 

drgn , dopóki siedzi nam na karku. Nie mówi c ju  o Metcalfie, który dopadnie 

nas jako drugi. Dziwne,  e nie dał jeszcze o sobie zna  w Rapallo. 

— Mówi  ci,  e si  wystraszył — burkn ł Coertze. Nie skomentowałem tego. 

— W ka dym razie nie ma co si  nad tym zastanawia , dopóki nie dowiemy 

si , czego ona wła ciwie chce. Zobacz  si  z ni  jutro rano, mo e pó niej b d  w 

stanie powiedzie  wam co  wi cej. 

— Pójd  z tob  — rzekł Coertze natychmiast. 

— Chce si  zobaczy  ze mn , a nie z tob  — odparłem. — Tak sobie 

zastrzegła. 

— Przekl ta mała dziwka — wybuchn ł Coertze. 

— Na lito  bosk , znajd  inne słowo, bo to ju  mnie zm czyło — zirytowałem 

si . 

Rzucił mi gro ne spojrzenie. 

— Wpadła ci w oko? 

— Nie znam tej kobiety, widziałem j  zaledwie przez pi tna cie minut — 

odparłem zm czonym głosem. — Na ten temat równie  b d  mógł powiedzie  ci 

co  wi cej jutro. 

— Czy mówiła co  o mnie? — zapytał Walker. 

— Nie — skłamałem. Nie miało sensu, aby obaj byli do niej uprzedzeni. 

Mogła zaistnie  konieczno   cisłej współpracy, wi c nale ało ograniczy  tarcia 

do minimum. — Lepiej b dzie, je eli zobacz  si  z ni  sam. 

Coertze mrukn ł co  pod nosem, a ja dodałem: 

— Nie martw si ,  adne z nas nie wie, gdzie jest złoto. Wci  ci  

potrzebujemy: ona, ja i Metcalfe. Nie mo emy zapomina  o Metcalfie. 

 

 

72 

Nazajutrz wczesnym rankiem udałem si  na poszukiwanie „Trzech Ryb". 

Była to zwykła portowa kawiarenka, speluna, jak  mo na znale  w ka dym 

porcie  wiata. Zapami tałem, gdzie si  znajduje, i ruszyłem na przechadzk  

wokół przystani jachtowej, przygl daj c si  l ni cym jachtom  aglowym i 

motorowym europejskich bogaczy. Było tam wiele du ych łodzi, wymagaj cych 

sporej, dobrze opłacanej załogi po to, by wła ciciel i jego go cie mogli si  bez 

przeszkód bawi . Kilka bardziej odpowiadało moim upodobaniom. Były małe, 

proste w obsłudze. Mogli sobie bez trudu poradzi  z nimi wła ciciele, którzy nie 

obawiali si  odrobiny wysiłku. 

Po przyjemnie sp dzonej godzinie zacz łem odczuwa  głód. Wróciłem do 

„Trzech Ryb" na spó nione  niadanie. Dotarłem tam punktualnie o dziewi tej. 

Kobiety nie było, wi c zamówiłem jedzenie. Okazało si  lepsze, ni  si  

spodziewałem. Wła nie zacz łem je , kiedy usiadła na miejscu po przeciwnej 

stronie stołu. 

— Przepraszam za spó nienie — powiedziała. 

— Nic nie szkodzi. 

Miała na sobie marynarskie spodnie i sweter, ubiór, jaki widuje si  cz sto w 

czasopismach dla kobiet, lecz rzadko w prawdziwym  yciu. Do twarzy było jej w 

tym swetrze. 

Spojrzała na mój talerz i powiedziała: 

— Wcze nie jadłam  niadanie, ale my l ,  e zjem jeszcze jedno. Czy mog  si  

przył czy ? 

— To pani przyj cie. 

— Dobrze tu daj  je  — powiedziała i przywołała kelnera, składaj c szybko 

po włosku zamówienie. Jadłem w dalszym ci gu i nic nie mówiłem. Pierwsze 

posuni cie nale ało do niej. Tak jak powiedziałem — to było jej przyj cie. 

Ona równie  nic nie mówiła, obserwowała tylko, jak jem. Gdy podano jej 

niadanie, zabrała si  do niego tak, jakby nie jadła od tygodnia. Była zdrow  

dziewczyn , obdarzon  zdrowym apetytem. Sko czyłem jedzenie i wyj łem 

papierosy. 

— Mo na? — zapytałem. 

Miała akurat pełne usta i tylko skin ła głow , wi c zapaliłem. W ko cu z 

westchnieniem odsun ła talerz na bok i tak e wzi ła papierosa, którym j  

pocz stowałem. 

— Zna pan nasze espresso? — zapytała. 

— Tak, znam. Roze miała si . 

— Ach tak, zapomniałam,  e musiało dotrze  nawet do najczarniejszej 

Afryki. Zwykle pije si  je po obiedzie, ale ja pijam je o ka dej porze. Ma pan 

ochot ? 

Przytakn łem, a ona zawołała do kelnera: 

— Due espressi! — i ponownie zwróciła si  do mnie. — A wi c panie 

Halloran, czy my lał pan o naszej wieczornej rozmowie? Odpowiedziałem,  e 

my lałem. 

— No i? 

 

73 

— No i? — powtórzyłem za ni . — Lub raczej — i co? Hrabino, musz  

wiedzie  o pani nieco wi cej, nim zaczn  okazywa  pani zaufanie. Wygl dała na 

poirytowan . 

— Prosz  nie nazywa  mnie hrabin  — odezwała si  obra onym tonem. — Co 

chce pan wiedzie ? 

Strzepn łem popiół do popielniczki. 

— Po pierwsze, w jaki sposób przej ła pani wiadomo  Metcalfe'a. Bardzo 

mało prawdopodobne, aby hrabina dowiadywała si  o tym ot, tak sobie. 

