plik

SPIS TREŚCI

PRZEDMOWA

SŁOWO WSTĘPNE 17 WPROWADZENIE

Miłość jest cudowną rzeczą. Chyba że o nią zabiegamy, pragniemy za wszelką cenę ją
zatrzymać lub mamy poczucie, że jej nie doświadczamy, każdą godzinę dnia wypełniają
wówczas trudne, bolesne myśli o naszych związkach z innymi. W książce tej
przedstawiliśmy podejście, które jest znacznie łatwiejsze i bardziej skuteczne od

tradycyjnego sposobu postępowania. Dzięki zawartym w niej wskazówkom i ćwicze-
niom dowiesz się, jak znaleźć spełnienie w miłości i stać się panem własnego szczęścia.

ROZDZIAŁ 1 CZY WIERZYSZ WŁASNYM MYŚLOM                        21
Naszą  najbardziej  intymną  relacją  jest  związek  z  własnymi  myślami.  Od  stosunku  do
własnych  myśli  zależy  wszystko  inne,  a  szczególnie  sposób,  w  jaki  odnosimy  się  do
innych  ludzi.  Jeśli  uwierzymy  stresującym  myślom,  nasze  życie  będzie  pełne  stresów.
Jeśli je zakwestionujemy, zaczniemy kochać życie i wszystko, co się w nim kryje.

ROZDZIAŁ 2 ZAKWESTIONOWANIE WŁASNYCH MYŚLI O MIŁOŚCI 30
Dopóki nie zrozumiemy własnych myśli, nie będziemy odnosili się do innych ludzi ani
do samych siebie, lecz do własnych wyobrażeń, których nie zakwestionowaliśmy. Taki
sposób postępowania rodzi cierpienie i izoluje. Metoda badania myśli

zaprezentowana w tej książce pozwala na stwierdzenie, czy dana myśl jest prawdziwa
oraz jaki wpływ wywiera na nasze życie. Pozwala również doświadczyć tego, kim
moglibyśmy być, gdybyśmy nie dawali jej wiary Na kolejnych stronach przeanalizujemy
powszechne, bolesne myśli na temat relacji międzyludzkich, przekonamy się też, czy są

one prawdziwe.

ROZDZIAŁ 3 POSZUKIWANIE APROBATY 40
W tym rozdziale analizujemy jedną z najbardziej bolesnych myśli na temat relacji
międzyludzkich - myśl, że trzeba zdobyć miłość i aprobatę innych ludzi. Nasze dociekania

rozpoczniemy od opisu tego, jak wygląda nasze życie, gdy zabiegamy o miłość i aprobatę
innych.  Przygotowaliśmy  również  kilka  ćwiczeń,  które  pomogą  w  dokonaniu  zdumie-
wającego  odkrycia  -  ujawnienia,  że  najbardziej  powszechne  przekonania  o  tym,  czego
trzeba,  aby  być  lubianym,  kochanym  i  szanowanym,  są  fałszywe  i  prowadzą  do
fałszywego,  stresującego  życia.  Znajdują  się  tu  również  ćwiczenia,  pozwalające
doświadczyć ulgi i poczucia bliskości, które powstają, gdy przebywamy z innymi ludźmi,
nie zabiegając o ich aprobatę.

ROZDZIAŁ 4 ZAKOCHANIE 71
Dlaczego stan zakochania jest taki przyjemny? Dlaczego sądzimy, że źródłem uczucia
miłości jest druga osoba? Dlaczego miłość słabnie? Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale

pomogą odkryć, czym naprawdę jest miłość - stanem, który nigdy nie zamiera, nie jest
też zależny od czegokolwiek lub kogokolwiek na zewnątrz nas.

ROZDZIAŁ 5 LUDZIE NIE KOCHAJĄ - ONI CZEGOŚ PRAGNĄ               81
W  rozdziale  tym  analizujemy,  co  się  dzieje,  gdy  zawieramy  romantyczne  związki,
opierając  się  na  błędnych  wyobrażeniach  na  temat  osoby  partnera  oraz  fałszywej
koncepcji miłości. Obalamy powszechny mit, że w miłości chodzi o spełnienie

pragnień i zaspokojenie własnych potrzeb. Ćwiczenia, które przygotowaliśmy, pomogą

zrozumieć różnicę pomiędzy pragnieniem i miłością.

ROZDZIAŁ 6 WARSZTATY RELACJI MIĘDZYLUDZKICH
W rozdziale 6. przedstawiono wiele przykładów pokazujących, jak znikają problemy w

relacjach międzyludzkich, kiedy bezlitośnie osądzamy partnera, a następnie kwestionujemy

własne myśli.

ROZDZIAŁ 7 MÓJ PARTNER MA POWAŻNE WADY
Rzekome wady partnera stanowią okazję do samorozwoju. To, co postrzegamy jako fakt,
może być kolejną myślą, która nie została zakwestionowana. Rozdział 7. kończy się opowie-
ścią o rozmowie, którą Katie przeprowadziła z pewną kobietą w Amsterdamie. W jej wyniku
historia małżeństwa stojącego na krawędzi rozwodu przekształciła w historię miłosną.

ROZDZIAŁ 8 PIĘĆ SEKRETÓW WOLNOŚCI W SPRAWACH SERCA
Jeśli jesteś przekonany, że koniecznie kogoś potrzebujesz, że bez tej osoby nie dasz sobie rady
w życiu, że ludzie i świat nie dają ci tego, czego pragniesz, w rozdziale tym znajdziesz sku-
teczne rozwiązania, które przyjdą ci z pomocą.

ROZDZIAŁ 9 PRZEMIANA MAŁŻEŃSTWA
Prawdziwa historia o małżonkach, którzy dzięki badaniu własnych myśli ocalili łączący ich

związek.

ROZDZIAŁ 10 O CZŁOWIEKU, KTÓREGO NIE SPOSÓB POKOCHAĆ
Teraz już nic nie oddziela nas od miłości z wyjątkiem nierozwiązanych problemów
wewnętrznych. Wskazówki zawarte w tym rozdziale pomogą wam w ich określeniu. Dzięki

nim uwolnicie się od tego, czego najbardziej się wstydzicie, czego nie potraficie przebaczyć,
co nadal budzi waszą niechęć, co ukrywacie, oraz od słów krytyki, których nie potraficie przy-
jąć z otwartymi ramionami.

ROZDZIAŁU ŻYCIE W MIŁOŚCI 221
Jak wygląda miłość uwolniona od dążeń, pragnień i potrzeb•' W rozdziale tym
przytaczamy relacje kilkorga spośród tysięcy ludzi, którzy zastosowali metodę opisaną w
tej książce.

ROZDZIAŁ 12 CZYSTA MIŁOŚĆ 245
Opis doświadczenia miłości, która jest tak głęboko ugruntowana, że na zewnątrz niej nie ma
już niczego innego.
NARZĘDZIA SŁUŻĄCE DO BADANIA WŁASNYCH MYŚLI 247

PODZIĘKOWANIA 255

PRZEDMOWA John Tarrant

Autor książki Bring Me the Rhinoceros and Other Zeń Koans to Bring You Joy (Przyprowadź
mi nosorożca i inne koany zeń, które dostarczą ci radości)

Byron Kathleen Mitchell (to prawda, że rodzice nadali jej imię By-ron, a właściwie Byron
Kathleen Reid) dokonała niezwykłego odkrycia związanego z naturą miłości i od tego czasu
nieprzerwanie się nim dzieli. Poznasz je dzięki lekturze tej książki. Gdy zrozumiesz, o co

chodzi, wszystko stanie się jasne, a metoda czterech pytań zmieni twoje życie. W moim
wypadku okazała się ona niezwykle skuteczna. Aby Czytelnicy nie sądzili, że autorka jest
kimś niezwykłym i wyjątkowym i że w jakiś sposób różni się od innych ludzi, dzięki czemu

jest zdolna do rzeczy, których oni nie potrafiliby dokonać, przedstawię garść faktów z jej
życia. Mam nadzieję, że w ten sposób przekonacie się, iż jej metoda może być skuteczna także
dla was. Byron Katie, tak jak my wszyscy, prowadziła całkiem zwyczajną egzystencję

wypełnioną trudnościami i sukcesami, błędami i mądrymi decyzjami.
W dawnych opowieściach z pustyni przybywają mędrcy o długich włosach, ubrani w długie

szaty - widać taka była tam moda - którzy nie mogą się powstrzymać, aby nie opowiedzieć

innym  o  swoim  odkryciu. W  Stanach  Zjednoczonych  tacy  mędrcy  wyglądają  często  całkiem
zwyczajnie,  np.  mają  długie  włosy,  polakierowane  paznokcie  i  doświadczenia  w  handlu
nieruchomościami.  Byron  Kathleen  Mitchell  (wszyscy  nazywają  ją  Katie)  była  agentem
nieruchomości  i  chociaż  nie  ma  długich  włosów  i  nosi  ubrania  marki  Eileen  Fisher,  musi
mówić o tym, co odkryła.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Katie  naprawdę  pochodzi  z  pustynnego  rejonu  kraju,  z  Barstow,  co  jest  pierwszym  faktem,
który pojawia się w „micie stworzenia" opisującym dzieje jej niezwykłego odkrycia. Barstow
leży na pustyni Mo-jave, w południowej Kalifornii, i jest ostatnim przystankiem na drodze do
Arizony.  Znajduje  się  tam  bocznica  kolejowa,  wojskowa  baza  sił  powietrznych  i  schludne
rzędy  domków,  przed  którymi  personel  bazy  uprawia  kwiaty;  z  tyłu  rozciąga  się  szeroki
widok  na  pustynię.  Pustynia  Mojave  jest  ponura  nawet  w  kategoriach  pustyni  -  nie  ma  tam
fantazyjnych  kaktusów  -  z  drugiej  strony  jest  naprawdę  piękna,  jeśli  człowiek  potrafi  to
dostrzec.  Gdybyście  o  zachodzie  słońca  poszli  tam  razem  z  Katie,  poczulibyście  ciepły
powiew wiatru. Skały nabrałyby delikatnego odcienia brązu i żółci, czerni i czerwieni, a cienie
zabarwiły  się  na  niebiesko.  Katie  zaprowadziłaby  was  w  górę  kanionu,  gdzie  biją  ukryte
źródełka, a wówczas zaczęlibyście uważać pustynię za przyjazne miejsce i uwierzyli, że była

jej nauczycielem.
Historia życia Katie jest wyjątkowa, chociaż mogłaby być historią każdego z nas. Kiedyś była
szczęśliwą żoną i matką trójki dzieci. Miała męża, który ją kochał i lubił swoją pracę. Później
wszystko  zaczęło  się  psuć,  aby  pewnego  dnia  runąć  na  dobre.  Katie  przytyła,  zaczęła  pić,
zawładnęły  nią  gniew  i  lęk,  sypiała  z  rewolwerem  pod  poduszką.  Chociaż  trzymanie
rewolweru  pod  poduszką  nie  jest  w  Barstow  tak  niezwykłe  jak  w  San  Francisco,  mimo  to
wzbudziło  niepokój  członków  jej  rodziny  Katie  nadal  prowadziła  firmę,  lecz  czuła  się

kompletnie zagubiona i miała bardzo niskie poczucie własnej wartości. Do tego momentu jest
to całkiem zwyczajna opowieść i zwyczajne, chociaż bolesne, cierpienie - człowiek wędruje
przez życie, rozglądając się dokoła, aż nagle coś nieoczekiwanie go uderza i przyciąga uwagę.
Zwykle  interesująca  część  opowieści  rozpoczyna  się  w  chwili,  gdy  główny  bohater  spada  z
osła i tak też było w wypadku Katie. Pogrążyła się w głębokim kryzysie i nic nie wskazywało
na  to,  że  problemy  rozwiążą  się  same.  Był  to  głęboki  kryzys  obejmujący  całe  jej  życie.
Rodzina  zastanawiała  się,  czy  Katie  nie  zwariowała.  W  końcu  Katie  rozpoczęła  leczenie  w
klinice zaburzeń odżywiania, ponieważ

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 13

był to jedyny program finansowany z jej ubezpieczenia zdrowotnego - ot, taki malutki,
praktyczny amerykański akcent. Jednak terapia ani leczenie nie pomogły jej. Pewnego ranka
obudziła się i stwierdziła, że cały świat przewrócił się do góry nogami. Czuła się tak, jakb\ coś
zwaliło ją z osła na drodze do Damaszku. Jej życie już nie było takie jak dawniej. Działo się to

w roku 1986.
Było to jedno z nieoczekiwanych, intensywnych, powodujących transformację doświadczeń,
które w Azji określa się mianem oświecenia. Nagle wszystko odwróciło się do góry nogami.
Tam gdzie wcześniej odczuwała lęk i rozpacz, teraz w każdej chwili doświadczała miłości i
życzliwości. Wszyscy byli zdumieni przemianą, która się w niej dokonała - szczególnie dzieci.
Mówiły, że mama zmieniła się nie do poznania. Wiedziały, że nie mają się już czego obawiać.
Katie  stała  się  serdeczna,  słuchała  ich,  nie  wybuchała  gniewem  i  cieszyła  ich  obecnością,
pomagając im czerpać radość z życia.
Co się stało? Katie dokonała prostego odkrycia. Zauważyła, że daje wiarę własnym myślom i
w  ten  sposób  sama  budzi  w  sobie  lęk.  Kiedy  przestała  im  wierzyć,  świat  koszmarów  prysł.
Wewnętrzne  konflikty  i  obawy  zniknęły.  Zaczęła  głęboko  współczuć  ludziom,  którzy
doświadczali  podobnego  cierpienia, i  pragnęła opowiedzieć  im  o  swoim  odkryciu.  Poczucie
więzi i miłości legło u podstaw metody, która miała pomóc innym.

Oto jak sama to wspomina:

Ujrzałam wyminie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, ze jest zupełnie inaczej, niż
mi się zdawało. Moje myśli byty sprzeczne z rzeczywistością, tworzyły opowieści o tym, jak
według mnie powinno wyglądać życie. „Mąż powinien być ze mną bardziej szczery", „Dzieci

powinny mnie darzyć większym szacunkiem". Zrozumiałam, ze zamiast obserwować, co się
dzieje, dyktowałam rzeczywistości własne warunki -jakbym potrafiła decydować o jej
kształcie.
Teraz rozumiem, że prawda jest całkiem inna. Mąż nie powinien być ze mną bardziej szczery

- nie powinien, ponieważ nie był. Dzieci

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

nie powinny byty darzyć mnie większym szacunkiem, ponieważ tego nie czyniły. W jednej

chwili stałam się miłośniczką rzeczywistości. Odkryłam, ze taka postawa jest bardziej

naturalna, daje więcej spokoju.

Co się dzieje, kiedy człowiek jest szczęśliwy? W życiu Katie dokonały się ogromne zmiany:
schudła oraz uwolniła się od gniewu i smutku. Inne zmiany zewnętrzne nie sprawiają równie
wielkiego  wrażenia.  Katie  powtórnie  wyszła  za  mąż.  Utrzymuje  bliski  kontakt  z  dziećmi,
które, jak to dzieci, robią rzeczy zwyczajne i całkiem niecodzienne. Córka Katie ma własne
dzieci,  a  Katie  opowiada  o  tym,  jak  asystowała  przy  ich  urodzinach.  Jeden  z  synów  bierze
udział  w  wyścigach  mo-tokrosowych  i  komponuje  muzykę  rockową  w  Los  Angeles.  Drugi
jest elektrykiem i ma trójkę dzieci. Zwyczajne życie rodzinne.
Również  w  życiu  zawodowym  Katie  doszło  do  radykalnej  zmiany  Kiedy  runął  jej  dawny
świat  i  wyłonił  się  nowy,  zaczęła  traktować  ludzi  w  tak  serdeczny  i  świeży  sposób,  że
mieszkańcy Barstow zaczęli mówić o pani, która ma wewnętrzne „światło", promieniujące na
zewnątrz.  Zaczęli  opowiadać  Katie  o  tym,  co  sprawiało  im  ból,  a  ona  zapraszała  ich  do
swojego  domu,  częstowała  posiłkiem  lub  herbatą  i  sadzała  na  kanapie.  Kazała  zapisywać
niepokojące myśli, a następnie podsuwała pytania, zaczynając od słów: „Kochanie, czy jesteś
pewna,  że  to  prawda?".  Nie  mówiła  nikomu,  co  robić  lub  w  co  wierzyć.  Ludzie  sami
odpowiadali  na  jej  pytania.  W  rezultacie  ich  życie  ulegało  przemianie  -  czasami  zmiany
następowały szybko, innym razem - powoli.
W wyniku tych prywatnych, osobistych rozmów jej metoda zaczęła zyskiwać coraz większą
popularność - Katie zaczęła odwiedzać różne miejsca w Kalifornii i na całym świecie. Była
niemal wszędzie - od Osaki po Kapsztad, po drodze zahaczając o Jerozolimę i więzienie San
Quentin. Poznała tysiące ludzi, którzy przekazywali przyjaciołom to, czego się nauczyli i w
ten  sposób  jej  filozofia  zaczęła  zyskiwać  coraz  większy  rozgłos.  Metoda  Katie  niewiele  się
zmieniła, chociaż jej autorka nie ma teraz tyle czasu na gotowa-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 15

nie co kiedyś. Nadal zwraca się do ludzi „kochanie" lub „mój drogi", co w jej ustach brzmi jak
delikatne błogosławieństwo. Tak jak dawniej siada wspólnie z nimi i prosi, aby zapisali myśli,
które budzą ich cierpienie. Następnie zadaje cztery pytania. Katie zawsze rozpoczyna od
określenia myśli rozmówcy na temat innych ludzi — myśli związanych z miłością lub
aprobatą, uznaniem lub podziwem - od splątanych uczuć, którymi darzymy innych w pracy i

w  domu.  Jest  prawdziwym  znawcą  ludzkiego  serca,  do  którego  wnosi  życzliwość  i  jasność.
Jeśli  pragniesz  przeżyć  oświecenie,  umożliwia  to  bez  konieczności  zamknięcia  się  w
klasztorze  lub  zamieszkania  na  pustyni.  Jej  pytania  pomagają  w  odnalezieniu  naturalnej
mądrości,  którą  wszyscy  posiadamy,  gdy  nie  prześladują  nas  lęk  i  gniew.  Oto  jak  Katie

opisuje swoje odkrycie:

Moje  życie  przypomina  bajkę.  Pewnego  cudownego  dnia,  zajęta  własnymi  sprawami,
udałam się na pustynię Mojaue. Nagle ujrzałam przed sobą ogromnego grzechotnika. Omal
na  niego  nie  nastąpiłam!  W  promieniu  wielu  kilometrów  nie  było  żywej  duszy  -  mogłam
zginąć bolesną, powolną śmiercią. Serce waliło mi jak oszalałe, czoło zlało się potem. Byłam
sparaliżowana przez lęk.
Później, sama nie wiem jak, mój wzrok się wyostrzył. Spojrzałam na węża jeszcze raz i stał
się cud. Grzechotnik okazał się kawałkiem grubej liny. To lina! Wąż  jest liną!  Padłam na
ziemię, zaczęłam śmiać się i płakać. Nawet ją kopnęłam.
Co się stało? Wiedziałam, ze jestem bezpieczna. Wiedziałam, ze choćbym stalą na tej Unie
tysiąc  lat,  nigdy  więcej  nie  doświadczę  przerażenia.  Poczułam  ogromną  wdzięczność  i
spokój. Nawet gdyby cały świat ujrzał „ węża", krzyczał ze strachu, uciekał, miał atak serca
i zląkł się na śmierć - ja nie doświadczałabym żadnego lęku i przekazywałabym innym dobrą
wiadomość. Rozumiałabym ludzkie obawy, dostrzegała cierpienie, słuchała opowieści o tym,
dlaczego uważają ten przedmiot za węża, jednak w żaden sposób nie mogłabym im uwierzyć
ani zacząć się bać kawałka liny. Odkryłam prostą prawdę - ten wąż jest kawałkiem liny.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Zdaniem Katie nie jest ważne to, jak bardzo czujesz się nieszczęśliwy - trzeba jedynie
zakwestionować własne myśli leżące u podstaw cierpienia. Coś, co bierzesz za grzechotnika,

w rzeczywistości jest kawałkiem liny. Wszystkie formy zagubienia w relacjach
międzyludzkich mają u swego podłoża ten sam lęk - że nie zdołasz przeżyć i być szczęśliwym
bez czyjejś aprobaty lub miłości, że jeśli nie będziesz pracował dwadzieścia cztery godziny na
dobę, aby zadowolić szefa, współmałżonka czy kolegę, zawali się cały twój świat. Katie
wskazuje, że istnieje inny, mniej dramatyczny i znacznie łatwiejszy sposób zdobycia miłości.

W jaki sposób pomagam ludziom, którzy uważają, że lina jest grzechot-nikiem? Nie mogę

tego uczynić. Musza odkryć to sami. Mogą uwierzyć, ze tak jest, ponieważ pragną, abym
miała rację. Jeśli jednak sami tego nie dostrzega, zawsze w gtębi serca będą przekonani, ze

lina jest jadowitym wężem i ze znajdują się w śmiertelnym niebezpieczeństwie.
Wiośnie tak jest z naszymi myślami. W ich badaniu chodzi o grze-chotniki zamieszkujące
nasz umysł - myśli, które zagradzają nam drogę do miłości, uniemożliwiają doświadczanie
tego, ze jesteśmy kochani. Widzę, że każda pozbawiona miłości, stresująca myśl

zakorzeniona w naszym umyśle jest liną. Dzięki mojej metodzie badania będziesz mógl
odkryć, że wszystkie węże zamieszkujące twój umyśl w rzeczywistości są zwyczajną liną.

W odkryciu Katie najlepsze jest to, że gdy zakwestionujesz własne myśli, odkryjesz, iż świat
jest znacznie bardziej życzliwym miejscem, niż sądziłeś, że nie ma potrzeby kłaść się spać z
niepokojem i budzić z lękiem. Kiedy nauczysz się patrzyć, odsłoni się przed tobą świat pełen
miłości i niezwykłych możliwości.

Santa Rosa, Kalifornia Grudzień 2004

SŁOWO WSTĘPNE:
JAK DOSZŁO DO POWSTANIA TEJ KSIĄŻKI

To  niewiarygodne,  pomyślałem,  gdy  po  raz  pierwszy  ujrzałem  Byron  Katie.  Nie  byłem
pewny,  kogo  poznałem  -  Katie  wydawała  się  po  łączeniem  Mary  Poppins  z  mistrzem  zeń.
Była to energiczna, prze nikliwa, kochająca, czujna i wesoła kobieta. Miałem zostać jej agen-
tem  literackim,  lecz  trudno  mi  było  zrealizować  cel  spotkania,  ponieważ  śmialiśmy  się  bez
przerwy. W pewnej chwili nasz gospodarz dostał takiego ataku śmiechu, że spadł z kanapy.
Chociaż  miałem  bardzo  ograniczoną  wiedzę  na  temat  metody  kwestionowania  własnych
myśli, miałem przeczucie, że może mieć ona naprawdę przełomowe znaczenie. Śmialiśmy się
na  myśl  o  zmianach,  które  dokonałyby  się  w  rządzie,  systemie  edukacji  i  instytucji
małżeństwa, gdyby ludzie zakwestionowali to, w co wierzą. Byłem bardziej zainteresowany tą
rozmową niż książką. Loving What L (Jak kochać to, co jest) w końcu się ukazała. Chociaż od
tego czasu upłynęło pięć lat, w dalszym ciągu jestem pod silnym wrażeniem jej konsekwencji,
nadal też mam problem ze zrealizowaniem celu spotkania, gdy rozmawiam z Katie.
Byron  Katie  spędza  większość  czasu  w  rozjazdach,  prowadząc  liczne  seminaria  i  warsztaty
Występując  w  tej  roli,  nie  musi  wiele  tłumaczyć.  Zachęca  uczestników  spotkania,  aby
wypróbowali jej pytania, a następnie pokazuje, w jaki sposób działają. Na każdą myśl - pełną
cierpienia,  gniewu  lub  smutku  -  odpowiada  tym  samym  dociekliwym  i  przyjacielskim
pytaniem:  „Czy  to  prawda?".  Resztę  załatwia  jej  serdeczność  i  akceptacja.  Dzięki  temu
porusza

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

się sprawnie i szybko, bez konieczności głębszego wyjaśniania swojej metody. Zwyczajnie

szybuje w powietrzu.
Kiedy poprosiła, abym pomógł jej napisać książkę, uznałem, że przypadnie mi rola powolnego
guzdrały,  dbającego  o  staranne  opisanie  wszystkich  kroków.  Tu  i  tam  dodałem  słowo
wyjaśnienia  lub  ćwiczenie.  W  innych  miejscach  poruszyłem  kwestie,  których  Katie  zwykle
nie  podejmuje  wprost.  Na  przykład  jednym  z  zadań  agenta  literackiego  jest  śledzenie
najnowszych trendów w dziedzinie książki motywacyjnej. Kiedy zacząłem stosować metodę
kwestionowania własnych myśli, odkryłem, że postępowanie zalecane przez Katie jest zwykle
dokładnym przeciwieństwem tego, co można znaleźć w typowym poradniku. Katie zdrowo się
z tego uśmiała, chociaż nie sądzę, aby kiedykolwiek przeczytała jakąś książkę tego rodzaju.
We fragmentach objaśniających wprowadziłem ustępy, których Katie nigdy by nie napisała.
Jednak  gdy  je  przeczytała,  była  podekscytowana  i  wplotła  w  nie  własne  myśli  oraz  uwagi.
Często wymienialiśmy się e-mailami i spotykaliśmy osobiście. W rezultacie pewne fragmenty
mają niejednolity styl, przypominają rower podrasowany rakietowym silnikiem.
Mam nadzieję, że zrobicie to co ja i odbędziecie jazdę próbną. Zadajcie sobie pytania Katie.
Będziecie zdumieni tym, co się wydarzy.

Michael Katz

WPROWADZENIE

Wszyscy przyznają, że miłość to coś wspaniałego, chyba że zamieni się w koszmar. Bywa, że
cale nasze życie upływa na jej daremnym poszukiwaniu - na zabieganiu o miłość,
rozpaczliwej walce o jej utrzymanie lub usiłowaniu wyrwania się z jej szponów. Za miłością
podążają inne ważne potrzeby - potrzeba aprobaty i uznania. Większość ludzi od dzieciństwa

przeznacza  ogromną  ilość  energii  na  niestrudzone  poszukiwania  tych  rzeczy,  posługując  się
rozmaitymi  metodami  mającymi  zagwarantować,  że  zostaną  dostrzeżeni,  zadowolą  drugą
osobę, zrobią na niej wrażenie i zdobędą jej miłość. Uważają, że właśnie na tym polega sens
życia. Podejmowane wysiłki są tak nieprzerwane i tak silnie uznawane za prawdę, że ledwie
zwracamy na nie uwagę.
Tematem tej książki jest analiza skutecznych i nieskutecznych sposobów zabiegania o miłość i
aprobatę  innych.  Dzięki  niej  staniesz  się  bardziej  szczęśliwy  w  miłości  i  skuteczny  we

wszystkich  relacjach  międzyludzkich  bez  konieczności  posługiwania  się  manipulacją  i
oszustwem. Zdobyta wiedza pomoże znaleźć spełnienie we wszystkich rodzajach związków,
m.in. w romantycznej miłości, na-rzeczeństwie, małżeństwie, wychowywaniu dzieci, pracy i
przyjaźni.
Podczas  lektury  odkryjesz,  że  wiele  naszych  myśli  łączy  się  z  poszukiwaniem  miłości  i
aprobaty, chociaż większość ludzi nigdy ich nie zazna. Nawiasem mówiąc, dzięki tej książce
nauczysz się zupełnie nowego sposobu podejścia do własnych myśli, co w radykalny sposób
zmieni twój sposób traktowania samego siebie i najbliższych:
małżonka, dzieci,  rodziców,  szefa,  kolegów,  pracowników  i przyjaciół.  Nie  będziesz  musiał
poznawać  nowego  sposobu  prezentowania  własnej  osoby,  który  byłby  niezgodny  z
rzeczywistością, aby w ten

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

sposób oszukać innych. Wręcz przeciwnie, zostaniesz miło zaskoczony tym, co odkryjesz. Na
dodatek będziesz się dobrze bawił.
Jeśli cierpisz z powodu przeszkód na drodze wiodącej do miłości i aprobaty, przydadzą ci się
ćwiczenia zamieszczone na kolejnych stronach. Będą one najbardziej skuteczne, gdy na krótką
chwilę  zapomnisz  o  pragnieniu  znalezienia  ulgi  i  wykonasz  je  w  postawie  poszukiwania
prawdy  Szybko  doświadczysz  ukojenia, gdy  odkryjesz,  co  jest prawdą nie dla  innych  ludzi,
lecz  dla  ciebie.  Ta  książka  nie  jest  typowym  poradnikiem.  Zamiast  rad  znajdziesz  w  niej
pytania, które pomogą ci stanąć twarzą w twarz z tymi elementami życia, o których wcześniej
nie myślałeś. Odkrywanie siebie w taki sposób jest interesującą przygodą - promyki światła i
szczęścia  pojawią  się  tam,  gdzie  najmniej  się  ich  spodziewasz.  Będziesz  musiał  jedynie
szczerze  odpowiedzieć  na  pytania,  które  znajdziesz  na  kolejnych  stronach.  Jeśli  odpowiedź
będzie pochodziła z serca, odkryjesz, czego zawsze pragnąłeś, oraz poznasz łatwy sposób, w
jaki można je zrealizować. Wielu czytelników odkryje to podczas lektury tej książki.
Podam  konkretny  przykład,  aby  wyjaśnić,  na  czym  polega  podróż,  którą  rozpoczniemy
Weźmy  zwyczajny  uśmiech.  Najpierw  pomyśl  o  sztucznym  uśmiechu,  który  pojawia  się  na
twojej twarzy, gdy wiesz, że powinieneś wyglądać na szczęśliwego - np. podczas pozowania
do zdjęcia. Pod pewnymi względami nawet taki uśmiech jest użyteczny - trzeba być miłym dla
innych (np. tydzień sekretarek).
A  teraz  pomyśl  o  uśmiechu,  który  pojawia  się  sam  z  siebie.  Taki  uśmiech  nie  może  zostać
wytworzony celowo - nie można go podrobić, nie ma też podręcznika, który wyjaśniałby, jak
go  z  siebie  wykrzesać.  Wszyscy  kochamy  autentyczny  uśmiech,  który  pojawia  się  sam  z
siebie. Taki prawdziwy uśmiech otwiera wszystkie drzwi i serca.
Chociaż rzadko pozwalamy, aby taki uśmiech ujrzał światło dzienne, wiemy, że istnieje gdzieś
w  naszym  wnętrzu.  Jego  źródłem  jest  dający  zadowolenie  dialog  wewnętrzny  Kiedy  to
zrozumiesz,  twoje  relacje  z  innymi  ulegną  radykalnej  zmianie.  Ta  książka  uczy  takiej
rozmowy i jeśli zechcesz, pomoże w jej rozpoczęciu.

CZY

WIERZYSZ WŁASNYM MYŚLOM

Czy  zdarzyło  ci  się  kiedyś  pomyśleć,  że  im  uporczywiej  zabiegasz  o  miłość,  tym  bardziej
wymyka ci się z rąk? Czy pragnienie zdobycia aprobaty nigdy nie sprawiło, że poczułeś się
zagrożony? Jeśli nachodziły cię takie myśli, nie działo się to bez powodu. Zabieganie o miłość
i aprobatę jest gwarantowanym sposobem utraty ich odczuwania. Można utracić świadomość
miłości,  lecz  nigdy  samą  miłość.  Miłość  jest  tym,  czym  jesteśmy  Skoro  tak  jest,  dlaczego
mozolnie  zabiegamy  o  to  uczucie  i  odnosimy  marne  rezultaty?  Z  powodu  sposobu  naszego
myślenia - tego, że nasze myśli nie są prawdziwe.
Nie  musisz  mi  wierzyć.  Będziesz  miał  okazję  zweryfikować  tę  tezę  podczas  dalszej  lektury
książki  lub  wówczas,  gdy  ją  odłożysz  i  zadasz  cztery  pytania  dotyczące  własnych  relacji  z
innymi (lub ich braku), aby odkryć, jakim zmianom ulega twoje życie.
O  czym  myślimy,  poszukując  miłości,  aprobaty  i  uznania?  Uważamy,  że  miłość  i  aprobata
innych  ludzi  są  kluczem  do  królestwa  szczęścia  -  do  wszystkich  dobrych  rzeczy  na  tym
świecie.  W/daje  się  nam,  że  zabieganie  o  romans  zagwarantuje  nam  miłość,  partnera  sek-
sualnego, trwały, intymny związek, małżeństwo i rodzinę. Sądzimy, że

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

podejmowanie  prób  wywarcia  wrażenia  na  społeczeństwie  -  zyskania  podziwu  i  uznania
właściwych ludzi - przyniesie nam sławę, bogactwo i zadowolenie z życia.
Jednym  słowem,  uważamy,  że  jeśli  nasze  poszukiwania  się  powiodą,  będziemy  w  domu  -
bezpieczni,  otoczeni  ciepłem  i  uznaniem.  A  jeśli  się  nam  nie  uda?  Wówczas  będziemy
bezdomni  w  chłodnym  świecie,  zagubieni  w  tłumie,  niedostrzegani,  samotni  i  zapomniani.
Skoro  stawka  jest  tak  wysoka,  nic  dziwnego,  że  poszukiwania  mogą  budzić  przerażenie  i
pochłaniać  całą  naszą  energię.  Nic  dziwnego,  że  jeden  komplement  może  sprawić,  iż
będziemy mieli udany dzień, a jedno ostre słowo obrócić go w ruinę.
Silne,  prymitywne  lęki  rzadko  wyłaniają  się  na  powierzchnię.  Niewielu  ludzi  chodzi  po
świecie,  myśląc,  że  w  każdej  chwili  mogą  wpaść  w  jedną  ze  szczelin  dzielących
społeczeństwo  i  zniknąć.  Mimo  to  codziennie  nachodzą  nas  tysiące  niepokojących  myśli:
„Czy zostałem dostrzeżony?", „Dlaczego się do mnie nie uśmiechnęła?", „Czy wywarłem na
niej  dobre  wrażenie?",  „Dlaczego  nie  odpowiedział  na  mój  telefon?",  „Czy  ładnie
wyglądam?",  „Czy  powinienem  był  to  powiedzieć?",  „Co  oni  o  mnie  myślą?".  Stale
sprawdzamy,  czy  zyskujemy,  czy  tracimy  grunt  pod  nogami  w  wielkiej  walce  o  ludzką
aprobatę.  Rzadko  zdajemy  sobie  sprawę z  drobnych  wątpliwości i  pytań,  które  uruchamiają
setki  strategii  mających  na  celu  zyskanie  przychylności  i  podziwu  innych  lub  zwyczajne
zadowolenie  drugiego.  Chociaż  głośno  o  tym  nie  mówimy,  każdy  z  nas  wierzy,  że  jeśli  nie
zostaniemy zaakceptowani przez innych, będziemy pozbawieni wszelkiej wartości.
Ironia  mozolnego  zabiegania  o  miłość  i  aprobatę  polega  na  tym,  że  trudno  tych  rzeczy
doświadczyć. Ludzie ustawicznie poszukujący aprobaty bliźnich nie zdają sobie sprawy, że są
kochani i wspierani me z powodu, lecz pomimo wysiłków, które podejmują. Na dodatek, im
bardziej harują, tym mniej to dostrzegają.
W jaki sposób wydostać się z tego kłopotliwego położenia? Na kolejnych stronach opowiem o
tym, jak bezkrytyczne myśli stwarza-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 23

ją świat naszego doświadczenia. Przekonamy się, że niedostrzegalne myśli większości ludzi
powodują, że budzą się w nas potrzeba, pragnienie i dążenie do czegoś, co już posiadamy.
Znakomitym punktem wyjścia są myśli, które kryją się za powszechnymi atakami niepokoju,
jakie nawiedzają nas o trzeciej nad ranem.

MYŚL, KTÓRA BUDZI NAS O TRZECIEJ NAD RANEM:
NIKT MNIE NIE WSPIERA

Budzisz się nagle w środku nocy, spoglądasz na zegarek i natychmiast tego żałujesz. Po chwili
pojawia  się  myśl:  „Jaki  los  czeka  mnie  w  tym  chłodnym,  obojętnym  świecie?  Nie  mam
pojęcia, co robić". Chociaż nie zdajesz sobie z tego sprawy, myśli te zostały wywołane przez
reklamę funduszu inwestycyjnego, który oglądałeś ostatniego wieczoru. Źródłem kolejnej jest
mgliście  zapamiętany  fragment  wykładu  motywacyjnego:  „Na  tym  świecie  nie  ma  żadnych
gwarancji. Nic się nie zdarzy, jeśli sami o to nie zadbamy". Ta refleksja dostarczyła ci pewnej
zachęty, po chwili jednak ogarnia cię ponownie fala przygnębienia, gdy przypominasz sobie,
że poleganie na własnych siłach nie wychodzi ci zbyt dobrze. „Tak wiele potrzebuję, a moje
zasoby  są  tak  boleśnie  ograniczone.  Nie  mam  imponującej  zdolności  przetrwania,  szczerze
mówiąc, tylko udaję, że ją mam. Jestem bezradny i samotny". Po chwili pojawia się kolejna
myśl niosąca nadzieję: „Gdyby udało mi się sprawić, aby rodzina i przyjaciele bardziej mnie
kochali, gdyby choć jedna osoba mnie podziwiała, gdyby szef naprawdę we mnie uwierzył,
wówczas nie byłbym taki niespokojny. Mógłbym liczyć na wsparcie innych ludzi".
Refleksja  „Jeśli  zaniecham  starań,  nikt  nie  będzie  mnie  wspięta!"  jest  jedną  z
niekwestionowanych  i  często  niedostrzeganych  myśli,  które  skłaniają  nas  do  rozpoczęcia
poszukiwań miłości

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

i aprobaty. Zatrzymajmy się na chwilę i przeanalizujmy sytuację odwrotną.

KONFRONTACJA Z RZECZYWISTOŚCIĄ:
WSZYSTKO MNIE WSPIERA

Czy wiesz, co dostarcza ci wsparcia?
Aby  odpowiedzieć  na  to  pytanie,  wystarczy  pobieżna  analiza.  Przypuśćmy,  że  zjadłeś
śniadanie, usiadłeś w ulubionym fotelu i sięgnąłeś po książkę. Kark i ramiona wspierają twoją
głowę.  Kości  i  mięśnie  klatki  piersiowej  wspierają  proces  oddychania.  Fotel  wspiera  ciężar
twojego ciała. Podłoga służy za oparcie fotelowi. Ziemia dostarcza punktu oparcia domowi, w
którym  mieszkasz.  Gwiazdy  i  inne  ciała  niebieskie  utrzymują  Ziemię  na  jej  orbicie.
Wyglądasz przez okno i widzisz mężczyznę spacerującego z psem. Czy jesteś pewny, że ten
facet  nie  należy  do  twojej  grupy  wsparcia?  Może  codziennie  pracuje  przy  swoim  biurku,
przygotowując dokumenty dla firmy energetycznej, która dostarcza prąd do twojego domu.
Czy możesz być pewny, że wśród ludzi spotkanych na ulicy, wśród niezliczonych dłoni i oczu
trudzących się za kulisami, nie ma nikogo, kto by cię wspierał? To samo pytanie można zadać
w  odniesieniu do  wielu  pokoleń  przodków, którzy  żyli  przed tobą, oraz do  roślin i  zwierząt,
które  mają  coś  wspólnego  z  twoim  śniadaniem.  Ile  nieprawdopodobnych  zbiegów
okoliczności sprawiło, że się tutaj znalazłeś!
A teraz sięgnijmy nieco głębiej. Rozejrzyj się wokół, próbując odnaleźć coś, co z pewnością
nie  dostarcza  ci  żadnego  wsparcia.  Wróćmy  do  myśli,  która  nawiedziła  cię  o  trzeciej  nad
ranem:,  Jeśli  zaniecham  starań,  nikt  nie  będzie  mnie  wspierał".  Czy  w  środku  nocy  me
należałoby raczej powiedzieć: „Wszystko dostarcza mi wsparcia bez żadnego wysiłku z mojej
strony"? Najlepszy dowód, że siedzisz teraz w fotelu i otrzymujesz wsparcie, chociaż nic nie
robisz.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 25

Wszystko  nas  wspiera  niezależnie  od  tego,  czy  zdajemy  sobie  z  tego  sprawę  czy  nie,
uwielbiamy to czy nienawidzimy, jesteśmy z tego powodu szczęśliwi czy smutni, pogrążeni
we  śnie  lub  przebudzeni,  zachęceni  lub  pozbawieni  entuzjazmu.  Wszystko  nas  wspiera,  nie
żądając nic w zamian.
Kiedy  tak  siedzisz  w  fotelu  i  oddychasz,  zwróć  uwagę,  że  oddychanie  nie  jest  czynnością,
którą  wykonujesz  -  po  prostu  oddychasz  i  już.  Nie  musisz  nawet  być  tego  świadomy  -  nie
musisz  pamiętać  o  tym,  aby  wdychać  i  wydychać  powietrze,  ponieważ  także ten  proces  cię
wspiera.  Chociaż  warunki  potrzebne  do  tego,  abyś  mógł  istnieć,  mogą  się  wydać
skomplikowane i złożone, wszystkie zostały spełnione. W tej chwili niczego nie potrzebujesz,
nie musisz niczego robić. Zwróć uwagę, jakie uczucia budzi w tobie ta myśl.
A teraz pomyśl o tym, czego nie masz. Jestem pewna, że bez trudu coś znajdziesz...

MYŚL, KTÓRA STRĄCIŁA NAS Z NIEBA

Z nieba może nas strącić zwyczajna myśl, np. „Byłoby mi wygodniej, gdybym miał poduszkę"
lub „Byłabym szczęśliwsza, gdyby on był tu ze mną".
Jeszcze  przed  chwilą  czułeś  się  jak  w  niebie  —  siedziałeś  w  fotelu,  wspierany  przez
otaczający świat i napełniony oddechem. Jakie uczucia wywołała w tobie myśl, że czegoś ci
brak?  Bezpośredni  skutek  mógł  być  bardzo  subtelny  -  nieznaczne  zaniepokojenie  towarzy-
szące  zapomnieniu  o  tym,  co  już  masz.  Wspomniane  przesunięcie  uwagi  powoduje,  że
rezygnujesz ze spokoju, którego doświadczałeś, siedząc w fotelu. Szukając komfortu, narażasz
się na dyskomfort.
A gdybyś poszedł po poduszkę? Mógłbyś poczuć się lepiej (jeśli ją masz). Po jej przyniesieniu
być  może  ponownie  znalazłbyś  się  w  niebie.  Może  właśnie  tego  potrzebowałeś.  Możesz
również zadzwonić do partnera (jeśli go masz) i namówić go, aby do ciebie dołączył,

BYRON

KATIE

MICHAEL

KATZ

a ten po jakimś czasie mógłby się rzeczywiście zjawić. Nie można wykluczyć, że wówczas
byłabyś jeszcze bardziej szczęśliwa, chociaż nie jest to wcale pewne. W tym czasie musisz się
jednak pożegnać ze spokojem.

Niebo: „Jest wspaniale. Zostanę tu na wieki". Piekło: „To nie jest doskonałe".

Myśl, która strąciła cię z nieba, nie musi mieć nic wspólnego z wygodą lub szczęściem. Może
być  konstatacją  w  rodzaju:  „Czułabym  się  bardziej  bezpieczna,  gdyby...",  „Jaka  szkoda,  że
zawsze  nie  może  tak  być"  lub  zwyczajną  myślą  o  filiżance  kawy.  Większość  ludzi  jest  tak
zajęta  wprowadzaniem  ulepszeń,  że  nie  zauważają,  iż  opuścili  niebo.  Niezależnie  od  tego,
gdzie się znajdują, zawsze można coś lub kogoś poprawić.
Jak powrócić do nieba? Na początek zwróć uwagę, jakie myśli cię z niego strąciły. Nie musisz
wierzyć  swoim  myślom.  Wystarczy,  że  poznasz  myśli,  które  zwykle  pozbawiają  cię  stanu
szczęścia. Chociaż taki sposób poznania siebie może wydać się dziwny, odkrycie stresujących
myśli wskaże nam drogę do wszystkiego, czego potrzebujemy.

POZNANIE SIEBIE

Gdy zaczniesz dostrzegać własne myśli, jedną z pierwszych rzeczy, które odkryjesz, będzie to,
że nigdy nie jesteś sam. Nigdy nie jesteś sam na sam z ukochanym lub inną osobą - nie jesteś
sam nawet wówczas, gdy w pobliżu nie ma nikogo. Niezależnie od tego, gdzie się udasz i z
kim spotkasz, podąży za tobą głos, który rozle-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 27

ga  się  w  twojej  głowie  -  szepcze,  narzeka,  kusi,  osądza,  plotkuje,  zawstydza,  chwyta  w
pułapkę winy lub krzyczy. Kiedy budzisz się rano, razem z tobą wstają do życia twoje myśli.
Wypychają cię z łóżka i podążają za tobą do pracy. Wypowiadają swoje uwagi na temat ludzi
w biurze i sklepie. Idą razem z tobą do łazienki, wsiadają do samochodu i wraz z tobą wracają
do domu. Niezależnie od tego, czy ktoś będzie tam na ciebie czekał, nie pozbawią cię swojego
towarzystwa.
Jeśli  obawiasz  się  samotności,  oznacza  to,  że  lękasz  się  własnych  myśli.  Jeśli  je  kochasz,
będziesz  lubił  przebywać  z  nimi  sam  na  sam  i  nie  będziesz  musiał  włączać  radia  w
samochodzie lub telewizora, gdy wrócisz do domu. Sposób, w jaki traktujesz własne myśli,
jest tym, co wnosisz do wszystkich swoich relacji, także do relacji z samym sobą.

POCZEKAJ CHWILĘ!

Możesz zapytać: „Czy głos, który rozbrzmiewa w mojej głowie, to nie jestem ja? Czy to nie ja
tworzę własne myśli?". Sam możesz odpowiedzieć sobie na to pytanie. Jeśli głos, który
rozlega się w twojej głowie, jest tobą, kim jest ten, kto go słucha?
Kiedy obudzisz się rano, możesz spostrzec, iż w chwili gdy zdałeś sobie sprawę, że myślisz,
już myślałeś. Myśli po prostu się pojawiają. Nie tworzysz ich. Czasami zdarza się, że wstajesz
wcześniej od własnych myśli. Przez kilka sekund umysł gorączkowo wiruje, próbując ustalić,
co się dzieje, a później, kawałek po kawałeczku, ponownie powraca obraz świata istniejący w
twoich myślach. „Jestem tym i tym. Mieszkam w Filadelfii. Mężczyzna, który leży obok, to
mój mąż. Mamy wtorek. Muszę wstać i pojechać do pracy". Kiedy jesteśmy przebudzeni,
proces ten dokonuje się w sposób nieprzerwany. W każdej chwili myśli tworzą nasz świat i
naszą tożsamość.

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

CO TWOJE MYŚLI MÓWIĄ CI O MIŁOŚCI?

Jeśli wsłuchasz się we własne myśli, odkryjesz, że wskazują, co możesz zyskać z powodu
miłości. Na przykład po miłosnym rozczarowaniu możesz czuć się zraniona i obnażona. Myśli
mogą mówić ci, że zostałaś pozbawiona czegoś ważnego, porzucona, wykluczona, ograbiona,
że jesteś samotna i niepełna.

Najbardziej intymnym z naszych zwiqzków jest ten, który łqczy nas z własnymi

myślami.

Mogą przekonywać, że jedynie nowa miłość sprawi, iż odzyskasz dobre samopoczucie. Jeśli
odczuwasz niepokój, jeśli pragniesz spokoju i bezpieczeństwa, myśli mogą cię przekonywać,
że tylko miłość zdoła cię ocalić. Jeśli życie nas rozczarowuje lub wydaje się nie mieć sensu,
często myślimy, że jedynie miłość zdoła rozwiązać problem. Właśnie w tym momencie warto
przyjrzeć się bliżej własnym myślom. Zapytaj samego siebie, jakie nadzieje lub oczekiwania
łączysz z miłością, i wypisz pięć rzeczy, których ma ci ona dostarczyć.
Większość ludzi sądzi, że słowa miłość i potrzeba to synonimy „Kocham cię, potrzebuję cię"
to stały refren pojawiający się w tysiącach piosenek o miłości.
Jeśli zadasz sobie pytanie, czego naprawdę potrzebujesz w życiu, przypuszczalnie powstanie
lista podobna do tej, którą sporządziłeś, myśląc o miłości. Idąc przez życie, ludzie cały czas
proszą o to samo, czynią to jedynie w sposób nieco bardziej wyrafinowany:

Mamo! To moje!

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI 29

Dawaj!
Chcę...
Potrzebuję...
Proszę...
Potrzebuję twojej miłości.
Związek z tobą nie zaspokaja moich potrzeb.
Potrzebuję cię, aby...
Nie mogę żyć bez...
Moje warunki są następujące...

Myśli o pragnieniach i potrzebach mogą być bardzo apodyktyczne. Jeśli im uwierzysz,
będziesz miał poczucie, że musisz robić to, co ci każą - musisz zabiegać o miłość i aprobatę
innych ludzi. Istnieje inny sposób zareagowania na konkretną myśl - zakwestionowanie jej.
Jak można kwestionować własne pragnienia i potrzeby? Jak można przeżywać własne myśli,
nie dając im jednocześnie wiary?

