1 

 

Profilaktyka i rehabilitacja zaburzeń 

głosu. 

Justyna Nowak - nauczycielka i logopeda, autorka i trenerka szkoleń z emisji 
głosu radzi jak tego głosu za szybko nie stracić.  

 

Najbardziej skuteczną formą profilaktyki chorób zawodowych głosu jest przestrzeganie zasad higieny 
głosu, oraz kształcenie głosu dające gwarancję opanowania prawidłowej emisji głosu.  
Osoby pracujące głosem najczęściej funkcjonują w pomieszczeniach zamkniętych. Warunki panujące 
w miejscu pracy powinny być optymalne dla narządu głosu. Mikroklimat panujący w pomieszczeniu 
tworzą: wilgotność, temperatura powietrza, zapylenie oraz ruch powietrza. 
W czasie okresu grzewczego, który w naszych warunkach trwa średnio 7-8 miesięcy, powietrze jest 
stosunkowo  suche,  wilgotność  nie  przekracza  ok  45%,  wartości  te  są  za  niskie  do  prawidłowego 
funkcjonowania  narządu  głosu.  Temperatura  optymalna  dla  właściwego  funkcjonowania  narządu 
głosu to wartość pomiędzy 18-21 C, oraz wilgotność powietrza wahająca się pomiędzy 60-70%. 
Fizjologicznie  oddychamy  przez  nos,  jednak  podczas  intensywnego  mówienia  wdychamy  3-4  razy 
więcej powietrza niż przy spokojnym oddychaniu, dodatkowo podczas wysiłku głosowego oddychamy 
przez  usta,  stąd  zbyt  suche,  zanieczyszczone  powietrze  przedostaje  się  bezpośrednio  do  gardła  i 
krtani i powoduje nadmierne wysychanie błon śluzowych.   
Należy pamiętać o zapewnieniu właściwej wilgotności powietrza w miejscu pracy (chociażby poprzez 
umieszczenie zbiorników z wodą lub mokrych ręczników na kaloryfer). 
Niekorzystnym  czynnikiem  dla  naszego  narządu  głosu  jest  zbyt  duże  zapylenie  w  pomieszczeniu, 
szkodliwość  polega  na  drażniącym  i  alergizującym  wpływie  na  błonę  śluzową,  co  powoduje  duże 
obciążenie  narządu  głosu.  Należy  pamiętać  o  regularnym  odkurzaniu  pomieszczeń  i  przecieraniu 
podłóg wilgotną ścierką, unikać zakładania zasłon i firan, unikać stosowania kredy. 
Kolejnym czynnikiem, który może mieć szkodliwy wpływ na nasz narząd głosu może być nadmierny 
ruch powietrza potocznie zwany „przeciągiem”, powoduje on wysychanie błony śluzowej. 
Natężenie głosu w mowie potocznej to około 65 dB, a krzyku średnio 80 dB. Takie poziomy hałasu nie 
stanowią  zagrożenia  dla  narządu  słuchu,  jednak  sprzyjają  występowaniu  chorób  narządu  głosu. 
Typową reakcją na hałas jest mówienie „podniesionym głosem” – zbyt głośno i wysoko. Prowadzi to 
do  powstawania  „twardego”  nastawienia  głosu.  Należy  pamiętać,  aby  nie  przekrzykiwać  słuchaczy, 
starać się zapanować nad hałasem swoim autorytetem, w miarę możliwości wykorzystywać aparaty 
wzmacniające głos (mikrofony itd.) 
 

Dla  prawidłowego  funkcjonowania  części  organizmu,  jaką  stanowi  narząd  głosu,  konieczne 

jest utrzymywanie w zdrowiu i odpowiedniej kondycji całego ciała. Tryb życia codziennego powinien 
uwzględniać czas na pracę, na posiłki odpowiedni czas na wypoczynek, sen oraz relaks oraz rozrywkę. 
Ważna  jest  ogólna  kondycja  fizyczna,  poprawia  ona  funkcjonowanie,  koordynację  oddechowo  – 
ruchową  i  ogólną  wydolność  układu  oddechowego.  Korzystny  jest  wypoczynek  czynny  oraz 
oszczędzanie głosu poza pracą. 
Stres wyjątkowo niekorzystnie wpływa na narząd głosu. Zaciśnięte i spięte mięśnie gardła prowadzą 
do  nieprawidłowego  sposobu  tworzenia  głosu,  wzmożoną  jego  męczliwość  oraz  brak  koordynacji 
oddechowo-fonacyjnej.  
Wszelkie  infekcje  dróg oddechowych  upośledzają  czynność  narządu  głosu,  w  przypadku  pojawienia 
się  pierwszych  oznak  infekcji  konieczne  jest  szybkie  włączenie  leczenia  lub  zupełne  zaniechanie 
wysiłku głosowego. 
Bardzo niekorzystnie na głos wpływa palenie papierosów, prowadzi do przesuszenia, zapalenia błony 
śluzowej całego traktu głosowego. 

2 

 

Mocna  herbata  oraz  kawa  również  mają  niekorzystny  wpływ  na  fałdy  głosowe.  Zawarta  w  nich 
kofeina  i  teina  prowadzą  do  wysuszenia  błony  śluzowej  fałdów  głosowych.  Powoduje  to  uczucie 
suchości w gardle, ustach, ciągłe chrząkanie oraz zmianę jakości głosu. 
 
 
 
Podstawowe zasady higieny głosu:

1

 

Unikaj: 

  mówienia, śpiewania na zimnym powietrzu; 
  mówienia podniesionym głosem; 
  częstej rozmowy przez telefon; 
  przebywania w pomieszczeniach, w których jest hałas; 
  unikaj przeciągów; 

Ważne: 

  oszczędzaj  głos  w  czasie  choroby  szczególnie  podczas  przeziębienia  i  infekcji  górnych  dróg 

oddechowych; 

  pij 6-8 szklanek napojów niegazowanych dziennie;  

Ogranicz: 

  picie zimnych napojów, mocnej kawy i herbaty; 
  spożywanie w dużej ilości napojów gazowanych i alkoholowych; 
  spożywanie ostrych przypraw; 
  hałas podczas mówienia, zamykając okna i drzwi; 

Należy: 

  dbać o prawidłowe oddychanie, artykulację i technikę emisji głosu; 
  pamiętać o swobodnym rozpoczęciu mówienia bez zbędnych napięć w okolicy gardła i szyi; 
  mówić zachowując naturalną wysokość głosu; 
  pamiętać o przerwach na oddech, nie staraj się powiedzieć wszystkiego na jednym wydechu; 

Pamiętaj: 

  zachowaj spokój i opanowanie podczas wystąpień publicznych; 
  podczas rozmowy zwróć twarz w stronę rozmówcy; 
  mów zachowując swobodnie wyprostowaną postawę i uniesioną głowę;  
  popijaj wodę podczas mówienia;  

 
Justyna Nowak 
 
BIBLIOGRAFIA 

1.  Śliwińska-  Kowalska  Mariola,  Niebudek  –  Bogusz  Ewa  (red.)  Rehabilitacja 

zawodowych zaburzeń głosu poradnik dla nauczycieli. 

2.  Prusakiewicz Sylwia, Zadbaj o swój głos i zobacz, co się stanie…, ebook. 

                                                           

1

  Śliwińska-  Kowalska  Mariola,  Niebudek  –  Bogusz  Ewa  (red.)  Rehabilitacja  zawodowych  zaburzeń  głosu  poradnik  dla 

nauczycieli.