— Mówiłam panu,  e mam przyjaciół — odparła chłodno. 

— Co to za przyjaciele? Westchn ła. 

— Wie pan,  e ojciec zbuntował si  podczas wojny przeciwko 

faszystowskiemu rz dowi? 

— Wiem, byli cie z partyzantami. Skin ła r k . 

— W porz dku, z partyzantami, je li pan sobie  yczy. Lecz prosz  nie mówi  

tego przy moich przyjaciołach — komuni ci zdyskredytowali to słowo. Moi 

przyjaciele równie  byli partyzantami i nigdy nie straciłam z nimi kontaktu. 

Widzi pan, byłam wówczas mał  dziewczynk , a oni uczynili ze mnie co  w 

rodzaju maskotki brygady. Po wojnie wi kszo  z nich wróciła do swojej pracy, 

lecz wielu nie robiło w  yciu nic innego prócz zabijania Niemców. Co  takiego 

trudno zapomnie , rozumie pan? 

— Chodzi pani o to,  e zakosztowali przygód i zasmakowali w nich — 

powiedziałem. 

— Wła nie. Po zako czeniu wojny było jeszcze sporo chaosu. Niektórzy 

przestali zabija  Niemców, a zacz li zabija  komunistów, włoskich komunistów. 

To było straszne... Kilku zacz ło szuka  nowych przygód — niektórzy s  

przest pcami — rozumie pan, nic powa nego; paru zajmuje si  przemytem, paru 

robi gorsze rzeczy, lecz w wi kszo ci przypadków nic strasznego. Ale jako 

kryminali ci znaj  równie  innych. 

Zacz łem rozumie , w jaki sposób Francesca wmieszała si  w nasze sprawy. 

Cało  układała si  bardzo logicznie. 

— W Genui mieszka pot ny człowiek, Torloni; jest przywódc  przest pców, 

to du a figura. Rozesłał wiadomo ci do Savony, Livorno, Rapallo i innych 

miejscowo ci na południu, a  do Neapolu,  e interesuje si  wami i zapłaci za 

wszelkie informacje. Podał wasze nazwiska i nazw  łodzi. 

Prawie na pewno stał za tym Metcalfe. Zapewne ten Torloni co  mu 

zawdzi cza i teraz spłaca dług. 

— Moi przyjaciele usłyszeli nazwisko Coertze. Jest rzadko spotykane we 

Włoszech, a poniewa  wiedzieli,  e interesuj  si  tym człowiekiem, powiedzieli mi 

o tym. Gdy usłyszałam równie  nazwisko Walker, miałam pewno ,  e co  si  

dzieje — wzruszyła ramionami. — Był jeszcze ten Halloran — pan. Nic o panu 

nie wiedziałam, wi c wła nie staram si  dowiedzie . 

— Czy Torloniemu doniesiono o nas? Potrz sn ła głow . 

— Poprosiłam przyjaciół, aby dopilnowali,  eby Torloni niczego si  nie 

dowiedział. Moi przyjaciele maj  wielkie wpływy na tym wybrze u. W czasie 

wojny wszystkie te wzgórza nale ały do nas, nie do Niemców. 

 

74 

Łamigłówka powoli zacz ła si  układa . Francesc  traktowano jako 

maskotk , a poza tym była córk  uwielbianego przywódcy, dziedziczk  maj tku, 

Młod  Pani , która nie mogła uczyni  nic złego. 

Wygl dało równie  na to,  e Metcalfe został, przynajmniej chwilowo, 

zablokowany. Wyl dowałem jednak na jednym wózku z Francesca i jej band , a 

oni mieli t  przewag ,  e wiedzieli ju  dokładnie to, co chcieli. 

— Jest jeszcze jedna sprawa — odezwałem si . — Mówiła pani,  e ojciec nic 

nie wie. Jak to mo liwe, skoro Alberto Corso napisał do niego list? 

— Nigdy mu go me dałam — odparła tylko. Spojrzałem na ni  z u miechem: 

— Czy tak zachowuje si  córka wobec ojca? Nie tylko czyta jego 

korespondencj , lecz równie  zatrzymuje j ? 

— To nie tak — powiedziała ostro. — Powiem panu, jak to si  stało — oparła 

łokcie na stole. — W czasie wojny byłam bardzo młoda, ale ojciec zmusił mnie do 

pracy. Wszyscy musieli pracowa . Do moich zada  nale ało zbieranie rzeczy 

stanowi cych własno  poległych, tak aby mo na było zabezpieczy  przedmioty 

u yteczne, a rzeczy osobiste przekaza  rodzinie. Kiedy Alberto zgin ł na urwisku, 

zabrałam jego skromne rzeczy i znalazłam list. Był adresowany do mojego ojca, 

zawierał dwie strony, ale nie został doko czony. Przeczytałam go pobie nie i 

wydał mi si  wa ny, jednak nie zrozumiałam wszystkiego, gdy  byłam zbyt 

młoda. Wło yłam do kieszeni, aby przekaza  ojcu. 

Nast pił jednak atak Niemców i musieli my si  wycofa . Schronili my si  na 

farmie, lecz i stamt d musieli my si  wkrótce wynie . Wszystkie swoje rzeczy 

nosiłam w małym cynowym pudełku, a ono tam zostało. Dopiero w czterdziestym 

szóstym roku nadarzyła mi si  okazja, aby pojecha  na t  farm  i podzi kowa  za 

schronienie. 

Pocz stowali mnie winem, a pó niej  ona farmera wyj ła małe pudełko i 

zapytała, czy to moje. Zupełnie zapomniałam o nim i o tym, co w nim jest — 

u miechn ła si . — Była tam te  lalka — nie, nie lalka; jak wy to nazywacie... 

Isiaczek? 

— Misiaczek. 