Do własnych myśli odnoszę się w taki sam sposób jak do męża i dzieci - ze

zrozumieniem.

ZAKWESTIONOWANIE

WŁASNYCH MYŚLI O MIŁOŚCI

MYŚLI I UCZUCIA, KTÓRE TOWARZYSZĄ POSZUKIWANIOM MIŁOŚCI

Na  pierwszy  rzut  oka  może  dziwić,  że  sprowadzam  do  zwyczajnych  myśli  wielkie
namiętności  i  niedole,  a  szczególnie  brak  zadowolenia  w  sferze  miłości.  Jeśli  się  jednak
zastanowisz,  dojdziesz  do  wniosku,  że  u  podłoża  każdego  przykrego  uczucia  kryje  się
konkretna  myśl.  Zaniepokojenie  o  przyszłość  miłości  jest  skutkiem  prostych,  dziecinnych
myśli,  które  przeżywa  każdy  z nas,  nawet  dziewięćdziesięcioletni staruszkowie.  „Potrzebuję
twojej miłości", „Bez ciebie nie mogę żyć". Myśli, które nie zostały zakwestionowane, udają,
że prowadzą nas ku miłości, podczas gdy w rzeczywistości ją uniemożliwiają.
Ludzie, którzy odczuwają silne zaniepokojenie, mówią czasami, że nie potrafią określić jego
źródła  -  czują  jedynie,  jak  ogarnia  ich  fala  gwałtownych  emocji.  Nie  oznacza  to,  że  nie
przeżywają żadnych myśli. Przypuśćmy, że robisz coś z głębi z serca, a partner na

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

to  nie  odpowiada.  Po  prostu  wstaje  i  wychodzi  z  pokoju.  Zostajesz  sama  i  czujesz  się  tak,
jakby  za  chwilę  miał  nastąpić  koniec  świata.  Możesz  pomyśleć:  „Nie  obchodzę  go"  lub
„Czym ja się przejmuję? Przecież nikomu na mnie nie zależy".
Jeśli  obecnie  nie  odczuwasz  niepokoju,  przypomnij  sobie  sytuację,  w  której  doświadczałaś
silnego  lęku.  Zachowaj  spokój  i  pozwól,  aby  to  uczucie  ożyło  na  nowo.  Jeśli  jesteś
zaniepokojona, lecz nie potrafisz odnaleźć myśli kryjącej się za twoimi emocjami, wypróbuj
następującą  metodę:  Poświęć  chwilę,  aby  udać  się  w  wewnętrzną  podróż  do  miejsca,  w
którym  uczucie  to  jest  doznawane  najbardziej  intensywnie.  Pogrąż  się  w  fizycznych
doznaniach  towarzyszących  temu  uczuciu.  Dla  własnego  dobra  ponownie  przeżyj  stan
niepokoju - tym razem dopuszczając go do głosu. Gdyby twoje uczucia potrafiły mówić, co by
ci powiedziały i do kogo skierowały swoje przesłanie?
Nie spiesz się. Bądź dokładna. W przeciwnym razie dotrzesz do czegoś, co uznasz za rozsądne
i  miłe  -  do  myśli,  którą  twoim  zdaniem  powinnaś  była  mieć  -  zamiast  do  myśli,  którą
faktycznie przeżywasz i która sprawia ci ból.
Przypuśćmy,  że  właśnie  wróciłaś  z  tygodniowej  wycieczki  z  nowym  przyjacielem,  podczas
której  legły  w  gruzach  wszystkie  twoje  nadzieje.  Myśl,  która  wydaje  się  poprawna  z
psychologicznego  punktu  widzenia  (np.  „Miałam  zbyt  wysokie  oczekiwania"),  nie  jest  tym,
czego  szukasz,  jeśli  twoje  prawdziwe  uczucia  mówią:  „Zawiodłeś  mnie",  „Zraniłeś",
„Zostałam  przez  ciebie  oszukana".  Zwróć  uwagę  na  prawdziwe  myśli,  które  ukrywasz  jak
dziecko - uczyń to tak otwarcie, jak potrafisz. Właśnie takich myśli szukasz.
Kiedy  doświadczamy  wewnętrznego  cierpienia  lub  depresji,  często  nawiązujemy  do  myśli,
które ukrywamy tak długo i tak głęboko, że zapominamy o ich istnieniu. Nigdy nie zadaliśmy
sobie trudu zbadania, czy rzeczywiście w nie wierzymy.
Co  by  się  stało,  gdybyś  to  uczynił?  Gdybyś  dysponował  metodą  zbadania,  czy  naprawdę
wierzysz swoim najbardziej niepokojącym

BYRON

KATIE I MICHAEL

KATZ

myślom?  Właśnie  na  tym  polega  moja  metoda  badania  własnych  myśli.  Traktowanie  tej
czynności jako pewnej techniki ma jedynie przejściowy charakter. Kiedy będziesz ją stosować
przez  jakiś  czas,  stanie  się  dla  ciebie  niemal  automatyczna  -  będzie  twoim  naturalnym
sposobem  podejścia  do  własnych  myśli.  Dawanie  wiary  własnym  myślom  będzie  dla  ciebie
coraz  bardziej  nienaturalne  -  stanie  się  metodą  oszukiwania  samego  siebie.  Zrozumiesz,  że
dzięki ich badaniu powracasz do rzeczywistości.
W jaki sposób można badać własne myśli?

WSTĘP DO ANALIZY ZABIEGANIA O MIŁOŚĆ I APROBATĘ

Zanim opowiem, w jaki sposób można badać własne myśli, opiszę ogólnie cały proces.

CZY TO PRAWDA?
Po odkryciu myśli, która cię niepokoi, powinno się zapytać, czy jest ona prawdziwa. Oznacza
to  zweryfikowanie  jej  na  podstawie  tego,  co  uważasz  za  prawdę,  zagłębienie  się  w  siebie  i
sprawdzenie,  czy  naprawdę  wierzysz  myśli,  która  cię  niepokoi.  Czy  ta  myśl  odpowiada
rzeczywistości, którą znasz? Zwykle tak nie jest.
Nie  ma  powodu,  aby  sądzić,  że  nasze  myśli  odpowiadają  rzeczywistości.  Myśli,  które
przeżywamy, idąc przez życie, przypominają strzelanie na oślep. Są niczym więcej jak mglistą
próbą  odgadnięcia  tego,  co  się  dzieje  wokół  nas  lub  w  naszym  wnętrzu.  Kiedy  zabiegasz  o
miłość  i  aprobatę,  myśli  zmierzają  do  rozszyfrowania  sensu  zachowań  ludzi,  na  których  ci
zależy, lub snucia domysłów na temat tego, co się dzieje w ich głowie.
W  pewnym  sensie  każda  myśl  rodzi  pytanie  „Czy  tak  naprawdę  jest?".  Myśl  o  czymś,  co
postrzegamy, wyrażona poprawnie, powin-

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI 33

na  mieć  formę:  „Myślę,  że  mnie  obraziłeś  -  czy  tak  naprawdę  jest?".  Podobnie  jak  dzieci
mamy  skłonność  do  koncentrowania  uwagi  na  najbardziej  alarmującym  członie  „obraziłeś
mnie". Chwytamy się go i postępujemy tak, jakby był prawdą. Cierpimy lub przystępujemy do
ataku, zamiast odpowiedzieć na pytanie, które było zawarte w tej refleksji: „Myślę, że mnie
obraziłeś  —  czy  tak naprawdę  jest?".  (Może powodem,  dla  którego nie  zareagował  na nasz
przyjazny gest, było to, że go nie dostrzegł, ponieważ nie miał na nosie okularów?).

JAK CI SIĘ ŻYJE Z TĄ MYŚLĄ I BEZ NIEJ?
Każde uczucie dyskomfortu lub stresu jest sygnałem alarmowym wskazującym, że uwierzyłeś
nieprawdziwej  myśli. Na tym etapie analizujesz, co się dzieje, kiedy dajesz wiarę określonej
myśli.  Szczegółowo  badasz  skutki,  jakie  dana  myśl  rodzi  w  twoim  życiu  emocjonalnym  i
fizycznym. Przypuśćmy, że pomyślałaś: „George'owi na mnie nie zależy". Zastanów  się, jak
wygląda twoje życie, gdy opanowuje cię myśl. Jaki wpływ na ciebie wywiera? Jak traktujesz
siebie i innych, m.in. George'a, kiedy dajesz jej wiarę? Czy użalasz się nad sobą? Czy czujesz
się  zraniona  i  zła?  Czy  właśnie  wtedy  stajesz  się  ofiarą?  Czy  przestajesz  rozmawiać  z
George'em i spoglądasz na niego „takim" wzrokiem? Czy warczysz na koleżanki i dzieci? Czy
ta myśl wpływa na twój sen?
A teraz wysil wyobraźnię. Wyobraź sobie, jak wyglądałoby twoje życie bez tej myśli: Co by
się  stało,  gdybyś  nie  mogła  w  nią  uwierzyć  lub  gdybyś  była  całkowicie  niezdolna  do  jej
pomyślenia?  Na  chwilę  zapomnij  o  tym,  czy  jest  prawdziwa,  czy  nie.  Naszym  celem  jest
przeprowadzenie  eksperymentu  -  przekonanie  się,  jak  mogłoby  wyglądać  nasze  życie,
gdybyśmy  jej  nie  uwierzyli.  Wyobraź  sobie,  że  patrzysz  na  George'a  i  nie  myślisz:  „Geor-
ge'owi na mnie nie zależy". Zastanów się przez chwilę, jak by to wyglądało.

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Dzięki temu odkryjesz konsekwencje, do jakich prowadzi uwierzenie konkretnej myśli.
Pomyśl, jak wygląda twoje życie z daną myślą, a następnie wyobraź sobie życie bez niej.

ODWRÓCENIE:
CZY PRZECIWIEŃSTWO KONKRETNEJ MYŚLI JEST RÓWNIE PRAWDZIWE JAK
ONA SAMA?

Jest to ostatni etap badania myśli. Podobnie jak lustro, ludzki umysł odzwierciedla
rzeczywistość, czyni to jednak w sposób odwrócony. Właśnie dlatego odwróć swoją myśl o
sto osiemdziesiąt stopni -przekształć ją na tyle sposobów, na ile zdołasz. Zadaj sobie pytanie,
czy jej przeciwieństwo nie jest równie, a może nawet bardziej prawdziwe od niej samej.
Zwykle właśnie tak się dzieje.

ToJ'a go obraziłam. (Wyciągnęłam pochopne wnioski, kiedy nie zareagował na mój gest, i
surowo go osądziłam).

Obraziłam samą siebie. (Zamieniłam niewinne zachowanie w zniewagę. To ja dopuściłam
się zniewagi we własnych myślach. Moje gniewne myśli sprawiły, że poczułam się mała i
podła).

On mnie nie obraził. (Może wcale mnie nie widział. Może myślał o czymś innym. Nie wiem,
jakie miał intencje).

Kiedy  nasz  umysł  pragnie  dowieść  swojej  słuszności,  może  zaryć  jeszcze  głębiej,  jak
samochód, który utkwił w błocie. Dokonanie radykalnego zwrotu i uznanie, że odwrotna myśl
może  być  równie prawdziwa, przypomina  kołysanie samochodu  do przodu i do tyłu  w  celu
wydobycia go z brei.
Przypuśćmy,  że  myślisz,  iż  byłoby  rzeczą  straszną,  gdyby  twój  chłopak  podjął  pracę  w
mieście oddalonym o tysiąc kilometrów od

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 35

twojego  domu.  Paraliżuje  cię  niepokój.  Jej  odwrócenie  powinno  skłonić  cię  do  rozważenia
możliwości,  których  twój  zablokowany  umysł  nigdy  nie  przyjąłby  do  wiadomości:  Czy
istnieją powody, dla których to, że twój chłopak znalazł pracę i przeprowadził się daleko, jest
dobrą  rzeczą?  Twój  umysł  może  w  ogóle  odmawiać  przyjęcia  ich  do  wiadomości.  To
klasyczny przykład blokady umysłowej.
Co  zrobić,  jeśli  nie  potrafisz  wskazać  ani  jednego  powodu  przemawiającego  na  korzyść
odwrotnej  myśli?  Podpowiem  ci:  Nowa  praca  może  dać  twojemu  chłopakowi  ogromne
poczucie spełnienia, co spowoduje wzmocnienie łączącej was więzi. Jeśli całkowicie wyklu-
czasz, aby mogło być to prawdą, twój lęk musi osłabnąć. Może jego nieobecność sprawi, że
będziesz mogła spędzać więcej czasu z przyjaciółmi, zaczniesz ćwiczyć lub zapiszesz się na
kurs, o którym zawsze marzyłaś. Może jego przeprowadzka do ciekawego miasta spowoduje,
że zaczniesz go odwiedzać, a nawet sama się tam przeniesiesz. Kto wie? Nie musisz dawać
wiary tym myślom ani podejmować decyzji na ich podstawie - chodzi jedynie o  znalezienie
powodu, który  wyrwie  cię  z  kolein utartego  myślenia.  Będziesz  zaskoczona poczuciem  lek-
kości i ulgi, jakie daje otwarcie umysłu na możliwość, że to, co uważałaś za rzecz straszną, w
rzeczywistości wcale nie musi nią być.
Możesz  sprzeciwiać  się  wykonaniu  tego  ćwiczenia,  przekonana,  że  w  jakiś  sposób
sprowadzisz na siebie to, czego się obawiasz. Na przykład możesz uznać, że otwarcie umysłu i
spojrzenie  na  przeprowadzkę  chłopaka  z  nowej  perspektywy  może  osłabić  twój  opór
przeciwko  niej.  Jeśli  przyjrzysz  się  uważniej  swojej  myśli,  prawdą  może  okazać  się  coś
przeciwnego: Kiedy ludzie przyjmują postawę cechującą się lękiem i brakiem elastyczności,
często sprowadzają na siebie to, czemu starają się zapobiec. Odwrotne myśli dają nam więcej
przestrzeni — pozwalają spojrzeć na bieg spraw w bardziej spokojnej postawie wykraczającej
poza to, o czym myślimy, kiedy przyjmujemy postawę defensywną.
Jeśli  ktoś  ma  problem  ze  znalezieniem  choćby  jedynego  powodu  przemawiającego  za
odwrotną myślą („To bardzo pokrzyżuje nasze

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

plany  i  kropka",  „Czy  może  się  to  obrócić  ku  dobremu?  Nigdy  w  życiu!  W  ogóle  nie
dopuszczam  takiej  możliwości!"),  sugeruję,  aby  znalazł  trzy.  Jeśli  umysł  nie  chce  ustąpić,
możesz odkryć, że znalezienie trzech autentycznych argumentów przemawiających za tym, że
odwrotna  myśl  jest  prawdziwa,  nawet  jeśli  początkowo  wydadzą  się  głupie  i  pozbawione
znaczenia,  spowoduje  wyzwolenie  się  z  niewoli  rutynowego  myślenia  i  pozwoli  odkryć
interesujące możliwości.

JAK BADAĆ WŁASNE MYŚLI?

Skoro zrobiliśmy już ogólny przegląd sytuacji, pora na konkretne wskazówki.

1.  Kiedy  czujesz  się  poruszony,  zdenerwowany  lub  zwyczajnie  nieszczęśliwy  z  powodu
jakiejś sytuacji obecnej lub minionej, zwróć uwagę na myśli, które przychodzą ci do głowy, i
zanotuj tę, która najbardziej cię niepokoi. Jeśli jesteś przekonany, że to uczucie, a nie myśl,
pozwól  mu  przemówić.  Zanotuj  to,  co  by  ci  powiedziało,  w  formie  krótkiego,  prostego
twierdzenia. Na przykład: „Wstał i wyszedł, to znaczy, że mu na mnie nie zależy". Zapisanie
myśli,  która  cię  dręczy,  ma  samo  w  sobie  potężne  działanie.  Teraz  będziesz  mogła  ją
zakwestionować.

2. Zadaj sobie pytanie, czy ta myśl jest prawdziwa. Czy to prawda, że „nie zależy mu na
mnie"? Nie zastanawiaj się nad tym, co ci powiedziano lub czego się dowiedziałaś. Nie myśl o

tym, jak powinno wyglądać twoje życie. (Nie odłożył gazety, kiedy weszłaś do kuchni; nie
zadzwonił, że będzie spóźniony; wyszedł bez pożegnania - czy jesteś pewna, że każde z tych
zachowań na pewno oznacza, że mu na tobie nie zależy?). Nie radź się tej części własnej oso-
by, która wie, jaka powinna być odpowiedź. Chodzi o to, czy dana

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 37

myśl odpowiada twojej wewnętrznej wiedzy. Czy jest zgodna z najgłębszym postrzeganiem
rzeczywistości? Czy jesteś absolutnie pewna, że prawdą jest, iż mu na tobie nie zależy? („Nie
wiem" jest równie dobrą odpowiedzią jak „tak" lub „nie").

3. Pomyśl, jak wygląda twoje życie, gdy dajesz jej wiarę. Czy, ogólnie rzecz biorąc, dana myśl
budzi w tobie spokój, czy wywołuje napięcie? Czy przybliża cię do ludzi, których kochasz,
czy też od nich oddala? W jaki sposób postępujesz, gdy wierzysz myśli: „Nie zależy mu na

mnie"? Jakie uczucia budzi w tobie to przekonanie? Jak traktujesz siebie i innych? Jak
odnosisz się do niego? Poświęć trochę czasu, aby się nad tym zastanowić. Wyobraź sobie, jak

wyglądasz, gdy w nią wierzysz. Czy reagujesz na nią smutkiem? Depresją? Gniewem? Czy
odsuwasz się od niego? Czy starasz się zdobyć go na nowo? Czy uważasz się za
nieudacznika? A może zapalasz papierosa lub idziesz do lodówki? Postaraj się odpowiedzieć
sobie najdokładniej, jak potrafisz.

4.  A  teraz  zastanów się, jak  wyglądałoby  twoje  życie  bez niej. Użyj  wyobraźni, aby  uchylić
rąbka  tego,  kim  lub  czym  mogłabyś  być,  gdybyś  nie  dawała  wiary  tej  myśli.  Nie  szukaj
lepszej  myśli,  aby  zastąpić  tę,  która  sprawia  ci  cierpienie.  Przez  chwilę  pozostań  w
przestrzeni,  która  otworzy  się  po  odrzuceniu  starej.  Udaj,  że  nie  potrafisz  dłużej  w  nią
wierzyć.  Jak  wówczas  wyglądałoby  twoje  życie?  Spójrz  na  nie  oczyma  duszy  bez
jednoczesnego zakładania:
„Nie  zależy  mu  na  mnie".  Może  zobaczysz  mężczyznę,  który  jest  zajęty  czytaniem  gazety,
który  kocha  swoją  żonę,  lecz  w  tej  chwili  nie  chce  poświęcić  jej  uwagi.  Być  może,  jeśli
zrezygnujesz z myśli „Nie zależy mu na mnie", łatwiej ci będzie czerpać przyjemność z jego
przyjemności.

5. Odwróć pierwotną myśl o sto osiemdziesiąt stopni. Zastanów się, czy jej przeciwieństwo

nie jest prawdziwe. Nie przejmuj

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

się, jeśli jakaś odwrotna myśl nie ma sensu. Odwróć pierwotne twierdzenie tyle razy, aż
dotrzesz do takiego, które sięga najgłębiej.

Odwrócenie myśli: „Nie zależy mu na mnie":

To mnie na nim nie zależy. (Kiedy czuję się zraniona, wycofuję się lub okazuję gniew, nie
zwracając uwagi na jego uczucia).

To mnie samej na mnie nie zależy. (Nie zależy mi na sobie samej, gdy wyruszam na wojnę
z kimś, kogo kocham. Sama pozbawiam się w ten sposób spokoju. Stawiam siebie we wro-
giej sytuacji, stwarzam sobie wrogów, przysparzam mnóstwo stresu i smutku. To
zachowanie, które uzależnia, podobnie jak picie, palenie lub przejadanie się).

Zależy mu na mnie. (Może mnie kochać, chociaż używa wobec mnie ostrych słów. Może
mnie kochać, a mimo to pragnąć odejść).

Zadaj sobie pytanie, czy odwrócone myśli nie są równie praw- j dziwe, a może nawet
prawdziwsze od pierwotnej, a jeśli tak, wy- \ mień trzy powody, dla których tak jest. Metoda
odwracania myśli uwolni cię od nich w radykalny sposób, szczególnie jeśli zakwestionujesz ją
za pomocą wcześniej opisanych kroków.

ZADAJ CZTERY PYTANIA I DOKONAJ ODWRÓCENIA PIERWOTNEJ MYŚLI:
KIESZONKOWY PRZYPOMINACZ

Zawsze gdy ogarną cię niepokojące myśli, zadaj sobie cztery następujące pytania i dokonaj
ich odwrócenia, aby w ten sposób poznać samego siebie:

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 39

Czy to prawda?
Czy jestem pewny, że to prawda?
Jak reaguję, gdy daję im wiarę?
Kim mógłbym być, gdybym w to nie wierzył?

Odwróć je i znajdź trzy powody, dla których odwrotna myśl

jest równie lub bardziej prawdziwa od pierwotnej.

Dzięki temu kieszonkowemu przypominaczowi będziesz mógł rozpocząć badanie własnych
myśli. Jeśli w twojej głowie zaświta jakaś niepokojąca myśl, która ci stale doskwiera, sięgnij
do podręcznika rozwiązywania problemów na stronie 247.

Nie tworzę własnych myśli - to one mnie stwarzają dopóki ich nie zakwestionuję.

POSZUKIWANIE

APROBATY

Dziecko bawi się wesoło na boisku, zaabsorbowane sobą. Nagle wykonuje fikołka i przeżywa
szok. Inne dzieci znajdujące się w pobliżu, których wcześniej prawie nie zauważało, śmieją
się  i  klaszczą  w  dłonie.  Robi  jeszcze  jednego  fikołka,  aby  sprawdzić,  czy  ponownie
zaklaszczą. Wszystkie dzieci na boisku bawią się w grę „Spójrz na mnie! Spójrz na mnie!",
szczęśliwe,  gdy  uzyskają  odpowiedź,  jakiej  pragną,  i  rozczarowane,  gdy  to  nie  nastąpi.
Pierwsze dziecko nie jest pewne swojego odkrycia, mimo to czuje się podekscytowane. Być
może  znalazło  sposób,  dzięki  któremu  zostanie  zaproszone  do  wspólnej  zabawy.  Zaczyna
ćwiczyć nową przewrotkę z powodów, których wcześniej nie miało. Już się nie wygłupia, aby
sprawić  sobie  frajdę.  Jego  uwaga  przesunęła  się  na  pożądaną  reakcję  innych,  której

towarzyszy niepokój, że jej nie otrzyma.
W chwili gdy opuszczamy okres dzieciństwa, wielu z nas w dalszym ciągu wykonuje różnego
rodzaju fikołki, szukając aprobaty niemal wszystkich znanych osób - partnerów i dzieci,
rodziców i kolegów z pracy, a nawet przypadkowych osób spotkanych w windzie. Zabieganie
o aprobatę staje się tak ważną częścią naszego życia, ze zaczynamy robić to automatycznie.

Prawie nie zdajemy so-

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

bie  sprawy  z  tego,  co  robimy.  Łatwiej  dostrzec  niepokój,  który  postawa  ta  wywołuje  u
naszych  przyjaciół  i  kolegów.  Koleżanka  jest  gadatliwa  i  wesoła,  gdy  jesteście  razem,  lecz
milknie  w  towarzystwie  narzeczonego.  Kolega  z  pracy  nieustannie  podlizuje  się  szefowi.
Dziewczyna  chce  być  zawsze  w  centrum  uwagi,  facet  z  kursu  jogi  jest  zawsze  spokojny  i
uśmiechnięty  w  towarzystwie  instruktorki.  Ta  matka  pozwala,  aby  dzieci  traktowały  ją  jak
popychadło.
Możesz zwrócić uwagę na ten sposób zachowania, wówczas gdy nie daje on spodziewanych

rezultatów. Obiad, który miał być okazją do relaksu i lepszego poznania przyjaciół, zamienił
się  w  sztywne  przyjęcie  z  rywalizującymi  ze  sobą  pozerami.  Spotkanie  biznesowe,  którego
celem  miało  być  rozwiązanie  konkretnego  problemu,  zamieniło  się  w  okazję  do  wywarcia
wrażenia  na  dyrektorze,  który  nieoczekiwanie  się  na  nim  pojawił.  Dlaczego  tak  się  stało?

Ponieważ na pierwszy plan wysunęło się zabieganie o aprobatę.
Jeśli cię to zaciekawiło, pewnie zaczynasz się zastanawiać nad niewypowiedzianymi myślami,
które towarzyszyły powstałej sytuacji. Zrozumienie myśli, które zaniepokoiły przyjaciół, nie

jest trudne, ponieważ sami je przeżywamy lub przeżywaliśmy: „Nie będzie chciał mnie znać,
jeśli dowie się, jaka naprawdę jestem", „Nie potrafię być szczęśliwa, dopóki ktoś mnie nie
zauważy" itd. Możesz nie kierować się podobnymi myślami, lecz jeśli zajrzysz do własnego
wnętrza, z pewnością je dostrzeżesz.
Z poprzedniego rozdziału wiemy, że nie musimy dawać wiary wszystkim myślom, które
przychodzą nam do głowy, nawet jeśli wydają się zgodne z faktami. W kolejnych rozdziałach

przeanalizujemy ukryte przeświadczenia leżące u podłoża przelotnych znajomości, przyjaźni i
stosunków międzyludzkich w miejscu pracy, każdy z nas będzie mógł się też osobiście
przekonać, czy rzeczywiście tak jest. Później w podobny sposób przeanalizujemy zakochanie,
małżeństwo i inne związki oparte na miłości. Zobaczymy, co się dzieje z relacjami wspartymi

na kruchym fundamencie niepodda-nych krytycznej analizie przekonań, zastanowimy się,

dlaczego tak

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

często ulegają rozpadowi, oraz sprawdzimy, czy nie można temu zapobiec.
Ten  fragment  książki  można  czytać  jak  powieść,  z  przerażeniem  lub  rozbawieniem
obserwując  poszukiwania  miłości  i  aprobaty  podejmowane  przez  innych  ludzi.  Warto  się
jednak zatrzymać, gdy opisywane myśli zaczną przypominać własne. Punkty te przypominają
drzwi wiodące w głąb naszej świadomości. Przestaniesz cierpieć - i odzyskasz wolność - gdy
odkryjesz,  kiedy  sam  dajesz  im  wiarę.  Aby  te  myśli  odnaleźć,  często  trzeba  się  cofnąć  do
jakiegoś  bolesnego  wydarzenia.  „Dlaczego  nie  potrafię  mu  przebaczyć  po  tylu  wspólnie
przeżytych latach?", „Dlaczego nie potrafię przerwać rozmowy i odłożyć słuchawki, chociaż
tego chcę?", „Dlaczego nie umiem powiedzieć jej prawdy?". Jeśli uda ci się wyśledzić myśl,
która  wywołała  jedno  z  tych  bolesnych  lub  trudnych  wydarzeń,  będziesz  mógł  rozpocząć
podróż  do  domu.  Jeśli  nie  zakwestionujesz  tych  myśli,  doprowadzą  one  do  nieszczęścia  i
oddzielenia.  Gdy  je  zidentyfikujesz,  będziesz  mógł  zbadać,  czy  rzeczywiście  są  prawdziwe.
Dowiesz się, ile bólu ci zadają, oraz odnajdziesz pokój i miłość, które są w tobie obecne, gdy
nie dajesz im wiary

MASKARADA APROBATY WYWIERANIE WRAŻENIA

Naszą analizę rozpoczniemy od myśli, w którą wierzy większość ludzi: „Musimy pozyskać
sobie ludzi, aby nas lubili". Na tym pozornie prawdziwym przeświadczeniu opierają się całe
branże przemysłu. Czy jest ono prawdziwe? Zastanówmy się.
Walka o pozyskanie drugiego człowieka rozpoczyna się od pierwszego wrażenia, jakie na nim
robimy Próba wywarcia dobrego wrażenia, jak sama nazwa wskazuje, przypomina odciskanie
pożądanego obrazu w umyśle drugiej osoby Może chcesz, aby

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 43

twoja  dziewczyna  uważała  cię  za  uczciwego,  prostolinijnego  faceta  lub  uznała  za
inteligentnego, atrakcyjnego mężczyznę. Pragniesz stworzyć ten obraz w jej umyśle. Wyobraź
sobie,  że  podchodzisz  do  niej  z  wielkim  gumowym  stemplem  i  próbujesz  odcisnąć  w  jej
umyśle pożądany obraz własnej osoby. Uważasz, że jeśli ci się powiedzie, będzie to oznaczało
dobry  początek  waszej  znajomości.  Wielu  ludzi  wierzy,  że  ten  sposób  postępowania  jest
właściwy. Czy mają rację?
Można się o tym przekonać, zwracając uwagę na to, jak się czujemy, gdy inni ludzie próbują
wywrzeć  na  nas  dobre  wrażenie.  Co  ty  czujesz,  gdy  ktoś  podchodzi  do  ciebie  z  wielkim
gumowym stemplem? Z twojego punktu widzenia ten stempel może oznaczać:
„Naprawdę  cię  potrzebuję"  lub  „Czegoś  od  ciebie  chcę".  Możesz  poczuć  się  tym  lekko
zniechęcony,  lecz  rozpocząć  rozmowę.  A  jak  się  czujesz,  gdy  druga  osoba  zbliża  się  ze
stemplem o treści: „Potrzebuję tego, abyś mnie lubił"? Po krótkiej chwili rezygnujesz, a jeśli
naprawdę chcesz się dowiedzieć, kim jest druga osoba, musisz znaleźć sposób przebicia się
przez sieć pozorów, których celem jest wywarcie pozytywnego wrażenia.
Czy podejmowane przez innych próby wywarcia na tobie wrażenia naprawdę pomagają ci ich
polubić? Czy w ogóle należy dążyć do tego, aby wywrzeć na ludziach dobre wrażenie? W jaki
sposób tworzymy sobie opinię o innych? Obserwujemy i słuchamy, kiedy coś mówią i robią, a
następnie, gdy jesteśmy gotowi, formułujemy wnioski na ich temat.

POZNANIE WŁASNYCH DĄŻEŃ

Ćwiczenie: Zwróć uwagę na własne myśli

Dla wielu dorosłych zabieganie o aprobatę innych stało się drugą naturą, dlatego trudno jest
określić, ile ich myśli pochłania. Oto

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

garść sposobów, dzięki którym będziesz mógł zacząć dostrzegać własne myśli.

Dobrym punktem wyjścia jest rozmowa telefoniczna. Osoba z drugiej strony cię nie widzi,
lecz ty możesz obserwować siebie. Zwróć uwagę na swoje myśli, gdy podnosisz słuchawkę,

aby zadzwonić do kogoś ważnego. Czy zaplanowałeś, jak ma wyglądać wasza rozmowa? Czy
chcesz się zaprezentować w określony sposób? Przypatrz się myślom, które w tym momencie
przemykają ci przez głowę.
Kiedy myślisz o takich sytuacjach, jakie uczucia z nimi łączysz? Spróbuj zlokalizować
miejsce, w którym je odczuwasz. Wytrop je, zwróć uwagę, jaką część ciała ogarniają.
Czy przed osobistym spotkaniem z kimś ważnym wyobrażasz sobie, jak będzie ono
wyglądało? Czy ćwiczysz inteligentne odpowiedzi, planujesz w myślach, o czym powiesz, co

zasugerujesz, jakie tematy poruszysz i jakich będziesz unikał?
Czy w trakcie spotkania ogarniają cię niespokojne myśli związane z tym, w jaki sposób jesteś
postrzegany przez drugą osobę? „Dlaczego się nie uśmiecha? Pewnie mi nie wierzy" lub
„Dlaczego się uśmiecha? Pewnie jest znudzony W jaki sposób mogę to naprawić?".
Czy po zakończeniu spotkania analizujesz je w myślach, aby sprawdzić, czy było udane? Czy
zastanawiasz się, ile punktów zyskałeś lub straciłeś, co powinieneś był powiedzieć lub zrobić?
Czy spotkanie było przyjemne, czy może stresujące?

Czy podobne myśli nachodzą cię w sferze romantycznych związków? „Czy mnie zauważył?",
„Czy uważa mnie za pozera?", „Czy powiedziałem to co trzeba?", „Czy powinienem był ją
pocałować?", „Czy mam udawać, że podoba mi się jego mieszkanie?", „Czy już mnie nie

kocha?", „Czy mnie opuści?", „Nie kocha mnie takiej, jaka jestem", „Ona wcale nie chce ze
mną być".
W opisanym ćwiczeniu nie trzeba z tymi myślami niczego robić. Chodzi o to, aby je
zauważyć.

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI 45

Postępujemy jak dzieci, kiedy nie kwestionujemy myśli wyniesionych z przedszkola. „On

mnie nie lubi". „On jest złym człowiekiem". „To niesprawiedliwe". „Powinnam zostać

ukarana". „Będę płakała, aby dostać to, czego pragnę". „Jestem ofiarq". „Ty jesteś moim

problemem". Czy ciqgle chodzisz do szkoły?

Ćwiczenie: Zwróć uwagę, co się dzieje, gdy wierzysz własnym myślom

Rozmawiając z innymi, celowo wsłuchuj się we własne myśli. Co się dzieje, gdy zaczynasz
im wierzyć? Zwróć na to uwagę, gdy obmyślasz różne wytłumaczenia, wymówki i

usprawiedliwienia  lub  gdy  opowiadasz  anegdoty,  mając  nadzieję,  że  ludzie  będą  o  tobie
myśleli  w  określony  sposób.  Zwróć uwagę,  w  jaki  sposób  posługujesz się  wyrazem  twarzy,
tonem głosu, wzrokiem, językiem ciała i uśmiechem. Udaj się do tego miejsca swojego życia -
być  może  jeszcze  dziś  -  w  którym  zabiegasz  o  miłość  i  aprobatę  drugiego  człowieka.  Jakie
bolesne rzeczy zrobiłeś lub powiedziałeś, poszukując miłości i aprobaty?

A teraz zapisz na kartce odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czego chciałeś od drugiej osoby? Opisz swoje cele.
2. W jaki sposób manipulowałeś sposobem, w jaki cię postrzega? Sporządź listę swoich
zachowań.

3. W konkretny sposób opisz, jak chciałbyś być postrzegany przez drugą osobę? Zrób listę.

4. Czy zdarzyło ci się skłamać lub przesadzić? Podaj przykład. Co powiedziałeś? Postaraj się
być konkretny. Sporządź listę.

5. Czy naprawdę słuchałeś tego, co miała ci do powiedzenia? Czy nie byłeś bardziej zajęty
tym, aby postrzegała cię jako interesującą, atrakcyjną lub inteligentną osobę?

6. Czego nie lubisz w zabieganiu o miłość i aprobatę innych ludzi?

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

7. Jaki jesteś, gdy rezygnujesz z próby zdobycia miłości i aprobaty drugiej osoby?

Analiza  sposobu,  w  jaki  zabiegamy  o  aprobatę  innych  ludzi,  bywa  kłopotliwym,  a  nawet
przytłaczającym  doświadczeniem.  Podczas  mojego  dziewięciodniowego  kursu  uczestnicy
mogą  Uczyć  na  wsparcie  innych,  dzięki  czemu  zadanie  to  jest  łatwiejsze  do  wykonania.
Zwykle  proszę,  aby  ktoś  przeczytał  na  głos  własne  odpowiedzi.  Wszyscy  przekonują  się
wówczas,  że  nie  ma  niczego  wyjątkowego  nawet  w  najbardziej  wstydliwych  przykładach.
Każdy z nas ma podobne przeżycia, dlatego stresujące myśli nie są niczym nowym.
Podam przykład zaczerpnięty z zajęć, abyś wiedział, że nie jesteś sam, niezależnie od tego, co

odkryjesz. Jedna z ochotniczek odkryła, że zabieganie o aprobatę innych nie ustało nawet

podczas wykonywania tego ćwiczenia.

Skończyło  się  na  tym,  że  tematem  mojego  ćwiczenia  stało  się  ono  samo.  Nie  wybrałam
żadnej  konkretnej  sytuacji,  ponieważ  zdałam  sobie  sprawę,  że  postępuję  tak  cały  czas.
Chciałam wykonać to ćwiczenie w sposób doskonały, aby zyskać aprobatę was wszystkich.
Czego  pragnęłam?  Pragnęłam,  abyście  mnie  lubili,  kochali,  uważali  za  wspaniałą,
interesującą,  wyjątkową,  lepszą  od innych,  uroczą,  cudowną i mądrą.  Oprócz tego  [w tym
miejscu  wskazała  na  mężczyzn  obecnych  na  sali}  pragnęłam,  abyście  uważali  mnie  za
atrakcyjną. Gdzie są piękne młode kobiety? [Rozejrzała się po sali} Gdzie jesteście? Tutaj...
pragnęłam,  abyście  uważały  mnie  za  młodą,  a  pozostałe  piękne  młode  panie  za  dojrzałą  i
wiedzącą  więcej  od  nich.  Pragnęłam,  aby  wszystkie  zgromadzone  tutaj  osoby,  repre-
zentujące wszystkich ludzi na świecie, uważały mnie za piękną. Chcę, abyście mnie przyjęli
i sprawili, abym czuła się wśród was jak u siebie. Pragnę, abyście mnie doceniali i słuchali.
Chcę, abyście mnie potrzebowali. Pragnę, abyście w przyszłości zabiegali o moje względy
Chcę, abyście nigdy o mnie nie zapomnieli. Abyście po-

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI 47

strzegali mnie jako wspaniałą, wrażliwą, troskliwą, mądrą, elokwentną i silną osobę, która jest

dobra we wszystkim.
Czy starałam się manipulować sposobem, w jaki mnie postrzegacie? Tak. W tym, jak mówię,
w sposobie, w jaki się poruszam i stoję, w tym, jak się uśmiecham lub kryję uśmiech, jak
otwieram oczy lub oblizuję wargi, jak na was patrzę lub unikam waszego wzroku, jak się do
was zbliżam lub oddalam.
Czy kłamałam lub przesadzałam? Wiele razy. Zwykle staram się uchodzić za nieco lepszą od
was. Robię to właśnie w tej chwili.
Czy słuchałam? Nie. Nie słuchałam was. Na przykład [po tych słowach zwróciła się do jednej

z uczestniczek kursu}, nie słuchałam cię ostatniego wieczoru. Po prostu czekałam, aż
skończysz mówić, abym mogła rozpocząć nowe przedstawienie.
Czy zyskałam waszą aprobatę? Tego nie wiem, wiem jednak, że nie zyskałam własnej.
Zawiodłam samą siebie i o tym wiedziałam. Właśnie dlatego czułam się wewnętrznie pusta i

pozbawiona  pewności  siebie,  niespełniona,  zawsze  pragnąca  czegoś  więcej.  Wątpiłam  we
wszystko, co miało związek z moją osobą. Byłam pewna, że nie jestem wystarczająco dobra.
Na  przykład  w  tej  chwili  zastanawiam  się,  co  tak  naprawdę  powiedziała  Kirstin.  Jakoś
umknęło to mojej uwadze.
Czy przypominam sobie sytuację, w której zrezygnowałam z zabiegania o miłość i aprobatę?
W tej chwili nie pamiętam, wyobrażam  sobie jednak, że byłaby to bardzo intymna chwila
pełna autentyczności, miłości, uczciwości i bezinteresowności.

Oto opowieść innej uczestniczki, która opisała swoje poszukiwania aprobaty po pogrzebie

ojca.

Czego pragnęłam? Było to dzień po pogrzebie mojego ojca. Chciałam, aby Cari mnie
pocałował i powiedział, że mnie kocha, żeby zapomniał o żonie i był tylko ze mną.
Pragnęłam, aby zobaczył, jaka jestem bezbronna, cierpiąca, krucha, kobieca, jak bardzo go
potrzebuję, jak za nim tęsknię. Wykorzystywałam cierpienie, aby go

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

uwieść. Próbowałam dać mu do zrozumienia: „Nie odrzucaj mnie w takiej chwili. Spójrz,

jaka jestem smutna i delikatna". 'Wyolbrzymiałam swój ból. Kiedy wracaliśmy z cmentarza,
dal mi trzy wiersze. Gdy wsiedliśmy do samochodu, byłam spokojna, jednak udałam
cierpienie, łzy i smutek, który przeżywałam w minionym tygodniu.
Czy go słuchałam? Nie słuchałam. Nie interesowały mnie piękne wiersze, które mi dal, nie
obchodziło współczucie, które malowało się w jego oczach, ani nawet to, jak bardzo
wspierał mnie w cierpieniu. Chciałam jedynie, aby zrobił to, czego pragnęłam:

„Przytul mnie, pocałuj. Powiedz, że wszystko dla mnie rzucisz".

Czy starałam się zdobyć jego miłość? W końcu przytulił mnie i pocałował, lecz wszystko
wydawało się wymuszone. Czułam się tak, jakbym mu je ukradła. To było smutne. Miałam
wrażenie, że zachowuję się jak mężczyzna! Nienawidziłam siebie za to, że wykorzystałam ból
po śmierci ojca, aby manipulować miłością. Czułam się podle, żałośnie i rozpaczliwie. Na
dodatek wstydziłam się własnej rozpaczy

Czy przypominam sobie sytuację, w której zrezygnowałam z zabiegania o miłość i aprobatę?
Sześć miesięcy temu wysłałam mu maiła z ostrzeżeniem, że będę na imprezie, na której
planuje pojawić się z żoną. Kierowała mną czysta miłość pozbawiona ukrytych motywów -
świadomość, że mogłoby go to zaskoczyć lub zranić.
Jak się czułam? Czysta i znacznie bliższa Carlowi niż wówczas, gdy każde słowo było

oszustwem.

Ćwiczenie: Ubieranie się do bitwy

Wyobraź sobie okazję, na którą chciałabyś włożyć najlepsze ciuchy lub kupić nową sukienkę
(zrobić pełny makijaż itp.). Wyobraź sobie, ze szykujesz się na ważne spotkanie lub randkę i
wkładając każdy z istotnych elementów garderoby (wiesz, co mam na myśli -nową niebieską
bluzkę, ulubiony krawat, jedwabną bieliznę), zadawaj sobie pytanie, jaką rolę mają odegrać.
„Chcę, aby biała bluzka

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 49

skłoniła cię do pomyślenia, że...". W puste miejsce wpisz, co chcesz, aby druga osoba sobie
pomyślała, powiedziała lub zrobiła. Interesującą historię mogą opowiedzieć nawet twoje

skarpety.
Przyjrzyj  się  wszystkim  elementom,  które  mają  na  celu  ukrycie  lub  zasłonięcie  czegoś  -
śladów starzenia, nadwagi itd. „Zasłaniam lub ukrywam to, bo nie chcę, abyś sobie pomyślał,
że..." (lub „chcę, abyś pomyślał, że...").
Dokładnie opisz, czego nie chcesz, aby druga osoba zrobiła lub pomyślała. Pomyśl, jaki byłby
najlepszy  skutek  włożenia  określonego  stroju  oraz  najgorszy,  gdybyś  zapomniała  tego
uczynić.
Ponieważ pewne rzeczy, które zauważysz, mogą się wydać śmieszne, możesz mieć opory, aby
kontynuować ćwiczenie. To dobry znak, albowiem w zabieganiu o aprobatę innych jest wiele
śmiesznych rzeczy. Czy naprawdę wierzysz myślom, które się pojawiły? De stresu i napięcia
odczuwasz,  szykując  się  do  bitwy?  Wyobraź  sobie,  że  ubierasz  się  bez  przeżywania  tych
przykrych, stresujących myśli.

UDAWANIE ZAINTERESOWANIA

Jeśli  wierzysz,  że  można  zdobyć  sobie  względy  innych  ludzi,  a  sztuczny  urok  nie  przynosi
spodziewanych  rezultatów,  możesz  pomyśleć,  że  w  tobie  samym  lub  obranej  metodzie
postępowania  musi  być  coś  złego  (lub  w  jednym  i  drugim).  Możesz  kupić  jeden  z  wielu
poradników  o  tym,  jak  sprzedawać  siebie,  np.  bestsellerową  książkę  Dale'a  Car-negiego
zatytułowaną/^ zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi. Główna rada autora sprowadza się do
tego,  aby  okazywać  zainteresowanie  innymi  ludźmi,  gdyż  jest  to  gwarantowany  sposób
pozyskania ich względów. Jeśli trudno ci to uczynić, Dale Carnegie ma inną radę:
Vdawaj, że się nimi interesujesz. W jaki sposób? Uśmiechaj się, zapamiętaj imiona ich dzieci,
zapisz sobie daty urodzin, abyś mógł im wysłać kartę z życzeniami, i udawaj, że zgadzasz się
z tym, co mówią. wszystkie wspomniane rzeczy umożliwiają manipulowanie wrażeniem, jakie
wywieramy na drugiej osobie.

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Carnegie nie zadaje sobie trudu odpowiedzi na pytanie, czy udawane zainteresowanie może
doprowadzić do powstania autentycznej przyjaźni, ponieważ stawia sobie zupełnie inny cel:
uczy technik skutecznej sprzedaży To popularna metoda, której skutki są widoczne wszędzie.
Ludzie szczerzą zęby w szerokim, „profesjonalnym" uśmiechu, a ty zastanawiasz się, czego
od ciebie chcą.

Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary myśli, że musisz wywierać na innych
dobre wrażenie?

Firmy  nakazują  pracownikom,  aby  stali  przed  sklepem  i  witali  cię  tak,  jakbyście  się  znali.
Kasjerzy odczytują twoje nazwisko z karty kredytowej i mówią: „Dziękuję, pani Smith".
Czy  gdy  ktoś  udaje,  że  jest  tobą  zainteresowany  odpowiadasz  mu  uśmiechem  i  udajesz,  że
było ci milo? Większość ludzi radośnie uczestniczy w tej grze i nie ma w tym niczego złego,
dopóki nie zaczniesz wierzyć, że w tym postępowaniu kryje się choć krztyna aprobaty. Nie ma
tu  mowy  o  przyjaźni,  a  jedynie  o  udawaniu  w  celu  nakłonienia  nas  do  spełnienia  pragnień
drugiej osoby Tego rodzaju podstęp może pomóc w sprzedaży ubezpieczenia, co się jednak
dzieje, gdy wkracza na obszar przyjaźni i miłości? Spróbujmy się nad tym zastanowić.

ZABIEGANIE O TO, ABY WYDAĆ SIĘ MIŁĄ OSOBĄ

Zjednywanie sobie ludzi udawaniem, że jesteśmy nimi zainteresowani, stanowi element
większego przedsięwzięcia - wywołania wrażenia, że jesteśmy miłą osobą.
Jak postępujesz, gdy wierzysz, że można zdobyć miłość i aprobatę, ukazując własną osobę w
pozytywnym świetle? Jeśli nie wzbudzasz

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 51

w innych wystarczającego zainteresowania, rzeczą naturalną wydaje się wprowadzenie zmian,
np.  korekta  pewnych  cech  wyglądu  lub  osobowości,  dopóki  nie  uzyskasz  właściwej
kombinacji, która uczyni cię bardziej atrakcyjną. Większość osób rozpoczyna od wyglądu ze-
wnętrznego,  próbując  różnych  strojów,  uczesania,  makijażu,  diety,  sposobu  chodzenia  i
mimiki  twarzy.  Później  zaczynają  myśleć  o  tym,  kiedy  należy  się  uśmiechnąć,  nawiązać
kontakt  wzrokowy,  roześmiać  się,  rozpocząć  rozmowę  i  zamilknąć  oraz  jakie  poglądy
prezentować.
Elementem kształtowania osobowości mającej zadowolić innych jest stałe obserwowanie, czy
udało  się  nam  osiągnąć  sukces.  Niestety,  ten  styl  życia  bywa  bardzo  stresujący  Nerwowe

obserwowanie  reakcji  drugiej  osoby  i  poszukiwanie  najmniejszych  oznak  dezaprobaty
powoduje,  że  przestajemy  czuć  się  dobrze  sami  ze  sobą  -  przestajemy  zwracać  uwagę  na
własne myśli i nie bierzemy odpowiedzialności za swoje uczucia. Takie postępowanie odcina
nas od źródła prawdziwego zadowolenia. Skierowanie całej uwagi na zewnątrz powoduje, że
umyka  nam  przykra  myśl:  Jeśli  musimy  się  zmienić,  aby  zdobyć  cudzą  miłość  i  aprobatę,
musi być w nas coś złego.

Sądziłam,  że  muszę  go  przekonać  o  tym,  iż  jestem  inteligentna,  oczytana,  interesująca,
bystra,  a  nawet  błyskotliwa.  Zabiegom  tym  poświęciłam  cały  miesiąc  naszej  znajomości.
Później  dowiedziałam  się,  że  nie  chce  mnie  więcej  widzieć!  Kiedy  zapytałam  dlaczego,

odpowiedział, że szuka kogoś bardziej rozluźnionego, otwartego, bardziej prostego i mniej
inteligentnego. Kiedy pozbierałam się po ciosie zadanym mojej dumie, zrozumiałam, że
taka, jaka jestem, mogłam być dla niego idealną partnerką.