— No wła nie; pluszowy mi . Wci  go jeszcze mam. Było tam jeszcze kilka 

rzeczy oraz list Alberta. 

— I znów nie oddała go pani ojcu? Dlaczego? — spytałem. Drobn  pi ci  

uderzyła w stół. 

— Trudno b dzie panu zrozumie  sytuacj  Włoch tu  po wojnie, ale spróbuj  

te sprawy wyja ni . Komuni ci byli bardzo silni, szczególnie tu, na północy, i 

zrujnowali mojego ojca. Powiedzieli,  e był kolaborantem i  e walczył z 

komunistycznymi partyzantami, a nie z faszystami. Mój ojciec, który przez całe 

ycie zwalczał faszystów! Przedstawili fałszywe dowody i nikt nie chciał go 

słucha . 

Jego dobra zostały skonfiskowane jeszcze przez rz d faszystowski i nie mógł 

ich odebra . W jaki sposób miałby to zrobi , skoro wicepremier Togliatti był 

przywódc  Włoskiej Partii Komunistycznej? Powiedzieli: „Nie, ten człowiek był 

kolaborantem i musi zosta  ukarany". Lecz nawet maj c te wszystkie fałszywe 

dowody nie odwa yli si  postawi  go przed s dem. Nie udało mu si  odzyska  

swoich dóbr i dzisiaj jest biednym człowiekiem. 

 

75 

Oczy Franceski wypełniły si  łzami. Otarła je serwetk  i powiedziała: 

— Przepraszam, ale za ka dym razem, gdy o tym mówi , zawodz  mnie 

nerwy. 

— Nic nie szkodzi — byłem zakłopotany. 

— Ach, ci komuni ci ze swoj  walk  z faszyzmem — rzekła podnosz c wzrok. 

— Mój ojciec walczył dziesi  razy ci ej ni  którykolwiek z nich. Słyszał pan o 

Pi dziesi tej Drugiej Brygadzie Partyzanckiej? 

Pokr ciłem głow . 

— To sławna brygada komunistyczna, która schwytała Mus-soliniego. Sławna 

Brygada Garibaldiego. Wie pan, ilu ludzi było w czterdziestym pi tym roku w 

owej sławnej Brygadzie? 

— Niewiele wiem na ten temat — odpowiedziałem. 

— Osiemnastu — rzekła z pogard . — Osiemnastu ludzi nazwało si  

Pi dziesi t  Drug  Brygad . Mój ojciec dowodził pi dziesi ciokrotnie wi ksz  

liczb  ludzi. Kiedy jednak pojechałam w czterdziestym dziewi tym do Parmy na 

uroczysto ci rocznicowe, Brygada Garibaldiego maszerowała ulicami i były to 

setki ludzi. Wszystkie m ty komunistyczne wypełzły ze swoich nor teraz, gdy 

wojna si  sko czyła i było bezpiecznie. Maszerowali ulicami, a ka dy miał wokół 

szyi czerwon  chustk  i ka dy nazywał si  partyzantem. Pomalowali nawet 

pomnik Garibaldiego, tak  e miał czerwon  koszul  i czerwony kapelusz. Dlatego 

moi przyjaciele i ja nie nazywamy si  partyzantami i nie powinien pan okre la  

nas słowem, z którego komuni ci zrobili kpin . 

Dosłownie trz sła si  z gniewu. Pi ci miała zaci ni te i patrzyła na mnie 

oczami błyszcz cymi od łez, którym nie pozwoliła wypłyn . 

— Komuni ci zrujnowali mojego ojca, bo wiedzieli,  e jest silny. Dobrze 

wiedzieli,  e stawi im opór. Dla stoj cych po rodku, umiarkowanych, był 

liberałem. On, którego pogl dy polityczne dalekie były od skrajno ci, został 

utr cony! Nie mógł tego zrozumie  — powiedziała z przygn bieniem. — My lał, 

e to honorowa walka. Jak gdyby komuni ci kiedykolwiek walczyli honorowo. 

Wstrz saj ca, typowa dla naszych czasów historia. Zauwa yłem równie ,  e 

odpowiadała temu, co mówił mi Coertze. 

— Ale komuni ci nie s  ju  dzisiaj tacy silni — odezwałem si . — Czy nie ma 

mo liwo ci, aby pani ojciec zło ył odwołanie,  eby przeprowadzono rewizj  jego 

sprawy? 

— Błoto klei si  do człowieka bez wzgl du na to, kto nim rzuca — odparła 

smutno. — Poza tym wojna sko czyła si  ju  dawno, a ludzie nie chc , aby 

przypominano im tamte czasy. Nikt nie lubi, zwłaszcza ci wysoko stoj cy, 

przyznawa  si  do bł dów. 

Miała realistyczne spojrzenie na  wiat i nagle u wiadomiłem sobie,  e ja 

równie  musz  by  realist . 

— Tylko co to ma wspólnego z listem? — spytałem. 

— Chce pan wiedzie , dlaczego po wojnie nie oddałam ojcu listu, czy tak? 

— Tak. 

U miechn ła si  nieznacznie. 

— Musi pan pozna  mojego ojca, wówczas pan zrozumie. Widzi pan, to, czego 

szukacie, ma du  warto . Z listu Alberta wywnioskowałam,  e s  tam papiery i 

 

76 

wiele sztab złota. Mój ojciec jest jednak człowiekiem honoru. Wszystko zwróciłby 

rz dowi, gdy  nale ało to do rz du. Dla niego byłoby nie do pomy lenia, aby co  z 

tego złota zatrzyma  dla siebie. Stanowiłoby to plam  na honorze nie do 

usuni cia. 

Popatrzyła na grzbiety swoich dłoni. 

— Ja natomiast nie nale  do ludzi honoru. Boli mnie, gdy widz  ojca w takiej 

n dzy,  e musi mieszka  w mediola skich slumsach i sprzedawa  meble, aby 

kupi  co  do jedzenia. Jest stary — to nie w porz dku,  e musi tak  y . Gdyby 

udało mi si  zdoby  troch  pieni dzy, dopilnowałabym, aby miał spokojn  

staro . Nie musi wiedzie , sk d pochodz  pieni dze. 

Rozsiadłem si  na krze le i spojrzałem na ni  w zamy leniu. Popatrzyłem na 

drogi, prosto z  urnala strój, który miała na sobie. Zarumieniła si  pod moim 

spojrzeniem. Łagodnie zapytałem: 

— Dlaczego pani nie prze le mu pieni dzy? Słyszałem,  e dobrze wyszła pani 

za m . Chyba mogłaby pani zaoszcz dzi  co  dla starego ojca. 

Cierpki u miech wykrzywił jej usta. 

— Nic pan o mnie nie wie, prawda, panie Halloran? Mog  pana zapewni ,  e 

nie mam ani pieni dzy, ani m a — a przynajmniej  adnej osoby, któr  

chciałabym nazywa  swoim m em — wyci gn ła dłonie ponad stołem. — 

Sprzedałam pier cionki, aby zdoby  pieni dze i wysła  ojcu, a było to dawno 

temu. Gdyby nie moi przyjaciele, znalazłabym si  na ulicy. Nie, nie mam 

pieni dzy, panie Halloran. 

Czego  tu nie rozumiałem, nie dopytywałem si  jednak. Powód, dla którego 

chciała si  doł czy  do podziału skarbu, był nieistotny; liczyło si  tylko to,  e 

miała nas na muszce. Przy jej kontaktach nie mogliby my ruszy  si  we Włoszech 

na krok, nie natykaj c si  na którego  z zaprzyja nionych z ni  dawnych 

partyzantów. Gdyby my spróbowali wzi  złoto bez porozumienia z ni , w 

odpowiedniej chwili spokojnie wkroczyłaby i zabrała wszystko. Załatwiłaby nas. 

— Jest pani taka sama jak Metcalfe — powiedziałem. 

— O to wła nie chciałam zapyta . Kim jest ten Metcalfe? 

— Chce nam wykr ci  taki sam numer co pani. Jej znajomo  angielskiego 

nie wystarczyła. 

— Numer? — powtórzyła nie rozumiej c. — Chodzi o cyfr ? 

— Jest jednym z naszych wspólnych konkurentów — odparłem. — Te  chce 

zdoby  złoto — pochyliłem si  nad stołem. — A wi c, je li przyjmiemy pani  do 

spółki, chcieliby my pewnych gwarancji. 

— Nie s dz , aby cie w tej sytuacji mogli domaga  si  gwarancji — odparła 

chłodno. 

— Mimo wszystko chcieliby my je uzyska . Prosz  si  nie obawia , le y to 

równie  w pani interesie. To Metcalfe stoi za Torlonim i niezły z niego typ. 

Chcieliby my otrzyma  ochron  przed nim oraz wszystkim tym, co mógłby 

przeciw nam rzuci . Z pani słów wynika,  e Torloni jest do  mocny, a nawet je li 

sam nie ma do  siły, Metcalfe z pewno ci  mo e skrzykn  wi cej ludzi. Chc  

wiedzie , czy potrafi pani zapewni  nam ochron  przed nimi wszystkimi? 

— W ka dej chwili mog  mie  stu ludzi — odparła dumnie. 

 

77 

— Jakich ludzi? — spytałem bez ogródek. — Starych, emerytowanych 

ołnierzy? U miechn ła si . 

— Wi kszo  moich przyjaciół z okresu wojny  yje spokojnie i zajmuje si  

swoj  prac . Nie chciałabym ich miesza  w co  nielegalnego lub wymagaj cego 

u ycia przemocy, chocia  pomogliby, gdyby zaszła potrzeba. Lecz moim... —

zawahała si , jakiego słowa u y ... — moim bardziej niemiłym przyjaciołom z 

ochot  powierz  t  spraw . Mówiłam ju  panu,  e nie boj  si  ryzyka i nie s  

starymi lud mi: nie starszymi ni  pan, panie Halloran — zako czyła słodko. 

— Stu? 

Zastanowiła si  przez chwil . 

— No wi c pi dziesi ciu — spu ciła nieco z tonu. —  ołnierzy ojca wystarczy 

z nawi zk  na tych gangsterów z doków. 

Nie w tpiłem,  e tak by si  stało, gdyby walczyli jeden przeciwko jednemu. 

Lecz Metcalfe i Torloni mogli skrzykn  zbirów z całych Włoch i przy tak 

wysokiej stawce zapewne to zrobi . 

— Chc  dalszych gwarancji. Sk d mam wiedzie ,  e nie zostaniemy oszukani. 

— Nie zostaniecie — odparła sucho. Zdecydowałem si  na akcent 

melodramatyczny: 

— Prosz  przysi c,  e nas pani nie oszuka. Uniosła r k . 

— Ja, Francesca di Estrenoli, solennie przyrzekam nie oszuka  w  aden 

sposób pana Hallorana z Afryki Południowej — u miechn ła si  do mnie. — Czy 

to wystarczy? 

Zaprzeczyłem ruchem głowy. 

— Nie, nie wystarczy. Sama pani powiedziała,  e nie nale y do ludzi honoru. 

Chc  wi c, aby przysi gła pani na imi  i honor swojego ojca. 

Czerwone plamy gniewu pojawiły si  na jej policzkach i przez chwil  

my lałem,  e uderzy mnie w twarz. 

— Przysi ga pani? — spytałem spokojnie. Spu ciła oczy. 

— Przysi gam — powiedziała cicho. 

— Na imi  i honor swojego ojca — nalegałem. 

— Na imi  mojego ojca i jego honor — wykrztusiła i uniosła wzrok. — Mam 

nadziej ,  e teraz jest pan zadowolony. — W jej oczach znów pojawiły si  łzy. 