DOBRE MANIERY
Często mimowolnie manipulujemy innymi, w ogóle tego nie dostrzegając. Na przykład
podekscytowani nową znajomością lub romansem możemy podświadomie rezygnować z
własnych upodobań, aby

BYRON

KATIE

MICHAEL

KATZ

zdobyć  aprobatę  drugiej  osoby  (niezależnie  od  tego,  czy  przedstawiła  własne  preferencje).
Czy zdarzyło ci się powiedzieć „tak", chociaż w rzeczywistości chciałabyś powiedzieć „nie"
(„Naprawdę  nie  masz  nic  przeciwko  temu?",  „Skądże,  to  żaden  problem.  Poczekam  w
samochodzie  z  tymi  trzema  mokrymi  golden  retrieverami").  Kiedy  to  zauważysz,  odkryjesz,
że uprzejme zachowanie jest pełne działań zmierzających do zdobycia aprobaty ukrytych pod
pozorem postawy liczenia się z innymi.
Taktowne i uprzejme zachowanie wyraża postawę liczenia się z innymi. Bywa jednak, że jest
próbą manipulowania wrażeniem, które wywierasz na bliźnich. Czy kiedy mówisz „dziękuję",
czy  wyrażasz  swoją  prawdziwą  wdzięczność?  Czy  gdy  uprzejmie  postępujesz,  naprawdę
wyrażasz swoją postawę, czy jedynie odgrywasz swoją rolę? Różnica kryje się w znaczeniu,
które ma dla ciebie określone zachowanie.
Na przykład wielu ludzi ma problem z przyjęciem uprzejmej uwagi lub daru. Koncentrowanie
uwagi  na  odwzajemnieniu  miłego  gestu,  nawet  jeśli  chodzi  o  zwyczajne  „dziękuję",  nie
pozwala im w pełni go docenić. Pragnienie uchodzenia za osobę uprzejmą może przeszkodzić
w osiągnięciu stanu autentycznej wdzięczności, w którym znikają lęk i oddzielenie.
Kiedy  odczuwasz  prawdziwą  wdzięczność,  komunikujesz  ją  be/  żadnego  wysiłku.  To,  czy
ktoś ją dostrzeże, zależy wyłącznie od niego. Jeśli druga osoba to zauważy, otrzyma znacznie
cenniejszy  dar  -nie  tanie  słowa  i  gesty,  lecz  autentyczną  wdzięczność.  Nim  się  obejrzysz,
będzie chciała cię wszystkim obdarzyć. Sytuacja wymknie się spod kontroli i zapanuje miłość.
Łatwo  można  to  dostrzec  na  przykładzie  objęcia.  Nie  można  w  pełni  cieszyć  się  objęciem
drugiej  osoby,  kiedy  myśli  się  o  jego  odwzajemnieniu.  Natychmiastowe  odpowiedzenie
objęciem  oznacza  odmowę  przyjęcia  daru.  Kiedy  naprawdę  przyjmujesz  ten  gest,  czujesz
objęcie  ramion  i  ciało  drugiej  osoby,  obserwujesz,  jak  w  twoim  wnętrzu  narasta  miłość.
Przyjmowanie jest dawaniem - najbardziej

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 53

autentycznym sposobem, w jaki można odpłacić drugiemu. Właśnie dlatego wolimy dawać,
niż brać.

TAKT
Kiedy  uświadomisz  sobie  własne  próby  zdobycia  aprobaty,  towarzyskie  uprzejmości,  które
prawisz,  staną  się  doskonałą  okazją  do  nauki.  Bardzo  często  taktowne  zachowanie  oznacza
udawanie,  że  nie  dostrzegło  się  błędu,  który  ktoś  popełnił  w  trakcie  swojego  występu.  Na
przykład  koleżanka  źle  wymówiła  czyjeś  nazwisko,  starając  się  zaimponować  swoimi
rozległymi  znajomościami.  Kiedy  indziej  takt  oznacza  unikanie  zranienia  drugiej  osoby.
Właśnie w taki sposób ludzie niechcący blokują się podczas spotkań towarzyskich. Ktoś mówi
o polityce, ponieważ sądzi, że druga osoba jest tym zainteresowana, a ta udaje, że to prawda.
Oboje są znudzeni, czują się niezręcznie i mają świadomość, że kiepsko im wychodzi to uda-
wanie. Wpadli w pułapkę, ponieważ żadne nie ma śmiałości zakwestionować myśli, że druga
osoba  poczułaby  się  urażona,  gdyby  powiedzieli:  „Dość  już  rozmawialiśmy  o  polityce.
Pomówmy  o  czymś  innym".  W  ten  sposób,  zamiast  odkryć  wspólne  zainteresowania,  toczą
zmagania, kącikiem oka wypatrując kogoś, kto wybawiłby ich z kłopotliwej sytuacji.
Nawet dobrzy przyjaciele mogą paść ofiarą taktu. Przypuśćmy, że grasz swojemu chłopakowi
na skrzypcach, a on udaje, że sprawia mu to przyjemność, aby cię zadowolić. Obserwujesz go
i  widzisz,  że  na  chwilę  się  zapomina,  a  zza  jego  uśmiechu  wyziera  ból  -  niebaczna  chwila
pozbawionej  taktu  szczerości.  Twój  wyraz  twarzy  ulega  zmianie,  co  jest  kolejną  niebaczną,
pozbawioną  taktu  reakcją  -  dajesz  mu  do  zrozumienia,  że  zauważyłaś.  Później  oboje
zachowujecie  się  tak,  jakby  się  nic  nie  stało.  Męczysz  się  do  końca  przedstawienia  (masz
problemy z graniem wysokich nut), pozwalając, aby twój chłopak udawał, że cieszy się twoją
grą. Każde z was wspiera drugie w grze pozorów.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Dlaczego  mielibyśmy  zawracać  sobie  głowę  tym  skomplikowanym  udawaniem?  Nie  ma
żadnego  powodu.  Robicie  to,  ponieważ  żadne  z  was  nie  zakwestionowało  myśli,  że  wasza
relacja zależy od odgrywania ról i że wasz związek nie wytrzyma próby szczerości. Chodzicie
wokół siebie na palcach, ponieważ nie macie zielonego pojęcia, o czym myśli druga osoba.
PRZEPRASZAM. PRZYKRO MI
Podobnie  jak  taktowne  zachowanie,  w  komedię  bardzo  często  zamieniają  się  przeprosiny.
Czasami  jest  to  nieszkodliwa  farsa,  np.  ktoś  omal  nie  rozjechał  cię  wózkiem  w  sklepie,  a
później mówi:
„Przepraszam". Boimy się nawet tego, że nieznajome osoby będą miały o nas złe zdanie. Mój
przyjaciel,  który  wrócił  po  magazyn  pozostawiony  w  poczekalni  u  lekarza,  wygłosił  długą
mowę,  przepraszając  wszystkie  znajdujące  się  tam  osoby.  Pragnął,  aby  wiedzieli,  że  nie
kradnie używanego pisma.
Ustawiczne zabieganie o aprobatę oznacza, że ciągle gramy, zamiast naprawdę żyć. Stojąc na
przystanku autobusowym, nie potrafisz po prostu czekać. Co chwila wychylasz się na ulicę i
patrzysz daleko przed siebie, robiąc przedstawienie na oczach innych osób. Gdybyś tego nie
zrobił, mogliby uznać, że do niczego się nie nadajesz.

Ćwiczenie: Życie ponad dobrymi manierami

Zwróć uwagę, jak często się tłumaczysz (słowami, postępowaniem, ubiorem, tonem głosu) i
jaki stres to powoduje. Jakie wrażenie - jaki wizerunek „siebie" — starasz się ukryć lub
wyeksponować? Kogo usiłujesz przekonać? Jaką opowieść o „sobie" przekazujesz lub prag-
niesz przekazać? „Kim" mógłbyś być bez tej opowieści?
Zwróć uwagę, kiedy się tłumaczysz, wyjaśniasz lub usprawiedliwiasz (lub robisz to w imieniu
innych, taktownie podsuwając wy-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 55

mówkę). Jakich uczuć doświadczasz, gdy się bronisz, tłumaczysz samego siebie lub
usprawiedliwiasz fakt swojego istnienia? Jaką przerażającą rzecz pomyśleliby lub zrobili inni,
gdybyś nic nie powiedział - nie bronił się, nie usprawiedliwiał, nie tłumaczył ani nie wyjaśniał
własnych motywów lub powiedział, co się naprawdę stało, gdy cię o to zapytamy? Sporządź
listę, a następnie zadaj sobie pytanie, czy myśli, które się na niej znalazły, są prawdziwe.

Obawiam się, że uznasz mnie za niegrzeczną, a wówczas... Lękam się, że pomyślisz, iż mi na
tobie nie zależy, a wtedy... Boję się, że dojdziesz do wniosku, że jestem zbyt..., a wówczas...

Czy  naprawdę  wierzysz  w  te  domniemane  konsekwencje?  Jak  postępujesz,  gdy  dajesz  im
wiarę? Jak mogłoby wyglądać twoje życie, gdybyś je zakwestionował?
Co  by  się  stało,  gdybyś  zwracał  mniejszą  uwagę  na  opinię  innych?  Gdybyś  pozwolił,  aby
przemówiły czyny? Co by było, gdybyś przekazywał prawdę bez tłumaczenia się, bronienia,
wyjaśniania lub usprawiedliwiania własnych myśli lub działań przed innymi?
W  poniższym  ćwiczeniu  nie  chodzi  o  lekceważenie  dobrych  manier  lub  zmianę  sposobu
postępowania.  Chodzi  o  to,  aby  pomóc  dostrzec,  co  ukrywasz  przed  samym  sobą,  gdy
postępujesz  w  społecznie  akceptowany  sposób  -  niespokojne  myśli,  w  które  wcale  nie
wierzysz.

• Wyobraź sobie, że wstajesz od stołu bez uprzejmej wymówki, zwracając uwagę na to, czemu
miała ona zapobiec. Jak sądzisz, co pomyśleliby inni, gdybyś nagle wstał i wyszedł bez
słowa?
• Pomyśl o sytuacji, w której narażasz drugą osobę na drobną niewygodę, np. spóźniłeś się na
spotkanie lub chcesz coś od niej pożyczyć. Co się stanie, jeśli zwyczajnie przeprosisz, nie

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

podając żadnego wytłumaczenia? Wyobraź sobie, że przed nią stoisz i nie wypowiadasz
żadnej wymówki. Zastanów się, jakiemu wrażeniu miało zapobiec twoje wyjaśnienie. Co się
stanie, jeśli druga osoba pomyśli sobie to, czego tak bardzo się obawiasz? Czy naprawdę
dajesz wiarę tej myśli?

Kiedy  mówisz  lub  robisz  coś,  aby  sprawie  komuś  przyjemność,  zdobyć,  utrzymać  kogoś,
wpłynqc  na  kogoś  lub  zapanować  nad  kimś  lub  nad  czymś,  przyczynq  twojego
postępowania  jest  lęk,  a  skutkiem  -  cierpienie.  Manipulowanie  innymi  ludźmi  oznacza
oddzielenie, a oddzielenie bywa bolesne. Druga osoba może cię kochać w tej samej chwili, a
ty możesz nie być tego świadomy. Jeśli twoimi działaniami kieruje lęk, nie będziesz potrafił
przy-jqć  miłości,  uwięziony  w  pułapce  myślenia  o  tym,  co  w  zamian  za  tę  miłość  trzeba
uczynić. Każda stresujqca myśl oddziela cię od innych ludzi.
Gdy  zaczniesz  kwestionować  własne  myśli,  odkryjesz,  że  nie  trzeba  w  żaden  sposób
reagować na miłość. Twoje wcześniejsze postępowanie było niewinnym nieporozumieniem.
Kiedy starasz się wywrzeć na ludziach wrażenie i zdobyć ich aprobatę, jesteś jak dziecko,
które woła:
„Spójrzcie  na  mnie!  Spójrzcie  na  mnie!".  Wszystko  to  sprowadza  się  do  potrzebujqcego
dziecka. Kiedy zdołasz je pokochać i przytulić, poszukiwania aprobaty dobiegnq końca.

ROZMOWA, PRZERYWANIE I SŁUCHANIE

Większość zachowań zmierzających do zdobycia miłości i aprobaty innych nie jest wynikiem
chłodnej kalkulacji. Flirt, uwiedzenie, zakochanie i cała sfera romantycznych związków
pogrążone są w marzycielskiej atmosferze przypominającej trans, przechodzącej od nadziei do
lęku. W jednej chwili myślisz, że zostaniesz odrzucony

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 57

w drugiej czujesz się uskrzydlony sukcesem. W takim stanie trudno pojąć znaczenie własnych
czynów oraz to, że często udajemy lub manipulujemy drugą osobą.
Ów  marzycielski  stan  przybiera  na  sile,  kiedy  dwoje  ludzi  zbliża  się  do  skonsumowania
łączącego  ich  związku  -  gdy  dwóch  biznesmenów  jest  bliskich  podpisania  umowy,
przypieczętowania  sprzedaży  czy  zatrudnienia  pracownika  lub  gdy  dwoje  kochanków  za
chwilę odbędzie pierwszy stosunek. Wszyscy pragną zgody i zacierają dzielące ich różnice.
Jeśli ten stan umysłu rodzi stres, możesz doprowadzić do przebudzenia, zwracając uwagę na
to,  co  się  dzieje  podczas  typowej  rozmowy,  która  mu  towarzyszy  Rozmowa  jest  pełna
niezamierzonych zachowań, których celem jest sterowanie wrażeniami innych ludzi:
zalotnych  uśmiechów,  porozumiewawczych  spojrzeń,  przytakiwania  głową  i  przesadnych

reakcji.

W JAKI SPOSÓB PROWADZISZ ROZMOWĘ, GDY ZABIEGASZ O APROBATĘ?

Czy  zdarzyło  ci  się  zastygnąć  w  niepokoju  podczas  zadawania  prostego  pytania?  Czego  się
obawiałeś? Byłeś o krok od wyjawienia własnych myśli i uczuć. Myślisz, że w celu zdobycia
aprobaty innych ludzi trzeba się z nimi zgadzać,  nie jesteś jednak pewny, co myślą, dlatego
nie wiesz, co powiedzieć.
Jednym  ze  sposobów  rozwiązania  tego  dylematu  jest  unikanie  ujawnienia  własnej  opinii,
zanim  uczyni  to  druga  osoba.  Jeśli  musisz  wyrazić  swoje  zdanie  pierwszy,  starasz  się,  aby
wypowiedź nie była jednoznaczna. Małe słówka w rodzaju  lecz i chociaż stają się wówczas
najlepszymi  przyjaciółmi,  gdyż  pozwalają  dokonać  zwrotu  o  sto  osiemdziesiąt  stopni  w
samym środku zdania. Jeśli wyczujesz, że powiedziałeś coś niestosownego, możesz w jednej

chwili wszystko odwrócić: „Uwielbiam Władcę pierścieni (na twarzy drugiej osoby pojawia
się bolesny grymas), lecz ta książka jest stanowczo za długa".

BYRON KATIE I

MICHAEL

KATZ

Słowo lecz pozwala ocalić atmosferę zgody. „Lubię filet mignon" (widzisz przerażenie na
twarzy przyjaciela, który okazał się wegetarianinem), chociaż wolę warzywa na parze". (Mój

przyjaciel  psycholog  z  Moskwy  opowiadał,  że  w  okresie  Związku  Radzieckiego  słowo
„chociaż"  było  najważniejszym  wyrazem  w  języku  rosyjskim).  Słowa  typu  ponieważ  mogą
pełnić  podobną,  aczkolwiek  nieco  mniej  drastyczną  funkcję.  „Spędziłem  weekend  w  Las
Vegas  (dostrzegasz  wyraz  konsternacji  na  twarzy  rozmówcy),  ponieważ  żona  uwielbia

hazard".
Inna strategia polega na całkowitym milczeniu. Oto jak stosowała ją pewna kobieta:

Kiedy  miałam  około  trzydziestki,  spotykałam  się  ze  starszym  mężczyzną.  Lubił  pić,
gotować,  chodzić  do  restauracji,  impre-zować  i  grać  razem  z  przyjaciółmi.  Walczyłam
wtedy o awans w pracy i miałam poważne problemy z samą sobą. Większość weekendów
spędzałam w jego domu. Rano wstawaliśmy i zaczynaliśmy robić śniadanie lub zwyczajnie
rozpoczynaliśmy  kolejny  dzień.  Zamiast  omówić  z  nim  szczegóły,  nic  nie  mówiłam.
Starałam się odgadnąć, co chce, abym zrobiła lub powiedziała - w ten sposób moglibyśmy
być razem. Czułam się sparaliżowana i nie potrafiłam niczego zrobić, dopóki nie odkryłam,
które z moich działań przyniosą pożądane rezultaty. W końcu pytał mnie: „Coś ci dolega?
Dlaczego jesteś taka milcząca?". Byłam wściekła.

Ćwiczenie: Przerywanie

Dobrym sposobem odkrycia myśli, które przychodzą nam do głowy podczas rozmowy, jest
zwrócenie uwagi na to, jak przerywamy innym. Przypuszczalnie zwracasz uwagę, gdy ktoś
przerywa ci w pól zdania, nie jest to jednak równie oczywiste, kiedy sam to czynisz.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 59

KROK PIERWSZY
Zwróć uwagę, gdy przerwiesz rozmówcy Nie zatrzymuj się, lecz zwyczajnie to odnotuj.
Spróbuj wykonać to ćwiczenie podczas rozmowy telefonicznej lub pogawędki z
matką/koleżankami w biurze.

KROK DRUGI
Kiedy przerwiesz drugiemu, powiedz sobie cicho: „Nie pozwalam ci dokończyć zdania,
ponieważ..." (wstaw odpowiednie słowa w puste miejsce). Oczywiście to cię nie powstrzyma.
Ogranicz się do obserwowania i pozwól, aby w pustym miejscu pojawiło się to, co zwykle
ukrywasz przed samym sobą w trakcie konwersacji. Oto kilka rzeczy, które odkryli inni:

„Nie pozwalam ci dokończyć zdania, ponieważ...
.. .wiem, co zamierzasz powiedzieć, i mam do powiedzenia coś bardziej inteligentnego".
...mógłbym zapomnieć, co chciałem powiedzieć, i stracić świetną okazję do wywarcia na tobie
wrażenia".
...przeczuwam, do czego zmierzasz, i chciałbym uniknąć tego tematu".

.. .nie jesteś wystarczająco interesujący, aby oderwać mnie od moich przerażających myśli".

.. .trudno ci się wysłowić, pomogę ci lepiej to wyrazić".
...przerywanie drugiemu to mój naturalny sposób okazywania entuzjazmu".

Po kilkakrotnym wykonaniu tego ćwiczenia odkryjesz trzy główne myśli, które skłaniają cię
do przerywania innym ludziom. Kiedy je zidentyfikujesz, zadaj sobie pytanie, czy są
prawdziwe, ustal, jak reagujesz, gdy dajesz im wiarę, i kim mógłbyś się stać, gdybyś tego nie
czynił. Na koniec dokonaj ich odwrócenia.

BYRON

KATIE

MICHAEL

KATZ

Ćwiczenie: Wytqaanie się

Możesz  odkryć,  że  zamiast  przerywać,  wyłączasz  się  i  udajesz,  że  słuchasz.  Zwróć  uwagę,
kiedy  zaczynasz  wsłuchiwać  się  we  własne  myśli  zamiast  w  słowa  drugiej  osoby.  Powiedz
sobie  cicho:  „Postanowiłem  wsłuchiwać  się  we  własne  myśli  zamiast  w  to,  co  masz  mi  do
powiedzenia, ponieważ...". Na przykład:

„.. .już to słyszałem i mogę bezpiecznie wrócić do ważniejszej sprawy, jaką jest
pielęgnowanie własnych zmartwień".
„...nie mogę sobie pozwolić na słuchanie takich rzeczy Jeśli nie będę zwracała uwagi na swoje
zmartwienia, mogę nie dożyć końca tego tygodnia".
„.. .ludzie tam w rogu świetnie są bawią. Ciekawe, czy mógłbym się do nich przyłączyć".

Znajdź główne powody, dla których wyłączasz się w trakcie rozmowy, a następnie
przeanalizuj je. Ludzie mówią, że są „otępiali", podczas gdy w rzeczywistości zwracają uwagę
na konkretne myśli. Dokąd udajesz się myślami, gdy jesteś otępiały?

Ćwiczenie: Spotkanie w porze lunchu

Umów się na spotkanie w porze lunchu z dwojgiem lub trojgiem energicznych przyjaciół. Po
przywitaniu się pozwól, aby przez cały czas mówili. Zaangażuj się w rozmowę, zaznaczając to

jedynie skinieniem głowy, uśmiechem lub uważnym spojrzeniem. Jeśli zadadzą ci pytanie,
udziel krótkiej odpowiedzi. W trakcie konwersacji możesz co jakiś czas mówić: „Rozumiem"
lub „Słusznie". Nic więcej.
Zwracaj uwagę na myśli, które w normalnych okolicznościach skłoniłyby cię do zabrania
głosu. Czy ty sama lub wasza rozmowa

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

cierpi dlatego, że słuchasz, zamiast mówić? Zwróć uwagę na wkład, który wnosisz przez sam
fakt słuchania. Podczas pożegnania nie wspominaj ani nie usprawiedliwiaj swojego
milczącego zachowania (czy ktoś to w ogóle zauważył?) i zaaranżuj kolejne spotkanie w naj-
bliższej przyszłości.

Pewien młody mężczyzna, który zawsze pragnął być podziwiany, opowiedział mi o tym, jak
samo życie pokazało mu, kim mógłby być, gdyby nie zabiegał o aprobatę innych:

Kiedyś bez przerwy gadałem i zabawiałem ludzi, pragnąc, aby mnie podziwiali. Gdy po raz
pierwszy  pojechałem  do  Chin,  mogłem  powiedzieć  tylko  kilka  słów,  na  dodatek  bardzo
wolno,  aby  tłumacz  zdążył  je  przełożyć.  Musiałem  też  bardzo  ciężko  pracować,  aby
zrozumieć, co inni do mnie mówią. Ku mojemu zaskoczeniu, wszyscy mnie lubili i ja rów-
nież  cieszyłem  się  z  ich  towarzystwa.  Często  słyszałem,  że  praca  w  Chinach  jest  bardzo
trudna, okazało się  jednak, że  Chińczycy  są niezwykle uprzejmi.  Dopiero  po powrocie do
Stanów  zdałem  sobie  sprawę,  że  mniej  mówię  i  otrzymuję  więcej  miłości.  Wtedy
zrozumiałem, że ta zmiana nie miała nic wspólnego z Chinami.

EKSPERYMENT W DZIEDZINIE PRAWDZIWEGO SŁUCHANIA

Poświęć  cały  dzień  na  słuchanie  innych  ludzi.  Przyjmuj  ich  słowa  bez  nakładania  na  nie
własnych  myśli.  Za  pomocą  mówienia  ludzie  starają  się  wyrazić swoje  myśli,  a  najlepszym
sposobem,  w  jaki  możesz  im  w  tym  pomóc,  jest  uważne słuchanie.  Słuchaj,  co mówią,  bez

zastanawiania się nad tym, jakie mają intencje. Zaufaj, że gdy przestaną nrówić, zrozumiesz, o

co im chodzi. Kiedy zauważysz, że chcesz dokończyć za nich zdanie - na głos lub po cichu -
powstrzymaj się.

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Będziesz  zdumiony,  jakie  skarby  wychodzą  z  ludzkich  ust,  gdy  pozwala  im  się  dokończyć
myśl bez przerywania. Być może odkryjesz, że masz do czynienia z osobą, której wcześniej
nie znałeś (spróbuj posłuchać uważnie współmałżonka). Może odkryjesz, że wydawało ci się,
iż ją znasz, aby potwierdzić własne wyobrażenia na jej temat. Dzięki temu będzie można od
razu  wyjaśnić  wiele  banalnych  nieporozumień.  Kiedyś  jeden  z  przyjaciół  wyznał  mi,  że  ma
wrażenie,  iż  jeden  ze  współpracowników  jest  zawsze  poirytowany  z  jego  powodu.  Kiedy
pewnego dnia pozwolił mu dokończyć zdanie bez przerywania, tamten poczuł ogromną ulgę i
bez cienia irytacji oznajmił, iż cieszy się, że może z nim pracować.
Poznanie drugiej osoby ogranicza to, co sądzimy, że o niej wiemy. Kiedy ograniczasz się do
słuchania, druga osoba nie będzie musiała odpowiadać twoim uprzednim wyobrażeniom. To
bardzo ekscytujące, ponieważ zwykle okazuje się, że jest mądrzejsza i bardziej życzliwa, niż
oczekiwałeś. Możesz również zapomnieć o wyobrażeniach na temat  własnej osoby - stać się
prawdziwym  słuchaczem,  człowiekiem  otwartym  i  zainteresowanym  innymi.  Być  może  i  ty
okażesz się mądrzejszy i bardziej życzliwy, niż sądziłeś. Okazywanie zainteresowania nie jest
trudne,  gdy  ludzie  stale  nas  zaskakują  i  pokazują,  że  mają  do  zaoferowania  więcej,  niż
oczekiwaliśmy.
Kiedy zaczniesz naprawdę słuchać, możesz poczuć się zdezorientowany Twój wizerunek, nad
którego  stworzeniem  tak  ciężko  pracowałeś,  zacznie  się  rozpadać.  Przestaniesz  być  osobą,
która w trakcie rozmowy z drugim przegląda kartotekę we własnej głowie, czekając na okazję,
aby mu przerwać i wywrzeć piorunujące wrażenie. Taka wymyślona osoba okaże się zbędnym
ciężarem,  jeszcze  jedną  przeszkodą  na  drodze  do  prawdziwego  spotkania.  Kiedy  naprawdę
słuchasz, ty - jakiego nie znałeś - spotykasz się z kimś, kogo nie wiedziałeś, że znasz.

KŁAMSTWA

MJEŁOŚCI

CZY NAPRAWDĘ POTRZEBUJESZ APROBATY? ANALIZA

Czasami,  gdy  zaczynamy  dostrzegać  falszywość  własnych  myśli  na  temat  zabiegania  o
aprobatę  innych  oraz  przykre  zachowania,  które  z  nich  wynikają,  błędne  przeświadczenia
same  znikają.  Fałszywe  myśli  rozchodzą się,  a ty  odzyskujesz  wolność i  możesz  prowadzić
znacznie  bardziej  szczęśliwe  życie.  Jeśli  to  nie  nastąpi  i  nadal  będziesz  miał  poczucie,  że
potrzebujesz aprobaty drugiej osoby, usiądź i przeprowadź analizę. Zadaj sobie cztery pytania
i  sformułuj  kilka  myśli  stanowiących  odwrócenie  pierwotnej,  tak  jak  to  uczyniła  młoda
kobieta z poniższego przykładu.

Potrzebuję aprobaty ojca.

Czy to prawda?

Tak, potrzebuję tego, by mnie szanował i doceniał to, co robię.

Czy jestem tego pewna?

Nie, mimo to nadal myślę, że potrzebuję jego aprobaty.

Jak się zachowuje, gdy sadze, że jego aprobata jest mi potrzebna? W jaki sposób go traktuję,
gdy daję wiarę tej myśli?

Po  pierwsze,  staram  się  mu  zaimponować  swoimi  osiągnięciami.  Wspominam  o  znanych
ludziach,  których  spotykam  w  nowej  pracy.  Zapraszam  go  na  przejażdżkę  moim  nowym
samochodem.  Staram  się  być  elegancka  i  pewna  siebie.  Później  czuję  się  zraniona  i
wściekła,  kiedy  nie  robi  to  na  nim  najmniejszego  wrażenia.  Jestem  sfrustrowana,  gdy
okazuje się, że nigdy nie słyszał o gwiazdach, które poznałam. Jestem

BYRON

KATIE I

MICHAEL KAT

poirytowana, gdy w samochodzie pyta, co ma zrobić z nogami. Patrzy na moje nowe kolczyki
i mówi: „Co ty masz na nosie?". Zwykle chłodno reaguję na takie słowa. Nazywam go
ignorantem, gdy mówi, że sądził, iż Paris Hilton to nazwa hotelu. Udaję, że traktuję go z góry,
podczas gdy w rzeczywistości obawiam się, iż powie coś, co mnie zdruz-gocze.

Czy ta myśl zbliża mnie do ojca, czy od niego oddala?

Powoduje, że czuję, iż oddalamy się od siebie. Staję się coraz bardziej małomówna, aby
ukryć, jaka jestem zraniona. Czuję się tak, jakbyśmy żyli w innych światach, oddzieleni
ogromną przepaścią międzypokoleniową.

Kim mogłabym być, gdyby nie myśl, żepotrzebuję jego aprobaty? Jak zachowywałabym się w
jego obecności, gdybym nie była zdolna do jej przeżywania?

Moje życie wyglądałoby zupełnie inaczej. Poczułabym ogromną ulgę. Nie mówiłabym tyle o
swojej pracy. Zaczęłabym interesować się jego życiem - ostatnio niewiele o nim wiem.
Gdybym uwolniła się od tej myśli, zrozumiałabym, że jego uwagi wcale nie były kąśliwe. W
ten sposób chce się wydać zabawny i nawiązać ze mną kontakt. Poczułabym, że znowu jestem

mu bliska.
Odwrócenie myśli: „Potrzebuję aprobaty mojego ojca". Potrzebuję własnej aprobaty

Czy myśl ta jest równie prawdziwa, a nawet prawdziwsza od pierwotnej?

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

Zdecydowanie tak. W rzeczywistości sama nie czuję się wygodnie z tymi wszystkimi
rzeczami, których używam, aby wywrzeć wrażenie na ojcu. Bywa, że ludzie, których

reprezentuje moja firma, to dranie, a ode mnie oczekuje się, że będę ich traktowała po
królewsku. Nie lubię strojów, które muszę nosić w pracy. Kiedy zastanawiam się nad tym, że

potrzebuję własnej aprobaty, przychodzą mi do głowy zmiany, które natychmiast poprawiłyby
mi samopoczucie. Nie muszę się tak nisko kłaniać w pracy. Mogę zrezygnować z pewnych
klientów i zacząć nosić inne ciuchy. Mogłabym tak wyliczać bez końca, na dodatek żadna z

tych zmian nie jest wcale trudna.

Czy mogę wymienić inną myśl będącą odwróceniem pierwszej?

Potrzebuję tego, aby okazać ojcu aprobatę.

Czy ta myśl jest prawdziwa?

Tak. Byłoby mi przyjemnie, gdybym powiedziała ojcu o swoim odkryciu. Wiem, że karałam
go swoją defensywną postawą. Chciałabym mu o tym powiedzieć i dać olbrzymiego całusa.
Chciałabym powiedzieć, że niektóre jego żarty były naprawdę zabawne i że udawałam
wściekłą, ponieważ nie chciałam nagradzać go śmiechem za to, iż mnie nie aprobował. Teraz
po prostu bym się roześmiała.
Czy mogę wymienić inną myśl będącą odwróceniem pierwszej? Nie potrzebuję aprobaty

mojego ojca.

Czy ta myśl jest prawdziwa?

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Tak,  dzisiaj  widzę  to  wyraźnie.  Kiedy  aprobuję  samą  siebie,  czuję  się  szczęśliwa  i  nie
potrzebuję aprobaty drugiej osoby. Chociaż aprobata innych jest miła, przypomina lukier na
cieście. To coś ekstra, czego nie potrzebuję, aby czuć się szczęśliwa. W końcu, gdyby ojciec
zaaprobował  rzeczy,  których  w  sobie  nie  lubię,  i  tak  bym  mu  nie  uwierzyła.  Nie  wy-
świadczyłby  mi  tym  żadnej  przysługi.  Ojciec  szanuje  moją  umiejętność  rozwiązywania
własnych  problemów.  Wiem  o  tym,  ponieważ  gdy  widzi,  że  toczę  ze  sobą  zmagania,  nie
próbuje  mnie  ratować.  Wszystko  sprowadza  się  do  tego,  że  nie  potrzebuję  jego  aprobaty,
ponieważ  już  ją  mam.  Teraz,  gdy  patrzę  na  to  z  nowej  perspektywy,  widzę  całe  mnóstwo
dowodów.

Ćwicenie: Ostateczne źródło aprobaty

Jeśli sądzisz, że potrzebujesz aprobaty konkretnej osoby, przeprowadź następujące ćwiczenie,
aby sprawdzić, czy rzeczywiście tak jest.
Pomyśl o osobie (zmarłej lub żyjącej), której aprobata wiele by dla ciebie znaczyła. Może nią
być nauczyciel, mentor, szef, matka, ojciec, syn, córka, ekspert w twojej dziedzinie lub
zrzędliwa ciotka. Zadaj sobie pytanie, co chciałbyś, aby o tobie powiedziała, i zapisz słowa
wyrażające aprobatę, o jaką zabiegasz. Pozwól tej osobie powiedzieć dokładnie to, co
chciałbyś usłyszeć. Na przykład:

Opryskliwa ciotka: „Podoba mi się życie, które prowadzisz. Jest interesujące i wartościowe".
Nauczyciel z trzeciej klasy podstawówki: „Pomyliłem się co do ciebie. Nie jesteś nicponiem".
Mahatma Gandhi: „Wcale nie jesteś takim egoistą, za jakiego się uważasz".
Syn: „Jesteś wspaniałą mamą".

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Szef: „Jestem pełen podziwu dla twojej pracy". Pan Bóg: „Jesteś w porządku. Cieszę się, że
cię stworzyłem".

A teraz przeczytaj, co napisałeś, i zadaj sobie pytanie, czy zgadzasz się z tymi słowami. Czy
zgadzasz się ze zrzędzącą ciotką? (Oczywiście, w rzeczywistości nigdy nie powiedziałaby
czegoś tak miłego). Czy zrozumiałeś, że najważniejsze jest to, czy ty uważasz, iż życie, które

prowadzisz, jest interesujące i wartościowe? Jeśli naprawdę tak sądzisz, zwróć uwagę, jakie

uczucie budzi okazanie sobie takiego uznania, oraz zauważ, że już otrzymałeś aprobatę, której
oczekiwałeś od ciotki. A teraz zaobserwuj, jaki wpływ będzie miało wyłączenie tej „potrzeby"
podczas myślenia o ciotce lub wyobrażania sobie, że przebywasz w jej towarzystwie.
Wykonując to ćwiczenie, możesz natrafić na myśl, z którą nie będziesz potrafił całkowicie się
zgodzić. Na przykład nie cenisz swojej pracy, tak jak to czyni twój wyobrażony szef. Jeśli tak
się stanie, zadaj sobie pytanie, co ty możesz uczynić, aby mieć lepsze mniemanie o własnej
pracy i zyskać własną aprobatę.

Jestem  operatorem  filmowym  należącym  do  zespołu  filmowego  współpracującego  ze
znanym  reżyserem.  Kiedyś  podczas  przerwy  między  zdjęciami  wisiałem  mu  nad  głową,
mając nadzieję, że zauważy i doceni moją pracę. (Wiem, że oglądał film na wideo). Stałem
niezgrabnie  z  boku,  gdy  rozmawiał  z  aktorami.  Zapytał  nawet,  czy  czegoś  nie  chcę.
Potrząsnąłem  głową  i  wróciłem  do  pracy,  sfrustrowany  i  zawstydzony.  Czułem  się
zakłopotany przyjemnością, jaką sprawiło mi to, że zapamiętał moje imię.
Wieczorem odtworzyłem w myślach tę scenę i zapytałem samego siebie, co chciałbym od
niego  usłyszeć.  Odpowiedź  nadeszła  natychmiast:  „Zbliżenia  wyszły  ci  naprawdę
wspaniale". W tej samej chwili zdałem sobie sprawę, że ujęcia panoramiczne i górne mogły-
by być bardziej płynne. Zauważyłem, że mój niepokój całkowicie znikł.

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Następny  dzień  zdjęciowy  by}  zupełnie  nowym  doświadczeniem.  Podczas  filmowania
dzieliłem się z samym sobą drobnymi uwagami, a gdy zobaczyłem, że reżyser relaksuje się w
towarzystwie  kilku  kolegów  z  zespołu,  przyłączyłem  się  do  nich  na  luzie.  Nie  myślałem  o
tym,  że  potrzebuję  jego  pochwały.  Nie  mając  żadnych  określonych  zamiarów,  zacząłem
dostrzegać i cenić cechy, które sprawiły, że był taki dobry Później zaprosił mnie do udziału w

innych filmach, lecz już nigdy nie oczekiwałem od niego niczego więcej od sporadycznego
uśmiechu.

Wszyscy czynimy emocjonalne wygibasy, aby wydać się wspaniałymi lub zabawnymi - i

zdobyć to, co już posiadamy. Z powodu całej tej gimnastyki nie dostrzegamy tego, co już jest

naszq własnos'ciq.

KIM MÓGŁBYŚ BYĆ, GDYBYŚ
NIE MYŚLAŁ, ŻE MUSISZ ZABIEGAĆ
O APROBATĘ INNYCH?

Mógłbyś być człowiekiem, który naprawdę żyje i pozwala, aby inni formułowali takie opinie,
jakie zechcą - na twój temat i na temat każdego innego. W końcu i tak to przecież uczynią.
Jeśli uważasz, że jest to zbyt duże wyzwanie, lub sądzisz, że w ten sposób pozbawisz się
motywacji, aby rano zwlec się z łóżka, wykonaj następujące ćwiczenie. Pozwoli ci ono zrobić
mały krok w świecie wyobraźni, który może spowodować ogromną różnicę w twoim życiu.

Eksperyment myślowy: Filiżanko herbat}

Pomyśl o kimś, na kim chciałbyś wywrzeć dobre wrażenie.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 69

O kimś, kogo miłości pragniesz.

O kimś, kogo obawiasz się rozczarować.

O kimś, kto twoim zdaniem ma nad tobą władzę.

Wyobraź  sobie,  że  pijesz  z  nim  herbatę.  Wyobraź  sobie,  że  podczas  tego  spotkania  nie
podejmujesz  żadnych  działań  w  celu  wywarcia  wpływu  na  sposób  jego  myślenia.  Wyobraź
sobie, że pozwalasz mu mieć własne myśli, pić własną herbatę i przeżywać własne myśli.
Wyobraź  sobie  swoją  rolę  w  tej  scenie.  Co  czujesz,  gdy  w  taki  sposób  przebywasz  w  jego
towarzystwie? Co to za uczucie być sobą? Jakie cechy drugiej osoby dostrzegasz?
Oto przykład pochodzący od przyjaciółki, pokazujący, jak można zastosować eksperyment z
„filiżanką herbaty" w sferze zawodowej.

Zanim rozpocznę pracę nad nowym artykułem dla mojego pisma, muszę jechać do Nowego
Jorku, aby sprzedać pomysł redaktorce. Wyobraziłam sobie, że poszłam z nią na herbatę.
Pierwszą rzeczą, na którą zwróciłam uwagę, było to, że czułam się niezwykle odprężona.
Zrozumiałam, że znacznie lepiej poznałam kobietę, z którą współpracowałam od kilku lat.
Zwykle spoglądałam na nią jedynie przelotnie i ukradkiem, skupiona na tym, aby otrzymać

zlecenie  -  próbowałam  być  błyskotliwa,  aby  przekonać  ją,  że  mój  pomysł  okaże  się
sukcesem. Nawet jeśli mi się to udawało, wracałam ze spotkania wyczerpana, z mniejszym
entuzjazmem  do  tego  przedsięwzięcia.  Pomyślałam,  że  jej  lepsze  poznanie  mogłoby  być
interesujące  i  że  przebywanie  w  jej  towarzystwie  sprawiłoby  mi  przyjemność.  Kiedy
wyobraziłam  sobie,  że  opisuję  swoją  historię  bez  próby  wpływania  na  jej  odczucia,
zrozumiałam,  że  w  rzeczywistości  przedstawiam  ją  sobie  samej,  a  dzięki  jej  obecności
jedynie  bardziej  wyraźnie  ją  słyszę.  W  trakcie  opowiadania  pomysł  artykułu  nabierał
kształtu i zmieniał się. Coraz bardziej mi się podobał

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

i  przestało  mi  zależeć,  aby  przypadł  jej  do  gustu.  Czułam  się  otwarta  na  sugestie  i
zrozumiałam,  że  w  ten sposób obie  możemy  „pójść  na  herbatę"  -  kiedy  nie będę starała się
wpłynąć  na  jej  odczucia,  dobre  pomysły  w  naturalny  sposób  wypłyną  na  powierzchnię,  a
wówczas obie będziemy miały prawdziwą frajdę.
Zaczęłam  się  zastanawiać,  dlaczego  nigdy  nie  poszłyśmy  na  prawdziwą  herbatę.  Po
wykonaniu  tego  ćwiczenia  przypomniałam  sobie,  że  dawno  temu  zaprosiła  mnie  do  siebie,
aby pokazać ogród. Odmówiłam, obawiając się ukrytych motywów. Uznałam, że gdybym się
zgodziła, musiałabym udawać, że jestem zainteresowana nią i jej ogrodem, aby dostać pracę.
Byłam zbyt zaaferowana, aby zadać sobie pytanie, czy ją lubię. To było głupie! Eksperyment
z filiżanką herbaty pomógł mi zrozumieć, że darzę ją sympatią, i przyjąć zaproszenie. Jeszcze
nie  poszłyśmy  na  herbatę,  chociaż  kilka  razy  byłyśmy  na  obiedzie.  Zyskałam  nową
przyjaciółkę, a moje artykuły stały się znacznie lepsze.
Jak  postępujesz,  gdy  sqdzisz,  że  potrzebujesz  miłości  innych  ludzi?  Czy  stajesz  się
niewolnikiem  ich  aprobaty?  Czy  prowadzisz  sztuczne  życie,  ponieważ  nie  potrafisz  znieść
myśli,  że  możesz  zostać  odrzucony?  Czy  starasz  się  odgadnqc  ich  oczekiwania,  a  później
usiłujesz  je  spełnić?  Szczerze  mó-wiqc,  w  ten  sposób  nigdy  nie  zdobędziesz  ich  miłości.
Będziesz próbował stać się kimś innym niż jesteś, a gdy powiedzq: „Kocham cię", nie uwie-
rzysz,  ponieważ  w  rzeczywistości  kochajq  sztucznq  atrapę.  Zabieganie  o  miłość  innych  jest
bardzo  trudne,  a  nawet  śmiertelnie  niebezpieczne.  Dqżqc  do  tego,  można  utracie  swoje
prawdziwe ja. Kiedy zabiegamy o miłość, którq już mamy, własnymi rękami budujemy sobie
więzienie.

ZAKOCHANIE

Zabieganie  o  aprobatę  przyjaciół,  współpracowników  i  członków  rodziny  to  pełnoetatowe
zajęcie bez przerwy na wakacje. W jego centrum znajdują się poszukiwania źródła ostatecznej
akceptacji  -będące  tematem  wielu  piosenek  —  osoby,  która  spojrzy  na  nas  i  powie:  „Jesteś
tym jedynym". Takie spotkanie nazywamy „zakochaniem". W rozdziale tym przeanalizujemy
zakochanie i małżeństwo, przekonamy się też, kim naprawdę jest ten „jedyny".
Stan  zakochania  bywa  zwykle  całkiem  opacznie  rozumiany,  podobnie  jak  wiele  innych
ważnych  rzeczy.  W  rzeczywistości  w  zakochaniu  nie  ma  żadnej  tajemnicy.  Zatraciliśmy
świadomość miłości i popadamy w stan ekstazy, kiedy udaje się nam ją odzyskać. Niestety,
nie rozumiemy, jak do tego doszło. Czy pamiętasz małe dziecko wykonujące fikołki na placu
zabaw?  Ta  dziewczynka  ma  klucz  do  rozwiązania  zagadki.  Przyjrzyj  się  jej  twarzy
rozpromienionej  prawdziwą  radością.  Jest  szczęśliwa  z  powodu  tego,  że  może  się  bawić,
mając do dyspozycji tylko własne ręce i nogi. Nie potrzebuje ani nie pragnie niczego innego -
jest  zbyt  pochłonięta  chwilą,  aby  zdawać  sobie  z  tego  sprawę.  Fikołki,  które  wykonuje,  są
wyrazem  czystej  miłości.  Kiedy  ponownie  wykonuje przewrót,  rozgląda się,  aby  sprawdzić,
czy potrafi wzbudzić entuzjazm innych dzieci. W tym momencie kieruje uwagę na zewnątrz i
odcina się od źródła miłości.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Miłość,  która  w  niej  jest,  nie  znika  -  dziewczynka  traci  jedynie  jej  świadomość.  W
późniejszym okresie życia ludzie określają to zjawisko mianem „utraty miłości" i sądzą, że ma
to jakiś związek z drugą osobą.
Naiwna,  mała  dziewczynka  kieruje  uwagę  w  niewłaściwą  stronę.  Zaczyna  sądzić,  że
odzyskanie  szczęścia  -  ponowne  przeżycie  doskonałej  chwili  —  uzależnione  jest  od  reakcji
innych  dzieci.  Chociaż  w  każdej  chwili  może  odzyskać  świadomość  miłości,  często  muszą
upłynąć długie lata, zanim to się stanie. Lata te poświęci na rozpaczliwe poszukiwanie miłości
i aprobaty na zewnątrz siebie.
Kiedy  ustawicznie  zabiegasz  o  to,  aby  być  lubianym  przez  innych,  w  twoim  życiu  nie  ma
wolnej przestrzeni, w której mógłbyś swobodnie oddychać i cieszyć się tym, co już posiadasz
-  nie  masz  możliwości  poznania  nieograniczonych  możliwości,  którymi  ta  przestrzeń  jest
wypełniona. Nawet jeśli uda ci się przyciągnąć do siebie osoby, które będą cię podziwiały i
wspierały, w dalszym ciągu będziesz zajęty zabieganiem o określone rezultaty. Stale będziesz
musiał sprawdzać, czy przyjaciele dobrze odgrywają swoją rolę -czy zapraszają cię do siebie,
czy  robią  to,  o  co  ich  prosisz,  pocieszają,  gdy  jesteś  pogrążony  w  depresji  itd.  Ich  wysiłki
nigdy  nie  są  wystarczające.  Stale  szukasz  dowodów,  że  nie  jesteś  akceptowany  lub
podziwiany.
Zakochanie jest bardzo silnym przeżyciem. Jeśli potrafisz sięgnąć pamięcią wstecz, odkryjesz,
że  gdy  się  zakochałeś,  przestałeś  zabiegać  o  miłość.  Zaniechałeś  poszukiwań,  ponieważ
uznałeś,  że  znalazłeś  to,  do  czego  dążyłeś.  Przestałeś  zaprzątać  sobie  głowę  gorączkowymi
zabiegami, rozpaczą i poszukiwaniami. To, czego szukałeś, czekało na ciebie w kąciku placu
zabaw i nigdy tak naprawdę nie zostało utracone. Dzisiaj sądzisz jednak, że jego źródłem jest
inna osoba, „ta jedyna".
Zwykle  pierwsze  zakochanie  przeżywamy,  gdy  mamy  kilkanaście  lat.  W  tym  czasie
zwyczajna radość płynąca z przebywania na placu zabaw już dawno odeszła w zapomnienie
(w istocie to ty ]ąporzuci-

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI 73

leś, chociaż sądzisz, iż jest inaczej). Jej miejsce zajęły mroczne myśli - niepokój, że może coś
jest z tobą nie tak i że nikt cię nigdy nie pokocha. Później zdarzył się cud: Nagle zjawił się
ktoś, kogo można było pokochać, więc zaprzestałeś poszukiwań. Tą osobą może być chłopak,
z  którym  chodzisz  na  zajęcia  z  chemii,  lub  piosenkarz,  którego  poznałaś  na  koncercie
rockowym.  Może  być  gwiazdą  filmową  lub  nową  dziewczyną  twojego  najlepszego
przyjaciela.  Przeżywając  tego  rodzaju  miłość,  potrafisz  być  szczęśliwy  nawet  wówczas,  gdy
nie możesz liczyć na odwzajemnienie uczucia. Nie przeszkadza ci to, że pocałunek w ogóle
nie  wchodzi  w  grę:  ponieważ  masz  aparat  korekcyjny  na  zębach,  ponieważ  nigdy  nie
zdradziłbyś przyjaciela lub po prostu nie masz możliwości poznania wielkiej gwiazdy rocka. Z
drugiej  strony  właśnie  to  mogło  być  głównym  powodem,  dla  którego  dałeś  się  ponieść  tej
miłości.
Jeśli  sięgniesz  pamięcią  wstecz  do  pierwszego  zadurzenia,  być  może  zdołasz  dostrzec,  że
dziewczyna, którą podziwiałeś, nie miała z tym przeżyciem nic wspólnego. Wiele lat później
możesz  ją  spotkać  ponownie,  gapić  się  na  nią,  ile  tylko  zechcesz,  i  zachodzić  w  głowę,  co
takiego szczególnego w niej widziałeś. Wówczas zrobiłbyś wszystko, aby ją poślubić, a dziś
jesteś wdzięczny, że cię nie dostrzegała.
Jeśli źródłem miłości nie była druga osoba, kto nam pozostaje? Jedyną osobą, która pozostała,
jesteś  ty.  To  ty  obdarowałeś  samego  siebie  tym  doświadczeniem.  Uczucie  szczęścia  nie
zostało  spowodowane  tym,  jak  wspaniała  lub  seksowna  była  dziewczyna  najlepszego
przyjaciela. To ty byłeś tym, który był zauroczony i przeżywał uniesienie. Ktoś tylko podniósł
lustro i pokazał ci twoje serce.
Niektórzy  ludzie  uważają,  że  zadurzenie  jest  iluzją  -  że  nie  jest  czymś  rzeczywistym,
ponieważ ma źródło w nas samych. Można spojrzeć na to inaczej: zadurzenie jest tak samo
realne  jak  nasze  pozostałe  przeżycia  -  błąd  polega  jedynie  na  niewłaściwym  określeniu  jego
źródła. Źródłem zadurzenia nie była dziewczyna o brązowych oczach ani Leonardo DiCaprio,
lecz twoja dawno zapomniana zdolność odczuwania prawdziwej radości. Kiedy doświadczasz
zadurzenia,

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

cofasz się do dziecka, które wykonuje fikołki dla samego siebie. Porzuciłeś to dziecko, aby
stworzyć wizerunek własnej osoby, który miał ci zaskarbić aprobatę innych. To, co myślimy o
„pierwszej miłości", cofa nas do czystej miłości, która powinna być dla nas punktem wyjścia.
Wraz z upływem lat poznajemy nowe sposoby wywołania stanu zakochania. Przestajemy być
niezgrabnymi  nastolatkami  i  zaczynamy  doskonalić  umiejętności  zabiegania  o  aprobatę
innych.  Po  wielu  próbach  znajdujemy  kogoś,  kto  akceptuje  nas  na  tyle,  abyśmy  mogli
powiedzieć:  „Ty  jesteś  tą  jedyną".  Bardzo  nam  się  to  podoba.  Lubimy,  gdy  inni  ludzie
bezgranicznie  nas  akceptują.  Być  może  akceptujemy  ich  z  jeszcze  innych  powodów  (nawet
jeśli tego nie czynimy, nie musi nas to zniechęcać).
Ponieważ  zostałeś  zaakceptowany,  możesz  się  na  chwilę  rozluźnić  -  zapomnieć  o
podejmowaniu  prób  zadowolenia  i  oczarowania  drugiej  osoby  Gdy  znika  przeszkoda  w
postaci  twoich  wysiłków,  miłość  zaczyna  swobodnie  płynąć.  Zaczynasz  rozkoszować  się
szczęściem, które ma w tym swoje źródło. Czujesz, że masz w sobie tyle miłości, iż mógłbyś
nią  objąć  każdego,  kogo  spotkasz  na  swojej  drodze.  Możesz  odnieść  wrażenie,  że  źródłem
tego  stanu  jest  druga  osoba  —  ta, która  uważa,  że  jesteś  „tym  jedynym".  Jednak  prawdziwą
przyczyną twojego szczęścia jest to, że powróciłeś do samego siebie. Miłość była w tobie cały
czas, lecz pozostawała zasłonięta przez bolesne myśli.
Jak długo może trwać takie szczęście? Dojrzała miłość jest podobna do zadurzenia nastolatka
- trwa tak długo, dopóki nie  przysłonią jej myśli powodujące cierpienie. „A jeśli wcale mnie
nie kocha?", „Nie słucha, co do niego mówię", „Nie powinna flirtować z tym facetem". Każda
z tych myśli niweczy szczęście. Tak czy inaczej, szczęście będzie musiało się skończyć, jeśli
uwierzysz myśli, że miłość - radość, o którą się potknęłaś - zależy od drugiej osoby.
Większość ludzi sądzi, że znalezienie miłości i uniknięcie samotności zależy od tego, czy uda
im się znaleźć wyjątkową osobę. Po-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 75

głąd  ten  ma  bardzo  długą  historię,  dlatego  trzeba  odwagi,  by  go  zakwestionować.  Jeśli  to
uczynisz,  czeka  cię  wielka  niespodzianka  -odkryjesz,  że  możesz  doświadczyć  miłości
niezależnie od tego, czy trzymasz kogoś w ramionach. Nie oznacza to wcale, że nie będziesz
miał partnera. Dlaczego miałoby tak się stać? Gdy bycie z nim/nią i bez niego/niej zrównają
się  ze  sobą,  odkryjemy,  że  obie  możliwości  są  równie  dobre  -  że  w  życiu  jest  miejsce  na
wszystko.
Słowa starej piosenki mówią: „Tylko głupcy  się zakochują". W rzeczywistości tylko głupcy
tego nie czynią. Tylko głupiec daje wiarę samotnym, cierpiętniczym myślom, że coś może go
oddzielić od drugiej osoby i całej ludzkości, od ptaków, drzew, ziemi i nieba.
Nie musisz mi wierzyć. Zapytaj samego siebie. Spróbuj wykonać następne ćwiczenie.