Poczułem ulg . Niewiele osi gn łem, lecz nic wi cej nie mogłem zrobi  i 

miałem nadziej ,  e przysi ga powstrzyma j  przed oszukaniem nas. 

M czyzna zza bufetu podszedł wolno do stolika. Spojrzał na mnie z nie 

ukrywan  wrogo ci  i rzekł do Franceski: 

— Czy wszystko w porz dku, prosz  pani? 

— Tak, Giuseppi, wszystko w porz dku — u miechn ła si  do niego. — Nic 

si  nie stało. 

Giuseppi odwzajemnił jej u miech, spojrzał na mnie twardo i wrócił za 

kontuar. Poczułem mrowienie na karku. Miałem wra enie,  e gdyby Francesca 

powiedziała,  e nie wszystko jest w porz dku, to przed upływem tygodnia 

stałbym si  kandydatem do wilgotnego grobu przy doku. 

Wskazałem kciukiem bufet. 

— Jeden z pani zaprzyja nionych  ołnierzy? Skin ła głow . 

 

78 

— Zobaczył,  e zrobił mi pan przykro , wi c przyszedł sprawdzi , czy nie 

mo e jako  pomóc. 

— Nie miałem zamiaru pani zrani  — odparłem. 

— Nie powinien był pan tu przyje d a . Nie powinien był pan przyje d a  do 

Włoch. Có  to dla pana znaczy? Mog  zrozumie  Coertzego i Walkera. Walczyli z 

Niemcami, zakopali złoto. Ale pana nie mog  zrozumie . 

— Ja te  walczyłem z Niemcami, w Holandii i w Niemczech — odrzekłem 

spokojnie. 

— Przepraszam — powiedziała. — Nie powinnam była tego mówi . 

— Nic nie szkodzi. Je li chodzi o reszt ... — wzruszyłem ramionami. — Kto  

musiał uło y  plan. Coertze i Walker sami nie byli do tego zdolni. Walker jest 

alkoholikiem, a Coertze pozbawionym subtelno ci wołem. Trzeba im było kogo , 

kto stan łby z tyłu i pchn ł. 

— Ale dlaczego to pan musiał pchn ? 

— Kiedy  miałem ku temu powód — odparłem krótko. — Ale nie mówmy o 

tym. Trzeba uzgodni  kilka spraw. Co z podziałem? 

— Podziałem? 

— Jak podzielimy skarb? 

— Nie zastanawiałam si  jeszcze nad tym. Trzeba to jako  ustali . 

— Trzeba — zgodziłem si . — Nas jest trzech; pani oraz pi dziesi ciu pani 

przyjaciół — razem pi dziesi t cztery osoby. Je eli my li pani o pi dziesi ciu 

czterech równych działkach, to prosz  da  sobie spokój. Nie zgodzimy si  nigdy 

na co  takiego. 

— Nie wiem, jak mo emy doj  do porozumienia, skoro nie wiemy, o jak  

kwot  chodzi. 

— Podzielmy to procentowo — powiedziałem niecierpliwie. — Proponuj  w 

ten sposób — ka dy z nas trzech otrzymuje równy udział, plus jeden dla pani i 

jeden do podziału mi dzy pani przyjaciół. 

— Nie — odparła stanowczo. — To nie fair. Pan nic nie zrobił w tej sprawie. 

Jest pan tylko złodziejem. 

— Przypuszczałem,  e takie b dzie pani zdanie. A teraz prosz  słucha , i to 

słucha  niezwykle uwa nie, bo nie zamierzam tego powtarza . Zarówno Coertze, 

jak i Walker maj  prawo do własnego udziału. Walczyli o złoto i starannie je 

ukryli. Prócz tego s  jedynymi lud mi, którzy wiedz , gdzie ono jest. Zgadza si ? 

Skinieniem głowy przyznała mi racj . 

U miechn łem si  ponuro. 

— Dochodzimy teraz do mnie — obiektu pani wyra nej pogardy. — 

Wykonała gwałtowny ruch r k , lecz powstrzymałem j  gestem dłoni. — Jestem 

mózgiem całej sprawy. Znam sposób wywiezienia tego z Włoch i zaaran owałem 

sprzeda . Beze mnie cały plan zawaliłby si , a poza tym zainwestowałem w niego 

sporo czasu i pieni dzy. Dlatego te  uwa am,  e jestem uprawniony do równego 

udziału. Wymierzyłem w ni  palec. 

— A teraz zjawia si  pani i szanta uje nas. Tak, szanta uje — powiedziałem, 

gdy otworzyła usta, aby zaprotestowa . — Nie zrobiła pani nic konstruktywnego 

dla zrealizowania planu i nie zadowala pani otrzymanie takiej samej cz ci. Je li 

za  chodzi o pani przyjaciół, to moim zdaniem s  tylko wynaj t  ochron , któr  

 

79 

trzeba opłaci . Je li uwa a pani,  e jedna pi ta do podziału mi dzy nich to za 

mało, mo e pani dopłaci  z własnego udziału. 

— Ale zostanie dla nich tak niewiele — powiedziała. 

— Niewiele! — A  zaniemówiłem z wra enia. Ponownie złapałem oddech. — 

Czy pani wie, o jak  sum  chodzi? 

— Niezbyt dokładnie — odezwała si  ostro nie. Wiedziałem,  e efekt b dzie 

wielki. 

— W samym tylko złocie jest półtora miliona funtów, do tego jeszcze taka 

sama kwota w brylantach. Samo złoto oznacza trzysta tysi cy funtów jako pi ta 

cz  udziału. Daje to sze  tysi cy funtów dla ka dego z pani przyjaciół. Je li 

doliczy pani klejnoty, mo na t  liczb  podwoi . 

Oczy jej si  rozszerzyły, gdy dokonała przeliczenia na liry; kalkulacja była 

astronomiczna i zabrała jej chwil  czasu. 

— A  tyle — wyszeptała. 

— A  tyle — potwierdziłem. Przyszła mi do głowy pewna my l. Klejnoty 

stanowiły problem, gdy  w kryminalnym znaczeniu tego słowa były trefne. 

Wymagały przeszlifowania i zamaskowania, a cała sprawa wi załaby si  z 

ryzykiem. Teraz dostrzegłem szans  dokonania korzystnej transakcji. 

— Prosz  słucha  uwa nie — odezwałem si  wielkodusznie. — Przed chwil  

zaoferowałem pani oraz pani przyjaciołom dwie pi te zdobyczy. Przypu my,  e 

klejnoty s  warte wi cej ni  dwie pi te — a tak wła nie uwa am — w takim razie 

mo ecie wzi  je wszystkie. Zostawiaj c naszej trójce złoto. W ko cu klejnoty s  

łatwiejsze do przeniesienia i ukrycia. 

Złapała haczyk. 

— Mam znajomego jubilera — był z nami w czasie wojny. Mógłby dokona  

wyceny. Tak, wydaje si  to rozs dne. 

Dla mnie te  było to rozs dne, jako  e przez cały czas uwzgl dniałem w 

kalkulacjach tylko złoto. Coertze, Walker i ja w dalszym ci gu mieliby my z tego 

po pół miliona. 

— Jest jeszcze jedna sprawa — powiedziałem. 

— Co takiego? 

— Ten skarb to tak e du o pieni dzy w banknotach — lirów, franków, 

dolarów, i tak dalej. Nikt z tego nic nie we mie — w ka dym banku  wiata 

znajduj  si  listy podejrzanych numerów. B dzie pani musiała pilnowa  swoich 

przyjaciół, gdy wyniknie ta sprawa. 

— Dam sobie rad  — odparła wynio le. Nagle u miechn ła si  i wyci gn ła 

r k . — A wi c, jak mówi  Amerykanie, umowa stoi. 

Spojrzałem na dło , lecz jej nie dotkn łem. Pokr ciłem przecz co głow . 

— Jeszcze nie. Musz  wszystko przedyskutowa  z Coertzem i Walkerem. 

eby ich przekona , trzeba si  b dzie piekielnie nam czy  — szczególnie w 

przypadku Coertzego. A tak w ogóle, to co mu pani zrobiła? 

Wolno cofn ła r k  i spojrzała na mnie dziwnym wzrokiem. 

— Niemal przekonuje mnie pan,  e jest uczciwym człowiekiem. 

U miechn łem si  do niej pogodnie. 

— Z konieczno ci. Jedynie oni wiedz , gdzie jest złoto. 

— Ach tak, zapomniałam. Je li za  chodzi o Coertzego, to jest gburem. 

 

80 

— Bez tego „g" on sam by si  z pani  zgodził — powiedziałem. — Ale w 

afrikaans znaczyłoby to co  innego. — Nagle co  przyszło mi do głowy. — Czy 

kto  jeszcze wie o li cie Alberta? 

Zacz ła przecz co kr ci  głow , lecz nagle zdecydowała si  na szczero . 

— Tak — rzekła. — Jeden człowiek, lecz mo na mu zaufa  — to prawdziwy 

przyjaciel. 

— W porz dku. Chciałem si  tylko upewni , czy nikt inny nie b dzie 

próbował tej samej sztuczki, co pani. Wygl da na to,  e cały basen 

ródziemnomorski anga uje si  w t  spraw . Raczej nie mówiłbym nic 

konkretnego pani przyjaciołom, chyba  e zajdzie taka konieczno  — 

przynajmniej dopóki wszystkiego nie zako czymy. Je li s  kryminalistami, jak 

pani mówi, mo e im przyj  co  głupiego do głowy. 

— Jak dotychczas nic im nie powiedziałam i nie mam zamiaru mówi . 

— Dobrze.  Lecz mo e im pani powiedzie ,  eby uwa ali na ludzi Torloniego. 

B d  mieli „Sanforda" na oku, gdy zorientuj  si , gdzie jest. 

— O tak, panie Halloran. Z pewno ci  powiem im, aby strzegli waszej łodzi 

— odparła słodko. Roze miałem si . 

— Wiem o tym. Kiedy zorganizuje pani wszystko, prosz  wpa  do nas, ale 

szybko. Czas naszego przedsi wzi cia jest  ci le okre lony. 

Wstałem od stołu i zostawiłem j . Pomy lałem,  e skoro zostali my 

partnerami, równie dobrze ona mogła zapłaci  za  niadanie. 

 

Przyszła po południu w towarzystwie człowieka pot niejszego nawet ni  

Coertze. Przedstawiła go — nazywał si  Piero Morese. Do  grzecznie skin ł mi 

głow , zignorował Walkera i obrzucił czujnym spojrzeniem Coertzego. 

Miałem problem z Coertzem — długo trzeba go było przekonywa . Uparcie 

powtarzał z basowym pomrukiem: 

— Nie dam si  oszuka , nie dam si  oszuka . 

— No dobra — powiedziałem zm czonym głosem. — Złoto jest gdzie  na tych 

wzgórzach, sam wiesz gdzie. Czemu nie pójdziesz i nie we miesz go? Jestem 

pewien,  e z Torlonim, Metcalfe'em i zbirami hrabiny załatwisz si  jedn  r k . 

Jestem pewien,  e dasz rad  sprowadzi  tu złoto i zawie  je do Tangeru przed 

dziewi tnastym kwietnia. Dlaczego nie zabierzesz si  do tego i nie przestaniesz mi 

zawraca  głowy? 