Kim mógłbyś być, gdyby nie myśl, że twoje szczęście zależy od kogoś innego?

Jeśli masz problem z udzieleniem odpowiedzi, oto ćwiczenie, które ci pomoże.
Po  pierwsze,  przypomnij  sobie,  czym  jest  dla  ciebie  miłość.  Czym  jest  dla  ciebie  przeżycie
miłości?
Aby zlokalizować to doznanie, usiądź nieruchomo, zamknij oczy i przypomnij sobie chwilę, w
której"  doświadczyłeś  miłości.  Przypomnij  sobie  doznania,  które  pojawiły  się  wówczas  w
twoim  ciele.  Być  może  była  to  chwila,  w  której  leżałaś  w  czyichś  ramionach,  skakałaś  z
trampoliny,  przyglądałaś  się  śpiącemu  dziecku  lub  byłaś  sama  i  nie  robiłaś  niczego
szczególnego.
Kiedy  przypomnisz  sobie  moment,  w  którym  doświadczyłaś  miłości,  spróbuj  zrobić  coś,
czego  nie  robiłaś  do  tej  pory  Skieruj  uwagę  do  własnego  wnętrza  i  ożyw  tamte  doznania.
Zamiast koncentrować się na osobie lub rzeczy, która według ciebie była źródłem  doznania
miłości, zwróć uwagę na to, co działo się w twoim wnętrzu. Pomyśl

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

o tym, co odczuwałaś. Przeżywaj przez chwilę to doznanie, aby je lepiej poznać.
Opisz je kilkoma słowami. Pomyśl, czego trzeba, aby ponownie go doświadczyć, teraz i
później.

Oto odkrycie, którego dokonała pewna kobieta po wykonaniu opisanego eksperymentu.
Zawsze  sądziłam,  że  moi  rodzice  chcieli,  aby  ich  córka  byia  cicha  i  spokojna,  zdolna  i
skromna,  szanująca  innych,  inteligentna  i  pokorna.  Uważałam,  że  w  celu  zdobycia  ich
miłości i aprobaty muszę być właśnie taką osobą.
Chociaż nie było mi łatwo, nauczyłam się obowiązujących reguł i stałam dobrą córką, jakiej
pragnęli.  Doszłam  do  wniosku,  że  inni  ludzie  będą  mnie  lubili,  gdy  dowiem  się,  czego
pragną, i będę udawała, że jestem właśnie taką osobą. Ten sposób postępowania wydawał
mi  się  bardzo  skuteczny,  szczególnie  gdy  zaczęłam  zwracać  na  siebie  uwagę  płci

przeciwnej.
W okresie od piętnastego do dwudziestego pierwszego roku życia udało mi sprawić, że
zakochało się we „mnie" wielu chłopców i mężczyzn. Moje znajomości z facetami były

zawsze bardzo dramatyczne i interesujące, jednak nigdy się głębiej nie angażowałam. Kiedy
udało mi się zdobyć uwagę faceta, narzekałam, że nie kocha prawdziwej mnie i
wycofywałam się.
Pewien mężczyzna przerwał ten schemat. Nie reagował na moje próby odkrycia, czego ode

mnie pragnie - wydawał się w ogóle ich nie dostrzegać. Wiedziałam, że się we mnie kocha,
lecz  nie  potrafiłam  określić,  o  co  mu  chodzi.  Nie  miałam  pojęcia,  jak  powinnam  się
zachowywać  i  kogo  grać.  Kiedy  wybuchłam  łzami  w  eleganckiej  restauracji,  zaprowadził
mnie  do  samochodu  i  przytulił.  Nawet  nie  starał  się  dowiedzieć,  dlaczego  płakałam.
(Oczywiście w tym czasie nie potrafiłabym na to pytanie odpowiedzieć).

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 77

Kiedyś zaplanowaliśmy, że przyjdę do niego na obiad i spędzimy ze sobą noc. Zadzwonił
wieczorem, aby powiedzieć, że miał bardzo męczący dzień w pracy. Chciał przełożyć nasze
spotkanie  na  jutro  i  pójść  wcześniej  spać.  Byłam  wściekła  i  poczułam  się  odrzucona,  ale
powiedziałam:  „Nie  ma  problemu,  ja  też  jestem  zmęczona".  Ubrałam  się  i  wyszłam  do
klubu,  aby  poderwać  jakiegoś  faceta  i  wyrównać  rachunki.  Kiedy  dotarłam  na  miejsce,
usiadłam przy stoliku i zaczęłam rozmyślać o tym, co się stało. „Odrzucił mnie". „Toczy ze
mną  jakąś  grę".  Zrozumiałam,  że  wcale  w  to  nie  wierzę.  Zdałam  sobie  sprawę,  że  to  ja
prowadzę grę i wcale nie muszę tego robić. Nie muszę odnieść zwycięstwa. Poczułam ulgę
w całym ciele, wypełniła mnie muzyka. Nagle spostrzegłam, że stoję na parkiecie i tańczę z
radości. Tańczyłam kilka godzin, wołając z radości, pocąc się i śmiejąc.
Kiedy  wykonałam  opisane  ćwiczenie,  ponownie  doświadczyłam  miłości.  Odnalazłam  ją,
gdy  zajrzałam  w  głąb  siebie.  Zrozumiałam,  że  mogę  zaprzestać  zmagań,  wyzwolić  się  od
lęku, że mogę po prostu być.

LOVE S.TORY

Zakochanie  budzi  w  nas  wspaniałe  uczucia.  Doznanie  to  jest  tak  cudowne,  że  pragniemy
zachować  je  na  zawsze,  nawiązując  trwały  związek  z  drugą  osobą.  W  dalszym  ciągu  nie
zabiegamy o aprobatę partnera i jesteśmy wolni od bolesnych myśli, które są z tym związane.
Oprócz  tego  prowadzimy  namiętne  życie  seksualne  -  seks  to  jedna  z  niewielu  rzeczy,  która
większości ludzi pozwala uciec przed własnymi myślami.
Opowiem  wam  teraz  historię  cichej,  kochającej  dom  kobiety,  która  zakochała  się  w  facecie
uwielbiającym  otwartą  przestrzeń  i  wyścigi  samochodowe  NAS  CAR.  Poznali  się  w
bibliotece, w której pracowała jako bibliotekarka. Kiedy ze sobą chodzili, udawała,

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

że wyścigi samochodowe sprawiają jej ogromną frajdę, grała razem z ukochanym w paintball,
a później wspólnie chodzili na imprezy dla uczczenia zwycięstwa ich drużyny. On dostrzegał
u  niej  pewne  oznaki  napięcia,  lecz  uznał,  że  taką  ma  naturę  -  że  jest  bardziej  delikatną  i
wrażliwą wersją jego samego. Ze swojej strony udawał, że woli japońską kuchnię i wspólne
oglądanie filmów w domu od przebywania w towarzystwie kolegów w barze. Ona sądziła, że
ukochany jest bardziej towarzyską wersją jej. Zakochali się w sobie i zamieszkali razem.
Mając  silne  poczucie  akceptacji  i  aprobaty  partnera  oraz  nie  rozumiejąc  samych  siebie,
kochankowie  byli  przekonani,  że  źródłem  miłości  była  fałszywa  fasada,  którą  stworzyli.  Z
drugiej  strony,  chociaż  słabo  to  sobie  uświadamiali,  odczuwali  wątpliwości  i  lęk.  Żadne  nie
wierzyło, gdy drugie zapewniało: „Kocham cię". Każde w skryto-ści myślało: „Kocha mnie
takiego, jakiego udaję. Wątpię, czy pokochałby mnie takiego, jaki naprawdę jestem". (Każde
ukrywało  też  myśl:  „Kocham  człowieka,  którego  udaje,  lecz  nie  jestem  pewny,  jaki  jest
naprawdę").  Początkowo  niepokojące  myśli  nie  stwarzały  większych  problemów,  ponieważ
oboje radowali się uczuciem szczęścia, które łączyli z drugą osobą.
Niestety,  wraz  z  upływem  czasu  ucztę  miłości  zaczął  niweczyć  wysiłek,  który  trzeba  było
podejmować  w  celu  utrzymania  sztucznej  fasady,  a  ukryte  wątpliwości  coraz  częściej
zaczynały  dawać  o  sobie  znać.  Pewnego  dnia  ona  zdobyła  się  na  uczciwość  i przyznała,  że
wolałaby  spędzić  weekend  w  domu,  zamiast  jechać  na  wyścig  Daytona  500.  On  poczuł  się
zakłopotany i zrezygnował z wyjazdu (chociaż sam żył w ciągłym strachu, że któryś z kumpli
przyłapie go wychodzącego z biblioteki). Później zaczęły się wzajemne oskarżenia.
On mówiła: „Okłamałeś mnie. Powiedziałeś, że lubisz spędzać wieczory w domu i poświęcać
czas  na  budowanie  naszego  związku"  lub  „Kiedyś  lubiłeś  przesiadywać  ze  mną  w  domu.
Zmieniłeś się. Już mnie nie kochasz".

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI

On nie pozostawał dłużny: „To ty mnie okłamałaś. Zapewniałaś, że kochasz to co ja i zawsze
chcesz ze mną być niezależnie od tego, co robię".
W głębi serca każde z nich wiedziało, że druga osoba ma rację, uznało jednak, że straci grunt
pod nogami, jeśli się do tego przyzna, i wolało przeprowadzić atak odwetowy. Z radością

przestaliby udawać, lecz nie mogli się uwolnić od myśli, które do tej pory wydawały się tak
skuteczne. Nadal odgrywali role, które sami stworzyli (chociaż przestali zdawać sobie z tego
sprawę), przeżywając coraz więcej rozczarowania i gniewu.
W końcu doszli do wniosku, że nawet się nie lubią i doprowadzili do zerwania, nie poznawszy
osoby, z którą żyli. Od sztucznej fasady przeszli do udawania gniewnych kukiełek mających

poczucie, że zostały zdradzone przez drugiego. W sytuacji impasu kochankowie zwykle
zaprzepaszczają szansę odwrócenia biegu zdarzeń. Ona mogłaby przecież powiedzieć:

- Masz rację, kochanie. Próbowałam polubić wyścigi, lecz okazało się, że ich nie znoszę.
Musiałam wkładać korki do uszu. Zrobiłam to, abyś mnie pokochał. Chciałam, abyś mnie
zaakceptował i uznał za interesującą. Czy to podziałało?

- Co?
-  Przyznaję,  że  kłamałam.  Udawałam,  że  lubię  wyścigi  samochodowe,  ponieważ  obawiałam
się,  iż  w  przeciwnym  razie  mnie  nie  pokochasz.  Czy  to  prawda?  Czy  kochałbyś  mnie  bez
względu na wszystko?
Teraz  to  on  stanął  na  rozstaju  drogi:  Czy  przyzna,  że  kłamał,  zachwycając  się  delikatnym
smakiem  sushi,  czy  też  oskarży  ją,  że  udaje  i  zacznie  odgrywać  rolę  zagniewanej  kukiełki?
Ona  zaryzykowała  i  wyznała  mu  prawdę.  Jeśli  się  do  niej  przyłączy  i  uczyni  podobnie,
ujawniając  własne  wątpliwości  i  obawy,  zmienią  kierunek  i  zaczną  podążać  ku  odkryciu
swojego prawdziwego ja. Może się wówczas wydarzyć coś autentycznego i cudownego: mogą
poznać swoje prawdziwe ja i - kto wie — może nawet prawdziwe ja drugiego.

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Po czym poznać, czy dany zwiqzek jest udany, czy nie? Kiedy relacja z drugq osobq się nie
układa, wiemy o tym  od razu - po prostu nie jesteśmy szczęśliwi. Jeśli naszemu zwiqzkowi
czegoś brakuje do tego, aby uznać go za udany, musimy zakwestionować własne myśli. To do
ciebie należy powrót do takiej relacji z sobq samym, która ma sens.
Kiedy  uda  ci  się  stworzyć  wspaniałq  relację  z  samym  sobq,  partner  tylko  wzmocni  twoje
szczęście. Jego obecność stanie się dodatkowym błogosławieństwem.
Romantyczna miłość to opowieść o potrzebie drugiej osoby, która nas dopełni. W tym sensie
to  absolutnie  obłqkana  historia.  Z  mojego  doświadczenia  wynika,  że  nie  potrzebuję  nikogo,
aby czuć się pełna. Kiedy to odkrywam, mam świadomość, że dopełnia mnie każdy.

LUDZIE

NIE KOCHAJĄ - ONI CZEGOŚ PRAGNĄ

Wielu małżonków pozostaje ze sobą mimo rozczarowania i niechęci, jaka powstaje po
odrzuceniu fałszywej zewnętrznej fasady. Nadal czegoś od siebie pragną i wierzą, że mogą to
uzyskać. Dwie rzeczy, których zwykle się domagają, to wygoda i bezpieczeństwo. Jedno
patrzy na drugie i myśli: „Nie jesteś takim, jakiego udawałeś, gdy ze sobą chodziliśmy, jeśli

jednak dostarczysz mi tego, czego pragnę, zostanę przy tobie i będę nazywała to miłością". Są

przekonani,  że  wygoda  i  bezpieczeństwo  stanowią  dobrą  rekompensatę  za  doznane
rozczarowanie.  Usprawiedliwiają  taki  układ  jako  realistyczny  i  nieunikniony.  Ich  sposób
myślenia  może  zawierać  tak  bolesne  konstatacje,  jak:  „Miłość  nie  trwa  wiecznie",  „Nie
zasługuję na nic więcej" i „Bycie z kimś, kogo się nie kocha, jest lepsze od samotności".
Czy  taki  układ  jest  naprawdę  korzystny?  Partnerzy  uważają,  że  zamienili  namiętność  na
wygodę, ponieważ tylko na to mogą liczyć.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Oczekują, że solidna, pewna dawka wygody zrekompensuje im brak namiętnych uczuć. Jeśli

druga  osoba  nie  dostarczy  jednego  z  elementów  długiej  listy  rzeczy  zapewniających
bezpieczeństwo i wygodę, może dojść do gwałtownego wybuchu gniewu.
Przypuśćmy, że starasz się ze wszystkich sił dać partnerowi, to czego pragnie, często udając,
że  sama  tego  chcesz.  Kiedy  uświadamiasz  sobie,  że  wcale  o  tym  nie  marzysz,  nazywasz  to
ofiarą  z  własnego  szczęścia  i  życia  złożoną  w  celu  zadowolenia, uszczęśliwienia  i  zyskania
miłości drugiej osoby. Pewnego dnia robisz coś nie tak i partner wpada w gniew. Narasta w
tobie niechęć i dochodzi do silnego wybuchu sprawiedliwego gniewu. Okazuje się, że za miłą
atmosferą  kryło  się  mnóstwo  gniewu.  Gniewna  kukiełka  ponownie  pojawia  się  na  scenie,  a
wraz z nią dawna niechęć. „Okłamałeś mnie, kiedy ze sobą chodziliśmy. Zmieniłeś się. Nie

jesteś mężczyzną, którego poślubiłam. Nie kochasz mnie".

CZY COS, CO W JEDNEJ CHWILI MOŻE ZAMIENIĆ SIĘ W GNIEW, JEST
MIŁOŚCIĄ?

Czujesz, że masz święte prawo się gniewać. W końcu naprawdę się poświęciłaś, otworzyłaś
się i stałaś bezbronna. Uważasz, że możesz oczekiwać od partnera, aby pragnął tego samego

co ty.
Niestety, rzeczywistość okazuje się całkiem inna. On w dalszym ciągu pragnie czego innego.
Nie zmienia swoich upodobań, aby się do ciebie dostosować. Czy można zmienić własne
pragnienia, aby dostosować się do kogoś innego? Czy można zmusić samego siebie do
pragnienia czegoś, czego się wcale nie pragnie? Druga osoba jest taka sama jak ty

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI 83

Wykorzystujemy swoje piękno, inteligencję i urok, aby skłonie drugq osobę, by się z nami
zwiqzała,  traktujqc  jq  tak,  jakby  była  zwierzęciem.  Kiedy  próbuje  wydostać  się  z  klatki,
wpadamy we wściekłość. Takie postępowanie nie wyraża troski. Nie na tym polega miłość
do samego siebie. Chcę, aby mój mqż pragnqł tego, na co sam ma ochotę. Pamiętam o tym,
że  nie  mam  wyboru.  Na  tym  polega  miłość  do  samego  siebie.  Mój  mqż  robi  to,  czego
pragnie,  a  ja  go  kocham.  Właśnie  tego  pragnę,  albowiem  odczuwam  ból,  gdy  walczę  z
rzeczywistości.

MĘŻCZYZNA, KTÓRY „UWIELBIAŁ" OWSIANKĘ

Po  pierwszej  wspólnie  spędzonej  nocy  dziewczyna  podała  chłopakowi  swoje  ulubione
śniadanie.  Ten  nie  wspomniał,  że  nienawidzi  owsianki,  ponieważ  nie  chciał,  aby  doszło
między nimi do kłótni po namiętnym zbliżeniu. Nie zakwestionował myśli, że zrani ją, jeśli
wyzna prawdę.
Kiedy się pobrali, nadal karmiła go owsianką, a on w dalszym ciągu ją jadł. Myślał, że jeśli
teraz wyzna swoją niechęć do owsianki, sprawi żonie jeszcze większy ból, gdyż wyjdzie na
jaw, jak długo nie był z nią szczery. Wolał raczej zjeść owsiankę, niż stawić czoło temu, co
sądził, że żona sobie o nim pomyśli, jeśli powie jej prawdę. Chociaż minęły dwadzieścia trzy
lata, w dalszym ciągu jadł na śniadanie owsiankę.
Czy  w  twoim  życiu  jest  coś,  co  ją  przypomina?  Co  robisz,  aby  zyskać  miłość  drugiego,
chociaż  nie  masz  na  to  najmniejszej  ochoty?  Zadałam  to  pytanie  kilku  przyjaciółkom.  Oto
lista rzeczy, o których wspomniały.

Prasowałam jego koszule.

Przygotowywalam wymyślne kolacje i udawałam, że sprawia mi to frajdę.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Udawałam, że nic, co powie, nie może mnie zranić. Udawałam, że jego słowa zraniły mnie

bardziej niż w rzeczywistości.

Udawałam, że zawsze przywiązywałam wagę do jego słów. Chociaż jestem nocnym markiem,
zmusiłam się do tego, aby
zamienić się w rannego ptaszka. Kiedyś bardzo krótko obcięłam włosy. Odsunęłam się od
własnej rodziny, aby udowodnić, że jest
dla mnie najważniejszy Zaprzestałam opłakiwania śmierci matki. Wybrałam pracę,
która wcale mnie nie interesowała. Zaczęłam nosić niewygodną bieliznę.

Sporządź własną listę rzeczy, które robisz w celu zdobycia miłości. A teraz wyobraź sobie, że
mówisz o każdej z nich partnerowi i pytasz: „Czy to podziałało? Czy naprawdę to kochasz?".

„JEŚLI MNIE KOCHASZ, ZROBISZ TO, CZEGO PRAGNĘ". CZY TO PRAWDA?

Konie  na  pastwisku  instynktownie  stają  tak,  że  ogon  jednego  znajduje  się  w  pobliżu  łba
drugiego. W ten sposób opędzają się od much. W nocy opierają głowę na kłębie towarzysza.
Właśnie  tak  powinno  wyglądać  spokojne  odwzajemnianie  uczuć.  Niestety,  „cywilizowani"
łudzić  wpadli  na  pomysł,  jak  wykorzystać  odwzajemnienie  przysługi  do  torturowania
drugiego. Wystarczy pomyśleć, że jeśli coś dla ciebie uczynię, jesteś mi winien coś w zamian.
Jeśli  obdarzę  cię  miłością,  powinieneś  odwzajemnić  mi  własną  lub  obdarzyć  czymś  o
podobnej wartości.
Co się stanie, gdy nie odwzajemnisz moich gestów? Pozbawię cię mojej miłości i aprobaty,
zastępując je niechęcią. W każdej relacji istnieją zasady mówiące, co należy i czego nie należy
czynić, aby uniknąć niechęci drugiej osoby Zasady te nie zostały spisane ani

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 85

nawet wypowiedziane. O ich istnieniu dowiadujemy się dopiero wówczas, gdy je  złamiemy
Widząc, że jestem rozgniewana, wiesz, że złamałeś jakąś regułę. Uczyniłeś coś, czego czynić
nie  powinieneś. Przyszedłeś do domu  za późno lub za  wcześnie, zapomniałeś  coś  zrobić  lub
powiedzieć.  Może  powinieneś  zapytać,  co  złego  uczyniłeś,  miej  się  jednak  na  baczności  -
jedna z zasad może głosić, że powinieneś o tym wiedzieć bez zadawania pytań.
Oczywiście w ten sam sposób poznajesz własne zasady, które dotyczą mojego postępowania.
Skąd wiesz, że złamałam jakąś zasadę? Wiesz o tym, ponieważ jesteś na mnie zły.
Czy jeśli podejmiesz próbę poznania wszystkich zasad i przestrzegania ich, zdobędziesz moją
miłość? Nie. Będziesz musiał stąpać wokół mnie na palcach, aby zminimalizować mój gniew i
podtrzymać  łączącą  nas  relację.  Czy  masz  wrażenie,  że  miłość  zniknęła?  Co  się  z  nią  stało?
Możesz ją odnaleźć, kwestionując myśl: „Jeśli mnie kochasz, będziesz robił to, czego pragnę".
To myśl, w którą wierzy większość ludzi. Dziecko oczekuje, że jego towarzysz zabaw będzie
chciał się bawić w grę, w którą samo pragnie grać. Jeśli jest inaczej, dochodzi do sprzeczki.
Jedno  i  drugie  szuka  dorosłego,  aby  się  poskarżyć:  „On  już  nie  jest  moim  przyjacielem!".
Pogląd  głoszący,  że  przyjaciel  to  ktoś,  kto  zrobi  to,  czego  pragniemy,  jest  zakorzeniony  w
umyśle dziecka. Dziecko przejęło go od rodziców, którzy mówili, że je kochają, i nagradzali
pochwałą, gdy było posłuszne, a karali, gdy odmawiało posłuszeństwa. Rodzice dziecka nigdy
nie zakwestionowali myśli, że posłuszeństwo jest wyrazem miłości, dlaczego zatem ono samo
miałoby to robić?
Niezakwestionowanie  myśli  dotyczących  potrzeb  i  pragnień  skłoniło  nas  do  poszukiwania
miłości  i  aprobaty  Nic dziwnego,  że  gdy  uda nam  się kogoś  zdobyć,  myśli te powracają na
nowo.  Nie  wiemy,  jak  zakwestionować  to,  czego  oczekujemy  od  miłości.  Nie  wiemy,  jak
zakwestionować  to, w  co  wierzymy  Nie  wiemy,  że  możemy  po prostu kochać  i  zwyczajnie
prosić o to, czego pragniemy, bez żadnych ukrytych motywów.

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

CZY TO PRAWDA?

Książka, którą czytasz, mogłaby nosić tytuł Dwa wielkie łgarstwa na temat miłości. Jednemu
z  tych  łgarstw  przyjrzeliśmy  się  w  rozdziale  poświęconym  zabieganiu  o  cudzą  aprobatę:
„Muszę  zjednać  sobie  ludzi,  aby  mnie  polubili"  (lub  „Mogę  manipulować  twoją  miłością  i
aprobatą").  Teraz  doszliśmy  do  drugiego:  „Jeśli  mnie  kochasz,  będziesz  robił  to,  czego
pragnę".  Zdanie  to  wydaje  się  tak  głęboko  uzasadnione,  że  wznieśliśmy  na  nim  całą
cywilizację. Czy może kryć się w nim błąd? Zatrzymajmy się na chwilę i zakwestionujmy je.
Oto  analiza  wewnętrzna  dokonana  przez  kobietę,  która  pragnęła  być  ze  sobą  całkowicie
szczera.  Czytając tekst, pomyśl  o osobie, która  twoim  zdaniem  cię  nie kocha, ponieważ  nie
robi tego, czego pragniesz. Przekonaj się, do jakich dojdziesz wniosków.

„Gdybyś'mnie'kochał, zrobiłbyś to, czego pragnę". Czy to prawda?

To możliwe.

Czy jestem pewna, ze to prawda? Jak jest w rzeczywistości?

Nie, nie mogę być pewna, że to prawda. W rzeczywistości czasami nie robisz tego, czego
pragnę.

Jak reaguję, gdy daję wiarę myśli: „Jeśli mnie kochasz, będziesz robił to czego pragnę"?

Postrzegam wszystko, co dla mnie robisz, i wszystko, co ja robię dla ciebie, w kategoriach
wymiany wartości. Prowadzę rachunek zysków i strat w naszej relacji, aby śledzić, jak wiel-
ką miłością mnie obdarzasz. Sporządzam listę żądań, które ci przedstawiam jako strona
poszkodowana, mówiąc wprost lub dając do zrozumienia, że obdarzę cię miłością jedynie

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

wówczas,  gdy  je  spełnisz.  Opracowuję  kolejną  listę  zawierającą  rzeczy,  które  uczyniłbyś,
gdybyś naprawdę mnie kochał. Dzielę się nią z tobą w gniewny sposób lub przeznaczam do
użytku  wewnętrznego  na  dowód,  że  mnie  nie  kochasz  lub  nie  doceniasz.  Odsuwam  się  od
ciebie,  wskazując  na  twoje  uchybienia  i  zaniechania,  podając  je  za  powód  oddzielenia.  Od-
mawiam ci seksu. Nie daję ci tego, co w skrytości ducha pragnęłabym ci dać. Odczuwam z
tego powodu dużo wstydu i winy, zaczynam nienawidzić siebie, przejadam się, za dużo palę i
piję,  tłumacząc  swoje  postępowanie  twoją  niesprawiedliwą  postawą.  Jestem  na  ciebie
wściekła,  gdy  czuję  się  samotna  lub  pusta.  Myślę,  że  gdybyś  zrobił  to,  czego  pragnę,  nie
musiałabym doświadczać takich uczuć. Zwykle dochodzę do wniosku, że mnie nie kochasz.

Kim mogłabym być, gdybym nie wierzyła myśli „Jeśli mnie kochasz, będziesz robił, to czego
pragnę"? Co by się stało, gdybym nie zwracała na nią najmniejszej uwagi?

Patrzyłabym  na  ciebie  bez  prowadzenia  rachunków.  Nie  zaprzątałabym  sobie  głowy,  czy
twoje zachowanie oznacza, że mnie kochasz, czy nie. Gdybyś nie spełnił moich pragnień, nie
zamartwiałabym  się  z  tego  powodu.  Rozumiałabym,  dlaczego  tego  nie  zrobiłeś  i  dlaczego
uznałeś to za słuszne w danej chwili. Gdybym nie zrozumiała, zapytałabym o to wprost. Nie
odbierałabym wszystkiego w osobisty sposób. Pozostałabym spokojna i szczęśliwa. Gdybym
potrafiła zrobić to sama, po prostu bym to uczyniła. Nie myślałabym: „Gdyby mnie kochał,
zrobiłby to, czego pragnę", lecz powróciła do samej siebie. Zwróciłabym uwagę na to, że cię
kocham,  a  następnie powróciła  do swoich  zajęć.  Postępowałabym  tak,  jakby  nie  było cię w
moim  życiu  -  jakby  twoja  obecność  ograniczała  się  do  osoby,  którą  kocham  i  o  którą  się
troszczę. Byłabym

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

znacznie bardziej spokojna i szczęśliwa. Dziękowałabym za to, że jesteś. Bardziej lubiłabym
samą siebie.

Odwrócenie myśli

„Jeśli  mnie  kochasz,  nie  będziesz  robił  tego,  czego  pragnę".  Ta  myśl  może  być  bardziej
prawdziwa od pierwotnej. Oto trzy przykłady tego, jak moje życie stało się lepsze, ponieważ
nie zrobiłeś tego, czego pragnęłam. Przykład pierwszy: Pamiętam, że kiedyś chciałam kupić
akcje,  a  ty  powiedziałeś,  że  to  kiepski  pomysł.  Uparłeś  się  przy  swoim.  Później  notowania
akcji spadły, a my za pieniądze, które byśmy stracili, kupiliśmy toyotę prius. Dziękuję, że mi
nie ustąpiłeś. Kocham nasz nowy samochód! Drugi przykład: Chciałam pójść z przyjaciółmi
do indyjskiej restauracji, a ty stanowczo odmówiłeś. Uszanowałam to. Szanuję cię za to, że
nie  poszedłeś  z  nami,  aby  sprawić  mi  przyjemność.  Zadbałeś  o  swoje  zdrowie  i  czas,
postanowiłeś być wierny swoim przekonaniom. Po trzecie: Poleciałam do Las Vegas zobaczyć
nasze wnuki i naprawdę pragnęłam, abyś mi towarzyszył. Uznałeś, że chcesz spędzić weekend
w domu, ciesząc się samotnością. Dobrze, że oszczędziłeś sobie wrzawy, która towarzyszyła
mojemu spotkaniu z dziećmi i wnukami, robienia zakupów dla bliźniaków, dzikiego zgiełku w
kuchni, nieustannych wybuchów śmiechu, mnóstwa jedzenia i głośnej muzyki. Z przyjemno-
ścią  myślę  o  twojej  samotności,  czytaniu  książek,  pracy,  długiej  kąpieli  i  stylu  życia,  który
dostarcza nam obojgu tyle radości. Szanuję to, że jesteś wiemy swoim przekonaniom - szanują
to również twoje dzieci i czerpią cenne lekcje z twojej stałości i siły charakteru. Cenię cię za
to, że jesteś dobry dla siebie, dla dzieci i dla mnie, i nie ustępujesz, gdy wiesz, że coś należy
zrobić lub czegoś zaniechać. Jesteś konsekwentny bez względu na to, co powiedzą inni, także
ja.

KŁAMSTWA

O ^ILOŚCI 89

Czy możesz wskazać inne odwrócenie tej myśli?

„Jeśli kocham samą siebie, będę robiła to, czego pragnę". Tak. Czasami słyszę wewnętrzny
głos, który podpowiada mi, co jest dobre, lecz ignoruję go i nie słucham, nawet za drugim
lub trzecim razem. Czasami nie robię czegoś, chociaż wiem, że powinnam. Zauważyłam, że
niekiedy lekceważę nawet najprostsze impulsy wewnętrzne. Chcę zadzwonić do dzieci tylko
po to, aby usłyszeć ich głos, lecz rezygnuję i sama pozbawiam się tej przyjemności.

Czy możesz wskazać jeszcze jedno odwrócenie tej myśli?

„Jeśli cię kocham, będę robiła to, czego pragniesz". Tak, doskonale to rozumiem. Jeśli cię
kocham,  będę  robiła  to,  czego  pragniesz,  pod  warunkiem  że  uznam,  iż  jest  to  słuszne  i
właściwe  dla  mnie.  Będziemy  się  wówczas  zgadzali,  dlatego  wysłuchanie  i  udzielenie  ci
pomocy  stanie  się  bardzo  proste  i  nie  będzie  mnie  nic  kosztowało.  Właściwie  sama  będę
tego pragnęła. Kiedy zapominam o zwycięstwie i porażce, daję ci to, czego pragnę, i sama
odnoszę  z  tego  korzyść.  Rozumiem,  że  obdarowywanie  ciebie  jest  dla  mnie  źródłem
szczęścia. Gdy daję ci to, czego pragniesz - na przykład, gdy idę razem z tobą tam, dokąd
chcesz,  nawet  gdy  nie  jestem  szczególnie  zainteresowana  -  dowiaduję  się  wiele  o  tobie  i
sobie samej. Nie znam ogromnej części twojego życia tylko dlatego, że założyłam sobie, iż
mi  się  nie  spodoba.  Może  to,  co  odrzuciłam,  okaże  się  fascynujące,  gdy  spojrzę  na  to  z
twojej  perspektywy  Często,  kiedy  robię  to,  czego  pragniesz,  moje  życie  staje  się  bardziej
interesujące. Wiele się uczę, gdy słucham cię z otwartym umysłem.

Jeśli miłość kryje w sobie jedno lub wszystkie z wymienionych przeciwieństw („Jeśli mnie
kochasz, nie będziesz robił tego, czego

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

pragnę", „Jeśli kocham samą siebie, będę robiła to, czego pragnę", „Jeśli cię kocham, będę
robiła to, czego pragniesz"), o czym to świadczy? Ze można oddzielić miłość od pragnień i
zacząć doświadczać wolności.
Czy pamiętacie mężczyznę, który zamieszkał z bibliotekarką? Opowiedziałam o nim w
końcowej części poprzedniego rozdziału. Był zaszokowany odkryciem, że jego ukochana nie
lubi wyścigów NASCAR i nie pójdzie z nim więcej na żadną imprezę. Co by się stało, gdyby
zrozumiał, że miłość nie ma nic wspólnego z tym, czy ukochana spełnia jego pragnienia?

- Cześć, kochanie, idę na wyścigi. Zjemy razem obiad? Może skoczymy na żeberka do

Houston's?

- Nie. Dziękuję, że o mnie pomyślałeś, kochanie. Planuję iść na spotkanie kółka miłośników

poezji.

- W porządku. Wyglądasz na szczęśliwą z książką i kotem na kolanach.

- Ty też sprawiasz wrażenie zadowolonego. Baw się dobrze. Zobaczymy się później.

SZCZERE I UCZCIWE POROZUMIEWANIE SIĘ

Odkrycie różnicy pomiędzy miłością a spełnianiem pragnień nie oznacza, że nie można o nic
poprosić.  Można  to  uczynić,  wiedząc,  że  odpowiedź  drugiej  osoby  nie  ma  nic  wspólnego  z
miłością,  którą  nas  darzy.  Przekonamy  się  również,  że  poproszenie  jej  o  to  stanie  się
łatwiejsze, gdy nie będą nami kierowały żadne ukryte motywy. Kiedy druga osoba odkryje, że
przyjmiemy  do  wiadomości  każdą  odpowiedź,  powstanie  między  nami  bardzo  intymny
związek.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 91

Ćwiczenie: Szczera odmowa

Początkiem szczerego i otwartego porozumiewania się jest komunikowanie się z samym sobą.

Oznacza to udzielanie szczerej odpowiedzi niezależnie od tego, jak przyjmą to inni. Po

pierwsze, musimy ustalić, co uważamy za prawdę. Nieszczere przytakiwanie to nic innego jak

przeczenie samemu sobie.
Spróbuj wykonać następujące ćwiczenie. Wyobraź sobie, że mówisz „nie", kiedy jakaś prośba

powoduje, iż czujesz się wewnętrznie rozdarty. Pomyśl, co mogłoby się wówczas stać, zanotuj
niepokojące myśli, które mogą ci przyjść do głowy, i zakwestionuj je, szczególnie jeśli należą
do tych w rodzaju: „Jeśli odmówię, przestanie mnie kochać" lub „Jeśli powiem nie, pomyśli,
że jej nie kocham".
Na przykład wyobraź sobie, że kilkunastoletnia córka chce pożyczyć od ciebie samochód, aby
pojechać na późną imprezę w deszczową noc. Mówi, że ta prywatka to dla niej sprawa życia i
śmierci.  Grozi,  że  cię  znienawidzi,  jeśli  jej  odmówisz.  O  czym  myślisz,  przeżywając  we-
wnętrzne rozterki? Zbadaj swoje myśli. „Czy to prawda, że znienawidzi mnie, jeśli odmówię?
Jak postępuję, gdy daję wiarę tej myśli? Kim mógłbym być, gdybym nie dał jej wiary? Jakie
jest jej przeciwieństwo?".
Najlepszy  przyjaciel  prosi,  abyś  zaopiekowała  się  jego  psem  i  przechowała  zwierzaka  w
swoim małym mieszkanku, gdy on wyjedzie na trzy tygodnie na Hawaje. Twój chłopak chce
uprawiać z tobą seks, lecz ty nie masz na to ochoty Pomyśl o sytuacji, w której czujesz się
wewnętrznie rozdarta, i przeanalizuj ją. Pamiętaj, że to, co dla nich oznacza „nie", dla ciebie
może  znaczyć  „tak".  Pamiętaj  również  o tym,  że  można  kochać  bezwarunkowo,  nawet  jeśli
druga osoba nam odmówi.
Ludzie  proszą  o  wiele  rzeczy  Kiedy  odkryjesz,  że  powinieneś  odmówić,  zakomunikowanie
decyzji  stanie  się  prostsze,  jeśli  jednocześnie  okażesz  im  swoją  miłość.  Odmowa  będzie
stanowiła pierwszą część twojej odpowiedzi, a wyznanie miłości - drugą. Oto kilka

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

przykładów tego, jak można odmówić, aby druga osoba wiedziała, że ją wysłuchaliśmy i
szanujemy za to, że mówi, czego pragnie. Wybierz słowa, które uznasz za najbardziej

serdeczne, naturalne i prawdziwe. Możemy udzielić jednej z następujących odpowiedzi, by
przekonać się, co czujemy, gdy jesteśmy wierni samemu sobie.

Dziękuję, że mnie o to poprosiłeś, lecz nie mogę ci pomóc.

Rozumiem cię, lecz muszę odmówić.
Może masz słuszność, lecz muszę powiedzieć nie.
Muszę odmówić, chociaż zależy mi na tobie.

Nie mogę tego uczynić, chociaż rozumiem, że może to być

dla ciebie właściwe.
Chciałabym sprawić ci przyjemność, lecz muszę odmówić. Jestem przerażona, że muszę
powiedzieć nie. Proszę, okaż mi
wsparcie. W obecnej chwili muszę odmówić. Nie wiem, czy będę mogła ci pomóc. Proszę, daj
mi trochę

czasu.

PO PROSTU POPROŚ

Jeśli nie będziesz potrafił wyrazić jasno, o co ci chodzi, zawsze będziesz miał wrażenie, że
jesteś niekochany i niezrozumiany, nie wiedząc, że gdybyś powiedział, czego pragniesz, cały
świat mógłby się zmienić. Pamiętaj, że pierwszym krokiem do porozumiewania się jest
porozumiewanie się z sobą samym.
Wyobraź sobie, że czegoś pragniesz, lecz trudno ci o to poprosić. Masz nadzieję, że partner ci

tego dostarczy, lub darzysz go niechęcią, ponieważ tego nie uczynił. Być może próbujesz nim

manipulować, dostarczając wskazówek lub udając ofiarę, starając się wywołać w nim
poczucie winy, a jednocześnie czując się niekochana. A teraz wyobraź sobie, że prosisz go o

to, czego pragniesz. Opisz konsekwencje, które wzbudzają twoje obawy. „Chcę spędzić sama

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 93

najbliższe  Święto  Dziękczynienia  w  ośrodku  jogi.  Gdybym  powiedziała  o  tym  mężowi,
mógłby...".  „Chciałbym,  aby  żona  okazywała  mi  więcej  czułości.  Gdybym  ją  poprosił,  aby
mnie  częściej  dotykała,  mogłaby...".  A  teraz  odpowiedz  na  swoje  myśli.  „Gdybym  ją  o  to

poprosił, odrzuciłaby mnie". Czy to prawda? Czy jestem absolutnie pewny że to prawda? Jak
postępuję, gdy daję wiarę tej myśli? Kim mógłbym być, gdybym w to nie wierzył? Jakie jest
jej przeciwieństwo?".
Zwróć uwagę, że po odróżnieniu miłości od spełniania pragnień zwyczajne pytania stają się
znacznie łatwiejsze. Trzeba je jednak wypowiedzieć. Ludzie nie mają zdolności odgadywania
naszych życzeń. Nie posiadają właściwości parapsychicznych.
Ucz się zwyczajnego proszenia. Jeszcze dzisiaj poproś o coś trzy osoby Wyraź prośbę bez
przesadnej ostrożności, uprzejmości i manipulowania. Zwyczajnie poproś i uczyń to w sposób

jasny, bez wyjaśniania dlaczego. Zwróć uwagę na lęk, który odczuwasz, i ulgę, jaką czujesz
po jej wyrażeniu. Kim mógłbyś być, gdybyś po prostu poprosił o to, czego chcesz, zamiast
odczuwać niechęć do drugiej osoby za to, że nie otrzymałeś tego, o co nie poprosiłeś?

ZWYCZAJNIE CIĘ PROSZĘ

Prosząc  o  to,  czego  pragniesz,  powinieneś  zdawać  sobie  sprawę,  że  inni  nie  zawsze  będą
mogli lub chcieli (czasami nie będą też wystarczająco uczciwi), aby spełnić twoje życzenie.
Jeśli wszyscy odmówią, kto ci pozostanie? Oczywiście osobą tą będziesz ty sam.
Może chcesz, aby druga osoba była bardziej szczera, częściej z tobą rozmawiała lub nie była
taka gadatliwa, została twoim przyjacielem, dała ci spokój, nie była cały czas tak cukierkowo
miła.  Czy  możesz  obdarować  tymi  rzeczami  samego  siebie?  Może  pragniesz,  aby  ktoś  cię
przytulił.  Co  powiesz  o  przytuleniu  samej  siebie?  Poczuj  to,  obdarz  samą  siebie  ciepłym
objęciem. Jeśli to nie pomoże, bez ogródek poproś o to drugą osobę. Jeśli odmówi, a ty nadal
będziesz

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

pragnęła przytulenia, poproś następną i tak aż do skutku. Kto cię powstrzymuje oprócz samej
siebie?
Możesz  odkryć,  że  tym,  czego  naprawdę  pragniesz,  jest  miłość.  Jeśli  tak,  zwróć  uwagę  na
pragnienie  dania  drugiemu  czegoś  w  zamian.  Co  by  się  stało,  gdybyś  przestała  myśleć  o
wymianie  i  pozwoliła  sobie na  swobodne  odczuwanie  miłości?  Na  przykład, wyobraź  sobie,
że czujesz się niekochana przez partnera, który nie zwraca na ciebie uwagi. Nagle ogarnia cię
ochota  kupienia  mu  podarunku  lub  uczynienia  czegoś  „wspaniałomyślnego".  Jeśli  uważniej
przyjrzysz się temu pragnieniu, odkryjesz, że chcesz wręczyć mu dar w zamian za odrobinę
czułości i uwagi.
Przypuśćmy,  że  zamiast  to  czynić,  sama  jej  sobie  udzielisz.  Oczywiście  będziesz  musiała
zakwestionować  myśl,  która  sprawia  ci  ból.  W  tym  konkretnym  wypadku  może  chodzić  o
myśl:  „Nie  zwraca  na  mnie  uwagi,  to  znaczy,  że  mnie  nie  kocha".  Czy  ta  myśl  jest  praw-
dziwa?  Czy  jesteś  tego  absolutnie  pewna?  Jak  się  zachowujesz,  gdy  dajesz  jej  wiarę?  Kim
mogłabyś być, gdybyś w nią nie wierzyła? Czy potrafisz podać jej przeciwieństwo?
Po zakończeniu wewnętrznych dociekań zastanów się, czy w dalszym ciągu chcesz kupić mu
prezent. Jeśli tak, nie uczynisz tego, aby otrzymać w zamian coś innego. Jednym ze sposobów
odróżnienia miłości od targu jest to, że wręczenie daru miłości dostarcza przyjemności nam
samym.
Jestem poślubiona własnemu wewnętrznemu głosowi. Mój zwiqzek z mężem jest metaforq
wewnętrznego  małżeństwa.  Moim  kochankiem  jest  źródło,  z  którego  pochodzq  uczciwe
„tak" i „nie". To mój prawdziwy partner, który zawsze mi towarzyszy. Gdybym powiedziała
ci „tak", gdy wierność samej sobie nakazuje odmówić, porzuciłabym mojego wewnętrznego
towarzysza.

WARSZTATY

RELACJI MIĘDZYLUDZKICH

Znamy już dwa główne fałszywe wyobrażenia o miłości: po pierwsze, że trzeba manipulować
innymi, aby ją zdobyć; po drugie, że miłość to nic innego jak otrzymanie tego, czego się
pragnie. Wystarczy pobieżna analiza, aby odkryć, że żadna z tych myśli nie jest prawdziwa. Z
łatwością zrozumiesz, dlaczego relacje oparte na takich podstawach są trudne. Stanie się też
oczywiste, dlaczego można mieć udane związki z innymi, jeśli pozostaje się wiernym samemu
sobie.
W jaki sposób tego dokonać? Pierwszy krok polega na ustaleniu, że najbardziej intymnym z
naszych związków jest ten, który łączy nas z własnymi myślami. Jest tak niezależnie od tego,
czy jesteś zamężna od dwudziestu lat i masz sześcioro dzieci, czy dopiero z kimś chodzisz,
czy wzięłaś rozwód, więdniesz z miłości, czujesz się samotna lub w twoim życiu występuje
kilka wymienionych czynników. Nie można mieć otwartego serca bez otwartego umysłu.
Jeśli twoja partnerka siedzi w przeciwległym końcu pokoju i czyta książkę, możesz pomyśleć,
że jest piękna lub, że zamiast czytać,

BYRON KATIE

I MICHAEL

KATZ

powinna  z  tobą  porozmawiać.  Ona  może  podnieść  wzrok,  zobaczyć,  że  na  nią  patrzysz  i
powiedzieć: „Dlaczego tak mi się przyglądasz?". W odpowiedzi możesz stworzyć całą teorię
wyjaśniającą,  co  to  oznacza.  Jeśli  uwierzysz  własnym  myślom  -  „Działam  jej  na  nerwy",
„Chce być sama", „Pewnie myśli, że marnuję cenny czas" — twoja reakcja nie będzie miała z
nic  wspólnego  z  jej  osobą.  Twoje  postępowanie  będzie  stanowiło  odpowiedź  na  jej
domniemane  myśli.  Przeanalizowanie  własnych  myśli  pozwoli  spojrzeć  na  partnera  z
większym zrozumieniem. Tym, od czego zależy jakość relacji z ukochaną, nie jest to, co o niej
sądzisz, lecz to, czy dajesz temu wiarę. Zupełnie zwariowane, niepokojące myśli w rodzaju:
„Powinna zwracać na mnie uwagę" przychodzą nam nieproszone do głowy - nie wymyślamy
ich, to one wymyślają nas. Próby ich tłumienia lub kontrolowania nigdy nie były skuteczne.
Jeśli  je  zakwestionujesz  i  zrozumiesz,  przestaną  cię  nękać  oraz  skłaniać  do  głupich  i
nieuprzejmych  działań.  Kiedy  zauważysz,  że  ponownie  się  pojawiają,  będziesz  patrzył  z
uśmiechem, jak odpływają tam, skąd przybyły.
W  tym  rozdziale  poznamy  osoby  borykające  się  z  licznymi  problemami  w  relacjach
międzyludzkich, które zbadały własne myśli za pomocą czterech pytań i zastosowały metodę
ich  odwrócenia.  Materiał,  który  tutaj  przedstawiam,  pochodzi  z  zapisków  autentycznych
rozmów  prowadzonych podczas  moich  warsztatów,  w trakcie których  zadawałam  pytania, a
uczestniczący  w  nich  ludzie  udzielali  odpowiedzi.  Być  może  odnajdziesz  wśród  nich
problemy,  które  trapią  twój  związek,  i  z  ulgą  zauważysz,  jak  znikają  po  zakwestionowaniu
myśli, które się za nimi kryją.

Kiedy doświadczasz cierpienia w związku z drugą osobą i nie jesteś pewny, co jest tego
przyczyną, możesz podjąć pewne kroki. Usiądź i zanotuj swoje myśli na kartce papieru.
Skoncentruj się na skargach wysuwanych pod adresem partnera. Zapomnij o uprzejmościach.
Jeśli musisz, przerysuj jego wady. Za pomocą arkusza przedstawionego na stronie 251 opisz,
w jaki sposób zostałeś

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 97

skrzywdzony, co partner powinien, a czego nie powinien był zrobić, czego od niego pragniesz
i potrzebujesz oraz czego nie chcesz dłużej znosić. Po zapisaniu swoich myśli zakwestionuj

swoje przekonania. Zadaj cztery pytania i dokonaj odwrócenia pierwotnej myśli.

INDEKS DIALOGÓW

101

102

105
106

109

111

114

117
118

120

125

127

129

132

134

144

147

150

154

Mojej dziewczynie nie zależy na tym,
abym był szczęśliwy Żona stawia mi żądania Mojemu mężowi nie zależy na naprawie
łączącej nas relacji Mąż ma przesadne żądania seksualne Żona nie darzy mnie bezwarunkową
miłością Potrzebuję jego zrozumienia Moja dziewczyna nie powinna
ode mnie odchodzić Nie zasługuję na miłość Nie powinna być taką cierpiętnicą Rodzice
powinni mnie kochać i cenić Powinnam być jego jedyną kobietą Kochanka nie powinna
odmawiać mi seksu Bez mojego chłopaka jestem nikim Mój ojciec nie powinien być taki
bierny Potrzebuję dużo aprobaty Ojciec źle mnie traktował Była żona powinna mi przebaczyć
Moja dziewczyna odeszłaby ode mnie,
gdybym powiedział jej prawdę Mój mąż powinien się z nami pojednać Zawiódł mnie mój

duchowy nauczyciel

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Kiedy zaczynamy kwestionować własne myśli, największymi nauczy-cielami stajq się nasi
życiowi partnerzy - niezależnie od tego, czy nadal z nami sq, umarli, czy od nas odeszli. Nie
ma żadnych wqtpliwości, że partner jest dla ciebie idealnym nauczycielem, nawet jeśli wasz
zwiqzek nie jest udany. Gdy rozpoczniesz badanie własnych myśli, stanie się to oczywiste.
We wszechświecie nie ma błędów.
Jeśli twój towarzysz życia jest rozgniewany, to dobrze. Jeśli dostrzegasz w nim braki, nie ma
w tym niczego złego, ponieważ sq to twoje własne wady, które przypisujesz mu za pomocq
projekcji. Teraz możesz je zapisać, poddać badaniu i uwolnić się od nich. Ludzie jeżdżq do
Indii, aby znaleźć własnego guru, lecz ty nie musisz tego czynić - już z nim mieszkasz. Twój
partner ofiaruje ci wszystko, czego potrzebujesz, aby prowadzić wolne życie.

MOJEJ DZIEWCZYNIE NIE ZALEŻY NA TYM, ABYM BYŁ SZCZĘŚLIWY

Nie lubię mojej dziewczyny, ponieważ nie zależy jej na tym, abym byt szczęśliwy.

„Mojej dziewczynie powinno zależeć na tym, abym był szczęśliwy". Czy to prawda?
Pragnę, aby tak było. Czy jesteś pewny, że powinno jej na tym zależeć?

Nie.

Takie myślenie to gwarantowana recepta na cierpienie. Jak się zachowujesz, kiedv dajesz
temu wiarę?

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Wpadam w gniew, nachodzą mnie ponure myśli, zaczynam ją darzyć niechęcią.

W jaki sposób traktujesz swoją dziewczynę, kiedy dajesz wiarę tej myśli?

"Warczę na nią. Zwracam się do niej w sposób wyrażający brak szacunku. Czasami mam
zachcianki i dąsam się jak matę dziecko. Nie cenię tego, co dla mnie robi. Nie szanuję jej.

Kim mógłbyś być, gdybyś nie wierzył, że twoja dziewczyna powinna cię uszczęśliwić?

Byłbym człowiekiem niezależnym i wolnym.

I szczęśliwym?

Na pewno szczęśliwszym.

Kontynuujmy ten wątek. „Powinno zależeć jej na tym, abym był szczęśliwy". Czy potrafisz
odwrócić tę myśl?

To mnie powinno zależeć, abym czul się szczęśliwy.

Podaj trzy konkretne rzeczy, dzięki którym mógłbyś uszczęśliwić samego siebie. Trzy rzeczy,
które mógłbyś dla siebie uczynić, o których zaniechanie ją obwiniasz.

W'porządku. Mógłbym częściej chodzić z przyjaciółmi na mecze. Częściej oglądałbym
programy sportowe w telewizji, nie czując się winnym z tego powodu. Nie czułbym, ze muszę

zawsze chodzić na obiad z nią, jej siostrą i szwagrem.

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

Dobrze.  Nie  musisz  czekać,  aż  ktoś  cię  tym  obdaruje.  Weź  odpowiedzialność  za  własne
szczęście  i  daj  jej  chwilę  wytchnienia.  Możesz  tego  dokonać,  badając  własne  myśli  i  uwal-
niając  się  od  przekonania,  że  to  ona  odpowiada  za  twoje  obecne  życie.  W  ten  sposób
odnajdziesz prawdziwe szczęście - we własnym wnętrzu. Niczego więcej ci nie potrzeba. Po-
daj kolejne odwrócenie pierwotnej myśli.

Powinienem uczynić moją dziewczynę szczęśliwą.

Tak,  dla  własnego  dobra,  ponieważ  taka  jest  twoja  życiowa  filozofia.  Oczywiście,  w
rzeczywistości  nie  możesz  jej  uszczęśliwić,  podobnie  jak  nie  możesz  uszczęśliwić  nikogo
innego.  To  niewykonalne  zadanie.  Z  drugiej  strony,  możesz  kupić  jej  kwiaty,  okazywać
życzliwość,  być  wobec  niej  hojnym  i  badać  własne  myśli,  gdy  obwiniasz  ją  o  to,  że  nie
czujesz  się  szczęśliwy.  Możesz  obdarowywać  ją  tym,  co  sam  pragniesz  otrzymać.  To
obdarowywanie  może  dostarczyć  ci  poczucia  szczęścia,  a  właśnie tego od niej oczekiwałeś.
Jeśli przychodzi mi do głowy pomysł, aby obdarować męża poranną filiżanką kawy, parzę ją,
przynoszę  i  siadam  obok  niego.  Jeśli  nie  ma  ochoty,  wiem,  że  kawa  nie  była  dla  niego.
Miałam  jednak  frajdę,  gdy  ją  przygotowywałam  i  robiłam  to  wyłącznie  dla  samej  sobie.
Niezależnie od tego, czy ma na nią ochotę, gdy mówi: „Dziękuję", dziwię się, za co jest mi
wdzięczny.  Przyniosłam  kawę  dla  samej  siebie,  aby  wyrazić  w  ten  sposób,  że  go  kocham.
Kiedy to zrozumiemy, życie stanie się cudownym snem.

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI

ŻONA STAWIA MI ŻĄDANIA

Żona zbyt wiele ode mnie wymaga.

Czy to prawda? Kto żyje w kłamstwie i mówi tak, gdy myśli nie'? W jaki sposób skłania cię
do spełnienia swoich żądań?

Czuję, że muszę je spełnić.

Innymi  słowy,  mówisz  jej  tak.  Okłamujesz  żonę,  dając  jej  to,  czego  nie  chcesz  dać,  a
jednocześnie  ranisz  samego  siebie.  Na  koniec  mówisz,  że  to  jej  wina.  Gdybyś  był  z  nią
szczery,  powiedziałbyś:  „Chciałbym  pragnąć  to  dla  ciebie  zrobić,  kochanie.  Prawdę
powiedziawszy,  jeszcze  tego  nie  czuję.  Być  może  to  pragnienie  nie  pojawi  się  nigdy  Będę
próbował  je  odnaleźć"  lub  „Nie  chcę  tego  zrobić.  Czy  nie  moglibyśmy  znaleźć  wspólnie
innego  rozwiązania?".  Istnieje  mnóstwo  sposobów  grzecznego  i  uczciwego  wyrażenia
odmowy. Mówisz jej tak, ponieważ wierzysz, że czegoś od niej potrzebujesz, i lękasz się, że
w  razie  odmowy  zostaniesz  tego  pozbawiony  Ludzkie  ego  nie  kocha  -ono  czegoś  pragnie.
Okłamujesz samego siebie i  żonę, gdy  mówisz  tak,  a  myślisz  nie.  Okłamujesz  ją, ponieważ
pragniesz, aby cię czymś obdarzyła. Kto jest bardziej wymagający - ty czy ona?

Rozumiem. Rzeczywiście oczekuję jej aprobaty.

Żona mogłaby komunikować ci sto żądań każdego dnia, a ty mógłbyś odpowiadać: „Kocham
cię, lecz nie mogę tego uczynić". Gdyby odrzekła: „Jeśli tego nie zrobisz, odejdę od ciebie",
mógłbyś powiedzieć: „Rozumiem" i obserwować, co się stanie. Czy rzeczywiście odejdzie?
Może zostanie? Jeśli odpowiesz tak, podczas gdy myślisz nie, przestaniesz być wiemy
samemu sobie, stracisz siebie, swoją prawdziwą ukochaną,

102 BYRON KATIE I MICHAEL KATZ

i być może nigdy więcej jej nie odzyskasz. Kiedy były mąż stawiał mi żądania, których nie
mogłam  spełnić  w  zgodzie  z  samą  sobą,  mówiłam  mu:  „Kocham  cię,  lecz  nie  mogę  tego
zrobić".  Nie  mówiłam  mu,  że  byłabym  wówczas  nieuczciwa  wobec  samej  siebie.  Często
krzyczał,  przeklinał  i  groził,  że  mnie  opuści,  a  ja  odpowiadałam:  „Rozumiem".  On  na  to:
„Będziesz tego żałować", a ja: „Być może masz słuszność. Kocham cię, lecz nie mogę zrobić
tego,  o  co  prosisz".  Gdybym  powiedziała  mu  tak,  myśląc  nie,  zatraciłabym  samą  siebie  -
mojego  wewnętrznego  towarzysza.  Gdybym  się  zgodziła,  skłamałabym  i  zaprzepaściłam
związek z samą sobą, a mąż żyłby z atrapą żony

Żona ma określone oczekiwania i pragnienia wobec mnie i je wyraża, a ja chcę jej miłości i
aprobaty, dlatego je spełniam. Gdybym odmówił, mogłaby mnie opuścić. Ta myśl mnie
przeraża.

Rozumiem,  pamiętaj  jednak,  że i tak byś  ją  stracił.  Żyjesz  iluzją.  Żyjesz  z potworem,  który
uwił  sobie  gniazdo  w  twojej  głowie  -potworem,  który  cię  porzuci,  jeśli  nie  zrobisz
wszystkiego,  czego  pragnie.  W  ogóle  nie  znasz  własnej  żony  Żyjesz  wyobrażeniami  o  tym,
jaka jest. To twoje wyobrażenia cię przerażają, a nie żona.

MOJEMU MĘŻOWI NIE ZALEŻY NA NAPRAWIE ŁĄCZĄCEJ NAS RELACJI

Jestem zła na mew, ponieważ nie zależy mu na naprawie nasze] relacji.

Powinno mu zależeć na wszystkich elementach relacji, która was łączy, a tak nie jest - czy na
tym twoim zdaniem polega miłość? W jaki sposób go traktujesz, kiedy dajesz wiarę obłą-
kańczej myśli, że powinien się tobą zajmować?

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI l

Ignoruję go i osadzam.

Jakie uczucia budzi w tobie ignorowanie i osądzanie człowieka, którego kochasz?

To bardzo bolesne, okropnie się czuję.

Jeśli uwierzysz w tę myśl, twoje życie zamieni się w piekło. Kim mogłabyś być, gdybyś nie
dawała wiary w to, że powinien się o ciebie troszczyć?

Mogłabym być kimś troszczącym się o niego.

Właśnie. Starasz się zdobyć jego miłość, chociaż już jesteś kochana.

Uczucie zranienia lub dyskomfortu nie może być spowodowane przez innq osobę. Nie może
mnie  zranić  nikt,  kto  znajduje  się  na  zewnqtrz  mnie.  Taka  możliwość  nie  istnieje.  Czuję  się
zraniona jedynie wówczas, gdy daję wiarę myśli, która rodzi we mnie stres. To ja ranie samq
siebie, wierzqc własnym myślom. To bardzo pomyślna wiadomość, oznacza bowiem, że nie
muszę nikogo prosie, aby przestał mnie ranie. Jestem tq osobq, która może przestać krzywdzie
siebie. Wszystko znajduje się pod mojq kontrolq.
Analizujqc  własne  myśli,  staramy  się  lepiej  je  zrozumieć.  Cierpienie,  gniew  i  frustracja
sygnalizuje  że  czas  zbadać  siebie.  Możemy  dawać  wiarę  własnym  myślom  albo  je
kwestionować - nie ma innego wyboru. Zakwestionowanie własnych myśli to lepsza i bardziej
przyjazna droga. Badanie wewnętrznych przeżyć powoduje, że z większq miłościq odnosimy
się do innych ludzi.

BYRON KATIE

I MICHAEL

KATZ

Trudno mi prosić go o to, ponieważ nie okazuje miłości, kiedy to czynie.

Rozumiem. Odwróć myśl: „Jestem zła na męża, ponieważ nie zależy mu na naprawie naszej
relacji".

Jestem zła na siebie, ponieważ, nie zależy mi na naprawie relacji z samą sobą.

To prawda. Kiedy w myślach robisz to, co do niego należy -dyktujesz mu, kogo powinien lub
nie powinien kochać - czujesz się od niego oddzielona i samotna. Czy możesz podać inną
myśl stanowiącą odwrócenie pierwotnej?

Jestem zla na siebie, ponieważ nie zależy mi na naprawie relacji z mężem. Czasami jest to
prawda, np. gdy zależy mi wyłącznie na tym, aby własne życie stało się bardziej wygodne.

Rozumiem. Myślisz sobie: „Naprawię naszą relację, gdy zacznie mu na niej zależeć". Nigdy
do tego nie dojdzie, dlatego postanawiasz, że pójdziesz do domu i powiesz: „Kochany, czuję
się taka podekscytowana. Uwielbiam to, że ci nie zależy Odkryłam, że ja również mam
wszystko w nosie".

To prawda! Właściwie to zabawne!

Później możesz mu wyznać resztę: „Odkryłam, iż nie zależy mi na tobie, chyba że uczyni to
moje życie wygodniejszym".

Tak.

W rzeczywistości sama posiadasz cechy, które mu przypisujesz. To ty go wymyśliłaś. Do tej
pory jeszcze go nie poznałaś.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI l'

MĄŻ MA PRZESADNE ŻĄDANIA SEKSUALNE
Maź ma wobec mnie przesadne żądania seksualne. Czy to prawda? Czego od ciebie

oczekuje?

Właściwie nie są to żądania. Zwyczajnie prosi, abyśmy się kochali.

A zatem nie jest prawdą, że stawia ci przesadne żądania seksualne. To interesujące. Jak
reagujesz, gdy sądzisz, że jego oczekiwania są przesadne?

Kiedyś czułam, ze wywiera na mnie presję. Starałam się go zadowolić, mówiąc tak niezależnie

od tego, czy mialam ochotę na seks, czy nie. Dzisiaj najczęściej odmawiam.

Jak go traktujesz, gdy sądzisz, że wywiera na ciebie presję, chociaż w rzeczywistości tego nie
czyni? Musisz przeżywać prawdziwe tortury, wyobrażając sobie, co myśli, gdy wspomina o
seksie.

Traktuję go podejrzliwie. Kiedy jest mity wobec mnie, myślę, ze stara się wprawić mnie w
lepszy nastrój. Staję się spięta i w ogóle nie mam ochoty na seks. Uważam, ze mną manipuluje

i jest podstępny, a później, ze zależy mu wyłącznie na własnych uczuciach. Wpadam w gniew i
jeszcze bardziej odsuwam się od niego.

Rozumiem, dlaczego jesteś spięta i wyłączasz się. Kto chciałby się kochać z człowiekiem,
którego uważa za samolubnego egoistę? Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli,
że mąż ma wobec ciebie przesadne oczekiwania co do seksu?

106

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

Mogłabym być osobą, która odpowie szczerze tak lub nie, gdy zapyta, czy możemy się kochać.
Nie  sadzę,  aby  prosił  mnie  o  to  cały  czas.  Gdyby  zaczął  narzekać,  ze  mu  odmówiłam,
wiedziałabym,  ze  nie  ma  to  nic  wspólnego  ze  mną.  Moja  rola  polega  jedynie  na  tym,  aby
zapytać  samą  siebie,  czy  w  tej  chwili  mam  ochotę  na  seks  z  marudzącym  facetem.  Mogę
ustalić,  czy  wolę  współżyć  z  zadowolony  m,  czy  zrzędzącym  mężczyzną.  'Dzisiaj  sądzę,  ze
moglibyśmy częściej uprawiać seks.

Rozumiem. Być może zaczniesz uważać męża za człowieka, który szczerze mówi, czego
chce. Może odkryjesz, że naprawdę cię kocha. Chociaż źle go traktujesz, pragnie zbliżenia.
Czy potrafisz odwrócić myśl: „Mąż ma wobec mnie przesadne żądania seksualne"?

Mam przesadne żądania seksualne wobec męża i staram się sprawować kontrolę nad jego
życiem seksualnym. Kiedy myślę, ze mąż powinien czy tac w moich myślach i proponować
współżycie jedynie wówczas, gdy mam na to ochotę, stawiam mu ogromne żądania w sferze

seksu.

ŻONA NIE DARZY MNIE BEZWARUNKOWĄ MIŁOŚCIĄ

Jestem smutny, ponieważ żona nie darzy mnie bezwarunkową miłością.

„Powinna mnie kochać bezwarunkową miłością". Czy to prawda?
Tak. Czy jesteś pewien, że to prawda?

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Do końca nie jestem tego pewny.

Rozumiem. „Powinien" to sprawa przeszłości lub przyszłości, jednak z teraźniejszością nie
można się spierać. Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę tej myśli?

Czuję się smutny, rozczarowany, czasami zły. Oddalam się od niej. Mam depresję i myślę, ze
zasługuję na coś lepszego. Użalam się nad sobą. Czasami myślę, ze poślubiłem niewłaściwą
kobietę.

Rozumiem. Ona nie pasuje do twojego ideału żony Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary
myśli, że żona powinna darzyć cię bezwarunkową miłością? Kim mógłbyś być w jej
obecności, gdybyś nigdy więcej w to nie uwierzył?

Byłbym osobą, która nie oczekuje od niej bezwarunkowej miłości.

Rozumiem, że wówczas ty darzyłbyś^ bezwarunkową miłością niezależnie od tego, jak
warunkowa byłaby jej miłość do ciebie. Dopóki wierzysz, że ona powinna cię kochać bezwa-
runkową miłością, nie mówisz o własnej żonie. Mówisz o żonie, którą sobie wymyśliłeś, i nie
okazujesz bezwarunkowej miłości tej, z którą żyjesz. Odwróćmy tę myśl.

Jestem smutny, ponieważ nie darzę jej bezwarunkową miłością. Naprawdę ją kocham. Wierzę,
że powinniśmy bezwarunkowo kochać współmałżonka - przysiągłem to i staram się być wierny
danemu słowu.

Spróbujmy sięgnąć nieco głębiej. Czy potrafisz wymienić trzy dziedziny, w których nie
darzysz żony bezwarunkową miłością? Nie sądzę, abyś był szczególnie kochający, gdy się na
nią gniewasz i od niej odsuwasz.

BYRON KATIE

I MICHAEL

KATZ

To prawda. W takich sytuacjach nie czuję do niej mitości. W porządku, nie kocham jej
bezwarunkowo, gdy czuję, że nie darzy mnie bezwarunkową miłością. Odnoszę się do niej z
niechęcią. Zamykam swoje serce. To prawda.

Czy potrafisz wymienić inne sytuacje, w których nie darzysz żony bezwarunkową miłością?

Czasami kłócimy się o pieniądze. Któregoś dnia rozgniewałem się, gdy powiedziała, ze nie
stać nas na zakup nowej lodzi, na którą miałem ochotę. Musze przyznać, że miała słuszność.
Zachowywałem się tak, jakby nie miała racji - traktowałem ją w chłodny i złośliwy sposób.
Teraz przykro mi z tego powodu..

Kiedy wrócisz do domu, przyznaj, że miała rację. Przeproś ją i opowiedz o uczuciach, którymi
się ze mną podzieliłeś. Zapytaj, jak możesz naprawić wyrządzone zło. osłuchaj, co ma do
powiedzenia, bez przyjmowania postawy obronnej. Żona zabierze cię dokładnie tam, gdzie
chciałbyś się znaleźć, jeśli naprawdę myślisz o bezwarunkowej miłości. Postawa pokory jest
przeciwieństwem służalczości, pierwszym krokiem do władzy, na której ci zależy Czy możesz
podać inny przykład?

Tak. Karzę ją za to, ze nie jest tak atrakcyjna jak inne kobiety, ze tyje. Najdziwniejsze jest to,
ze wcale mi na tym nie zależy, bardzo ją kocham i uważam za piękną kobietę. Krytykuję jej
nawyki żywieniowe, chociaż sam powinienem zastanowić się nad własną dietą. Odwróceniem
pierwotnej myśli mogłoby być zdanie: „Powinienem kochać bezwarunkowo samego siebie".
Często tego nie czynię.

Czy możesz wymienić trzy dziedziny, w których nie okazujesz sobie bezwarunkowej miłości?

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI 11

Kiedy za dużo jem, jestem wobec siebie bardzo surowy i krytyczny. Wykorzystuję nienawiść do
siebie, aby kontrolować swój apetyt, chociaż nie jest to szczególnie skuteczna metoda
postępowania. Czasami, gdy sądzę, że popełniłem błąd, odnoszę się do siebie z odrazą.
Naprawdę źle traktuję samego siebie, gdy o czymś zapomnę.

Rozumiem.  Czuję,  że  surowo  traktujesz  samego  siebie.  Widzę,  jaki  ból  sobie  zadajesz,  gdy
porównujesz żonę z kimś, kto nie istnieje - z idealną żoną, która nie istnieje w żadnym mał-
żeństwie. Nie jest to dobry sposób okazania miłości samemu sobie. Pamiętaj, że rozmawiamy
o chwili, a nie o wieczności. Nie kochamy warunkową lub bezwarunkową miłością przez całą
wieczność.  Sytuacja  ulega  ciągłym  zmianom:  „Kocham  cię",  „Nie  kocham",  „Kocham",
„Kocham", „Nie kocham". Brak miłości będziesz odczuwał zawsze ty, a nie żona. Możesz być
tego pewien, dlatego zbadaj siebie, poznaj prawdę i odkryj swoje piękne, niewinne ja. To, że
czujesz się nieszczęśliwy, nie może mieć źródła w czymś, co znajduje się na zewnątrz ciebie -
w  określonej  sytuacji  lub  osobie.  Przyczyną  cierpienia  są  myśli  na  temat  danej  sytuacji  lub
człowieka, których nie zakwestionowałeś. Od tej zasady nie ma wyjątku.

POTRZEBUJĘ JEGO ZROZUMIENIA

Potrzebuję zrozumienia męża.

„Potrzebuję zrozumienia męża". Czy to prawda?

Tak.

Czy naprawdę tego potrzebujesz? Czy jesteś pewna, że jest to dla ciebie najlepsze?

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Nie wiem tego na pewno.

Czy ktoś może wiedzieć, co jest obecnie dla ciebie najlepsze? Czy kwiat może otworzyć pąk
przed nadejściem właściwego czasu? To niemożliwe, prawda? Możemy go pielęgnować,
wystawić na słońce i podlewać, lecz zakwitnie, kiedy przyjdzie jego pora - we właściwym
czasie. Jak traktujesz męża, kiedy dajesz wiarę myśli, że potrzebujesz jego zrozumienia, lecz
go nie uzyskujesz?

Jestem zła i przygnębiona. Osadzam go.

Kiedy dajesz wiarę tej myśli, nie rozumiesz go! Jesteś jak na-uczyciel, który nie ma pojęcia, o
czym mówi. Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli, że potrzebujesz jego zro-
zumienia?

Mogłabym być kimś, kto jest z nim szczęśliwy.

To prawda. Rozumiałabyś go. Byłabyś żywym przykładem zrozumienia - tego, kim
chciałabyś, aby się stał. Jak mogę zrozumieć człowieka, o którego miłość, aprobatę i uznanie
zabiegam? Takie postępowanie jest nieuprzejme wobec niego i mnie samej. Wolę czuć się
wolna. Chcę obserwować, co się wydarzy, kiedy z nim będę, akceptując go takim, jaki jest w
danej chwili. Kto wie, czego się dowiem? Czy można nie kochać i nie doceniać osoby, która
nas rozumie? Odwróć myśl: „Potrzebuję jego zrozumienia".

To ja potrzebuję tego, by go zrozumieć.

Tak. Muszę zrozumieć, dlaczego on mnie nie rozumie. Kiedy zwrócisz mu w myślach jego
życie, poczuje to i powróci do

KŁAMSTWA

O MI.ŁOŚCI l

ciebie jak do cudownej przestrzeni, w której nie ma miejsca na oddzielenie. Kiedy dajesz
wiarę myśli: „Mąż powinien mnie rozumieć", chociaż on tego nie czyni, sama sprowadzasz na
siebie nieszczęście. Możesz zrobić dosłownie wszystko, aby cię lepiej zrozumiał, a jego
wiedza wcale się nie zmieni.

MOJA DZIEWCZYNA NIE POWINNA ODE MNIE ODCHODZIĆ

Jestem smutny, ponieważ czuję, że moja dziewczyna może mnie rzucić.

Czy jesteś pewien, że myśl: „Moja dziewczyna nie powinna ode mnie odchodzić" jest
prawdziwa? Czy jesteś pewien, że nie może się to obrócić ku dobremu? Czy wiesz, że bez niej
twoje życie nie mogłoby być bardziej udane?

Skąd mam wiedzieć. Nie potrafię sobie tego wyobrazić.

Jak reagujesz, kiedy dajesz wiarę myśli: „Moja dziewczyna nie powinna ode mnie
odchodzić"?

Czuję się niepewnie, podle.

Masz poczucie, że zostałeś porzucony? Jak reagujesz, kiedy wierzysz, że ona mogłaby cię
zostawić? Jak ją traktujesz, gdy czujesz się niepewnie i podle?

Do stworzenia dobrej relacji wystarczy jedna osoba, która rozumie samq siebie.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Trzymam się jej kurczowo i stroję fochy. Cały czas jej pilnuję. Robię dokładnie to, co może ją
skłonić do odejścia.

Czy  zaczynasz  dostrzegać,  jak  mało  wiesz?  Każdy  z  nas  chętnie  by  się  zmienił,  gdyby
wiedział  jak.  Ponieważ  nie  wiesz,  jak  tego  dokonać,  twoje  ja  obmyśla  ambitny  plan,  który
niestety  nie  działa.  Oszukujesz  tylko  samego  siebie.  Jedynym  rozwiązaniem  jest  szczerość  i
wierność  samemu  sobie.  Jak  układało  się  wasze  wspólne  życie,  gdy  starałeś  się  być  tym
„jedynym"? Czy uśmiechałeś się, chociaż nie miałeś na to najmniejszej ochoty? Czy mówiłeś
tak, gdy pragnąłeś powiedzieć me~>

Starałem się dawać nawet wówczas, gdy czułem, ze nie mam jej nic do ofiarowania.

Rozumiem, właśnie tak reagujesz, gdy wierzysz tej myśli. Nie żyjesz naprawdę, zatraciłeś
samego siebie, zabiegając o jej aprobatę. Ludzie nie są przywiązani do innych ludzi, lecz do
własnych przekonań. Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary myśli, że twoja dziewczyna
nie powinna cię porzucić?

Byłbym spokojniejszym człowiekiem. Nie zamartwiałbym się tak jak teraz.
Odwróć myśl: „Martwię się tym, że może mnie opuścić". Martwię się tym, ze mogę opuścić

samego siebie.

Kiedy w myślach zaczynasz się zajmować jej sprawami zamiast własnymi, kiedy wierzysz
myśli: „Ona mnie opuści", wtedy porzucasz samego siebie. Czyja to sprawa, z kim żyjesz?

Moja.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

A czyją sprawą jest to, z kim ona żyje? Jej.

Masz  rację.  Dawanie  wiary  myśli,  że  partnerka  nie  powinna  cię  opuścić,  przypomina
mówienie: „Pragnę, abyś ze mną była, nawet jeśli tego nie chcesz. Nie obchodzi mnie, co jest
dla ciebie najlepsze. A przy okazji, kocham cię". Nie sądzę, aby była to prawdziwa  miłość.
Jeśli  nie  dasz  wiary  myśli,  że  partnerka  powinna  pragnąć  z  tobą  zostać,  będziesz  mógł
całkowicie się z nią połączyć w jej planach odejścia.

To będzie bardzo trudne.

Czy rzeczywiście? Kim mógłbyś być, gdybyś nie wierzył w to, że powinna zostać przy tobie?
Zastanów się nad tym.

Byłbym kimś, kto poczułby ulgę, gdyby nie był więźniem myśli, ze dziewczyna powinna zostać.
Miałbym więcej przestrzeni w życiu. Byłbym otwarty na więcej możliwości.

Kim mógłbyś być, gdybyś patrząc na nią, nie myślał: „Powinna ze mną zostać"?

Byłbym człowiekiem szczęśliwym, gdyby ona była szczęśliwa. Powinna odejść, ^esli tego
pragnie. Nie miałbym nic przeciwko temu.

Rozumiem. Czy potrafisz podać jeszcze jedno odwrócenie pierwotnej myśli?

Martwię się, ze mogę ją opuścić. Opuszczam ją emocjonalnie, gdy myślę, ze nie powinna mnie

zostawić.

114

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Opuszczasz ją, gdy myślisz, że nie powinna mieć innego życia niż to, jakie dla niej planujesz.
Opuszczasz ją taką, jaka naprawdę jest, i zaczynasz żyć z przerażającą kobietą, która może cię
w każdej chwili porzucić. Istnieje jeszcze jedno odwrócenie pierwotnej myśli - czy potrafisz je

wskazać?

Pomyślmy... jestem szczęśliwy, ze może mnie opuścić? Nawet ta myśl może być prawdziwa.

To prawda, będziesz musiał wtedy odkryć samego siebie. Będziesz musiał skoncentrować się

nie na niej, lecz na sobie i własnych myślach, które są przyczyną wszystkich cierpień.

Do tej pory zawsze łączyłem samotność ze smutkiem i lękiem.

Kiedy zbadamy własne myśli i poznamy prawdę, nigdy nie będziemy samotni, niezależnie od
tego, czy będziemy mieli partnera, czy nie.

NIE ZASŁUGUJĘ NA MIŁOŚĆ

Inni ludzie są piękni i szczodrzy, zabawni, śmiali lub silni. Ja nie jestem. Trudno mnie kochać.
Ta myśl powoduje, że czuję się okropnie nieszczęśliwa.
Moja droga, czy chcesz poznać prawdę? Tak.

„Nie zasługuję na miłość". Czy to prawda?

KŁAMSTWA

ŁOŚCI

Tak mi się wydaje. Nikt naprawdę mnie nie kochał, nawet matka. Nigdy mnie nie przytulała,
gdy byłam mata. Zawsze na mnie krzyczała i wyganiała za drzwi, aby mogła wykonać swoją
pracę.

Czy to, że wyganiała cię za drzwi, aby wykonać swoją pracę, oznacza, że cię nie kochała? Czy

to prawda?

Może była zbyt zmęczona, aby z nami rozmawiać. Teraz to rozumiem. Musiała sama utrzymać

mnie i brata.
Czy była to miłość? Być może.

„Nie zasługuję na miłość". Czy to prawda? Czy jesteś tego pewna?

Nie, tego nie wiem. Mimo to mam takie poczucie.

To zrozumiałe, przecież dajesz wiarę tej myśli. Właśnie dlatego musimy ją zakwestionować.
Początkowo cierpienie wydaje się potężnym motywem. Później odkrywamy, że w ogóle go

nie potrzebujemy Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę tej myśli, chociaż nie jesteś pewna, czy jest

prawdziwa?

Jest mi ciężko. Przestaję być spontaniczna. Czuję się samotna i tęsknię za tym, czego nie mam.
Wszystko inne przestaje się liczyć. Przesiaduję w domu, starając się zagłuszyć tę myśl obada-

niem telewizji i jedzeniem, chociaż nie czuję się głodna.

Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli: „Nie zasługuję na miłość"?

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Byłabym osobą, której jest lżej. Wyobrażam sobie, jak spaceruję ulicą, ciesząc się
spadającymi liśćmi i promieniami słońca. Byłabym znacznie bliżej ludzi, którzy wzbudzają

moje zainteresowanie, zamiast ciągle zastanawiać się nad tym, dlaczego mnie nie kochają.
Mogłabym pojechać sama na wakacje i mieć frajdę lub poprosić kogoś, aby się do mnie
przyłączył. To też mogłoby być zabawne.

Czy potrafisz wskazać odwrotną myśl?

Nikt nie zasługuje na miłość. To prawda, gdy czuję, że trudno mnie kochać, ogarnia mnie tak
wielki smutek i niechęć, że nie potrafię kochać nikogo innego.

Znajdź inną myśl, która mogłaby być przeciwieństwem pierwotnej.

Zasługuję na miłość.

Czy dostrzegasz, pod jakimi względami taka odpowiedź może być bardziej uczciwa?
Trudno mi to dostrzec. Chciałabym, lecz nie potrafię. Podaj trzy powody, dla których

zasługujesz na miłość.

Hm. To naprawdę trudne... W porządku, znalazłam jeden. Mam ładny uśmiech.

Bardzo dobrze. To cenne odkrycie.

Jestem dobrą siostrą. Zawsze kochałam brata i służyłam mu pomocą.

116

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

To drugi powód. Brakuje jeszcze jednego.

Nic nie przychodzi mi do głowy.

Czy dzisiaj zrobiłaś coś, co sprawia, że zasługujesz na miłość?

Karmiłam wiewiórki.

Ładnie się zachowałaś. No to mamy już trzy powody Zasługujesz na miłość, niezależnie od
tego, czy ci się to podoba, czy nie. Nie możesz w tej sprawie niczego zrobić.
NIE POWINNA BYĆ TAKĄ CIERPIĘTNICĄ

Ona nie powinna być taką cierpiętnicą.

Czy to prawda?

Tak. Nienawidzę, gdy tak się zachowuje.

Czy jesteś tego pewien? Czy jesteś wszechwiedzący jak Bóg?

Nie wiem tego na pewno.

To prawda. Dzięki temu odkryciu się wyzwolisz. Jej cierpienie \.ojej sprawa. Jak reagujesz,
gdy dajesz wdarę myśli, że nie powinna być taką cierpiętnicą, chociaż nie możesz w tej spra-
wie nic zrobić?
To bardzo bolesne.

BYRON KATIE I

MICHAEL

KATZ

Fakt. W ten sposób dodajesz własne cierpienie do tego, które ona przeżywa. W rezultacie
cierpi dwoje ludzi. Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary tej myśli?

Byłbym osobą wolną, aby po prostu jej służyć.

Rozumiem. Pewnie byłoby ci łatwiej przebywać w jej towarzystwie. Byłbyś bardziej
dostępny, gdybyś nie cierpiał z powodu jej cierpienia. Mógłbyś być przy niej bardziej obecny.
RODZICE POWINNI MNIE KOCHAĆ I CENIĆ

Rodzice powinni kochać i cenić swoich synów.

„Rodzice powinni kochać i cenić swoich synów". Czy to prawda?

Tak, to cholerna prawda.

Dobrze. Czy jesteś pewien, że to prawda?

Tak!

Czy wszyscy powinniśmy zrezygnować z własnego życia, aby zacząć cię kochać i cenić? Nie
sadzę! To obłąkana myśl, ponieważ jest sprzeczna z rzeczywistością. Skąd wiem, że rodzice
nie powinni kochać i cenić swoich dzieci? Ponieważ czasami tego nie czynią. Nic dziwnego,
że jesteś taki rozgniewany. Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że rodzice powinni cię
kochać i cenić, lecz odkrywasz, że tego nie czynią?

118

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Cierpię.

Rozumiem.  To  bardzo  bolesna  myśl.  Przypomina  dziecinną  zabawkę  do  zadawania  tortur,
którą  wcale  nie  musisz  się  bawić.  Prawda  cię  wyzwoli  —  wszystko  zależy  od  ciebie.  Kim
mógłbyś  być,  gdybyś  nigdy  więcej  nie  miał  tej  myśli  -  gdybyś  nie  był  zdolny  do  jej
przeżywania? Gdyby mimo usilnych prób ta myśl nigdy nie powróciła?

Byłbym człowiekiem wolnym, pełnym wewnętrznego spokoju.

„Rodzice powinni kochać i cenić swoich synów". Czy jesteś pewny, że ta myśl jest
prawdziwa? Poszukaj odpowiedzi we własnym wnętrzu.

Bardzo silny głos wewnętrzny podpowiada mi, że właśnie tak powinno być.

To zrozumiałe. Przecież cały czas go karmisz niczym Cia-steczkowego Potwora! Przekazujesz
tę myśl własnej żonie i dzieciom oraz innym osobom, które mają z tobą kontakt, zmuszając je,
aby  się  z  tobą  zgadzały.  Pragniesz,  abyśmy  cię  cenili  i  wierzyli,  że  rodzice  wyrządzili  ci
ogromną  krzywdę.  Kiedy  wszyscy  mają  tego  dość,  potwierdzają  twoją  teorię  na  temat
rodziców, pozwalając objąć nią cały świat i całe twoje życie! Zbadaj własne serce, ponieważ
może  cię  wyzwolić  jedynie  własna  prawda,  a  nie  nasza.  Nie  ma  tutaj  złych  ani  dobrych
odpowiedzi. Dopóki nie odnajdziesz swojej wewnętrznej prawdy, będziesz ślepo wierzył my
'dom,  które  cię  nachodzą.  To  straszne  uczucie  być  cały  czas  szczęśliwym  i  wolnym!  Jak
miałbyś  nawiązać  kontakt  z  innymi,  manipulować  nimi  i  udawać  ofiarę,  gdybyś  był
szczęśliwy? Lękasz się, że utraciłbyś całe życie, gdybyś zrezygnował z tej myśli. Nie

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

wiedziałbyś, jak żyć. „Rodzice powinni kochać i cenić swoich synów" - czy jesteś pewny, że
ta myśl jest prawdziwa? Czy kochali i cenili cię w przeszłości? Według ciebie nie. Skąd zatem
wiesz, że powinni cię kochać i cenić? Stąd, że tego nie czynili. Taka jest prawda!

Ach! Czy to może być takie proste?

Myślę, że sam udzieliłeś sobie odpowiedzi. Odwróć myśl:

„Rodzice powinni kochać i cenić swoich synów".

Powinienem kochać i cenić samego siebie.

Dokładnie! Nie zrobi tego nikt inny, ponieważ według ciebie rodzice o tym zapominają.
Zostałeś sam.

POWINNAM BYĆ JEGO JEDYNĄ KOBIETĄ

Jestem wściekła na męża, ponieważ romansuje z innymi kobietami i nie uważa mnie za swoją
jedyną.

„Moje życie byłoby znacznie lepsze, gdyby mąż zapomniał o innych kobietach". Czy to
prawda?

To dla mnie oczywiste.

Czy jesteś pewna, że twoje życie stałoby się lepsze?

Nie.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że mąż powinien zapomnieć o innych kobietach?

120

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Na płaszczyźnie osobowości miłość sprowadza się do umowy. Kochasz mnie, jeśli się z tobq
zgadzam.  W  chwili  gdy  przestaję  się  z  tobq  zgadzać  i  kwestionuję  jedno  z  twoich
najświętszych  przekonań,  staję  się  wrogiem.  Bierzesz  ze  mnq  rozwód  w  swoich  myślach.
Później  zaczynasz  szukać  argumentów  przemawiajqcych  za  tym,  że  masz  rację  i  skupiasz
uwagę na czymś, co znajduje się poza tobq. Gdy jesteś skoncentrowany na rzeczach zewnętrz-
nych i sqdzisz, że twoje problemy zostały zawinione przez kogoś innego zamiast przez własne
przywiqzanie  do  opowieści,  w  którq  akurat  wierzysz,  stajesz  się  ofiarq  samego  siebie,  a
sytuacja wydaje się beznadziejna.

Staram się osłabić jego pewność siebie, przekonać go do monoga-micznego małżeństwa.
Jestem zazdrosna. Stale myślę, że jest z inną. Stale porównuję się do nich. Czy jestem od nich
ładniejsza? Czy jestem bardziej inteligentna niż one?

To bardzo bolesny sposób życia. Manipulowanie mężczyzną, którego się kocha, bywa bardzo
bolesne - podobnie jak spędzanie czasu na obmyślaniu intryg w celu pozbycia się ludzi,
których kocha lub porównywaniu się z nimi. Czyja to sprawa, z kim sypia twój mąż?

Nienawidzę tego pytania.

Nienawidzisz go, ponieważ przyzwyczaiłaś się do swojego cierpienia. Trzymasz się kurczowo
myśli: „Jam mam rację, on się myli. Ja jestem dobra, on jest zły". Czy nie wolałabyś się od
niej uwolnić?
Chciałabym być wolna. Naprawdę. Mam dość tego bólu. Czyja to sprawa, z kim sypia

twój mąż?

BYRON

KATIE I MICHAEL KATZ

Jego. Wiem o tym. To jego sprawa, nie moja. A czyja to sprawa, z kim ty sypiasz?

Moja.

„Powinien  współżyć  wyłącznie  z  tobą".  Czy  to  prawda?  Jaka  jest  rzeczywistość?  Nie  robi
tego.  Sypia  z  innymi  kobietami.  Nie  jest  to  zgodne  z  naszą  moralnością,  normami
społecznymi,  lecz  taka  jest  rzeczywistość.  To  bezczelne  kłamstwo  twierdzić,  że  powinien
sypiać wyłącznie z tobą, jeśli tego nie czyni. Co przeżywasz, gdy dajesz wiarę myśli, że mąż
nie powinien sypiać z innymi kobietami?

Nienawidzę go.

Jakie doznania to w tobie rodzi?

Czuję się okropnie. Pragnę umrzeć.

W jaki sposób go traktujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że powinien być ci wierny?

Wściekam się na niego. Odsuwam się. Zamykam przed nim swoje serce.

Czy to bardzo bolesne? Okropnie.

Odczuwasz ból i samotność, ponieważ zajmujesz się w myślach jego sprawami zamiast sobą.
To oczywiste, że czujesz się samotna! Ona tam z nim jest, a ty myślisz o nim tutaj -

122

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI

każdy jest z nim, z tobą nie ma nikogo. Uważasz, że mąż powinien z tobą być, lecz nawet ty
sama  nie  potrafisz  dotrzymywać  sobie  towarzystwa.  Mąż  cię  zostawił,  więc  porzucasz  samą
siebie  -  co  za  różnica?  Aby  dotrzymać  towarzystwa  samej  sobie,  będziesz  musiała
zakwestionować  własne  myśli.  „Mój  mąż  nie  powinien  sypiać  z  innymi  kobietami".  Czy  to
prawda?  „Czułabym  się  znacznie  lepiej,  gdyby  był  ze  mną  zamiast  z  nią".  Czy  jesteś  tego
pewna? To nie on jest sprawcą twojej niedoli, lecz ty sama. Wierzysz w kłamstwo i właśnie to
jest przyczyną twojego cierpienia. Czy dostrzegasz powód, aby porzucić myśl: „Mąż powinien
sypiać wyłącznie ze mną", ponieważ jest sprzeczna z rzeczywistością?

Tak, bardzo nie lubię cierpienia.

Widzę, że coś nas łączy Proszę, nie staraj się porzucić tej myśli. Nikomu się to jeszcze nie
udało. Dostrzegłyśmy jedynie powód, aby to uczynić. Czy dostrzegasz powód, aby wierzyć w
myśl, która nie wywołuje cierpienia?
Nie. Kim mogłabyś być, gdybyś w to nie wierzyła?

Byiahym osoba, która przestałaby go nienawidzić. Może nie czułabym się tak bardzo
zdradzona. Nie wiem, czy jeszcze kiedykolwiek zdołam się przed nim otworzyć, w każdym razie
okazywałabym mu więcej zrozumienia.

Moja droga, otwarty umysł oznacza otwarte serce. Nikt nie wie, jak byś się czuła i w jaki
sposób go traktowała, gdybyś nie wierzyła swoim myślom na jego temat. Kim mogłabyś być

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

w jego obecności, gdybyś nie dawała wiary myśli, że powinien zrezygnować z kontaktów z
innymi kobietami? Zamknij oczy i wyobraź go sobie. Spójrz mu w oczy bez przeżywania
myśli, że powinien wybrać tylko ciebie. Czy potrafisz to sobie wyobrazić?

Tak. Jest piękny. Wygląda na szczęśliwego.

Na tym polega bezwarunkowa miłość. Taka naprawdę jesteś. A teraz odwróć pierwotną myśl.

Gniewam się na siebie, ponieważ nie wybrałam samej siebie jako swojej jedynej partnerki.
Cały czas miałam w głowie inne kobiety, z którymi się spotykał.

Sformułuj inną myśl będącą odwróceniem pierwotnej.

Gniewam się na siebie, ponieważ wybrałam go jako swojego jedynego partnera. To ma sens.

Zgadzam  się.  Jeśli  pragniesz  monogamicznego  związku,  możesz  powiedzieć:  „Mój  drogi,
kocham cię takim, jaki jesteś. Kocham to, że pożądasz inne kobiety. Pragnę spełnienia twoich
pragnień, dlatego muszę cię opuścić. Jestem zwolenniczką monogamicznego związku i chcę
mieć  monogamicznego  partnera".  Nadal  uważasz  go  za  swojego  jedynego  -  tego,  którego
kochasz  -  teraz  jednak  zwyczajnie  z  nim  nie  mieszkasz.  Niezależnie  od  tego,  czy  z  nim
zostaniesz, czy odejdziesz, nie będziesz musiała zamykać swojego serca. Wówczas będziesz
mogła dostrzec inną osobę obok ciebie i uznać ją za jedyną, akceptując ją dokładnie taką, jaka
jest. Bezwarunkowa miłość nie dyktuje zewnętrznych form.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI l

KOCHANKA NIE POWINNA ODMAWIAĆ MI SEKSU

Chcę, aby się ze mną kochała. Czuję się niekochany, gdy mi odmawia.

Czego oczekujesz od seksu?

Poczucia więzi i orgazmu.

Przeanalizujmy to po kolei.
„Pragniesz, aby doprowadzała cię do orgazmu". Czy to prawda?
Tak.

Traktujesz orgazm jako źródło ekstazy i czynisz ją odpowiedzialną za to, czy go przeżywasz,
abyś sam nie musiał być za to odpowiedzialny. „Pragniesz, aby doprowadzała cię do or-
gazmu". Czy to prawda?