Uspokoił si , lecz to mu zdecydowanie nie pomogło. Zachowywał si  jak 

wulkan, który nie wie, czy ponownie wybuchn , czy nie. Wreszcie usiadł w 

kabinie, z pogard  patrz c na hrabin , a na wielkiego Włocha nieufnie. 

Morese nie znał angielskiego, wi c rozmow  prowadzono w j zyku włoskim, 

który rozumiałem, je li nie mówiono zbyt szybko. 

— Mo na mówi  w obecno ci Piera, wie wszystko to co ja — odezwała si  

hrabina. 

— Znam ci , byłe  z Umbertem — rzekł Coertze topornym włoskim. 

Morese przytakn ł szybkim skinieniem głowy, lecz nie odezwał si . 

— Zacznijmy rozmawia  powa nie — powiedziała hrabina. Spojrzała na 

mnie. — Czy omówili cie spraw ? 

— Tak. 

 

81 

— Zgadzaj  si  na warunki? 

— Tak. 

— A wi c w porz dku. Gdzie jest złoto? Coertze wydał pomruk, który 

zagłuszyłem szybkim wybuchem  miechu. 

— Hrabino, wp dzi mnie pani do grobu — odezwałem si . — Umr  ze 

miechu. Chyba nie przypuszcza pani,  e jej to powiemy, prawda? 

U miechn ła si  kwa no. 

— Nie, lecz uwa ałam,  e powinnam spróbowa . W porz dku, a wi c jak to 

załatwimy? 

— Po pierwsze, limit czasowy — odparłem. — Chcemy, aby złoto zostało 

dostarczone do Rapallo najpó niej pierwszego marca. Chcemy te  mie  miejsce, 

gdzie bez przeszkód mogliby my zaj  si  łodzi . Mo e to by  prywatny hangar 

lub stocznia jachtowa. Trzeba to załatwi  od razu. 

Zmru yła oczy. 

— Dlaczego pierwszy marca? 

— Dla was nie ma to  adnego znaczenia, ale tak wła nie musi by . 

— Nie zostaje nam zbyt wiele czasu — odezwał si  Morese. — Pierwszy dzie  

miesi ca wypada za dwa tygodnie. 

— To prawda — odparłem. — Lecz tak wła nie musi by . Nast pna sprawa. 

Po złoto uda si  tylko nasza pi tka. Nikt inny. Dotrzemy na miejsce, gdzie jest 

ukryte, zapakujemy do mocnych skrzy  i wywieziemy. Pó niej ponownie 

zamaskujemy kryjówk . Dopiero potem potrzebna nam b dzie czyja  pomoc. 

Lecz nawet wówczas wył cznie do przenoszenia i transportu na wybrze e. Nie 

trzeba, aby zbyt wielu ludzi wiedziało, co robimy. 

— Dobrze pomy lane — rzekł Morese. 

— Wszystko zostanie przywiezione do hangaru — wszystko, ł cznie z 

klejnotami. Przez cały miesi c nasza pi tka b dzie mieszka  razem, dopóki moi 

przyjaciele i ja nie zrobimy tego, co mamy do zrobienia. Je eli chcecie wyceni  

klejnoty, musicie sprowadzi  jubilera do klejnotów — a nie odwrotnie. O 

ostatecznym podziale zadecydujemy, gdy wszystkie klejnoty zostan  oszacowane, 

lecz nie zostanie on dokonany, dopóki łód  nie znajdzie si  na wodzie. 

— Mówi pan tak, jakby nam nie ufał — powiedział Morese. 

— Bo nie ufam — odparłem wprost. Kciukiem wskazałem hrabin . — Pa ska 

przyjaciółka szanta em zmusiła nas do tego, nie wiem wi c, jak mo na mówi  o 

zaufaniu. 

Twarz mu pociemniała. 

— To niegodziwe z pana strony. Wzruszyłem ramionami. 

— Powiedzmy raczej,  e to niegodziwo  z jej strony. Sama wszystko zacz ła, 

i tak wygl daj  fakty. 

Hrabina poło yła głow  na ramieniu Moresego. Uspokoił si . Coertze 

parskn ł  miechem. 

— Magtig, ale  j  podsumował. — Skin ł głow . — B dziesz musiał uwa a  

na ni , ona jest slim meisie. 

— Teraz ty — zwróciłem si  do niego. — Czego b dziesz potrzebował do 

wydobycia złota? Coertze pochylił si  do przodu. 

 

82 

— Gdy byłem tu w ubiegłym roku, nic si  nie zmieniło, mienie nie zostało 

naruszone. To miejsce znajduje si  na wzgórzach, gdzie nikt nie chodzi. Jest tam 

wyboista droga, wi c mo emy pojecha  ci arówk . Najbli sza wioska oddalona 

jest o trzy mile. 

— Czy mo emy pracowa  noc ? — spytałem. Coertze zastanowił si . 

— Osuwisko skalne wygl da na gro niejsze, ni  jest w rzeczywisto ci — 

powiedział. — Wiem, jak trzeba je wysadzi . Jestem pewien,  e dwóch ludzi z 

kilofami i łopatami powinno si  przebi  w ci gu czterech godzin — mo e w nocy 

dłu ej. My l ,  e w nocy jakie  sze  godzin. 

— A wi c b dziemy tam przynajmniej cał  noc, a mo e jeszcze dłu ej? 

— Ja — odparł. — Je li b dziemy pracowali tylko po ciemku, potrzebujemy 

na to dwóch nocy. 

— Włosi nie chodz  w nocy po wzgórzach — odezwała si  hrabina. — Lepiej 

zaopatrzy  si  w  wiatła, je eli ze wsi ich nie wida . 

— Z wioski nie mo na zobaczy   adnych  wiateł — rzekł z przekonaniem 

Coertze. 

— Mimo wszystko musimy mie  jakie  wytłumaczenie — powiedziałem. — 

Je eli mamy co najmniej jeden dzie  przebywa  w tej okolicy, musimy mie  do 

tego rozs dny powód. Czy kto  ma jaki  pomysł? 