Jeśli spcyrzeć na to od tej strony, nie.

Zawsze  warto  odzyskać  kontakt  z  rzeczywistością.  Pragnienie  przeżycia  orgazmu
uniemożliwia  ci  to  doznanie.  Jeśli  orgazm  ma  się  pojawić,  z  pewnością  go  doświadczysz.
Gdyby naprawdę zależało ci wyłącznie na orgazmie, wystarczyłaby ci masturbacja. Wiem, że
nie  utożsamiasz  tych  dwóch  rzeczy  To  twój  umysł  pragnie  orgazmu  i  chce,  aby  ona  ci  go
dostarczyła. Gdyby nie ta myśl, czego mógłbyś pragnąć i potrzebować? Byłbyś sam, zupełnie
zadowolony. Może potrzebowałbyś seksu, a może czegoś innego. Czy są inne rzeczy, których
oczekujesz od seksu?

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Poczucia więzi. Pragnę czuć się z nią związany.

Nie możesz się z nią związać! Sądzisz, że skoro istnieją dwa odrębne ciała, istnieją również
dwa odrębne umysły. Gdyby nie stresujące myśli, które nas od siebie oddzielają, istniałby
tylko jeden wszechobecny umysł. Dwa ciała nie mogą się ze sobą połączyć. Możesz połączyć

się  jedynie  z  własnym  umysłem,  który  mieści  w  sobie  ją  i  nas  wszystkich.  Do  powstania
związku może dojść wyłącznie w twoim  wnętrzu. Nie możesz się z nią związać. Nie ma to
żadnego sensu, ponieważ już jesteś związany. Możesz stworzyć więź wyłącznie z sobą samym
i  sprawdzić,  jak  wpływa  to  na  twoją  relację  z  nią.  A  teraz  dokonaj  odwrócenia  pierwotnej
myśli.
Pragnę dostarczyć przeżycia orgazmu samemu sobie. Jedynie to jest możliwe. Pragnę

więzi z samym sobą.

Wszystko sprowadza się do naszej relacji z sobą samym. Dopóki będziesz uważał seks za coś,
czego ci brakuje, jeśli ona odmówi, będziesz osłabiał wewnętrzne poczucie więzi. Jednym z
powodów, dla których lubimy seks, jest to, że w trakcie stosunku „uwalniamy się od własnych
myśli" - wkraczamy w przestrzeń pomiędzy myślami. Jeśli sięgamy po seks, ponieważ nie
znamy innego sposobu ucieczki przed własnymi bolesnymi myślami i stworzenia związku z
partnerem, w końcu nieznośne myśli pojawiają się nawet w trakcie stosunku i tylko krok
będzie nas dzielił od spojrzenia na zegarek i zapytania: „Kiedy wreszcie to się skończy?". A
wtedy nawet namiętny seks przestanie być cudowny. W końcu

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

wszystkie zewnętrzne środki opatrunkowe przestają działać, a wówczas na powierzchnię
wypływają bolesne myśli. Jedynie prawda może nas wyzwolić, jedynie prawda może

powstrzymać cierpienie, jedynie z prawdą może nas połączyć intymna więź. Kiedy następnym
razem poczujesz żal, gdy partnerka ci odmówi, zakwestionuj swoje myśli. Być może zamiast
seksu odnajdziesz miłość.

BEZ MOJEGO CHŁOPAKA JESTEM NIKIM

Bez mojego chłopaka nie istnieję.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że bez swojego chłopaka nie istniejesz, że bez niego cię

nie ma?

Czuję, ze zrobiłabym wszystko, aby zatrzymać go przy sobie.

Nie, nie żeby go zatrzymać. To niemożliwe. Czy można kogoś „posiadać"? To nie on jest
problemem. Problemem nie jest również to, czy go posiadasz, czy nie. Uważasz, że bez niego
nie mogłabyś żyć i robisz wszystko co w twojej mocy, aby udowodnić, iż to przeświadczenie

jest  prawdziwe.  Walczysz  o  własne  życie,  a  nazywasz  to  walką  o  niego.  Właśnie  dlatego
ludzie  sięgają  po  broń  i  zabijają  swoich  kochanków.  „Jeśli  mam  zginąć,  nich  zginie  także
on/ona".  Wierzą,  że  morderstwo  jest  usprawiedliwione,  ponieważ  bez  kochanka  sami  po
prostu  by  nie  istnieli.  „On  pozbawił  mnie  życia,  a  zatem  postąpię  sprawiedliwie, odbierając

mu jego". Taki sposób myślenia stwarza istne piekło. „Bez niego jestem nikim" - kim
mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary tej myśli? Wiem, że to przerażające, ponieważ może
się okazać, iż przez całe

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

życie byłaś w błędzie. Witaj w niebie. Wszystko zaczyna się od pokory. „Myliłam się. Nie
znałam prawdy". „Bez niego nie istnieję". Czy to prawda?

Nie, byłam tylko zbyt przerażona, aby to przyznać.

Wykorzystywałaś go, aby uwolnić się od własnych lęków. „Skoncentruję się na nim i zdobędę
go. Zrobię wszystko, żadna cena nie jest zbyt wysoka". Dokonaj odwrócenia tej myśli: „Kiedy
z nim jestem, nie żyję naprawdę, nie istnieję". Właśnie tak wyglądało twoje dotychczasowe
życie. Jeśli myślisz, że bez niego nie istniejesz, powinnaś zastanowić się nad tym, czy
naprawdę żyjesz, przebywając w jego obecności. Udajesz, że jesteś jego sługą, i nienawidzisz
się za to.

I narzucam się mu.

Cały czas. Takie postępowanie nie jest miłością.

Nie chcę mu tego robić.

Rozumiem, kochana. A teraz dokonaj odwrócenia tej myśli.

Nie chcę robić tego sobie samej.

Rozumiem. Jeśli robisz to sobie, robisz to także jemu, a wtedy wszystko powraca do ciebie,
ponieważ to, co robisz jemu, robisz także samej sobie. Jeśli nie lubisz siebie, dlaczego on
miałby cię lubić? Jeśli nie chcesz przebywać ze sobą, jak możesz oczekiwać tego od niego?
Jeśli myślisz, że jesteś nikim, przekazujesz to innym ludziom, a oni niczym lustro odbijają to z
powrotem. Oto cała twoja historia.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Tylko ty sam możesz pozbawić się raju. Jeśli jesteś Adamem i szukasz własnego dopełnienia
w Ewie, wyganiasz samego siebie z rajskiego ogrodu. Możesz doświadczać własnej natury -
kochać samego siebie, a zatem także jq - nie odczuwajqc żadnego oddzielenia. Kiedy jednak
czegoś od niej pragniesz - sqdzisz, że potrzebujesz jej miłości lub aprobaty - wówczas
zaczynasz cierpieć. Istnieje tylko jeden sposób, w jaki możesz mnie dopełnić - stanie się to
tylko wówczas, gdy cię osqdzę, a następnie zbadam i dokonam odwrócenia swoich myśli.

MÓJ OJCIEC NIE POWINIEN BYĆ TAKI BIERNY

Nie lubię biernej postawy ojca, kiedy matka pyta go, co chciałby zjeść na obiad. Zwykle
odpowiada: „Wszystko mi jedno" lub „Nie wiem, sama zdecyduj". Po prostu tego nienawidzę.
Twój ojciec przypomina świętego. Kto przypomina świętego?

Twój ojciec. Pozostawia jej decyzję. Wydaje się uroczym, szczodrym człowiekiem.

Mama jest bardzo rozczarowana, ze nie mówi, na co ma ochotę.

Ponieważ sądzi, że powinien mieć jakieś życzenia. Przypuszczalnie ojciec mówi jej prawdę.
Gdybym była twoją matką, uwierzyłabym mu i codziennie gotowała swoje ulubione potrawy.
Gdyby mu nie smakowały, na pewno by powiedział, a wtedy bym o tym wiedziała.
Tymczasem cieszyłabym się z potraw, za którymi przepadam, i kochała osobę, z którą

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

mieszkam.  Zwróć  uwagę,  ile  wolności  jej  daje.  Może  twoja  mama  ma  wyraźnie  określone
pragnienia  i  dlatego  uważa,  że  także  on  powinien  je  mieć.  Sądzisz,  że  ojciec  powinien  coś
wymyślić.  Czy  nie  mówisz  sobie:  „Na  jego  miejscu  coś  bym  wymyśliła,  aby  sprawić  jej
przyjemność"?

Ja zawsze coś wymyślam i mama jest zadowolona.

To dobrze, pod warunkiem że dokonujesz wyboru zgodnego ze swoimi prawdziwymi
pragnieniami. Czy zdradziłaś kiedyś samą siebie? Twój ojciec tego nie uczynił. On naprawdę
nie ma żadnych życzeń. Ja bym mu uwierzyła.

Masz racje. Zdradziłam samą siebie, a on pozostał wiemy sobie. Dałam jej to, czego chciała.

To było urocze. Czy robiąc to, byłaś wierna sobie? Czy byłaś uczciwa wobec samej siebie?

Zrobiłam to, aby jej sprawić przyjemność. Zrobiłabym wszystko, aby ją uradować.

Rozumiem, kochana. A czego ty sama od niej pragnęłaś? Przecież mogłaś pragnąć czegoś, co
nie było sprzeczne z wiernością samej sobie. O co chodziło? Zastanów się. Czy jesteś pewna,
że odpowiedź ojca nie była autentyczna? „Ugotuj, co chcesz. Wszystko mi jedno". To brzmi
całkiem szczerze i zdecydowanie.

Tak, kiedy ty to mówisz.

„Ojciec powinien dawać jej to, czego ona pragnie". Czy to prawda? Czy jesteś pewna, że takie
zachowanie przysłużyłoby się jego lub jej dobru?

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Cóż, mógłby z łatwością coś wymyślić, aby ją zbyć.

To interesujące. „Byłoby im lepiej, gdyby ojciec wymyślił coś, aby ją udobruchać". Czy jesteś
pewna, że to prawda?

Czułabym się lepiej, gdyby tak postąpił.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że ojciec powinien się zmienić ze względu na ciebie?
Czy miałaś słuszność? Czy z was dwojga to ty byłabyś tą dobrą? Czy dałaś ojcu wzór, jak
powinien postępować? Co jeszcze uzyskałaś?

Jego zazdrość i gniew.

Co jeszcze zyskałaś, sprawiając przyjemność matce i postępując tak, jak twoim zdaniem
powinien postępować dobry mąż? Czy kiedykolwiek zrobiłaś wystarczająco wiele?

Nie, ale utrzymałam z nią dobrą relację. I ojciec od niej nie odszedł.

Mysi, że inni ludzie powinni być kim innym, niż sq, przypomina mówienie, że drzewo

powinno być niebem. Rozmyślałam nad tym i odnalazłam wolność.

Można powiedzieć, że dzięki temu przetrwała rodzina, chociaż nie zawsze mamy takie
wewnętrzne poczucie. Czasami czujemy się od siebie oddzieleni.

Ojciec okazuje mi zazdrość, gniewa się na mnie i obelżywie mnie traktuje.

132

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

Dokonaj odwrócenia tej myśli.

Jestem zazdrosna, gniewam się i obelżywie traktuję ojca.

Tak? Jakie uczucia to w tobie budzi? Jakie myśli?

Ponure.

„Powinien jej ulegać tak jak ja. Powinien poświęcać się dla jej szczęścia jak ja". Zupełnie się
zagubiłaś, a na tym świecie zagubienie jest jedyną przyczyną cierpienia. Kiedy
zakwestionujesz swoje myśli i uzyskasz nieco jasności, będziesz mogła go ujrzeć i
zaakceptować takim, jaki naprawdę jest. Twój ojciec zachowywał się zupełnie inaczej niż ty, a
mama nadal z nim jest, nie opuściła go. Może łączy ich coś uroczego, o czym zupełnie nie
masz zielonego pojęcia. Kto wie?

POTRZEBUJĘ DUŻO APROBATY

Potrzebuję dużo aprobaty.

Czy to prawda? Czy naprawdę tego pragniesz?

Byłoby mi bardzo milo, gdyby ktoś okazał mi aprobatę.

To beznadziejne! Jesteśmy zbyt zajęci, aby okazywać ci aprobatę — zbyt mocno zabiegamy o
to, by uzyskać twoją. Co byś zrobiła, gdybyś otrzymała naszą aprobatę?

Nie mam pojęcia.

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI

Jak się czujesz, gdy nieustannie zabiegasz o aprobatę innych ludzi? Czy poszukiwanie
aprobaty innych nie jest twoim głównym zajęciem w życiu?

To prawda. Bardzo mi z tym niewygodnie.

Jak traktujesz innych, gdy pragniesz ich aprobaty, lecz jej nie otrzymujesz? Mnóstwo w nas
zainwestowałaś, na ołtarzu naszej aprobaty złożyłaś całe swoje życie. Jak reagujesz, gdy ci jej
nie dajemy?

Niezbyt przyjemnie.

„Powinniśmy okazywać ci aprobatę". Odwróć tę myśl.

Powinnam okazywać aprobatę samej sobie.

Tak,  ponieważ  tylko  o  tobie  zapomniano!  Jeśli  pragniemy  czegoś  od  ciebie,  a  ty  nam  to
dajesz,  wówczas  cię  akceptujemy.  Nie  wyrażamy  akceptacji,  gdy  nam  tego  odmawiasz.  To
proste. Jesteśmy dokładnie tacy sami jak ty. Moja droga, zastanów się nad myślą: „Powinnam
okazywać  aprobatę  samej  sobie".  Wymień  trzy  cechy,  które  u  siebie  akceptujesz.  Trzy
dowolne rzeczy, pod warunkiem że będą zgodne z prawdą.

Węch pomyślę. Nie chowam urazy, jeśli pożyczę ludziom pieniądze, a oni nie oddadzą ich na
czas lub w ogólne tego nie zrobią. Po drugie, jestem punktualna, bardzo nie lubię się
spóźniać. Jeszcze Jedno? Jestem dobrym przyjacielem.

Znakomicie, moja droga. Mam wrażenie, że pierwotna myśl niezbyt dobrze sprawdzała się w
twoim życiu. Czy możesz ją odwrócić?

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

„Jeśli nie będziesz zabiegał o aprobatę, nigdy jej nie uzyskasz" - czy jesteś pewny, że to
prawda? Czasami zachowujesz się tak, jakbyś był Bogiem - jakbyś musiał podejmować jakieś
działania, aby coś się stało. Zauważyłam, że wszystko dzieje się z mojq pomocq lub bez niej -
że ludzie mnie aprobujq lub tego nie czyniq. To dobra nowina, ponieważ czyni mnie
odpowiedzialnq za własne szczęście. Mogę jedynie postępować tak życzliwie i rozumnie, jak
potrafię. Jeśli tego nie zauważysz i nie będziesz wdzięczny, zrozumiem. Ostatecznie mam do
czynienia wyłqcznie z sobq samq, a to wystarczy na całe życie.
Nze potrzebuję ich aprobaty.

Zapewniam cię, że gdy naprawdę potrzebuję cudzej aprobaty, to ją mam. Po czym poznaję, że
jej potrzebuję? Po tym, że ją mam. Po czym poznaję, że nie jest mi potrzebna? Po tym, że jej
nie doświadczam. W obu wypadkach nie ma to nic wspólnego ze mną. Ludzie aprobują lub
nie własną opowieść na mój temat. Ważne jest jedynie to, czy żyję w sposób, który sama
aprobuję. Kiedy kwestionuję własne myśli, przyjmuję postawę, która mi odpowiada. Jestem
sama i pozwalam innym żyć w samotności. Daje mi to spokój, który kocham.

Nie potrzebuję ich aprobaty.
OJCIEC ŹLE MNIE TRAKTOWAŁ

Jestem smutna, ponieważ ojciec ile mnie traktował i poniżał cały czas. Powinien był mnie
kochać i akceptować. Pragnęłam, aby darzył mnie miłością, chciałam opowiedzieć mu o sobie
i swoim cierpieniu. Nie chcę być nigdy więcej pozbawiona miłości i aprobaty.

134

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI \Z

„Cały czas mnie poniżał". Czy to prawda?

Tak. Bardzo cierpiałam z tego powodu.

Czy rzeczywiście poniżał cię cały czas? W każdej chwili?

Nie, nie w każdej chwili.

Czy pamiętasz sytuacje, w których tego nie czynił?

Kiedy jadł śniadanie lub czytał gazetę.

Tak, od tego możemy zacząć. Czy potrafisz sobie przypomnieć sytuację, w której był dla
ciebie miły?

Chyba nie.

Nie możesz sobie przypomnieć ani jednej takiej chwili?

Raz zabrał mnie do zoo. Było bardzo miło.

Czy myśl: „Stale mnie poniżał" jest zatem prawdziwa?

Prawie zawsze. Powiedziałbym, ze prawie we wszystkich sytuacjach.

Odpowiedz po prostu tak lub nie. Nic innego nie zadowoli umysłu. Nasz umysł musi poznać
prawdę, w przeciwnym razie cały czas będzie usiłował dowieść słuszności swoich myśli i
nigdy nie zazna spokoju. „Cały czas mnie poniżał", czy to prawda?

Nie.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że ojciec stale cię poniżał?

Jestem smutna i odnoszę się do niego z niechęcią. Czuję się pozbawiona szczęśliwego
dzieciństwa. Czasami jestem na niego wściekła.

Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary tej myśli?

Byłabym osobą, której znacznie lżej na sercu. Odczuwałabym do niego mniejsza niechęć.
Może potrafiłabym sobie przypomniećin-ne szczęśliwe chwile podobne do wspólnej wyprawy
do zoo.

Odwróć myśl: „Cały czas mnie poniżał".

Nie poniża f mnie cały czas.

Czy ta myśl nie jest bardziej prawdziwa?

Jest.

Wszyscy jesteśmy jak dzieci, kochanie. Wierzymy w dosłowne znaczenie własnych myśli.
Czy potrafisz dokonać innego odwrócenia tej myśli?

Cały czas poniżałam samą siebie. To prawda. Zawsze bardzo surowo traktowałam sama
siebie.

Tak, moja droga. Widzę, że się zagubiłaś. „Ojcowie powinni cenić swoje córki", czy to
prawda? Na jakiej planecie? Niektórzy ojcowie są tak zaaferowani nieistniejącą przyszłością,
że w ogóle nie dostrzegają ich obecności. Są tak zajęci dobrem swojej malej, uroczej córeczki,
że całkiem zapominają o niej samej.

Naprawdę uważam, że powinien mnie doceniać.

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

A jak jest w rzeczywistości? Czy to robi?

Nie.

Co, twoim zdaniem, jest prawdą? Czasami ojciec nie okazywał ci szacunku. Czy jesteś pewna,
że powinien cię doceniać? Czy naprawdę wiesz, że byłoby to dla ciebie najlepsze?

Nie, tego nie wiem.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli: „Ojciec powinien mnie doceniać"?
Czasami czuję się tak podle, że nie mam siły podnieść nogi. Kim mogłabyś być, gdybyś nie

dawała wiary tej myśli?

Myślę, że czułabym się znacznie lepiej. Byłoby mi lżej. Nie odczuwałabym takiego ciężaru, tak

wielkiego rozczarowania.

Odwróć myśl: „Ojciec powinien mnie doceniać".

Powinnam doceniać samą siebie. Nie mam co do tego wątpliwości.

Czy możesz podać inną myśl będącą przeciwieństwem pierwotnej?

Powinnam doceniać ojca. Czy to możliwe? Jestem malą dziewczynką, która pragnie tylko jego
miłości.

Zastanawiamy się jedynie nad możliwościami, kochana. Małe dziewczynki nie analizują
swoich przeżyć. Czy możesz wskazać inne odwrócenie tej myśli?

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Pomyślę.
„Nie powinien...". Nie powinien mnie doceniać?

Podaj trzy pozytywne rzeczy, które dokonały się dlatego, że ojciec cię nie doceniał.

Trzy  rzeczy?  Chwileczkę.  Cóż,  po  pierwsze,  gestem  znacznie  bardziej  niewierna.  Cenie  u
siebie  tę  cechę.  Po  drugie,  nauczyłam  się  być  wrażliwa  na  innych  ludzi  i  doceniać  ich
obecność  w  swoim  życiu,  chociaż  nie  postępowałam  tak  w  relacji  z  ojcem.  Po  trzecie,
spędzałam więcej czasu z matką. W rezultacie stałyśmy się sobie bardzo bliskie.

W jaki sposób ojciec cię poniżał?

^chodzisz mi w drogę", „Przeszkadzasz", „Kiepsko się starasz". Cały czas mówił takie rzeczy.
Przepraszam, powinnam była powiedzieć, że robił to bardzo często.
Czy często doświadczałaś podobnego uczucia? Co przez to rozumiesz?

Odwróć swoją myśl i przyjrzyj się jej uważnie. „On mi przeszkadza". Czy nie brzmi to
prawdziwie?

Tak, kiedy myślenie o ojcu przeszkadza mi w prowadzeniu własnego życia.

Czy istnieją inne sposoby odwrócenia pierwotnej myśli, które mogłyby się okazać
prawdziwsze od niej samej?

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

Sama sobie przeszkadzam, gdy myślę, że on to czyni. Przeszkadzam samej sobie, zabiegając o
jego miłość. To bardzo prawdziwe.
A co z myślą: „Kiepsko się starasz"? Jak mogłabyś ją odwrócić? To on kiepsko się stara. Nie

jest wystarczająco dobrym ojcem. Dla ciebie, moja droga. Później zakwestionuję tę myśl.

Widzę, że go osądzam.

Przyjrzyjmy się następnemu zdaniu twojej wypowiedzi. Pragnę kochać samą siebie i ze

sobą rozmawiać.

Nie jest to jego obowiązkiem i, według ciebie, najwyraźniej nie jest tym zainteresowany

Szczerze mówiąc, ojciec zmarł jakiś czas temu.

Naprawdę? Mówisz o nim tak, jakby nadal przebywał wśród żywych. Wróćmy do okresu, gdy
byłaś małą dziewczynką, dobrze? Powinien był poświęcić ci trochę czasu i opowiedzieć o
sobie. Czy poprosiłaś go o to?

Nie.

„Ojcowie powinni być jasnowidzami". Czy to prawda? Kochana, z twoich słów wynika, że
ojciec nie wiedział, iż pragniesz go poznać i interesujesz się jego życiem. Małe dziewczynki
nie potrafią zadawać pytań.

To prawda.

BYRON KATIE

MICHAEL KAT

Teraz się tym zajmiemy. W twoim życiu może się dokonać radykalna zmiana. Praca, którą
wykonamy, jest bardzo ważna. Ponieważ mała dziewczynka pragnęła, aby ojciec opowiedział
jej o swoim życiu, jest on dla ciebie nauczycielem, który pokazuje, jak zwyczajnie prosić:
„Opowiedz mi o swoim życiu". Zaczniemy od razu. Jak się czujesz, gdy dajesz wiarę myśli:
„Powinien opowiedzieć mi o swoim życiu", nie pytasz go o to i nie uzyskujesz odpowiedzi?
Przeanalizujmy tę sytuację.
Osądzałam go i ile o nim myślałam. Jak wyglądało twoje życie, gdy dawałaś wiarę tej

myśli?

Cóż, szczerze mówiąc, usunęłam go ze swojego życia. Nie mógł nawiązać ze mną kontaktu,
ponieważ w myślach uznałam, ze tego nie uczyni.

Jakie uczucia wywoływało w tobie przekonanie, że nie miałaś ojca w okresie, gdy jeszcze żył?

Czułam się samotna. Obojętna.

Właśnie w taki sposób wielu ludzi opisuje śmierć. Czy dostrzegasz powód, który mógłby cię
skłonić do porzucenia myśli: „Pragnę, aby opowiedział mi o swoim życiu"?
Tak. Ta myśl wywołuje we mnie wyłącznie cierpienie. Kim mogłabyś być, gdybyś nie

dawała jej wiary?

Byłabym osobą żyjącą teraźniejszością, chwilą obecną, prosząc go o spełnienie swoich
pragnień.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

„Pragnę, aby opowiedział mi o swoim życiu". Czy możesz dokonać odwrócenia tej myśli?

Pragnę opowiedzieć o swoim życiu samej sobie.

Właśnie to robisz. Analizujesz własne życie wewnętrzne i dzieciństwo spędzone wspólnie z
ojcem. Zastanawiasz się, w jaki sposób go porzuciłaś. On tego nie uczynił. Stało się dokładnie
na odwrót. Po prostu go o to nie zapytałaś.

To prawda.

Możesz zrobić to teraz. Przeanalizujmy drugi fragment twojej wypowiedzi.

Ojciec nie powinien źle mnie traktować. Powinien rozmawiać ze mną o swoim cierpieniu.

Czy to prawda?

Nie. Dzisiaj rozumiem, że nie jest to prawdą. Wiem, że powinien był mnie traktować w taki
sposób, w jaki to robił - nie mógł uczynić niczego innego. Jeśli nie powiedział mi o swoim
cierpieniu, to znaczy, ze nie powinien był tego robić.

Odwróć pierwotną myśl.

N/e powinnam źle go traktować. Powinnam zapytać samą siebie o jego cierpienie. Tak.
Trudno mi się z tym pogodzić, lecz taka jest prawda. Teraz widzę, jak go traktowałam. Nic
dziwnego, że nie czuł się mi bliski. Zagłuszałam go, gdy się ze mną nie zgadzał lub nie dawał
tego, czego pragnęłam. Widziałam cierpienie malujące się na jego twarzy. Miałam wówczas

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

zaledwie dziesięć lat. Bytom taka surowa, taka wszechwiedząca. Nic dziwnego, ze nie chciał ze
mną rozmawiać o swoim bólu.

Czy możesz podać inne odwrócenie pierwotnej myśli?

Nie powinnam źle traktować siebie samej. Powinnam rozmawiać ze sobą o własnym

cierpieniu.

Czy ta myśl jest równie prawdziwa lub prawdziwsza od pierwotnej?

Tak. Widzę, jak raniłam sama siebie, pozbawiając się ojca. Innych mężczyzn postrzegałam tak

samo jak jego. Przykro mi z tego powodu. Czy długo jeszcze będzie to trwało?

Niedługo, kochana. Analizujemy twoją sytuację. Bądź dla siebie delikatna i kontynuuj badanie
własnych myśli.

Byłam egoistką!

Byłaś małą dziewczynką, która dawała wiarę własnym myślom. Nasze postępowanie
wypływa z tego, w co wierzymy Nieza-kwestionowane myśli bywają bardzo bolesne. Teraz
właśnie je kwestionujesz.

Tak.

Właśnie o to chodzi - o przyjrzenie się temu, jaki miałaś w tym wszystkim udział. Właśnie tak
powstaje cierpienie, tak można je odkryć i unicestwić.

Tak.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Zajmijmy się teraz kolejną myślą. Potrzebuję miłości ojca.

„Ojciec nigdy mnie nie kochał". Czy to prawda? Czy kiedykolwiek tak było?

Nie. Teraz to rozumiem. Byłam dobrym dzieckiem, więcej niż dobrym. Tata mnie kochał.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli: „Ojciec nigdy mnie nie kochał"? Jak reagowałaś, gdy
byłaś małą dziewczynką?

Pomniejszałam siebie, nie zdawałam sobie sprawy, ze mam w sobie miłość. To zdumiewające.

Dzisiaj dostrzegam to po raz pierwszy.

Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli: „Ojciec nigdy mnie nie kochał"?

Byłabym po prostu sobą, naprawdę wolna. Znacznie łatwiej byłoby mi okazywać ojcu miłość.

Wymień inną myśl będącą odwróceniem pierwotnej.

Ojciec mnie kocha. Tak, teraz to rozumiem. Chce mi się płakać. To dobry płacz.

Zrób to, gdy wrócisz do domu. Zamknij oczy i przypomnij go sobie. Przypomnij sobie, w jaki
sposób okazywał ci miłość, począwszy od najdawniejszych czasów do chwili, w której uj-
rzałaś go ostatni raz. Przywołaj wszystkie wspomnienia. Obserwuj go bez dawania wiary
własnej historii na jego temat, otwierając umysł. Rób to przez kilka dni. Obserwując go,

144

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

zapisuj niepokojące myśli i ożywiaj postać ojca w swoim sercu. Jeśli doświadczysz cierpienia,
poczucia zagubienia lub dyskomfortu związanego z jego osobą, zbadaj własne myśli. Zadaj
cztery pytania, odwróć swoje myśli i bądź szczęśliwa. Jeśli to uczynisz, z przyjemnością
powitasz każdą myśl o ojcu. Zaczniesz zdawać sobie sprawę, że kochasz go całym sercem i że
nie potrafiłaś tego wyrazić jako dziecko. Jesteśmy jak dzieci, gdy wierzymy własnym myślom
na temat naszych ojców. Z tego, że ojciec nie kochał cię w taki sposób, jakiego pragnęłaś, nie
wynika, że nie kochał cię wcale. W jaki sposób ty możesz kochać samą siebie, w jaki sposób
ty możesz być dla siebie ojcem? Właśnie tego się teraz uczymy. Od tego zawsze się zaczyna.

BYŁA ŻONA POWINNA MI PRZEBACZYĆ

Jestem zmartwiony, ponieważ po dziesięciu latach separacji żona w dalszym ciągu nie chce mi
przebaczy ć.

Od kogo zależy, czy udzielisz komuś przebaczenia?

Ode mnie.

Od kogo zależy, czy ona go komuś udzieli?

Na pewno nie ode mnie.

Cieszę się, że to rozumiesz. To od niej zależy, komu udzieli przebaczenia. Odwróć tę myśl.

Po dziesięciu latach separacji w dalszym ciągu nie chcę wybaczyć samemu sobie.

KŁAMSTWA

ŁOŚCI

Czy ta myśl nie jest równie prawdziwa jak pierwotna?

Masz rację.

Wymień inną myśl będącą odwróceniem pierwotnej. Potrafisz ją wskazać?
Po dziesięciu latach separacji nadal nie chcę jej wybaczyć. Opowiedz mi o tym. Nie wiem,

od czego zacząć.

Czy  to  ona  pierwsza  powinna  ci  przebaczyć?  Kiedy  będziesz  już  wiedział,  jak  się  do  tego
zabrać, przebacz jej, a następnie porozmawiajcie o przebaczeniu. Zastanów się, jak wygląda
twoje  życie,  kiedy  pragniesz  zrozumienia.  To  bardzo  bolesne.  Twoje  zadanie  polega  na
zrozumieniu.  Ty  jesteś  tym,  który  powinien  zrozumieć.  Przyjrzyjmy  się  teraz  następnemu
fragmentowi twojej wypowiedzi.

Chcę, aby była otwarta i chętna do rozmowy.

Od kogo zależy, czy będzie otwarta? Od kogo zależy, z kim będzie chciała rozmawiać?

Od niej samej.

Czy dostrzegasz, że nawet po upływie dziesięciu lat nadal chcesz sprawować kontrolę nad jej
myślami, nad czasem, który jest dla niej właściwy, nad jej smutkiem, nad całym jej życiem?
Chcesz decydować o tym, jak bardzo ma się otworzyć. Chcesz mieć władzę na tym, z kim
rozmawia. Chcesz

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

sprawować  kontrolę  nad  jej  przebaczeniem.  To  beznadziejne  zadanie.  Kim  mógłbyś  być,
gdybyś  nie  dawał  wiary  tej  myśli?  Gdybyś  był  uczciwym,  wiernym  sobie  mężczyzną  -nie
pełzającym  na  kolanach  i  błagającym  o  przebaczenie  lub  miłość,  lecz  po  prostu  uczciwym,
kochającym mężczyzną, który szanuje żonę taką, jaka jest. Przyjrzyjmy się następnej myśli.

Pragnę, aby zostawiła mnie w spokoju.

Od kogo zależy, komu da spokój? Czego oczekiwałeś w zamian, gdy spełniałeś jej prośby? Co
chciałeś w ten sposób uzyskać? Pragnąłeś, aby ci przebaczyła, aby wyrażała się pochlebnie na
twój temat w obecności syna. Czy otwarcie jej o tym powiedziałeś? Czy oznajmiłeś: „Za-
wrzyjmy umowę. Będę ci dawał pieniądze, jeśli będziesz wyrażała się o mnie życzliwie w
obecności syna. Dam ci pieniądze, a ty w zamian będziesz udawała, że mi przebaczyłaś"?

Nie.

Możesz jej to powiedzieć, gdy spotkacie się następnym razem. Chodzi o to, aby być wiernym
sobie. Jeśli powie:
„Nie, nie zrobię tego", będziesz mógł jej podziękować za to, że jest wierna samej sobie, dać
do zrozumienia, że się od niej uczysz i że jesteś rad, iż nie można jej przekupić. W końcu
odkryjesz, że przebaczenie pojawia się spontanicznie - gdy poznajemy własne stresujące

myśli. Wtedy stanie się jasne, że twoje cierpienie nigdy nie jest zawinione przez nią, lecz
przez ciebie. Jeśli ona tego nie zrozumie, nie będzie mogła naprawdę ci przebaczyć. To nie ma
nic wspólnego z twoją osobą.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

MOJA DZIEWCZYNA ODESZŁABY ODE MNIE, GDYBYM POWIEDZIAŁ JEJ
PRAWDĘ

Kiedy powiedziałem mojej dziewczynie, ze interesuję się kimś innym, zagroziła, ze odejdzie
ode mnie. Teraz myślę, ze moja otwartość mogła zniszczyć nasz związek i sprawić, ze
zostałbym sam. Obawiam się, ze ją stracę, jeśli powiem prawdę.

Jeśli obawiasz się, że ją stracisz lub nie otrzymasz tego, czego pragniesz, masz poważny
problem. Jak się czujesz, dając wiarę myśli, że mógłbyś ją stracić, gdybyś wyznał prawdę?

Jestem przerażony. Nie mówię jej tego, co myślę, co naprawdę chciałbym jej powiedzieć.
Okłamuję ją i bardzo mi to dokucza. Czuję się od niej oddzielony i samotny. Mówię sobie, ze
jestem nieudacznikiem. Wycofuję się i karcę samego siebie za to, ze nie potrafię zrobić tego,
co słuszne.

Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary myśli, że straciłbyś ją, gdybyś wyznał prawdę?

Byłbym człowiekiem bardziej swobodnym. Być może byłbym bardziej uczciwy w stosunku do

samego siebie i do niej.

Szczerość jest bardzo prosta, jeśli nie obawiamy się, że coś stracimy To najłatwiejsza rzecz na
świecie - na dodatek daje więcej zadowolenia niż to, co naszym zdaniem moglibyśmy uzyskać
od innych ludzi. Naucz się kochać to, co jest. Przestań szukać doskonałej relacji. Zamiast
szukać, znajduj -znajduj zawsze. Mamy cały czas przed nosem to, czego pragniemy. Odwróć
swoją pierwotną myśl.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Stracę ją, jeśli będę kłamał. Stracę samego siebie, jeśli będę dalej żył w kłamstwie. Ta myśl
wydaje mi się bardziej prawdziwa od pierwotnej. Kiedy kłamię, ranie samego siebie i ją.
Niczego nie stracę, jeśli wywam jej prawdę. W wyniku szczerości niczego nie tracę,
przeciwnie, zyskuję.

Całkowicie się z tobą zgadzam. Przyjrzyjmy się teraz następnej myśli.

Pragnę mówić prawdę, aby nie ranić, nie rozczarowywać i nie denerwować innych ludzi.

Czasami nie jestem uczciwy, ponieważ sądzę, ze powiedzenie prawdy byłoby nieuprzejme.

„Mówiąc prawdę, można zranić lub rozczarować innych ludzi". Czy rzeczywiście tak jest?

Takie mam wrażenie.

Jeśli jestem przekonana, że moja wewnętrzna prawda zrani czyjeś uczucia, po prostu jej nie
wyrażam.  Nie  mogę wyjść  poza  własne wyobrażenia na  temat  tego,  co  mogłoby  cię  zranić,
ponieważ  zraniłoby  mnie  samą.  Takie  są  moje  własne  ograniczenia.  Powstrzymuję  się  ze
względu na własne uczucia. Nie zamartwiam się tym, co powinnam powiedzieć. Przestaję mó-
wić  i  zachowuję  swoje  myśli  dla  siebie.  To  ja  jestem  odpowiedzialna  za  to,  że  moje  życie
zamieniło się w niebo lub piekło. Z drugiej strony, jeśli poprosisz mnie wprost, abym powie-
działa  ci  prawdę,  uczynię  to.  Jeśli  poprosisz,  powiem  ci  o  wszystkim,  co  dostrzegam.  Od
sposobu, w jaki wysłuchasz mojej odpowiedzi, zależy, czy wypowiedziane słowa cię zranią,
czy ci pomogą. Każdy człowiek jest odpowiedzialny za siebie - w dawaniu i przyjmowaniu.
Mogę wypowiedzieć pod czyimś adresem najbardziej czułe słowa, a on poczuje się ni-

KŁAMSTWA

ŁOŚCI

mi zraniony Uczucia drugiego ranią jego własne wyobrażenia o tym, co powiedziałam. Nie
ma innej możliwości. Jeśli zapytam cię o coś otwarcie, a ty zaczniesz kręcić, myśląc, że po-

wiedzenie prawdy mnie zrani, nie uszanujesz siebie ani mnie. Brak szczerej odpowiedzi
oznacza, że będziesz się czuł niepełny Skoro zapytałam wprost, oznacza to, że poradzę sobie z
każdą odpowiedzią. Czy jesteś pewien, że możesz zranić lub rozczarować drugą osobę swoimi
słowami?

Nie, nie wiem tego.

Jak się czujesz, gdy dajesz wiarę tej myśli?

Czuję się wewnętrznie rozdarty. Czuję się tak, jakbym znalazł się w sytuacji, z której nie ma
wyjścia.

Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał jej wiary?

Byłbym osobą zrelaksowaną. Czułbym się wolny i mówił o wszystkim otwarcie. Byłbym wierny

samemu sobie.

Odwróć pierwotną myśl.

Pragnę mówić prawdę, aby nie ranić, nie rozczarowywać i nie denerwować samego siebie. To
dobry pomysł.
Przyjrzyjmy się twojej następnej myśli.

Szczerość bywa trudna i przerażająca.Odwróć tę myśl. Szczerość nie jest trudna

i przerażająca.

150

BYRON KATIE

I MICHAEL

KATZ

W jaki sposób okazujemy miłość samemu sobie? Po pierwsze, nie szu-kajqc aprobaty na
zewnqtrz. Potwierdza to moje doświadczenie. Kiedy nie szukam akceptacji na zewnqtrz,
odkrywam, że już jq mam. Nie pragnę aprobaty. Pragnę, aby ludzie myśleli w taki sposób, w
jaki myślq. Nie czułabym się wygodnie, gdybym musiała zabiegać o two-jq aprobatę. Badajqc
samq siebie, doszłam do wniosku, że pragnę tego, co ty aprobujesz. Na tym polega miłość -
miłość niczego nie zmienia.

Tak, mój drogi. Dobrze, że zrozumiałeś, iż strata jest zawsze zyskiem. Jaka była twoja
następna myśl?

Szczerość uniemożliwia zdobycie tego, czego pragnę. To nieprawda. Kłamstwo uniemożliwia
zrealizowanie własnych pragnień.

Właśnie tę cechę naszych prawdziwych pragnień kocham najbardziej - to, że są takie
zaskakujące. Bycie uczciwym oznacza pozostawanie w bliskim kontakcie z własną naturą.
Cierpię, jeśli wiem, jak jest, lecz postępuję inaczej. Cierpienie jest okazją do zwrócenia uwagi
na stresującą myśl, której dajemy wiarę, a następnie do zakwestionowania i odwrócenia jej. W
ten sposób można się uwolnić od cierpienia. Ludzie rozsądni nie cierpią - nigdy.

MÓJ MĄŻ POWINIEN SIĘ Z NAMI POJEDNAĆ

Mąż powinien się z nami pojednać.

Czy jesteś pewna, że to prawda?

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

Bardzo tego pragnę.

Czy jesteś pewna, że myśl o powrocie męża na łono rodziny jest prawdziwa?

Nie, nie jestem.

Interesuje nas rzeczywistość, a rzeczywistość jest taka, że twój mąż nie pojednał się z rodziną.
Jeśli tego nie uczynił, to znaczy, że nie powinien, a ty toczysz spór z rzeczywistością. Takie
postępowanie gwarantuje nieprzerwane pasmo porażek. To tak, jakbyś uczyła kota szczekać.
Mówisz sobie: „Poświęcę całe życie, aby nauczyć tego kota szczekać". Uczysz go i uczysz, a
po dziesięciu latach zwierzak patrzy na ciebie i mówi „miau". Jest coś, co uczyni cię bardziej
szczęśliwą niż powrót męża na łono rodziny W osiągnięciu tego przeszkadzają ci własne my-
śli. Czy domyślasz się, co to może być? Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli: „Mąż powinien
się z nami pojednać"?

Czuję się nieszczęśliwa, wściekła, przybita i rozgoryczona.

Jak z nim wówczas rozmawiasz? Jak rozmawiasz o nim z dziećmi, kiedy dajesz wiarę myśli,
że powinien do was wrócić, a on nie wraca i ty czujesz się z tego powodu nieszczęśliwa,
rozgoryczona?

Nie traktuję go zbyt przyjaźnie.

Bądź konkretna. Zamknij oczy. Jaki obraz własnej osoby widzisz?

Widzę kobietę, która go krytykuje, okazuje niechęć, jest chłodna i daleka, wypowiada ostre
słowa, chociaż wie, że go zranią.

BYRON

K.ATIE I

MICHAEL

KATZ

Poniżam go, gdy rozmawiam o nim z dziećmi. Staram się udowodnić, że jest w błędzie. Chcę,
aby dzieci widziały w nim człowieka okrutnego i nielojalnego. Pragnę, aby go nienawidziły i
opowiadały się po mojej strome.

Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli, że mąż powinien do was wrócić?

Mogłabym być wolna.

„Mąż powinien wrócić do rodziny". Czy możesz odwrócić tę myśl?

Powinnam wrócić do rodziny. Chociaż z nimi jestem, dzieci odczuwają mój brak silniej, niż ja
odczuwam nieobecność męża. Brakuje mi ich. Moglibyśmy mieć razem tyle frajdy.
Nic nie może ci odebrać tego, kogo kochasz. Jedynq rzeczq, która może spowodować utratę
męża, jest danie wiary takiej myśli. W ten sposób odsuwasz się od niego. Tak dochodzi do
zerwania małżeństwa. Stanowisz jedno z mężem, dopóki nie uwierzysz myśli, że powinien w
określony sposób wyglqdac, dawać ci określone rzeczy i być kimś innym, niż jest. Właśnie w
taki sposób się z nim rozwodzisz. Właśnie wtedy tracisz swoje małżeństwo.
Czy potrafisz podać inną myśl będącą odwróceniem pierwotnej?

Powinnam powrócić do siebie samej.

Przyjrzyj się temu uczuciu. Właśnie na tym polega uzdrowienie.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Masz rację. Czuję się tak, jakbym była gdzieś daleko, jakby nie było nikogo w domu. Teraz
mam wrażenie, jakby drzwi otworzyły się ponownie i jakbym powróciła do siebie samej. Mogę
być szczęśliwą kobietą, szczęśliwą, rozwiedzioną kobietą.
Podaj inne odwrócenie pierwotnej myśli. Powinnam wrócić do niego. Naprawdę

tak sądzisz? Tak.

Nikt nie może cię powstrzymać przed okazaniem mu miłości. Tylko ty możesz tego dokonać.
Dawałaś wiarę opowieściom, które tłumiły w tobie świadomość miłości, wielkiej miłości do
męża i dzieci, która w tobie drzemie. Nie udawaj, że nie chcesz, aby twój mąż był szczęśliwy.
Potrafię zamknąć oczy i wyobrazić sobie, że mąż trzyma w ramionach kobietę, którą kocha.
Pragnę  tego,  jeśli  on  tego  pragnie.  Wyobrażam  sobie  pełne  i  szczęśliwe  życie  bez  niego.
Zawsze miałam w sobie ogromne pokłady miłości. Każdy ma je w sobie. Miłości nigdy nie
jest za mało ani za wiele. Proces zmian można rozpoznać po tym, że bez wcześniejszego planu
dokonujemy  odwrócenia  stresujących  myśli.  „Powinnam  wrócić  do  rodziny,  powinnam
wrócić  do  samej  siebie,  powinnam  wrócić  do  niego".  Idź  do  domu,  zadzwoń  do  męża  i
powiedz:  „Kocham  cię.  Jestem  szczęśliwa,  że  jesteś  z  tą  kobietą.  Zbadałam  własne  myśli  i
odkryłam, że darzę cię ogromną miłością". W poznaniu, że jesteś miłością, przeszkadzają ci
jedynie nie-zakwestionowane poglądy na temat męża.

154

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

ZAWIÓDŁ MNIE MÓJ DUCHOWY NAUCZYCIEL

]estem wściekła na kobietę, która była moim duchowym nauczy-cielem, ponieważ skłoniła,
mnie do wyrzeczenia się świata i rodziny oraz wykonywania praktyk duchowych w celu

zdobycia bo-zej laski. Chociaż poświęciłam życie, aby jej służyć, i oddalam jej wszystkie
pieniądze, nie pomogła mi, gdy jej potrzebowałam.

„Nie pomogła ci". Czy to prawda?

Wiele razy odmówiła mi pomocy. Czasami mi pomogła. Mimo to są chwile, gdy narasta we
mnie gniew i czuję...

Zwolnij, moja droga. Wróćmy do twoich myśli. Odpowiedz po prostu tak lub nie. „Nie
pomogła ci". Czy to prawda?

Nie.

Pomyśl o tym przez chwilę. Daj czas swojemu umysłowi. Nie lubimy słuchać prawdy. Nasz
umysł stale ucieka od pytań i stara się dowieść, że to, w co wierzymy, jest prawdą.
Przypomina przerażone dziecko. Moja droga, jak się czujesz, gdy dajesz wiarę myśli: „Wzięła
wszystkie pieniądze, lecz mi nie pomogła"?

Jestem bardzo zdenerwowana, rozczarowana. Czuje się tak, jakby ta kobieta zniszczyła mi
życie.

Rozumiem. Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli: „Nie pomogła mi"?

Byłabym osobą znacznie spokojniejsza. Nie byłoby we mnie tyle gniewu.

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

Rozumiem. „Nie pomogła ci". Dokonaj odwrócenia tej myśli. Nie pomogłam samej sobie.

Czy nie wydaje się to równie prawdziwe, a może nawet bardziej prawdziwe od pierwotnej
myśli?

Tak, jest bardziej prawdziwe od niej.

Wymień trzy rzeczy, w których nie pomogłaś samej sobie.

Nie rozumiem.

Czy to ona zmusiła cię, abyś z nią była?

Nie.

No, to mamy jeden powód. Czy pomogłaś sobie, gdy z nią byłaś, chociaż czułaś się
nieszczęśliwa?

Nze, nie zrobiłam tego. Teraz rozumiem. To nie ona skłoniła mnie do tego, abym oddala jej
pieniądze. Powiedziała, że byłoby to z korzyścią dla mnie.

Świetnie. To drugi przykład. Oddałaś jej pieniądze i uczyniłaś to bez żadnych zastrzeżeń.
Kiedy to zrobiłaś, nie pomogłaś samej sobie.
To prawda. Po trzecie, zerwałam łączność z rodziną. Rozumiem. Czy to ona cię do

tego skłoniła? Muszę zaprzeczyć. Do niczego mnie nie zmuszała.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Zrobiłaś to wszystko, ponieważ czegoś od niej chciałaś. O co chodziło?

Pragnęłam dostąpić bożej łaski. Sadziłam, że ją uzyskam, jeśli będę wykonywała zalecane

praktyki duchowe, takie jak zerwanie więzi Z rodziną i oddanie nauczycielce wszystkich
oszczędności. Sądziłam, ze zaaprobuje mnie, jeśli to zrobię.

„Można zasłużyć sobie na bożą łaskę, zdobywając jej aprobatę". Czy to prawda?

Teraz wiem, ze ta kobieta nie jest prawdziwym nauczy cielem duchowym. To fałsz.

„Niektórzy ludzie są większymi duchowymi nauczycielami od innych". Czy wiesz, że to
prawda?
Mam wątpliwości. Nie, skąd mam to wiedzieć! W jaki sposób reagujesz, gdy dajesz wiarę

tej myśli?

Czuję się tak, jakbym nie była uduchowioną osobą. Starałam się zachowywać spokój
wewnętrzny i pokorę, robić wszystko, co mogę, aby zadowolić najbardziej uduchowioną
osobę, jaką udało mi się znaleźć. Udawałam, że się nie gniewam, chociaż odczuwałam gniew.
Wymagało to ode mnie wiele wysiłku.
„Nie jestem uduchowioną osobą, więc będę ją udawała". Właśnie. Sądziłam, że muszę sobie

na to ciężko zapracować.

Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli, że niektórzy ludzie są bardziej
uduchowieni od innych?

KŁAMSTWA

MJŁOŚCI

Byłabym osobą, która ma więcej wolnego czasu. I znacznie więcej pieniędzy

Nie starałabym się cały czas być kimś innym, niż jestem. Chyba zadowoliłabym się tym, co

mam przed sobą.