Zapadła cisza, gdy nagle po raz pierwszy odezwał si  Walker. 

— A co powiecie na wóz z przyczep  campingow ? Anglicy s  znani z tego 

typu dziwactw — podró owanie z przyczep , i tak dalej. Włosi nie maj  nawet na 

to własnego okre lenia i stosuj  angielskie. Je li rozło ymy si  obozem na dwie 

noce, to wie niacy b d  nas uwa ali za jeszcze jedn  grupk  Anglików. 

Zastanowili my si  nad tym i uznali my,  e my l jest dobra. Hrabina 

powiedziała: 

— Mog  zorganizowa  samochód, przyczep  i namiot. Zacz łem wylicza  

wszystkie potrzebne rzeczy. 

— Musimy mie   wiatło. 

— Wykorzystamy  wiatła samochodowe — odparł Coertze. 

— To na zewn trz — powiedziałem. — B dziemy potrzebowali  wiatła w 

rodku. U yjemy latarek, powiedzmy tuzina, trzeba te  sporo baterii. — 

Skin łem do Moresego. — Ty si  tym zajmiesz. Potrzebne nam b d  kilofy i 

łopaty, powiedzmy po cztery. Dalej, ci arówki. Ile ich trzeba,  eby przewie  

wszystko za jednym razem? 

— Dwie trzytonówki — rzekł Coertze pewnie. — Niemcy mieli cztery, ale 

wie li wiele rzeczy, których my nie zabierzemy. 

— Musz  by  w pogotowiu razem z kierowcami — powiedziałem. — 

Potrzebujemy te  sporo drewna do wykonania skrzy . Złoto trzeba b dzie 

przepakowa . 

— Po co, skoro jest ju  w skrzynkach? — zaoponował Coertze. — To tylko 

sporo dodatkowej roboty. 

— Spróbuj sobie co nieco przypomnie  — powiedziałem cierpliwie. — 

Przypomnij sobie moment, gdy po raz pierwszy ujrzałe  te skrzynie w niemieckiej 

ci arówce. Rozpoznałe  je jako skrzynki do przewozu sztab. Nie chcemy, aby w 

drodze powrotnej kto  w cibski zrobił to samo. 

 

83 

— Nie trzeba złota wyjmowa  i nie pochłonie to tyle drewna — odezwał si  

Walker. — Po prostu skrzynie ze złotem obijemy cienkimi deseczkami,  eby 

zmieni  ich kształt i wygl d. 

Walker był prawdziw  kopalni  pomysłów. Je eli nie pił. 

— Na pewno jest tam mnóstwo drewna, które mogliby my wykorzysta  — 

dodał. 

— Nie — odparłem. — U yjemy nowego drewna. Nie chc  niczego, co 

wygl da lub  mierdzi, jakby zostało wyci gni te z dziury w ziemi. Poza tym na 

drewnie mog  znajdowa  si  jakie  znaki, które nas zdradz , je li je przeoczymy. 

—  adnego ryzyka, prawda? — zauwa yła hrabina. 

— Nie jestem hazardzist  — odparłem krótko. — Drewno mo na załadowa  

na ci arówki — spojrzałem na Moresego. 

— Załatwi  to — powiedział. 

— Nie zapomnij o młotkach i gwo dziach — dodałem. Próbowałem my le  o 

wszystkim. Gdyby my si  po lizn li na tej robocie, stałoby si  to zapewne przez 

jaki  drobiazg, którego nikt nie uznałby za istotny. 

Z nabrze a doku rozległ si  niski, powtarzaj cy si  gwizd. Morese spojrzał na 

hrabin , ta za  prawie niedostrzegalnie skin ła głow . Wstał i wyszedł na pokład. 

Zwróciłem si  do Coertzego. 

— Czy jest jeszcze co , o czym powinni my wiedzie  — co , o czym 

zapomniałe  lub przeoczyłe ? 

— Nie — odparł. — To wszystko. Morese wrócił i rzekł do hrabiny: 

— On chce z tob  rozmawia . 

Wstała i wyszła z kabiny, a Morese pod ył za ni  na pokład. Przez otwarty 

iluminator słyszałem przyciszon  rozmow . 

— Nie ufam im — rzekł ostro Coertze. — Nie ufam tej dziwce i nie ufam 

Moresemu. Jest strasznym draniem. Był strasznym draniem ju  w czasie wojny. 

Nie brał  adnych je ców — według jego własnych słów wszyscy zostali zastrzeleni 

w czasie próby ucieczki. 

— Tak jak i twoi — odparłem. — Gdy zabrali cie złoto.  achn ł si . 

— To co innego; oni rzeczywi cie uciekali. 

— Bardzo wygodne — powiedziałem kwa no. Dra niło mnie,  e człowiek, 

którego nie bez podstaw podejrzewałem o zamordowanie co najmniej czterech 

ludzi, mógł mówi  tak o kim  innym. 

Zamy lił si  na chwil , po czym rzekł: 

— Co ich mo e powstrzyma  przed zabraniem nam wszystkiego, kiedy to 

wydob dziemy? Co mo e ich powstrzyma  od zastrzelenia nas i zostawienia w 

sztolni, któr  ponownie zasypi ? 

— Nic takiego, co mógłby  zrozumie  — odparowałem. — Jedynie uczucie 

dziewczyny do ojca i rodziny. — Nie rozwodziłem si  nad tym. Sam nie miałem 

pewno ci co do słuszno ci tego argumentu. 

Hrabina i Morese wrócili. 

— Dwóch ludzi Torloniego jest w Rapallo — powiedziała. — Dziesi  minut 

temu wypytywali o was kapitana portu. 

— Prosz  mi tylko nie mówi ,  e kapitan portu jest jednym z pani ludzi.