To  brzmi  bardzo  duchowo.  Zapowiada  wolność.  Może  wolność  polega  na  tym,  aby  być
zwyczajną, szczęśliwą kobietą. Zachęcam moje  dzieci, aby zaprzyjaźniły się ze zwyczajnym
życiem. To naprawdę bardzo przyjemne miejsce. Nie jestem nikim więcej ani nikim mniej -
jestem po prostu sobą. To wspaniała rzecz być tym, kim się jest.  Zawsze byłam tylko sobą,
jednak bardzo późno dowiedziałam się, że nie ma w tym niczego złego.

Chciałabym tak się czuć.

Wróćmy do naszej myśli. „Trzeba zdobyć czyjąś aprobatę, aby otrzymać łaskę bożą". Czy to

prawda?

Nie, to nie może być prawda. „Musisz uzyskać łaskę bożą". Czy to prawda?

Pragnę bożej łaski, lecz nie sądzę, abym kiedykolwiek była wystarczająco dobra, aby na nią

zasłużyć.

Co byś miała, gdybyś otrzymała łaskę bożą?

Nie jestem pewna. Myślę, że znajdowałabym się w stanie łaski. Wszystko byłoby doskonale.

Nie potrafię sobie tego wyobrazić.

BYRON KATIE I

MICHAEL

KATZ

Jak byś się czuła, gdybyś otrzymała aprobatę swojego duchowego nauczyciela?

Dziś nie miałoby to dla mnie żadnego znaczenia, wówczas jednak czułabym się tak, jakbym
miała u swoich stóp cały świat. Byłabym bardzo szczęśliwa.

Tak szczęśliwa jak wówczas, gdy otrzymasz łaskę bożą?

Co? Ach. To prawda. Utożsamiałam te dwie rzeczy. Obie miały usunąć nieszczęście.

Jak reagujesz, kiedy dajesz wiarę myśli: „Potrzebuję łaski bożej"?

Czuję się nieszczęśliwa. Czuję się niegodna i zrozpaczona, tak jakbym została wyrzucona z
nieba i była gotowa zrobić wszystko, aby do niego powrócić.

Na przykład porzucić rodzinę i oddać nauczycielowi wszystkie pieniądze?

Tak. Właśnie tak się czułam.

Moja droga, powiem ci, jak otrzymuję łaskę bożą: Stawiam tę filiżankę herbaty, a następnie ją
podnoszę. To doskonała chwila, czuję się otoczona aprobatą ze wszystkich stron. Jestem taka
wdzięczna, że z tobą rozmawiam, popijając herbatę z filiżanki. Nie potrafię sobie wyobrazić
niczego wspanialszego. Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli, że potrzebujesz
bożej łaski?

Byłabym osobą siedzącą tutaj i śmiejącą się do ciebie tak jak teraz. Byłam głupia!

158

KŁAMSTWA

MJŁOŚCI

Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli, że byłaś głupia?

Byłabym osobą jeszcze bardziej uśmiechniętą.

To prawda. Musisz stać się bożym prostaczkiem. Wszystko, co uczyniłaś, cała twoja
przeszłość była konieczna do tego, abyś mogła siedzieć tutaj z uśmiechem na twarzy Pomyśl
przez chwilę o doświadczeniu, dzięki któremu na twojej twarzy pojawił się uśmiech - o stanie,
w jakim byś się znajdowała, gdybyś nie dawała wiary myśli, że czegoś potrzebujesz. Na tym
polega łaska boża. Nikt nie może ci tego dać ani cię tego pozbawić. Mogą nas z niej ograbić
jedynie własne myśli, które nie zostały poddane badaniu - myśli w rodzaju: „Muszę zasłużyć
na bożą łaskę" lub myśli o tym, że twój duchowy na-uczyciel zmuszał cię do robienia różnych
rzeczy. Czy to możliwe? Czy mogła cię zmusić, abyś przy niej pozostała? Zostałaś z powodu
miłości. Gdybym miała powiedzieć modlitwę, brzmiałaby ona w następujący sposób: „Boże,
uwolnij mnie od pragnienia miłości, aprobaty i szacunku innych. Amen". „Potrzebuję bożej
łaski". Czy możesz odwrócić tę myśl?

Nie potrzebuję bożej łaski.

Jak możesz potrzebować czegoś, co już posiadasz? Cieszę się, że zaczynasz to dostrzegać,

kochanie.

MÓJ PARTNER MA POWAŻNE WADY

Niektórzy pytają, czy moja metoda nie zachęca do biernego akceptowania wszystkich relacji,
niezależnie od tego, jak złe mogą się wydawać. Wyjaśniam, że moja filozofia do niczego nie
zachęca.  To  po  prostu  niemożliwe.  Metoda  przedstawiona  w  tej  książce  polega  na  zadaniu
czterech  prostych  pytań  i  odwróceniu  pierwotnej  myśli.  Czasami  ludziom  trudno  to
zrozumieć. Pytają: „Czy kochanie partnera takiego, jaki jest, nie oznacza zaakceptowania wad
i  pozostania  u  jego  boku?  Dlaczego  powinienem  go  tolerować?  A  jeśli  okaże  się,  że  ma
poważne braki?". To interesujące pytanie, dlatego przyjrzymy się mu bardziej wnikliwie.
„Nie  obchodzą  go  uczucia  innych  ludzi.  Wnosi  błoto  do  domu  i  siada  na  świeżo  posłanym
łóżku w brudnych spodniach roboczych, aby rozsznurować buty. Nie zwraca uwagi na to, co
mówię,  tak  jest  pochłonięty  meczem  piłkarskim".  „Ona  chrapie".  „Nie  robi  niczego  jak
należy".  „Do  białego  prania  wrzucił  czerwone  skarpetki  i  wszystkie  rzeczy  zafarbowały  na
różowo".  „Przestała  ćwiczyć  i  zaczęła  tyć,  spójrz  tylko,  jak  wygląda  w  tym  obcisłym
ubraniu!". „Wychodzi na spotkanie w sprawie pracy w eleganckim ubraniu, a na brodzie ma
kawałek zaschniętego jajka".

KŁAMSTWA

O MI.ŁOŚCI 161

Dlaczego  zdarzają  się  takie  rzeczy?  Po  chwili  namysłu  odkryjesz,  że  opisane  wydarzenia
stanowią wspaniałą okazję do nawiązania bliższej więzi z partnerem. Nie dojdzie do tego, jeśli
przyjmiemy  bierną  postawę.  Potrzeba  wewnętrznej  siły  oraz  zdolności  postrzegania  rzeczy
takimi, jakimi są - oczami miłości. Kiedy zastosujesz moją metodę w relacji z drugą osobą,
odkryjesz, że sam jesteś źródłem wszystkich problemów, ponieważ to twoje myśli mówią ci o
tym, kim ona jest. Jeśli dostrzegasz w niej braki, możesz być pewny, że znalazłeś punkt, w
którym toczysz spór z rzeczywistością i okłamujesz samego siebie. (Sposobem zlokalizowania
takich punktów jest określenie sytuacji, w których czujesz się najbardziej usprawiedliwiony w
swoich atakach). Wróć do źródeł. Powróć do samego siebie.
Przyjrzyjmy  się  mężowi,  który  wychodzi  na  ważne  spotkanie  ze  śladami  jajka  na  brodzie.
Żona mówi: „Dobry Boże, wychodzisz z jajkiem na brodzie! Zatrzymaj się! Wytrzyj brodę!
Co  z  ciebie  za  flejtuch!  O  czym  ty  myślisz!  Szybko  to  zetrzyj!  Pospiesz  się,  już  jesteśmy
spóźnieni!  Pozwól,  że  ja  to  zrobię!  Ty  miałeś  już  okazję.  Dlaczego  muszę  ci  o  wszystkim
przypominać?  Nigdy  nie  dostaniesz  tej  pracy.  Jesteś  taki  frustrujący,  czemu  za  ciebie
wyszłam? Nie, przestań! Nie chcę, abyś mnie całował. Daj mi spokój. Idź już!".
Żona  przyjęłaby  inną  postawę,  gdyby  wiedziała,  że  wady  i  braki  nie  istnieją:  „Wychodzi  z
domu ze śladami jajka na brodzie. To zabawne. Musiał się bardzo spieszyć, skoro nie zwrócił
uwagi na coś tak oczywistego. Usunę mu ślady jajka, gdy odkryję kilka powodów, dla których
nas,  a  przynajmniej  mnie,  to  spotkało.  Może  dlatego,  abym  zobaczyła,  że  pobrudził  sobie
brodę i ocaliła mu dzień. Może dlatego, abyśmy mogli się z tego śmiać, wyobrażając sobie,
jak  mogłaby  wyglądać  rozmowa  kwalifikacyjna,  gdyby  zjawił  się  z  kawałkiem  jajka  na
brodzie. Usunięcie jajka było czułym, serdecznym, zabawnym i intymnym gestem. Gdyby nie
kawałek zasuszonego jajka na brodzie, nie pomyślałabym, że mam czas, aby pocałować

162

BYRON KATIE I

MICHAEL

KATZ

go na pożegnanie. (To interesujące, ile czasu znajdujemy, gdy sądzimy, że go nie mamy). Na
dodatek, jeśli dostanie tę pracę, będę mogła sobie przypisać część zasługi!".

MAM DOŚĆ TOLEROWANIA JEGO WAD

MÓJ

mai stale się spóźnia. Miał z tym problem już w dzieciństwie. Sam to przyznaje,

potwierdza to również jego matka. Takie zachowanie doprowadza mnie do obłędu. Jest
nieczuły, nietaktowny, niespolegliwy i nieudolny. Daje zły przykład dzieciom. Mam dość
życia z człowiekiem, któremu nie zależy, aby się zmienić.

Rozumiem. Przypuśćmy, że masz rację. Co możesz zrobić? Próbowałaś go zmienić przez
dwadzieścia lat i ci się nie udało. A może powinnaś zakwestionować te myśli? W końcu to
ty cierpisz najbardziej. „Mój mąż stale się spóźnia". Odwróć tę myśl.

Ja nie spóźniam się nigdy. Takie odwrócenie pierwotnej myśli nie ma sensu.

Czy to prawda? Czy potrafisz sobie przypomnieć trzy sytuacje, w których się spóźniłaś?
Możesz się spóźniać w innych dziedzinach niż on.

Cóż, jestem jedną z tych, których nazywają „późnymi kwiatami". W szkole byłam bardzo
mało pojętna. Później okazało się, ze mam duże uzdolnienia matematyczne i muzyczne.

Pamiętasz tamte lata?

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Czułam się paskudnie, gdy rodzice i nauczyciele mówili mi, ze jestem tępa. Zawsze
wiedziałam, ze kiedyś wykonam zadanie, lecz oni nie mieli o tym pojęcia. Myślę, że ich opinia
na mój temat hamowała mój rozwój. Czułam się taka zawstydzona.

A inne rzeczy?

Nie zawsze płacę rachunki w terminie.

W/mień cos jeszcze.

Raz czy dwa zostawiłam coś na ostatnia chwilę. Byłam z tego powodu bardzo zdenerwowana i
musiałam popędzać innych, aby zdążyć na czas.

„Mój mąż jest nieczuły, nietaktowny, daje zły przykład dzieciom". Jak odwróciłabyś tę myśl?

Jestem nieczuła, kiedy krzyczę na niego za to, ze się spóźnił. W takich chwilach nie zależy mi
na mężu. Nie obchodzi mnie, jak się czuje. Na dodatek daję zły przykład dzieciom, które widzą,
że staram się rozwiązać problem, krzycząc na osobę, którą kocham.

Nic dziwnego, że masz dość życia z człowiekiem, któremu nie zależy, aby się zmienić. Tym
człowiekiem jesteś ty sama. Nie uciekniesz od siebie ani nie doświadczysz ulgi, dopóki nie
dasz mu spokoju i nie zajmiesz się zakwestionowaniem własnych myśli. Zmiana męża
przestanie być wówczas celem twojego życia - staniesz się nim ty sama. To ty jesteś osobą,
która wierzy w zmianę.

Nie wyobrażam sobie innego sposobu podejścia do jego wiecznego spóźniania się.

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Spóźnienia męża to jego sprawa. Ty zajmij się własnymi. Na przykład możesz przestać
oczekiwać tego, że zjawi się o czasie. Rozważmy najgorszy scenariusz. Wymień najgorszą
rzecz, która mogłaby się wydarzyć w wyniku jego spóź

nienia.

W czerwcu wychodzi za mąż nasza jedyna córka. Mąż ma poprowadzić ją do ołtarza. Jeśli
spóźni się na ślub, nie wiem, co mu zrobię.

Spróbujmy to sobie wyobrazić. Ty zagraj jego córkę w dniu ślubu. Jest w kościele, a ojciec się
spóźnia. Ja będę udawała uczciwą żonę, która kocha go bezwarunkową miłością, tak jak ty.
Czekamy w kościele, a on się spóźnia. [Kalie udaje matkę} Cześć, kochanie. To wspaniały
dzień na ślub! Cudownie wyglądasz.

Watka wczuwa się w rolę córki] Gdzie jest tata?

Spóźni się, kochanie.

Co to ma znaczyć? Powinniśmy zaczynać.

Wiem. Co proponujesz? Jeśli chcesz, mogę poprowadzić cię do ołtarza.

Nie bądź śmieszna, mamo! Nie możesz czegoś zrobić?

Nie, najdroższa. Wiem tylko, że tata stara się jak może. Zaproponowałam, że mu pomogę,
lecz odpowiedział, abym dała mu spokój.

Co zrobiłaś?

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI

Uszanowałam jego wolę.

Źle postąpiłaś. Powinnaś była wywrzeć na niego presję. Chodzi o mój ślub! Boże, chyba mi

tego nie zrobi'. To wszystko twoja

wina!

Zrozumiałam, kochanie. Co możemy uczynić, aby rozwiązać problem? Pięknie wyglądasz,
chociaż sprawiasz wrażenie lekko spanikowanej.

Przyjrzyj się wadom partnera, próbujqc dostrzec w nich okazję do wyrażenia mu uznania. Jeśli
tego nie uczynisz, będziesz musiał wybuchnqc gniewem, ulec frustracji z powodu braku
postępów czy zaatakować psychicznie siebie lub jego. Ataki te wskazujq na obszary, w
których należy zakwestionować własne myśli. Kiedy okazje do wyrażenia uznania stanq się
oczywiste, będziesz mógł stale wzrastać w miłości.

Jestem zrozpaczona! Dobrze, poprowadź mnie do ołtarza.

Zgadzam się, kochanie. Będę się czuła zaszczycona. Nie będzie ci przeszkadzało, jeśli uronię
łezkę?

Z jakiego powodu, mamo?

Nigdy nie byłam tak wdzięczna za to, że ojciec się spóźnia. Dzięki temu będę mogła
poprowadzić własną córkę do ołtarza! Kocham was oboje tak bardzo, że mogłabym pęknąć z
radości.

Jesteś wspaniała, mamo! O, tata już jest! Pospiesz się, tatusiu!

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

To dopiero historia, prawda? Jak mogłyśmy uwierzyć, że się spóźni? Jak mogłyśmy uznać,
że jego spóźnienie jest możliwe? Przyszedł w idealnej chwili. Teraz usiądę i będę obserwo-
wała ślub, o jakim marzyła córka, z ojcem prowadzącym ją do ołtarza. Nie potrafię sobie
wyobrazić niczego wspanialszego.
NAPRAWDĘ ZŁA RELACJA - Z KIM?

Chociaż metoda, której nauczam, nie jest bierna, zawsze prowadzi do wewnętrznego spokoju.
Czasami mamy do czynienia z gniewną osobą, która rani innych, stosuje fizyczną agresję lub
jest wrogo nastawiona do samej siebie - z kimś, kto przypisuje innym ludziom własne myśli i
naprawdę wierzy, że są przyczyną jego cierpień. Jeśli uznasz to za właściwe, za wszelką cenę
uwolnij się od jej towarzystwa. Zła relacja to inna sprawa, ale tu też należy udzielić tej samej
odpowiedzi: Zapytaj samego siebie.
Gdybym żyła z człowiekiem, który przypisuje mi własne myśli i sprawia, że moje ciało jest
posiniaczone i obolałe, zakwestionowałabym swoje przekonania. Zakwestionowałabym myśli,
które mnie przeraziły i spowodowały, że z nim zostałam. Zbadałabym myśli w rodzaju: „Nie
powinien był mnie uderzyć lub odsunąć się ode mnie", a następnie dokonać ich odwrócenia
(np. „Nie powinnam była uderzyć samej siebie, używając do tego jego ręki. Nie powinnam
krzyczeć na siebie we własnej głowie"). Czy ta myśl jest równie prawdziwa lub prawdziwsza
od pierwotnej? A jeśli tak, jak mogę ją zastosować?
ODEJŚĆ LUB POZOSTAĆ W SPOKOJU

Możemy pogodzić się z wadami partnera lub mieć ich powyżej uszu. Niezależnie od tego, czy
z nim zostaniemy, czy odejdziemy,

166

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 167

mamy  do  wyboru  dwa  sposoby  postępowania.  Pierwszy  charakteryzuje  spokój  wewnętrzny,
drugi  -  kłótnia,  gniew  i  obwinianie.  Jeśli  pragniesz  spokoju,  osądź  partnera,  zanotuj
spostrzeżenia, zadaj cztery pytania, a następnie dokonaj odwrócenia swoich myśli. Odkryj, że
jego  wady  są  w  istocie  wadami  twojego  własnego  obrazu  jego  osoby.  A  teraz  pozwól,  by
decyzja zapadła w naturalny sposób. Pamiętaj, że zawsze zostanie podjęta we właściwym cza-
sie, ani sekundę wcześniej.
Pozostałą  część  tego  rozdziału  poświęcę  rozmowie,  którą  odbyłam  z  pewną  kobietą  z
Amsterdamu. Dowodzi ona, że można tak silnie w coś wierzyć, iż zacznie się nam wydawać
rzeczywistością. Moja rozmówczyni była przekonana, że jej mąż jest człowiekiem całkowicie
niekomunikatywnym i że nie da się tego zmienić, dlatego musi go opuścić. Kiedy zbadała te
rzekome fakty, okazały się dwiema myślami, których nie zakwestionowała.

Witaj, moja droga. Powiedz mi, co zanotowałaś.

Napisałam o swoim małżeństwie, ponieważ mam zamiar opuścić męża i czuję się winna z tego

powodu.

„Masz zamiar go opuścić". Czy to prawda?

Tak.

Czy jesteś pewna, że to prawda?

W tej chwili? Nie, chyba nie.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli: „Zamierzam go opuścić"?

Mam silne poczucie winy.

BYRON

KATIE I MICHAEL

KATZ

Zrozumienie mnie nie jest twoim zadaniem, lecz moim.

Jak go traktujesz, kiedy wierzysz tej myśli i czujesz się winna?

Gniewam się na niego.

Rozumiem, czujesz się tak, jakbyś już go opuściła. Porzucasz go w sensie emocjonalnym.
Kim mogłabyś być, gdybyś nie dawała wiary myśli, że opuścisz męża? Przypuśćmy, że masz
zamiar odejść za pięć dni. Kim byłabyś w tym czasie, żyjąc z nim, gdyby ta myśl nie przyszła
ci do głowy?

Byłabym osobą spokojna. Myślę, ze uważałabym go za pełniejszą osobę.

Gdy nie dostrzegasz w nim winy, przebywanie w jego towarzystwie staje się przyjemne. Może
nawet pomógłby ci się spakować.

Nie miałabym nic przeciwko temu. Pewnie by mi się to spodobało.
Oboje moglibyście życzyć ci jak najlepiej. „Mam zamiar go opuścić". Odwróć tę myśl.

Nie zamierzam go opuszczać.

Czy potrafisz wymienić trzy sposoby, w jakie go nie opuścisz, nawet jeśli się wyprowadzisz?

168

KŁAMSTWA O MIŁOŚCI

Nadal będę się o niego troszczyć. W

dalszym ciągu będę go zapraszać do siebie,

aby mógł regularnie widywać dzieci. Będę

służyć pomocą, jeśli okaże się, ze mnie

potrzebuje.
Rozumiem.  Moglibyście  być  naprawdę  dobrymi  przyjaciółmi.  To  wspaniała  rzecz  kochać  i
opiekować się ojcem własnych dzieci. To dar otwartego umysłu. Kiedy twój umysł się otwo-
rzy,  podąży  za  nim  serce.  Nie  można  mieć  jednego  bez  drugiego.  Rodzice,  którzy  się
rozchodzą i wierzą własnym myślom, bywają chłodni, gniewni i zagubieni. Nie pozostawia to
wiele  miejsca  dla  serca.  Ludzie  mogą  się  kochać  bezwarunkowo,  a  mimo  to  wziąć  rozwód.
Nie trzeba odchodzić w gniewie.

Kiedy kochamy, rozstanie wydaje się trudniejsze, ponieważ znika motywacja skłaniająca do
odejścia.

„Musi nas motywować lęk lub nienawiść". Czy to prawda?

Nie. Wiem, że tak nie jest. Z drugiej strony łatwiej to wyjaśnić innym ludziom, gdy
małżonkowie gniewają się na siebie i kłócą.

Popracujmy nad twoim poznaniem samej siebie. Jak wyjaśnisz samej sobie powód odejścia?

Odchodzę, ponieważ mąż nie chce ze mną rozmawiać.

Rozumiem. Właśnie tak możesz wytłumaczyć swoją decyzję innym ludziom. Kiedy zapytają,
dlaczego od niego odeszłaś, odpowiedz: „Kocham go z całego serca, lecz pragnę żyć z
człowiekiem, który ze mną rozmawia".

Och!

'O BYRON KATIE I

MICHAEL KATZ

Kiedy mąż zapyta: „Dlaczego odchodzisz?", możesz odrzec:
„Ponieważ ze mną nie rozmawiasz". Masz swoje powody. Dla całej reszty świata mogą być
one  niewystarczające,  lecz  dla  ciebie  są  wystarczająco  dobre.  Kiedy  żyjesz  w  zgodzie  z
własnym  rozumem,  twój  umysł  przestaje  znajdować  się  w  stanie  wojny.  Przestajesz
komunikować  dzieciom,  że  można  odejść  jedynie  w  gniewie.  Masz  powody,  aby  odejść,
chociaż  w  dalszym  ciągu  go  kochasz.  Kochasz  również  samą  siebie  za  wewnętrzną
równowagę i troskę. Co jeszcze zapisałaś?

Jestem zła na męża, ponieważ mnie zawiódł i zniszczył nasze małżeństwo.
„On zniszczył nasze małżeństwo". Czy to prawda? Teraz nie jestem tego pewna.

W mojej metodzie tak i nie są równie dobrą odpowiedzią. Możesz odpowiedzieć: „Nie wiem".
„On zniszczył nasze małżeństwo". Czy to prawda?

Czuję lekki zawrót w głowie. Nie wiem już, kto zawinił.

Dobrze. W tej chwili twoja odpowiedź brzmi nie. Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli: „On
zniszczył nasze małżeństwo"?

Pamiętam, jak walczyłam o ten związek. Myślę, ze powinien był mnie słuchać. Kiedy tylko

wchodzi do pokoju, natychmiast atakuję go w myślach, zastanawiając się, w jaki sposób
niszczy nasze małżeństwo. Odpycham go od siebie swoją energią.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Spróbuj być po prostu dostępna, niezależnie od tego, czy ma coś do powiedzenia, czy nie.
Kiedy milczy, patrz na niego bez doszukiwania się winy. „On zniszczył nasze małżeństwo".
Czy możesz odwrócić tę myśl?

Sama mszczę nasze małżeństwo.

Czy potrafisz wymienić trzy konkretne sposoby, w jakie to robisz?

Zastanówmy się... Często go krytykuję. Oczekuję od naszej relacji więcej, niż mówię. Zbyt

silnie odpycham go od siebie.

Możesz mu o tym powiedzieć. „Kochany, niszczyłam nasze małżeństwo i szczerze tego
żałuję". Później podziel się z nim tym, co przed chwilą odkryłaś. Jaki jest następny fragment
twojej wypowiedzi?

Potrzebuję tego, aby zrozumiał, że dłużej nie wytrzymam w takim związku.
„Potrzebuję tego, aby zrozumiał". Czy to prawda? Chciałabym, aby zrozumiał.

„Potrzebuję tego, aby zrozumiał". Czy jesteś pewna, że to prawda? To bardzo ważne pytanie.

Nie, nie jestem tego pewna.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że potrzebujesz jego zrozumienia, lecz go nie
otrzymujesz?

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

W dalszym ciągu szukam czegoś, czego nie mogę znaleźć. Caty czas poszukuję tego u niego.
Czekam na jego odpowiedź, a gdy jej nie udziela, doświadczam frustracji.
Jak go traktujesz, gdy nie okazuje ci zrozumienia? Traktuję go tak, jakby to była jego

wina. A kiedy w dalszym ciągu nie rozumie? Rezygnuję.

Jak się zachowujesz, gdy ulegasz rezygnacji, w dalszym ciągu sądząc, że potrzebujesz jego
zrozumienia?

Traktuję go w protekcjonalny sposób i jestem rozgoryczona lub milknę i chodzę nadąsana.
Czuję się jak ofiara i tak się zachowuję.

Kim mogłabyś być, gdyby nie myśl: „Potrzebuję jego zrozumienia"?

Bytabym osoba odczuwającą znacznie mniej stresów. Pozwoliłabym mu być tym, kim jest,
nawet gdy milczy-

Nawet gdy ludzie mówią: „Doskonale cię rozumiem", nie możemy być pewni, że tak
faktycznie jest. To niemożliwe, moja droga. Przejdźmy do tego, co jest możliwe. „Potrzebuję
jego zrozumienia". Odwróć tę myśl.

Potrzebuję zrozumieć samą siebie.

To prawda. Poznałaś siebie dzięki wykonaniu tego ćwiczenia. Zawsze gdv chcesz lepiej
zrozumieć siebie, przeprowadź

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

analizę partnera, zapisz swoje spostrzeżenia, a następnie zadaj sobie cztery pytania i odwróć
pierwotną myśl. Czy potrafisz wskazać inne odwrócenie myśli: „Potrzebuję jego zrozu-
mienia"?

Potrzebuję zrozumieć męża.

Może twój mąż cierpi i nie potrafi cię zrozumieć. Może znasz kilka odpowiedzi i mogłabyś je
przekazać w serdeczny sposób, bez gniewu. Opowiedz mu o tym, co odkryłaś, tak jakbyś się
zwierzała dobrej przyjaciółce. Później postaraj się go zrozumieć. Podaj jeszcze jedno
odwrócenie pierwotnej myśli.

Nie potrzebuję jego zrozumienia. Byłabym szczęśliwa, gdyby było to możliwe.

Jeśli zdobędziemy się na szczerość i otwartość, ludzie, którzy nas kochają, będą mogli łatwiej
zrozumieć naszą sytuację. Nie krzyczymy na nich, tak jakby byli naszymi wrogami. Jesteśmy
uprzejmi i serdeczni - wyraźnie wskazujemy, w jaki sposób sami przyczyniliśmy się do
powstania problemu. Wiemy, że pragną nas zrozumieć, jeśli jednak tego od nich oczekujemy,
chybiamy celu. Ważne jest nie to, aby oni nas zrozumieli, lecz abyśmy zrozumieli samych
siebie. Właśnie wtedy czujemy się najbardziej szczęśliwi.

Sądzę, ze byłoby wówczas znacznie lepiej, ponieważ sama odpowiadałabym za zaistniałą
sytuację.
Przeczytaj swoje następne zdanie. Mąż nie powinien mnie rozczarowywać, unikając rozmowy.

BYRON

KATIE

MICHAEL

KATZ

Odwróć tę myśl.

Nie powinnam rozczarowywać samej siebie, unikając ze sobą rozmowy.

To prawda. Czy szukasz u niego odpowiedzi, które znajdują się w twoim sercu?

Trudno je znaleźć.

Dlatego sądzisz, że on powinien umieć to uczynić. Przeczytaj kolejne zdanie.

Potrzebuję tego, aby mai rozumiał mój obecny stan.

„Potrzebuję tego, aby mąż rozumiał mój obecny stan". Czy to prawda?

Chciałabym tego. Byłabym wówczas znacznie bardziej spokojna i bezpieczna.

Spójrzmy na to w następujący sposób: „Mąż nie rozumie mojego obecnego stanu". Czy to
prawda? Czy powiedziałaś mu, że masz zamiar odejść?

We.

„Mąż nie rozumie mojego obecnego stanu". Czy to prawda?
Nie. To ważne odkrycie. Przecież nic mu nie powiedziałaś.

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

Mówiłam mu o wszystkim, co poprzedziło tę decyzję.

„Mąż nie rozumie mojego obecnego stanu". Czy to prawda? Czy twój mąż jest jasnowidzem?

N/e.

Jak reagujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że mąż nie ma pojęcia, iż zamierzasz odejść?

Czuję się bardzo zestresowana.

Odwróć tę myśl.

Mąż nie powinien rozumieć mojego obecnego stanu.

To niemożliwe. Dlaczego obawiasz się mu powiedzieć?

Lękam się, ze przeżyje szok, załamie się.

Obawiasz się, że przeżyje szok, załamanie nerwowe, a co się wówczas stanie z tobą?

Będę się czuła za to odpowiedzialna i miała ogromne wyrzuty sumienia. Obawiam się gniewu
babci, teściowej i innych ludzi.

W porządku, odegrajmy scenkę waszej rozmowy. Ty będziesz swoim mężem, a ja kimś, kto

go bardzo kocha - twoim prawdziwym ja. [Katie udaje żonę} Kochanie, postanowiłam cię

opuścić.

[Żona udaje męża] Nie możesz. To niemożliwe.

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Słyszałeś, co powiedziałam. Odchodzę.

Powinnaś dać szansę naszemu małżeństwu.

Zrobiłam to. To dziwne, bardzo cię kocham, a mimo to chcę odejść.

Spróbuj jeszcze raz. W historii każdego związku zdarzają się wzloty i upadki.

To prawda. Widzę, że świetnie sobie z tym radzisz.

JaP

Takie mam wrażenie. Sądziłam, że będziesz wstrząśnięty, że przeżyjesz załamanie nerwowe, a
ty nadal spokojnie ze mną rozmawiasz. [Kalie przerywa grę] W porządku, teraz będziesz
babcią, której tak się obawiasz.

[Żona udaje własną babcię] ]esteś całkiem zepsuta. Pomyśl o tym, co masz, o wszystkim, co
dla ciebie zrobił. Myślisz wyłącznie o sobie.

Masz rację. Zrobił dla mnie wiele wspaniałych rzeczy Jest cudownym ojcem. Jest niezwykły.
Naprawdę go kocham.

W takim razie dlaczego odchodzisz?

Ponieważ ze mną nie rozmawia. Cały czas milczy.

Pomyśl o dzieciach.

Może masz rację. Będę starała się być serdeczna i szczodra. Chcę, aby wiedziały, że mają
wspaniałego ojca.

176

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

W takim razie zostań z nim!

Nie potrafię tego uczynić. Nie rozmawia ze mną. [Katie przerywa scenkę} Moja droga,
zakwestionowałaś własne myśli. Poznałaś prawdę, wiesz, jak kochający i opiekuńczy jest twój
mąż, rozumiesz, jak kochająca i opiekuńcza jesteś ty sama. Zdajesz sobie sprawę, że każde z
was troszczy się o dzieci. Masz wszystko, czego trzeba, aby być uczciwym człowiekiem. Nikt
nie musi obawiać się prawdy To budowle obronne, którymi ją otaczamy, wzbudzają w naszym
sercu lęk. Wszystko, co przed chwilą powiedziałam, zostało zaczerpnięte z twoich notatek.
Przyjrzyjmy się kolejnemu fragmentowi.

Mój mąż jest zamkniętym, upartym człowiekiem, który nie zdradza własnych myśli. Udaje, ze
jest niewinny i wyjątkowy, zachowuje się histerycznie, jest gniewny i nerwowy.
Odwróć tę myśl, używając formy pierwszej osoby Jestem zamknięta.

W  jakich  sprawach?  Wiemy  już,  że  nie  powiedziałaś  mu,  iż  zamierzasz  odejść.  Co  jeszcze
ukryłaś  przed  mężem,  dziećmi  i  samą  sobą?  Ponieważ  i  tak  odejdziesz,  możesz  być  z  nim
szczera.  Kto  wie,  może dostrzeżesz  w  nim  kogoś, kogo  wcześniej  nie  znałaś.  Prawda  może
zmienić wiele rzeczy. Podaj inne odwrócenie pierwotnej myśli.

Jestem uparta. Rzadko zmieniam zdanie.

To prawda. Podam przykład: Jego milczenie może okazać się dla ciebie wspaniałą rzeczą. „Co
chcesz na obiad, kochanie?".

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Milczenie.  „Świetnie,  w  takim  razie  nie  będę  musiała  gotować.  Co  chciałbyś  robić  w  ten
weekend?".  Milczenie.  „Powiedz  mi,  kiedy  coś  wymyślisz".  Po  tych  słowach  zajmij  się
własnymi  planami  i  własnym  życiem.  „Czy  ty  mnie  kochasz?".  Milczenie.  Wystarczy  się
rozejrzeć po domu, aby znaleźć odpowiedź na to pytanie. Patrzę na dzieci i widzę, że mnie
kocha.  Oglądam  fotografie i  wiem,  że  darzy  mnie  miłością.  Spoglądam  na  ściany.  On  mnie
kocha.  Na  podłogę.  On  mnie  kocha.  Jaka  byłam  ślepa,  że  musiałam  go  o  to  pytać!  Wtedy
będziesz  mogła  szczerze  wyznać:  „Kocham  cię",  oczywiście,  jeśli  okaże  się  to  zgodne  z
prawdą. Podaj kolejne odwrócenie pierwotnej myśli.

Jestem niewinna.

Tak, kochanie, jesteś niewinna. Przyjrzyj się temu wszystkiemu, czego nie uważałaś za
prawdę. Na tym polega niewinność.

Staram się z całych sił.

To prawda. Każdy człowiek stara się tak, jak potrafi. Wszyscy robimy tyle, na ile nas stać,
kiedy jednak dajemy wiarę własnym myślom, musimy się nimi kierować w swoim postępowa-
niu. Gdy w naszej głowie panuje chaos, przenika do całego naszego życia. Kiedy w naszych
myślach jest ból, zabarwi całą naszą egzystencję. Miłuj bliźniego swego jak siebie samego.
Zawsze kierowałam się tą zasadą. Kiedy nienawidzę ciebie, nienawidzę samej siebie. Powiem
ci, jak to działa. Jeśli kogoś nienawidzę, mylę go ze sobą, a rozwiązanie problemu pozostaje
ukryte. Podaj kolejne odwrócenie pierwotnej myśli.

Jestem nerwowa i zagniewana.

KŁAMSTWA

O M-IŁOŚCI l

Lepiej byłoby powiedzieć: „Moje myśli są pełne emocji i gniewu". Uczysz się, jak rozwiązać
ten problem, kwestionując własne myśli. Przeczytaj kolejne zdanie.

Nie chce ponownie doświadczyć milczenia ze strony męża, który odmawia ze mną rozmowy.

Odwróć tę myśl.

Nie mam nic przeciwko temu, jeśli mai. nie chce ze mną rozmawiać. Czekam na taką sytuację.

Udawaj swojego milczącego męża, a ja kobietę, która go kocha. Będę tobą. [Katie wciela się
w rolę żony] Cześć, kochany. Porozmawiasz ze mną?

[Żona udaje swojego męża] Naprawdę muszę?

Och! Wreszcie przemówiłeś. Nie, wcale nie musisz ze mną gadać. Nigdy nie musiałeś. Jestem
wdzięczna z tego powodu.
Dobrze. ]a również. Co chciałbyś na obiad?

Hm. Sam nie wiem.

Skoro nie wiesz, przygotuję tylko coś dla dzieci.

W porządku.

Świetnie. Życie z tobą jest takie łatwe!

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

Dziękuję.

Proszę bardzo. Jaki miałeś dzień?

Hm. Trochę stresujący, teraz wszystko jest już w porządku.

To wspaniale. Jesteś niesamowity! Naprawdę udało ci się rozwiązać problem?

Fakt, chyba mi się udato.

Słuchaj, zazwyczaj jesteś bardzo spokojny. Co cię tak zestresowało?

Ktoś nie wykonał roboty na czas. Wiesz, jak to jest.

Czy mogę ci usiąść na kolanach?

Co? W tej chwili?

Tak. Czy mogę ci usiąść na kolanach i objąć ramieniem?

Jasne. Chodź.

[Katie przerywa scenkę^ Czy zdajesz sobie sprawę, że ten facet odpowiedział na każde
pytanie, które zadałam?

To prawda. Masz rację.

A zatem już wiesz, że nie zamierzasz go opuścić dlatego, że ciągle milczy. Po prostu od niego
odchodzisz.

Może masz rację. Cholera! Czy to możliwe?

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI

Aby mieć powód do odejścia - myślisz, że czynisz to, ponieważ mąż z tobą nie rozmawia —
wierzysz w niego, nawet gdy mąż do ciebie mówi. Wiara to potężna siła. Zwróciłam uwagę,
że odpowiedział na każde pytanie, sprawiał tylko wrażenie zmęczonego.

To prawda, ciężko pracuje.

Nie dostrzegam tu żadnego problemu. Posłuchaj, w jaki sposób ci odpowiada. Może byłby
podekscytowany, gdybyś inaczej podeszła do tego. Twój mąż nic nie mówi, a ty w dalszym
ciągu wierzysz własnym myślom. Odpowiada na każde pytanie, a poza tym masz z nim mało
zachodu. Nawet gdy ma ciężki dzień w pracy, stara się uporać z problemami, zanim wróci do
domu. Nie przeszkadza mu, że nie ugotujesz obiadu. Mogłabyś mieć bardzo przyjemne życie.

To prawda, nadal sądzę jednak, ze udzielałabym lepszych odpowiedzi niż on. Nie wiem tez, czy
potrafiłabym być tak mila jak ty, gdyby nie udzielał żadnej odpowiedzi na moje pytanie.

Rozumiem. Czy próbowałaś zapytać go o jego życie? Może sama jesteś osobą, która milczy w
tym związku. O czym chciałabyś z nim porozmawiać?

Oczywiście o naszym małżeństwie.

W takim razie mogłabyś powiedzieć: „Kochany co myślisz o naszym związku?".

Użyłabym innych słów. Powiedziałabym: „Bardzo mi przykro, ze nie potrafimy ze sobą
rozmawiać. Nie umiemy porozumieć się ze sobą". W porządku, Katie, rozumiem, o co ci

chodzi.

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Świetnie. Uważasz, że on cały czas milczy. Kiedy dajesz wiarę tej myśli, podchodzisz do
niego i mówisz: „Nigdy ze mną nie rozmawiasz. Co się z tobą dzieje? Nic nas nie łączy". Nie
dajesz mu okazji do rozmowy. Jeśli naprawdę mu na tobie zależy i nie chce cię zdenerwować,
uzna, że lepiej jeśli nie będzie się z tobą spierał. Taka postawa może sprawić, że zamilknie.
Kiedy wrócisz do domu, zwróć uwagę, w jaki sposób się z nim porozumiewasz. Być może
milczy z powodu sposobu, w jaki się do niego zwracasz. Możliwe, że gdy widzi twoją reakcję,
nie chce cię jeszcze bardziej denerwować.

Tak, to możliwe.

Świetnie,  Wykonałyśmy  kawał  dobrej  roboty.  Teraz  rozumiem,  dlaczego  mąż  cię  kocha.
Skoro zrozumiałaś, że nie masz się czego obawiać, gdy poczujesz się zagubiona, po prostu
kontynuuj  osądzanie  męża.  Nie  zatrzymuj  się  -  zanotuj  więcej  powodów  przemawiających
za tym, aby odejść lub pozostać. Żaden z nich nie jest „faktem", żaden nie może też uczynić
z  męża  twojego  nieprzyjaciela.  Nie  musisz  się  też  obawiać  babci.  To  zbędne,  ponieważ
wygląda na to, że kocha ciebie i wnuki.

Powody,  dla  których  ta  kobieta  chciała  opuścić  męża,  nie  oparły  się  sprawdzianowi
rzeczywistości.  Mogła  od  niego  odejść  lub  pozostać,  zrozumiała  jednak,  że  nie  musi
przestawać go kochać. Kiedy kwestionujemy własne myśli, odkrywamy, że miłość zawsze w
nas  była,  lecz  jej  zwyczajnie  nie  dostrzegaliśmy  Kiedy  myślę:  „Co  się  z  nim  dzieje?",  w
rzeczywistości chodzi o coś, co w danym momencie ma związek ze mną. Wzniosłam między
nami mur. Chociaż tworzą go wyłącznie myśli, zobacz, co wyczynia z nimi nasz umysł. Do-
póki me zakwestionuję własnych myśli na jego temat, dopóki nie zastosuję metody czterech
pytań, nie będę zdawała sobie sprawy z istnienia tej miłości. Dlatego kwestionuję moje myśli,
a wówczas

182

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 183

ponownie ukazuje się miłość. Kiedy cię nie kocham, tracę rozsądek, przestaję mieć kontakt ze
sobą. Nie mam łączności z tym, co daje mi największe szczęście. Właśnie dlatego kwestionuję
wszystkie  przekonania,  które  wywołują  we  mnie  stres,  i  dokonuję  ich  odwrócenia.  Wtedy
pojawia się miłość - świadomość miłości. Jednak zakwestionowanie własnych myśli musi być
autentyczne.  Muszę  przeniknąć  do  własnego  wnętrza  i  znaleźć  prawdziwą  odpowiedź,  taką,
która  jest  dla  mnie  prawdziwa.  Kiedy  ją  odkryję,  znikną  wszelkie  przeszkody.  Przestaną
istnieć bariery oddzielające mnie od partnera - bariery pomiędzy mną i światem.

Posiadanie własnego udziału w czymś, co uczyniła dla mnie druga osoba, jest
najcudowniejszg rzeczq na świecie. Odczuwam pokorę pozbawiono najmniejszego
pragnienia obrony. Staję się zupełnie bezbronna. Jest to tak smakowity rodzaj bezbronności,
że wylizałabym go z talerza.

P/ /

IĘC SEKRETÓW WOLNOŚCI W SPRAWACH SERCA

Na kolejnych stronach znajdziesz wskazówki, jak wspierać samego siebie i podtrzymywać się
na duchu podczas badania myśli, które wydają się nie do zakwestionowania.

SKARPETY DO PARY

Zastanówmy  się  nad  czymś,  co  wielu  ludzi  uważa  za  rzecz  naprawdę  niezbędną.  Często
myślimy: „Potrzebuję, aby do mnie wróciła", lecz ona daje jasno do zrozumienia, że tego nie
uczyni.  Zastanawiając  się  nad  pytaniem:  „Czy  to  prawda,  że  potrzebuję,  aby  do  mnie
wróciła?",  możemy  użyć  następujących  pytań  pomocniczych:  „Czy  naprawdę  tego
potrzebuję?",  „Czy  wiem,  że  w  ostatecznym  rozrachunku  tak  będzie  dla  mnie  najlepiej?",
„Czy nadal żyję?", „Czy w dalszym ciągu oddycham?", „Czy włożyłem dzisiaj dwie skarpe

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 185

ty?",  „Czy  są  do  pary?".  Dzięki  tym  pytaniom  w  delikatny  sposób  powrócisz  do
rzeczywistości,  w  której  świetnie  sobie  bez  niej  radzisz,  chociaż  sądzisz,  iż  bez  niej  jesteś
skończony i że potrzebujesz, aby do ciebie wróciła. Pytania te pomogą ci odsunąć dziecinną
myśl, że na szali leży twoje życie. Dziecko mówi: „Kogo obchodzi, czy włożyłem skarpetki
do  pary,  skoro  mam  złamane  serce?".  Odpowiadasz:  Tobie  na  tym  zależy.  Masz  dowód  na
własnych stopach. Dostrzeżenie tego faktu jest bardzo ważne.
Słowo  potrzeba  sugeruje  trwały  stan  umysłu.  Kiedy  myślisz:  „Potrzebuję,  aby  do  mnie
wróciła",  jesteś  przekonany,  że  zawsze  będziesz  tak  sądził.  Jeśli  jednak  przyjrzysz  się
dokładniej  swojemu  doświadczeniu,  zauważysz,  że  nie  istnieje  coś  takiego  jak  trwały  stan
umysłu. Ile twoich obecnych problemów ma źródło w myślach o przyszłości, którym dajesz
wiarę:  W  chwili  gdy  myślisz  o  tym,  że  potrzebujesz  miłości,  wyobrażasz  sobie  przyszłe
chwile,  w  których,  jak  sądzisz,  będziesz  tej  miłości  potrzebował.  Wyobrażasz  sobie,  że
siedzisz, stoisz lub leżysz w jakimś miejscu za pięć lat od dziś i myślisz: „Potrzebuję tego, aby
mnie kochała". Taka myśl jest bardzo stresująca.
Nie potrzeba wielkiej filozofii, aby przestraszyć siebie taką myślą - wystarczy w nią uwierzyć.
Równie łatwe jest wyzbycie się lęku. Można to uczynić, siedząc w salonie ze skarpetami do
pary na nogach. Po pierwsze, zwróć uwagę na pewną prestidigitatorską sztuczkę - w myślach
przywołujesz przyszłość. Poświęcasz obecną chwilę dla wymyślonej przez siebie przyszłości.
Odpowiedz na cztery pytania dotyczące własnych myśli o przyszłości. „Za sześć miesięcy lub
za  pięć  lat  od  dziś  będę  potrzebował,  aby  do  mnie  wróciła.  Czy  to  prawda?  Czy  mogę  być
pewny, że to prawda? Jak reaguję, gdy daję wiarę tej myśli? Kim mógłbym być, gdybym w
nią nie wierzył?". Następnie odwróć pierwszą myśl i znajdź trzy powody, dla których może
być  ona  równie  albo  bardziej  prawdziwa  od  pierwotnej.  Otwarty,  wolny  od  lęku  umysł  nie
będzie miał trudności z ich odnalezieniem.

186

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Jeśli bolesna myśl spotka się ze zrozumieniem, gdy pojawi się ponownie, będziesz mógł jq
uznać za interesujqcq. To, co kiedyś było przykrym, nocnym koszmarem, teraz stanie się
czymś frapujqcym. Kiedy pojawi się następny raz, będziesz mógł dojść do wniosku, że jest
zabawna. Później możesz w ogóle jej nie zauważyć. Właśnie na tym polega siło kochania
tego, co jest.

MOŻESZ TEGO BEZ LĘKU

Niektóre myśli są zbyt przerażające, abyśmy mieli odwagę je zbadać. Myśli w rodzaju „Bez
ciebie sobie nie poradzę" lub „Jeśli moje dziecko umrze, życie straci wszelki sens" mogą nas
naprawdę sparaliżować, a wówczas zamiast sprawdzić, czy naprawdę w nie wierzymy,

postanowimy  je  stłumić  lub  postępować  tak,  jakby  były  prawdziwe  i  w  konsekwencji
odczuwać  niepokój  związany  z  odpowiedzią  na  pytanie  dlaczego.  W  tej  części  książki
analizuję powody, dla których blokujemy własne dociekania.
Większość ludzi ma kogoś lub coś, bez czego we własnym mniemaniu nie potrafiłaby sobie
poradzić.  Podejmują  wszelkie  środki  ostrożności,  aby  zapobiec  utracie  męża,  dziecka,
pieniędzy,  pracy  lub  domu.  Zwykle  łączy  się  z  tym  mnóstwo  zmartwień  i  ograniczeń
mających przeciwdziałać nieszczęściu, którego tak bardzo się obawiamy
Niestety,  czasami  do  głosu  dochodzi  rzeczywistość  i  zabiera  coś,  z  czego  stratą  mieliśmy
sobie  nie  poradzić.  Mimo  to  udaje  się  nam  przetrwać.  Kiedy  wydarzą  się  najgorsze  rzeczy,
których się obawiali, ludzie mówią nam (jeśli odważymy się o to zapytać), że życie w lęku
przed  tragicznym  wydarzeniem  było  gorsze  od  niego  samego.  Często  przyjaciele  i  krewni
mają większy problem od nich samych. Oto relacja pewnej kobiety:

DOKONAĆ

KŁAMSTWA

O MI.ŁOŚCI 187

Kiedy moja matka umierała na raka trzustki, mieszkałam w jej sypialni i spałam obok niej
przez  cztery  tygodnie,  dopóki  nie  odeszła.  Karmiłam  ją  i  kąpałam,  podawałam  lekarstwa,
gotowałam  i  pielęgnowałam.  Zaczęłam  oddychać  w  rytm  jej  oddechu.  Razem
wyrównywałyśmy  sobie  brwi  i  malowałyśmy  paznokcie.  Razem  się  śmiałyśmy.
Rozmawiałyśmy  o  wszystkim,  co  było  dla  niej  ważne.  Wspólnie  oglądałyśmy  programy
Oprah  Winfrey  Nigdy  nie  przeżyłam  równie  wspaniałych  chwil  z  moją  matką.  Kiedy
odwiedzali nas goście i mówili, że to straszne, iż mama umiera, na moich oczach zamieniała
się w ofiarę raka. Zupełnie jakby tego od niej oczekiwano. Zachowywałyśmy się z powagą,
byłyśmy smutne i ciche, dopóki za gośćmi nie zamknęły się drzwi. Wtedy wracałyśmy do

normalnych rzeczy - do przyjmowania i dawania, do płaczu i śmiechu, częstego śmiechu.

Ludzie, którzy przez to przeszli, potwierdzają, że doświadczenie straty okazało się łatwiejsze
od ich wyobrażeń. Dzięki badaniu własnych myśli można usunąć lęk przed stratą przeżywany
wówczas, gdy nic się jeszcze nie stało. Analiza odsłania również szkody, które myśli
naznaczone lękiem wyrządzają naszym relacjom, kiedy wszyscy są z nami i świetnie sobie
radzą. Ogromne korzyści mogą odnieść także nasi najbliżsi, kiedy odkryją, że rozumiemy, iż
nasze życie nie zależy od ich dobrego samopoczucia. Jeśli nie będziesz ich potrzebował, aby
żyć, zaczną żyć dla siebie.

„GDYBY MOJE DZIECI UMARŁY, NIE MIAŁABYM PO CO ŻYĆ". CZY
TO PRAWDA?

Z tą myślą potrafi się utożsamić większość ludzi, nawet jeśli sami nie mają potomstwa. Wielu
rodziców, szczególnie tych, którzy mają małe dzieci, bez zastanowienia odpowiada: „Tak, to
prawda. Nie przeżylibyśmy śmierci własnego dziecka".

188

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Jakie pokrewne myśli mogą cię powstrzymać przed znalezieniem prawdziwej odpowiedzi, a
nawet  przed  zakwestionowaniem  tej  myśli?  Oto  jeden  z  wielu  przykładów:  „Zdradziłabym
własne dzieci, gdybym pomyślała, że  mogłabym bez nich żyć. Oznaczałoby to, że naprawdę
ich nie kocham". Oczywiście taka myśl jest całkiem niedorzeczna, co nie przeszkadza w tym,
aby dawać jej wiarę. Jej absurdalność stanie się ewidentna, gdy sformułujemy ją w prostszej
formie: „Jeśli nie żyję w lęku o to, że stracę dzieci, to znaczy, że ich nie kocham" lub „Jeśli
nie cierpię, to znaczy, że nie zależy mi na własnych dzieciach". Czasami nasz umysł posuwa
się jeszcze dalej. Niczym przesądni i zabobonni jaskiniowcy dajemy wiarę myśli:
„Gdybym  sądził, że zdołam  przeżyć  coś  tak strasznego,  mógłbym  to na siebie  sprowadzić".
Takie myśli rzeczywiście mają moc, lecz jest to moc całkiem innego rodzaju. Odpowiedź na
kolejne pytanie ujawni wpływ, jaki na nas wywierają.

JAK REAGUJESZ, GDY DAJESZ WIARĘ TEJ MYŚLI?
Jak postępujesz, gdy dajesz wiarę myśli, że nie mógłbyś przeżyć śmierci własnego dziecka?
W  jaki  sposób  je  traktujesz,  gdy  wierzysz  tej  myśli?  Przypuszczalnie  narzucasz  mu  wiele
ograniczeń i starasz zapewnić bezpieczeństwo w sposób, który nie jest dla niego szczególnie
zdrowy.  Postępujesz  tak,  jakby  zależało  od  niego  twoje  życie,  zgodnie  z  tym,  co  sugeruje
pierwotna myśl. To z kolei oznacza, że traktujesz je tak, jakby istniało ze względu na ciebie.
„Kochanie, nie wbiegaj na ulicę, ponieważ nie przeżyłabym,  gdybyś wpadł pod samochód i
zginął". Czego go uczysz takim postępowaniem? Tego, że świat jest przerażającym miejscem
i że w każdej chwili  może spotkać je coś strasznego. Uczysz go również, że jego zadaniem
jest  podtrzymywanie  cię  przy  życiu  i  że  jest  za  ciebie  odpowiedzialne.  A  jak  traktujesz
samego  siebie,  gdy  dajesz  wiarę  tej  myśli?  Napełniasz  swój  umysł  lękiem  i  troskami.
Zaciskasz  i  ograniczasz  własne  serce.  Kreślisz  przed  sobą  fikcyjną  przyszłość  przenikniętą
ogromem cierpienia. Nigdy nie

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 189

jesteś sam, ponieważ myślami ani na chwilę nie potrafisz opuścić dziecka.

KIM MÓGŁBYŚ BYĆ, GDYBYŚ NIE DAWAŁ WIARY TEJ MYŚLI?
Kim  mógłbyś  być  jako  kochający  rodzic  wychowujący  dzieci,  gdybyś  nie  był  zdolny
pomyśleć;  „Nie  potrafiłbym  żyć,  gdyby  moje  dziecko  umarło"?  Zastanów  się  nad  tym
pytaniem.  Pomyśl  o  uczuciach,  jakich  byś  doznawał,  gdybyś  usunął  przerażenie  z  twojego
związku  z  dziećmi.  Pozostałaby  ci  jedynie  miłość.  Mógłbyś  im  jedynie  pokazać,  jak
bezpiecznie i rozważnie przejść na drugą stronę ulicy, jak dbać o siebie dla własnego, a nie dla
twojego dobra. Patrząc na ciebie, dzieci mogłyby dojść do wniosku, że poradzą sobie nawet
wówczas, gdy umrze ukochana osoba - że nic im się nie stanie.

ODWRÓĆ PIERWOTNĄ MYŚL
„Nie mógłbym żyć, gdyby moje dziecko umarło". Nie trać odwagi. Spróbuj wyobrazić sobie
niewyobrażalne - życie, które  mógłbyś  prowadzić, gdyby na świecie nie było twoich dzieci.
Odwróć  się  od  cierpienia  i  poszukaj  zalet  takiego  życia.  Nie  ma  w  tym  niczego  ma-
kabrycznego.  Chodzi  jedynie  o  wyrwanie  się  z  niewoli  przerażającej  myśli.  Znajdź  trzy
dziedziny,  w  których  twoje  życie  mogłoby  być  lepsze  bez  dzieci.  (Jest  to  skuteczna,
uniwersalna  metoda  ratująca  życie:  Zawsze  gdy  pomyślisz,  że  nie  zdołasz  czegoś  znieść,
znajdź trzy dowody na to, iż sobie poradzisz). Mogą się wydać głupie, pod warunkiem że będą
autentyczne.  „Rano  pierwsza  mogłabym  wziąć  prysznic".  „Mógłbym  pójść  do  kina,  nie
martwiąc się o znalezienie opiekunki do dzieci". „Mogłabym zostać nauczycielką, o czym za-
wsze marzyłam".
Możesz uznać,  że  te  rzeczy  są  śmieszne w  zestawieniu  z obecnością dzieci  w  twoim  życiu,
jednak nie łączysz tych rzeczy ze sobą. Łączysz jedynie własne przerażenie z bardziej uczciwą
myślą: „Jeśli moje dziecko umrze, poradzę sobie". Powoduje to, że w całkiem nowy sposób
podchodzisz do rzeczywistości.

190

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Wyobraź sobie, że dziecko przychodzi do ciebie i pyta: „Mamusiu, czy mogłabyś żyć beze
mnie?". Możesz spojrzeć mu w oczy i odpowiedzieć: „Jestem szczęśliwa, że ze mną jesteś.

Bardzo bym za tobą tęskniła, lecz mogłabym bez ciebie żyć". „Naprawdę, mamusiu? Co
robiłabyś beze mnie?". „Zastanówmy się, kochanie. Nie musiałabym tak wcześnie wstawać.
Mogłabym pierwsza wziąć prysznic i wyjść z domu, kiedy tylko przyszłaby mi ochota.

Najważniejsze jest jednak to, że czuję się szczęśliwa dlatego, że jesteś. Nic nie zdoła cię
wyrwać z mojego serca, kochanie". W takiej odpowiedzi nie ma lęku. Odkryłaś - a wraz z
tobą odkryło to dziecko - że w miłości nie ma lęku.

TA CHWILA POWINNA ISTNIEĆ

Metodą  gwarantującą  nieszczęście  i  zagubienie  jest  przywoływanie  trwałej  potrzeby
(„Chociaż obecnie czuję się szczęśliwa, za rok będę potrzebowała męża"). Innym sposobem
jest dawanie wiary myślom, które przeczą obecnej chwili. Dwie wymienione postawy mają ze
sobą wiele wspólnego. W obydwu wypadkach żyjemy myślami, które oddzielają nas od tego,
co jest. Spieramy się z rzeczywistością, zamiast się nią cieszyć lub po prostu ją przeżywać.
Pewnej  zimy  kolega  mojego  przyjaciela  nadzorował  w  Michigan  pracę  robotników
budowlanych. W wietrzny dzień, gdy temperatura sięgała dziesięciu stopni poniżej zera, silny
podmuch zerwał z dachu duży kawał sklejki, która wraz z leżącym na niej śniegiem runęła na
jednego  z  robotników.  Cała  brygada  obserwowała,  jak  cieśla  podniósł  się  na  nogi,  otrzepał
śnieg i sprawdził,  czy  nie odniósł obrażeń.  Wszyscy  oczekiwali,  że  zacznie przeklinać, lecz
ten oznajmił:
„Ale odlot!" i zaczął się śmiać. Koledzy stracili nad sobą panowanie i zaczęli się zataczać ze
śmiechu tak, że łzy spływały im po policzkach. Nie mogło się wydarzyć nic lepszego.

KŁAMSTWA

O MJŁOŚCI 191

Co ta historia ma wspólnego z miłością? Jest nią.
Przeciwieństwem miłości są chwile, w których czujesz się całkowicie zdegustowany tym, co
się  dzieje,  kiedy  wszystko  odrzucasz,  gdy  czujesz  się  zaszokowany  lub  ogarnia  cię  gniew.
Wszyscy  wiemy,  jakie  są  zwykle  ostatnie  słowa  utrwalone  w  czarnej  skrzynce  wydobytej  z
wraku samolotu, który uległ katastrofie. Są to te same słowa, które możesz wypowiedzieć, gdy
zatrzaśniesz  kluczyki  w  samochodzie,  spóźnisz  się  na  spotkanie  lub  ukochana  w  ostatniej
chwili odwoła randkę.
Życie  wielu  ludzi  przypomina  nieprzerwane  pasmo  ataków  wyrażających  sprzeciw  wobec
tego, co jest. Jakie myśli przychodzą nam do głowy w takiej chwili? „Jestem beznadziejny",
„Gdybym tego nie zrobił...", „Ona zawsze...", „Gdybym wiedział...". Wiele myśli sugeruje, co
byś zrobił, gdybyś wiedział lepiej, gdybyś coś przewidział lub o czymś pamiętał. Sądzisz, że
zachowałbyś  się  inaczej,  że  miałbyś  kontrolę  nad  biegiem  wydarzeń.  „Jasna  cholera!"  to
okrzyk towarzyszący chwili, w której nasze plany rozmijają się z rzeczywistością. Sprawy nie
ułożyły  się  zgodnie  z  naszymi  oczekiwaniami,  dlatego  z  całych  sił  będziemy  walczyć  z
rzeczywistością,  nawet  jeśli  będzie  się  to  sprowadzało  do  miotania  przekleństw,  kopania
kamieni lub wystawiania na próbę ludzi, których kochamy

Im  bardziej  stanowczo  twierdzisz, że  sprawujesz  nad  wszystkim  kontrolę, tym  więcej  takich
chwil  będziesz  przeżywał  w  swoim  życiu.  Niektórzy  ludzie  dochodzą  do  punktu,  w  którym
walczą  z  rzeczywistością  na każdym  kroku.  Właśnie tak  reagują  na  myśl:  „To  ja  wydaję  tu
rozkazy", chociaż nikt ich nie słucha. W ich umyśle trwa nieustanna walka.
Inną  postawą  jest  oczekiwanie,  że  rzeczywistość  nie  ułoży  się  zgodnie  z  naszymi  planami.
Zdajemy sobie sprawę, że nie mamy pojęcia, co się wydarzy. W rezultacie czujemy się miło

zaskoczeni, gdy sprawy układają się po naszej myśli, i równie miło zaskoczeni, gdy jest
inaczej. W drugim wypadku możemy nie uświadamiać sobie w pełni nowych możliwości, lecz
życie szybko je przed nami

192

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

odsłoni,  a  dawne  plany  nie  przeszkodzą  nam  iść  naprzód,  od  nędznej  egzystencji  do  życia
przekraczającego nasze plany i oczekiwania.
Przeżywaj  pozytywnie  każdą  chwilę  -  kiedy  zatrzasnąłeś  kluczyki  w  samochodzie  lub
poślizgnąłeś się na oblodzonym odcinku chodnika i złamałeś nogę. Nie rezygnuj, odsłuchując
na sekretarce, że twoja ukochana odwołała randkę, o której marzyłeś. Kiedy odkrywasz, że on
już nie wróci. Postaraj się określić myśl towarzyszącą wyjaśnieniu tego, co się stało - „Zerwał
ze mną", „Moje życie jest skończone" - i zapytaj: „Czy to prawda? Czy jestem tego pewien?
Jak  reaguję,  gdy  daję  wiarę  tej  myśli?  Kim  mógłbym  być  w  tej  chwili,  gdybym  w  nią  nie
wierzył?".  A  teraz  odwróć  pierwotną  myśl  i  odkryj  nową  drogę,  której  wcześniej  nie
dostrzegałeś. Po pewnym czasie nie będziesz musiał stać obok telefonu, zadając sobie cztery
pytania - kwestionowanie własnych przekonań stanie się częścią twojego życia, usuwając stre-
sujące  myśli,  zanim  zdążą  wywrzeć  na  ciebie  wpływ.  Kiedy  twój  plan  zawiedzie,  umysł
natychmiast zacznie ci podsuwać nowe możliwości.
Wziąłeś  w  pracy  dzień  wolny,  aby  odebrać  dziewczynę  z  lotniska,  i  oto  stoisz  w  hali
przylotów,  chociaż  wszyscy  pasażerowie  dawno  już  odeszli.  Wykonujesz  kilka  telefonów  i
okazuje  się,  że  źle  zanotowałeś  datę  jej  powrotu.  Nagle  odkrywasz,  że  kwiaty,  które
przyniosłeś,  są  dla  małej  dziewczynki,  która  stoi  w  pobliżu.  Długa  droga  metrem  do  domu
staje  się  wolnym  czasem,  który  masz  wyłącznie  dla  ciebie.  Bierzesz  do  ręki  książkę,  którą
zawsze  chciałeś  przeczytać,  lub  zapraszasz  przyjaciela  na  pyszny  obiad,  który  starannie
przygotowałeś. Miałeś dobry dzień.
Lekki niepokój i bolesne myśli znikają, kiedy w taki sposób ćwiczysz własny umysł. Dzięki
temu  coraz  mniej  czasu  poświęcasz  na  dumanie  o  swojej  beznadziejności  i  frustracji.
Kwestionowanie  własnych  myśli  w  momencie  napotkania  przeszkody  może  w  radykalny
sposób zmienić jakość naszego życia.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

Wyszliśmy z kawiarni i z kubkiem gorącej kawy w dłoni usiadłam na tylnym siedzeniu
samochodu. Mąż pomógł mi zająć miejsce, uśmiechnął się do mnie i wsunął do środka ciężki

plecak, uderzając mnie w rękę, w której trzymałam kawę. Gorący napój rozlał się na ręce i
kolana. To parzy! Czyste ubranie, które włożyłam do pracy (czekały nas jeszcze dwie godziny
jazdy i wszystko wskazywało na to, że się spóźnimy), było poplamione i mokre. Zachowałam
spokój, chociaż czułam lepką śmietankę i słodzik na nogach, dłoniach i palcach. Pomyślałam,
że nic się nie stało. Czułam się całkowicie szczęśliwa. Byłam ciekawa, czy będę miała bąble

od poparzeń, lecz tak się nie stało.
Mąż  wymamrotał:  „Przepraszam".  Sprawiał  wrażenie  zaszokowanego.  Dostrzegłam  myśl:
„Przecież  wiedział,  że  trzymam  kubek  z  gorącą  kawą"  i  zdałam  sobie  sprawę,  iż  jeśli  jej
uwierzę, zareaguję gniewem. Obserwowałam, jak ta myśl w jednej chwili delikatnie powraca
tam, skąd przybyła. Zauważyłam, że towarzyszył jej nieznaczny uśmiech, który pojawia się na
naszej twarzy, gdy słyszymy dobry dowcip. (Nie mogłam wiedzieć, czy w chwili gdy wkładał
plecak, wiedział, że trzymam w ręku kubek z kawą, chociaż był ze mną, gdy ją kupowałam).
„Powinien pamiętać, że trzymam kubek z kawą". Nie, to nieprawda. Wiem, że sama nie mogę
zapamiętać tego, czego nie pamiętam. To po prostu niemożliwe. „Nic go nie obchodzę". To
śmieszne!  Skąd  to  wiem?  Troszczy  się  o  mnie  przez  całe  życie.  Oprócz  tego,  czy  potrafisz
skłonić samego siebie do tego, aby ci zależało, w chwili gdy ci nie zależy? Także to nie jest
możliwe.
Podczas dalszej drogi mój umysł próbował skomentować to wydarzenie, lecz nie potrafiłam
znaleźć uzasadnionego powodu, aby się gniewać, cierpieć, odczuwać niechęć, atakować czy
odsuwać się od niego. Po wytarciu kawy kilkoma jednorazowymi chusteczkami nie pozostało
mi nic innego, jak cieszyć się pięknym krajobrazem Nowej Anglii w uroczy wiosenny dzień,
trzymać męża za rękę -moja była już wówczas pusta - żartować z rozlanej kawy, śmiać się i
kontynuować naszą (moim zdaniem) bardzo przyjemną podróż.

194

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Zwracanie  uwagi  i  liczenie  cudownych  zdarzeń,  dzięki  którym  spotyka-jq  nas
nieoczekiwane  rzeczy,  budzi  w  nas  poczucie  tajemnicy.  Jeśli  przeoczysz  prawdziwe
przyczyny  -  dobre  zdarzenia  harmonizujqce  z  życzliwym  usposobieniem  -  możesz  być
pewny,  że  depresja  nie  pozwoli  ci  zapomnieć,  iż  to  uczyniłeś.  Zawsze  można  przecież
wyobrazić sobie zdarzenia pełne gniewu, frustracji i agresji, tylko w jakim celu mielibyśmy
to  robić?  Ludzie,  którzy  nie  sq  zainteresowani  poznaniem,  dlaczego  wszystko  jest  dobre,
muszq  udowodnić,  że  majq  słuszność.  Niestety,  ich  rzekomej  słuszności  towarzyszy
niezadowolenie,  a  często  również  depresja  i  poczucie  oddzielenia.  Depresja  może  rodzic
bardzo poważne i przykre doznania, dlatego „liczenie prawdziwych powodów, dla których
nieoczekiwane wydarzenie zaistniało dla mnie, zamiast mnie spotkało", nie jest zabawq. To
ćwiczenie polegajqce na obserwowaniu natury życia - sposób powrotu do rzeczywistości i
życzliwości tkwiqcej w naturze rzeczy.

„WŁAŚNIE TEGO POTRZEBOWAŁEM" - CZYLI BEZPOŚREDNIA DROGA DO
ZASPOKOJENIA POTRZEB

To,  czego  potrzebujemy  od  danej  relacji,  bardzo  łatwo  absorbuje  całą  naszą  uwagę:  „Chcę,
abyś usiadł tak, abym mogła cię widzieć. Chcę, abyś powiedział mi, o czym myślisz. Chcę,
abyś  wyznał  mi  prawdę.  Nigdy  mnie  nie  opuścił.  Zaufał  mi.  Wierzył  we  mnie.  Był
punktualny.  Dotrzymywał  słowa.  Uśmiechał się.  Trzymał  mnie  za  rękę  w  obecności  innych
ludzi.  Był  bardziej  otwarty  i  towarzyski.  Słuchał  tego,  co  mówię.  Był  dostępny.  Pomagał.
Poślubił mnie. Został ze mną. Kochał się ze mną. Oddawał mi swoje pieniądze. Pielęgnował
mnie. Zgadzał się ze mną. Dostrzegł, że się myli. Wiedział, kiedy pragnę być sama. Bez słowa
rozumiał,  czego  potrzebuję.  Był  mniej  wrażliwy.  Był  bardziej  wrażliwy.  Przestał  się
przyjaźnić

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 195

z ludźmi, których nie lubię. Był milszy dla moich przyjaciół. Zmienił upodobania muzyczne.

Kochał mnie".

Znasz  swoje  potrzeby,  wiesz  również,  co  się  dzieje,  gdy  wierzysz,  że  masz  prawo  do  ich
zaspokojenia,  lecz  tak  się  nie  dzieje.  Rezultatem  takiego  podejścia  są  beznadziejne
poszukiwania przeniknięte atmosferą oddzielenia, frustracji i niechęci. Wiesz już, jak posługi-
wać się czterema pytaniami, aby ustalić, czego naprawdę potrzebujesz w danej chwili.
Istnieje  prosta  droga  do  zrozumienia  własnych  potrzeb.  Musisz  ją  koniecznie  wypróbować.
Kiedy  będziesz  gotów,  doświadczysz  ogromnej  ulgi,  jakbyś  wrócił  do  domu  po  długiej
podróży Jeśli nie jesteś gotów, okaż sobie wyrozumiałość. Bądź wierny temu, co uważasz za
swoje  autentyczne  potrzeby.  Kiedy  potrzeba  zacznie  powodować  cierpienie,  zbadaj  ją  i
zakwestionuj, a jeśli okaże się prawdziwa, poproś o jej spełnienie: „Potrzebuję, abyś pamiętał
o  moich  urodzinach  i  zadzwonił.  Proszę,  zapisz  to  w  swoim  notatniku".  W  tej  konkretnej
chwili właśnie na tym polega wierność samemu sobie.
Prosta droga sprowadza się do pozwolenia, aby rzeczywistość doprowadziła nas do własnych
potrzeb:  „Mam  to,  czego  potrzebuję".  Nie  trzeba  w  to  wierzyć  -  w  tej  chwili  tak  jest,
niezależnie od tego, czy w to wierzysz, czy nie. Jak przedstawia się sytuacja?
Po czym możesz poznać, że nie potrzebujesz innych ludzi? Po tym, że nie są obecni w twoim
życiu. Po czym możesz rozpoznać, że ich potrzebujesz? Po tym, że są w nim obecni. Nie masz
wpływu  na  odejścia  i  powroty  ludzi,  na  których  ci  zależy  Możesz  jednak  prowadzić
szczęśliwe życie, niezależnie do tego, czy do ciebie przyjdą, czy odejdą. Możesz ich zaprosić,
a oni mogą na to odpowiedzieć lub nie, jednak niezależnie od rezultatu, potrzebujesz dokład-
nie tego, co się stanie. Dowodem jest sama rzeczywistość.
Skąd wiesz, że nie musisz wstawać? Ponieważ siedzisz. Jeśli przyjmiemy taką postawę, życie
stanie  się  znacznie  łatwiejsze.  Skąd  wiesz,  że  musisz  coś  zrobić?  Ponieważ  to  robisz.
Przekonanie, że

196

BYRON KATIE

MICHAEL KAT

musisz coś zrobić, gdy tego nie czynisz, jest kłamstwem. Taka myśl stawia cię w niewygodnej
pozycji, zawstydza, obarcza winą i frustracją. Połóż się na tóźku i zacznij ganić samego siebie
myślą:  „Powinienem  wstać",  nie  robiąc  tego.  W  rzeczywistości  wcale  nie  musisz  wstawać.
Dopóki tego nie uczynisz.
Czy  motywujesz  samego  siebie  myślą,  że  potrzebujesz  coś  zrobić,  podczas  gdy  nie  robisz
niczego? To interesujące odkrycie. „Muszę to zrobić" to tylko myśl. Przekonaj się, jaki skutek
wywoła  jej  odwrócenie:  „Wcale  nie  muszę  tego  robić"  i  zwróć  uwagę,  że  naprawdę  czegoś
potrzebujesz  jedynie  wówczas,  gdy  to  czynisz.  To  wspaniały  eksperyment.  Zacznij  od
drobnych  rzeczy:  Połóż  się  spokojnie  na  łóżku,  nie  zadręczając  samego  siebie,  dopóki  nie
zauważysz, że wstajesz.
Sądzisz,  że  musisz  podjąć  decyzję?  Ale  dopiero  wtedy,  gdy  coś  się  stanie.  Po  chwili
zauważysz, że właściwie wcale nie musiałeś jej podejmować - pojawiła się sama, na czas, w
chwili  gdy  uzyskałeś  wszelkie  niezbędne  informacje.  (Skąd  wiesz,  że  miałeś  potrzebne
informacje? Ponieważ decyzja pojawiła się sama).
Prosta  droga  uczy  potrzebować  i  kochać  to,  co  dzieje  się  przed  naszymi  oczami.
Rzeczywistość, która jest przed nami, rozszerza się tak bardzo, że stówo pełnia staje się zbyt
małe.

Kocham to, co jest, nie dlatego, że jestem bardzo uduchowionq osobq, lecz dlatego, że
spieranie się z rzeczywistościq bywa bolesne. Żadna myśl na świecie nie zdota jej zmienić.
To, co jest, zwyczajnie jest, i już. Wszystko, czego potrzebuję, już mam. Skqd wiem, że nie
potrzebuję czegoś, co uważam za potrzebne? Ponieważ tego nie mam. Właśnie dlatego
zawsze mam to, czego potrzebuję.

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI 197

POTRZEBA ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA

Oto historia, która dowodzi, że już mamy to, czego potrzebujemy:

Spędzaliśmy  święta  Bożego  Narodzenia  na  Karaibach  -  w  miejscu,  w  którym  wszystko
powinno cieszyć. W  Boże Narodzenie wybraliśmy się na poszukiwanie restauracji, w której
można by zjeść świąteczny obiad. Mąż chciał odnaleźć ekskluzywną restaurację należącą do
znajomego, z którym grywa} w golfa. Ja szukałam czegoś lepiej odpowiadającego atmosferze
świąt Bożego Narodzenia. A nasz syn? Dowolnego miejsca, w którym byłoby zabawnie. W
gęstniejącym  mroku  błąkaliśmy  się  po  niesamowicie  cichych  ulicach  Cozumel.  Poganiałam
syna, który co chwila przystawał, licząc niebieskie i czerwone bożonarodzeniowe światełka na
sklepowych  witrynach.  Mąż  chodził  w  kółko,  próbując  znaleźć  restaurację  przyjaciela.
Czułam  się  coraz bardziej  poirytowana  zachowaniem  ich  obu  i  zaczęłam  tracić  nadzieję,  że

znajdziemy dobre miejsce na świąteczny obiad.
Nikomu z nas nie udało się zrealizować swojego celu i w końcu nasza głodna i zrzędząca
rodzina trafiła do pizzerii. Usiadłam na plastikowym krześle przy brudnym stole i poczułam,

jak ogarnia mnie rozczarowanie. Czekaliśmy na naszą pizzę, wpatrując się tępym wzrokiem w
telewizor i oglądając meksykańską wersję MTV

Siedziałam i dumałam nad tym, że „nie są to święta Bożego Narodzenia, których
potrzebuję". W tym czasie mąż i syn zainteresowali się programem telewizyjnym z
hiszpańską muzyką pop. Zaczęli się śmiać, a ja zaraziłam się ich głupim entuzjazmem. Na

stole pojawiła się pizza. Była gorąca i dobra. I wtedy mnie olśniło:
To Jest bożonarodzeniowy obiad, jakiego potrzebuję. Dokładnie taki. Zdałam sobie sprawę,

że nic nie może uczynić mnie bardziej szczęśliwą.

198

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

CZYIMI SPRAWAMI SIĘ ZAJMUJĘ?

Pilnowanie cudzych spraw to bardzo frustrująca i bolesna sprawa. Szczególnie wówczas, gdy
chodzi o życie ukochanej osoby. Często w ogóle nie zdajemy sobie sprawy, że to robimy Za
każdym razem, gdy staramy się odgadnąć myśli lub uczucia drugiego, zawsze gdy jesteśmy
przekonani, że coś jest dla niego dobre lub złe, przechodzimy od własnych do cudzych spraw.
Na przykład twoja ukochana jest smutna i masz wrażenie, że cię unika. Ucina rozmowę i

odburkuje ci. Kiedy pytasz, o co chodzi, odpowiada, że woli o tym nie rozmawiać i chciałaby
pobyć  chwilę  sama.  Jeśli  zajmujesz  się  w  myślach  jej  sprawami,  natychmiast  zaczynasz  się
martwić, o czym myśli. Czy możesz wiedzieć, o czym myśli lub co czuje? Nie. Jak reagujesz,
gdy  wierzysz,  że  to możliwe?  Wymyślasz  najrozmaitsze  teorie  na  ten  temat.  Gniewa  się na
ciebie. Wcale cię nie kocha. Zrobiłeś coś złego.
W  jaki  sposób  traktujesz  samego  siebie,  gnębiąc  się  przerażającymi  myślami  na  temat
partnera?  Rezygnujesz  z  własnego  życia.  Jeśli  ona  prowadzi  tam  własne  życie,  a  ty
przeżywasz  je  tutaj  w  myślach,  nie  ma  nikogo,  kto  zająłby  się  tobą.  Zaniedbujesz  samego
siebie  i  rezygnujesz  z  rzeczy,  które  sprawiają  ci  przyjemność.  Powoduje  to,  że  czujesz  się
oddzielony i samotny, a na dodatek uważasz, że ona jest tego przyczyną.
Jeśli uwierzysz w jedną z własnych teorii na jej temat, bardzo łatwo zaczniesz kierować się
nią  w  działaniu.  Być  może  przyłapiesz  się  na  tym,  że  żądasz  wyjaśnień.  Ona  powiedziała
wyraźnie,  że  chce  być  sama,  lecz  dla  ciebie  ważniejsze  jest  zweryfikowanie  własnej  teorii.
Dlaczego  tak  uważasz?  Cierpisz  i  czujesz  się  tak  zagubiony,  że  wierzysz,  iż  to  ona  jest
przyczyną  twojego  stanu,  dlatego  wydaje  ci  się,  że  jesteś  uprawniony  do  poproszenia  ją  o
wyjaśnienie.  W  tym  momencie  dosłownie,  w  sensie  fizycznym,  wtrącasz  się  w  jej  sprawy.
Druga osoba wpada w gniew z powodu twojego natręctwa i nie chce rozmawiać. W twoich
oczach potwierdza to tylko wcześniejsze

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 199

podejrzenia.  Zajmowanie  się  cudzymi  sprawami  przypomina  pobyt  na  sali  tortur.  Kiedy  to
zauważysz — w towarzystwie ukochanej lub innych ludzi - być może dojdziesz do wniosku,
że spędzasz w ten sposób większą część swojego życia.
Na  czym  polega  pilnowanie  własnych  spraw?  W  tej  konkretnej  sytuacji  na  zadaniu  sobie
pytania, kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary myśli, że możesz lub potrzebujesz poznać
jej  myśli.  Mógłbyś  wówczas  żyć  własnym  życiem  i  pozwolić,  aby  ona  przeżywała  własne.
Dzięki temu mógłbyś odkryć, być może po raz pierwszy, co jest najważniejsze w twoim życiu.
Jednym  z  głównych  sposobów  okazania  miłości  sobie  i  innym  jest  zadanie  pytania:  „Czyją
sprawą zajmuję się w tej chwili?". Na przykład: „Czyja to sprawa, co ją gryzie?". Odpowiedź

jest oczywista: „Jej". „Czyja to sprawa, co myślę, i czy mam poczucie, że jestem kochany?".
Oczywiście: „Moja własna".
Nie ma doskonalszego sposobu okazania miłości drugiej osobie od trzymania się z dala od jej
spraw. To, co powinna zrobić, co czuć, kogo kochać, w jaki sposób cię postrzegać - wszystko
to są jej sprawy, a nie twoje. Jeśli to zrozumiesz, gdy ktoś da ci milcząco do zrozumienia lub
powie głośno: „Pilnuj swojego nosa" lub „Daj mi święty spokój", uznasz to za dobrą radę - za
wyraz miłości.
Czy naprawdę chciałbyś wtargnąć do wewnętrznego sanktuarium, w którym rodzą się uczucia
drugiej osoby? Czy chcesz sprawować kontrolę nad jej umysłem, dyktując myśli i uczucia,

jakie  ty  pragniesz,  aby  przeżywała?  Czy  w  ogóle  jest  to  możliwe?  Kiedy  lękasz  się,  co
pomyśli o tobie ukochana osoba, powinieneś udać się do własnego wewnętrznego sanctum i
zbadać własne myśli.
Nawet gdy jesteś w fizycznej bliskości z partnerem, nadal żyjecie w różnych światach i w tym
fakcie  tkwi  niezwykłe  piękno  —  piękno  przebywania  z  nieznaną,  a  jednocześnie  znajomą
osobą.  Kiedy  przestajesz  wierzyć  własnym  teoriom  na  temat  partnera,  powracasz  do
rzeczywistości własnego życia. Stajesz na solidnym gruncie, z którego możesz docenić drugą
osobę, bez ingerowania w prywatną sferę,

PRZEMIANA

MAŁŻEŃSTWA

Jeśli mąż i żona zaczną analizować własne myśli, w ich związku dokona się cud. Rozpocznie
się  otwarte  porozumiewanie  we  wszystkich  sprawach,  znikną  wszystkie  sekrety  Nie  muszą
tego  czynić  oboje  -  relacja ulegnie  radykalnej  zmianie  nawet wówczas, gdy  uczyni  to  tylko
jeden z małżonków. Gdy dokonają tego obie strony, efekt ulegnie zwielokrotnieniu.
Oto przykład. Każdy z małżonków opisał drugiego i odczytał na głos swoje słowa: „Gniewam
się na ciebie, John, ponieważ nie wyrzuciłeś śmieci i w kuchni było czuć zapach wczorajszego
obiadu. Pragnę,  abyś  dotrzymywał  słowa.  Powinieneś  o  mnie  pomyśleć,  przypomnieć  sobie,
że jestem w ciąży i mam mdłości. Nie powinieneś samolubnie rozporządzać własnym czasem.
Chciałabym,  abyś  choć  przez  chwilę  nosił  niemowlę  i  sam  poczuł  mdłości  z  powodu  przy-
krego zapachu wczorajszego obiadu. John, jesteś nieczułym, roztargnionym, egocentrycznym
i uroczym facetem".
Rola  Johna  polega  na  słuchaniu,  patrzeniu  w  oczy  partnerki,  przyjmowaniu  jej  słów  i
sprawdzaniu, czy ma słuszność bez bronienia się, przerywania lub usprawiedliwiania. Kiedy
skończy czytać, powinien spojrzeć jej w oczy i powiedzieć: „Dziękuję". Gdy zamienią się

202

BYRON

KATIE

MICHAEL KATZ

rolami,  odczyta  jej,  co  sam  napisał.  Nawet  gdyby  nie  zbadali  myśli,  które  zanotowali,  ten
rodzaj  porozumiewania  się  przyniesie  uzdrawiający  efekt,  pod  warunkiem  że  każde  z
partnerów  naprawdę  będzie  chciało  usłyszeć,  co  myśli  i  czuje  drugie.  Nie  trzeba  stosować
mojej metody, a jedynie okazać chęć słuchania.
Oczywiście, jeśli małżonkowie będą pomagali sobie wzajemnie, przyniesie to jeszcze lepszy
skutek. Rzekome braki i uchybienia, które dostrzegamy u drugiej osoby, przekształcają się w
ból, jaki odczuwa każdy z nas. Kiedy stresująca myśl zostanie zakwestionowana i odwrócona,
oboje odniosą pożytek, a wszystkie sekrety wyjdą na jaw. Założenia przestają być konieczne,
a jeśli już się pojawią, będą działały na korzyść drugiego. Okażą się nie tylko skuteczne, lecz
zostaną odebrane jako przejaw życzliwości i miłości. W takiej rodzinie sztuka kochania tego,
co jest, staje się rzeczywistością, a konflikty znikają. W końcu miłość to potęga.
Co  się  dzieje,  gdy  partnerzy  zaczynają  analizować  własne  myśli?  Na  kolejnych  stronach
zobaczymy,  w  jaki  sposób,  poprzez  kolejne  fazy  badania,  małżeństwo  przechodzi  od  stanu
frustrującego  chaosu  do  prostej  miłości.  Bohaterami  kolejnej  opowieści  są  młodzi
małżonkowie  z  Pragi.  Oboje  posługiwali  się  moją  metodą  polegającą  na  kwestionowaniu
własnych myśli - indywidualnie i razem. Oto relacja kobiety:

Nasze  małżeństwo  znajdowało  się  w  stanie  trwałego  kryzysu.  Spędzaliśmy  coraz  więcej
czasu  osobno,  ponieważ  bardzo  często  kłóciliśmy  się  ze  sobą  -  niemal  każda  rozmowa
przeradzała  się  w  sprzeczkę.  Każdego  dnia  czułam  się  rozczarowana  i  cierpiałam.  Dzisiaj
mogę  opisać  swój  ból  jedynie  na  podstawie  wspomnień,  ponieważ  kiedy  nauczyłam  się
metody  badania  własnych  myśli,  sytuacja  uległa  radykalnej  zmianie.  Bolesne  kłótnie  z
mężem  ustały  Czy  nie  jest  to  zabawne?  Sytuacja  tak  szybko  uległa  zmianie,  że  oboje
byliśmy  w  szoku.  Myślę,  że  najlepszym  sposobem  wyjaśnienia,  co  się  stało,  jest

opowiedzenie naszej hi-

KŁAMSTWA

O MI.ŁOŚCI

storii i podzielenie się analizą własnych myśli, która wszystko odmieniła.

Ponieważ moje potrzeby były źródłem wielu cierpień, postanowiłam zakwestionować myśl, że
potrzebuję  miłości  męża.  Czułam  się  tak  zniechęcona,  że  nie  ośmieliłam  się  zbadać,  czy  to
prawda. Od razu przeszłam do pytania o konsekwencje.
„Potrzebuję miłości męża". Jak reaguję, gdy daję wiarę tej myśli? Cóż, nie było problemu, gdy
mąż się do mnie uśmiechał. Z drugiej strony, gdy nie mogłam się z nim porozumieć - bo był
zajęty,  zestresowany  lub  bawił  w  podróży  służbowej  -  a  ja  wierzyłam,  że  potrzebuję  jego
miłości, odczuwałam pustkę i brzuch mi się ściskał. Dzwoniłam do niego, a gdy nie udało mi
się  uzyskać  połączenia,  moje  myśli  wymykały  się  spod  kontroli:  „Dlaczego  nie  mogę  się  z
nim skontaktować? Czy coś mu się stało? Czy  mówi prawdę?". Z tymi  myślami łączyły się
sądy:  „Nie  jest  wrażliwy  powinien  wiedzieć,  kiedy  zadzwonić".  Po  kolejnej  godzinie
wpadałam  w  panikę  i  myślałam:  „Poślubiłam  niewłaściwego  człowieka,  nie  zależy  mu  na
mnie, nigdy nie dzwoni, gdy go potrzebuję".
Kiedy  wieczorem  odpowiadał  na  mój  telefon,  traktowałam  go  jak  wrogiego  świadka  i
przepytywałam.  W  rzeczywistości  czekałam,  aż  powie  „kocham  cię",  lecz  mu  o  tym  nie
wspominałam. Jeśli nie wypowiedział tych słów, mówiłam, że mam dość jego dziwacznych,
pozbawionych wrażliwości zachowań i że tak dłużej nie może być. Później czułam się smutna,
gniewałam  się  na  niego  i  na  siebie,  zaczynała  mnie  boleć  głowa  i  ponownie  sięgałam  po

papierosa. Zamiast  spać, analizowałam  wszystko, co  mi  powiedział,  i  porównywałam  z  tym,
co wiedziałam, szukając rozbieżności. Rano musiałam ponownie do niego dzwonić.
Jeśli mąż był w domu, lecz miał zły nastrój lub zajmował się  innymi sprawami, a ja byłam
przekonana,  że  potrzebuję  jego  miłości,  najpierw  starałam  się  zrobić  mu  przyjemność,  a
później z nim porozmawiać, nawet gdy był pochłonięty czym innym. Jeśli nie przynosiło to
skutku, czułam się rozczarowana i przerywałam mu, narzekając,

BYRON

KATIE

MICHAEL KATZ

że  nie  ma  dla  mnie  czasu,  nawet  gdy  jest  w  domu,  że  powinniśmy  popracować  nad  naszą
relacją. Przypominałam mu również o tym, ile razy zranił mnie w przeszłości.
Wpadałam  w  tak  podły  nastrój,  że  przestawałam  się  do  niego  odzywać  i  z  nim  sypiać  i
wychodziłam  z  domu,  gdy  on  do  niego  wracał.  Przestaliśmy  dla  siebie  gotować  i  wspólnie
jadać.  Zarzuciłam  domowe  obowiązki,  nie  chciałam  prać  jego  rzeczy  i  „zapominałam"
powiedzieć,  kto  do  niego  dzwonił.  Wszystko  to  powodowało,  że  czułam  się  rozpaczliwie
smutna  i  samotna.  „Skończę  sama  jak  moja  matka  -  myślałam.  —  Nie  powinnam  była  za

niego wychodzić. Zmierzamy nieuchronnie do rozwodu. Mogłam wybrać innego chłopaka,
który szalał na moim punkcie". Krytykowałam najdrobniejsze wady męża. Czasami czułam
się wręcz chora od manipulacji, którą stosowałam. Ponieważ metody te działały, gdy byłam

dzieckiem i ludzie byli dla mnie mili, pomyślałam, że wypróbuję je na mężu. Miałam już dość
tego, że mam rację i doprowadzam do ciągłej eskalacji kłótni,
Ponieważ  byłam  bardzo  silnie  przekonana,  że  potrzebuję  miłości  męża  i  nie  mogę  bez  niej
żyć,  miałam  poważny  problem  z  zazdrością.  Prawie  nie  wychodziliśmy  razem,  ponieważ
czułam  się  okropnie,  gdy  śmiał  się  i  bawił  z  innymi  kobietami,  chociaż  nie  było  w  tym

niczego seksualnego - zwyczajna rozmowa, czasami objęcia. Kiedy zaryzykowałam  wspólne
wyjście  na  przyjęcie,  kłóciliśmy  się  w  drodze  powrotnej  do  domu.  Nasze  sprzeczki  trwały
często nawet kilka dni, a my traktowaliśmy je ogromnie serio. Wydawało się nam, że toczymy
walkę na śmierć i życie.
Dzisiaj  to  tylko  wspomnienie.  Podzielę  się  z  wami  tym,  co  odkryłam,  gdy  zadałam  sobie
pytanie:  „Jak  reaguję,  gdy  daję  wiarę  myśli:  Potrzebuję  miłości  mojego  męiaf".  Metoda
badania  własnych  myśli  stała  się  dla  mnie  bezcennym  darem,  a  nasze  małżeństwo  uległo
całkowitej  przemianie.  Wydarzyło  się  coś  jeszcze:  Byłam  tak szczęśliwa  z tego powodu,  że
zaczęliśmy  ją  stosować  razem  z  mężem.  Chociaż  analizowanie  własnych  myśli  od  samego
początku

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

wydało  się  nam  sensowne,  byliśmy  zdumieni,  że  nasz  związek  może  być  tak  szczęśliwy.
Wiemy, jak do tego doszło, lecz czasami jesteśmy zdumieni, że to się stało.
Zaczęłam  poważnie  kwestionować  własne  myśli  -  pytać  „Czy  to  prawda?"  -  gdy  kłótnie
wywołane  moją  zazdrością  przybrały  skrajną  postać.  Po  pierwsze,  przeanalizowałam  myśli,
które przychodziły mi do głowy, gdy widziałam, że uśmiecha się do pięknej kobiety lub z nią
rozmawia.  Sądziłam,  że  wiem,  co  to  oznacza.  W  wyniku  przeprowadzonej  analizy  ku
swojemu  zaskoczeniu  odkryłam,  że  nie  mogę  być  pewna,  iż  są  one  prawdziwe.  Oto  kilka
spostrzeżeń, które przyszły mi wtedy do głowy:

„Rzuci mnie".
„Zakocha się w niej".
„Tamta jest milsza, bardziej inteligentna, młodsza i piękniejsza ode mnie".

„Nie jest mną zainteresowany".
„Zapomniał o mnie".
„Jestem za stara, nie można mnie kochać".
„Upokarza mnie wobec innych".
„Jest taki nietaktowny, pozbawiony lojalności. Znowu mnie okłamuje".

„Przez całe życie wybierałam niewłaściwych mężczyzn".
„Moje małżeństwo to czysta farsa".
„Jestem głupia, że to znoszę".
„Miłość zawsze prowadzi do cierpienia".

Odkryłam, że torturowałam siebie bolesnymi, pełnymi cierpienia myślami, sądząc, iż to on
znęca się nade mną. Przejrzałam na oczy! Wcześniej uważałam te myśli za oczywiste. Jak
mogłam tak długo się mylić? Mimo to nadal ze mną jest! Czy byłoby to możliwe, gdyby moje
myśli o nim były prawdziwe? Spojrzałam na rzeczywistość w zupełnie nowy sposób.

BYRON KATIE

I MICHAEL KATZ

Po  tym  odkryciu  zaczęłam  chodzić  z  mężem  na  przyjęcia.  Zaczęłam  się  też  przyglądać
myślom  w  rodzaju:  „Nie  chcę,  aby  dobrze  się  bawił  w  towarzystwie  innych  kobiet"  i  je
odwracać,  przekształcając  w  myśl:  „Chcę,  aby  dobrze  się  bawił  w  towarzystwie  innych
kobiet". Kiedy rozmawiał z koleżankami, miałam zupełnie inne odczucia. Przyłączałam się do
nich  i  świetnie  bawiłam.  Wcześniej  zwykle  odchodziłam,  święcie  przekonana,  że  jestem
samotna, ponieważ to on opuścił mnie.
Oczywiście nie stało się to w jednej chwili, kiedy jednak podczas przyjęcia powracały dawne
uczucia,  szłam  do  łazienki  i  wyciągałam  notatnik.  Na  miejscu  zapisywałam  swoje  myśli  i

analizowałam  je.  Gdy  powracałam  do  zajmowania  się  własnymi  sprawami  -do  badania
własnych  myśli  zamiast  myśli  męża  -  moje  samopoczucie  natychmiast  poprawiało  się.
Czasami szukał mnie i znajdował, śmiejącą się do rozpuku z własnej odpowiedzi na pytanie:
„Porzuci  mnie  dla  tej  kobiety.  Czy  to  prawda?".  Zwariowane  myśli,  które  wcześniej

wywoływały we mnie tyle gniewu i smutku, nagle zamieniły się w żart budzący śmiech.
Podobnie  działo  się  w  sytuacji,  gdy  mąż  wyjeżdżał  w  podróż  służbową,  a  ja  nie  mogłam
nawiązać  z  nim  kontaktu.  Kiedy  zaczynałam  odczuwać  potrzebę  jego  obecności,
przystępowałam do badania własnych myśli: „Miat wypadek, wstał ranny, na pewno umrze;
Nie  zobaczymy  się  nigdy  więcej;  Moje  życie  jest  skończone.  Czy  mogę  być  pewna,  że  to
prawda?". Już to wystarczało, abym odzyskała spokój. Kiedy zaczynałam zadawać sobie takie
pytania, niepokojące myśli znikały. Czasami wszystko działo się tak niepostrzeżenie, że nawet
tego  nie  zauważałam.  Zwracałam  na  to  uwagę  dopiero  wówczas,  gdy  znajdowaliśmy  się  w
sytuacji, która wcześniej wywoływała niekończące się pasmo problemów, i odkrywałam, że
dawne uczucia zniknęły Niektóre myśli trzeba badać częściej, ponieważ przybierają coraz to
nowe  postacie.  „Nie  jestem  wystarczająco  dobra".  „Miłość  zawsze  oznacza  ból".  „Ludzie

powinni mnie rozumieć". „Powinniśmy dotrzymywać danego słowa". „Nie możnn mnie

KŁAMSTWA

O MAŁOŚCI 2'

kochać  takiej,  jaką  jestem".  „Trzeba  słono  zapłacić  za  każdą  chwilę  szczęścia"  itd.  Teraz
podobne myśli wydają mi się śmieszne.
Minął rok od czasu, gdy zaczęłam badać własne myśli, a nasze małżeństwo zmieniło się nie
do poznania. Szanujemy się z mężem w cichy, spokojny sposób. Jeśli mamy problem, idziemy
do różnych pokojów i zapisujemy nasze myśli, a następnie wspólnie je analizujemy Czasami
jest to naprawdę bardzo zabawne. Myśli, które wcześniej wywoływały kryzys, które bolały tak
bardzo, że pragnęliśmy zakończyć nasz związek, dzisiaj, po półgodzinnej analizie, przemijają
jak  chmury  w  letni  dzień.  Nasza  miłość  umacnia  się  z  każdym  przeanalizowanym
nieporozumieniem, z każdą myślą, którą narzucamy drugiemu. Szczerze mówiąc, zaczęliśmy
z utęsknieniem czekać na negatywne uczucia! Niestety, nie ma ich zbyt wiele. Dzięki badaniu
własnych  myśli  odkrywamy,  że  opowieści,  które  sobie  tworzymy,  informują  nas,  w  jakim

miejscu zboczyliśmy z drogi miłości i zrozumienia.
Dzisiaj wiem, że nie jestem ofiarą. „Potrzebuję miłości mojego męża". Czy to prawda? Czy to
w ogóle możliwe? Tylko ja jestem odpowiedzialna za własne życie, zdrowie, uczucia i
szczęście. Kiedy moje potrzeby zniknęły, pozostała miłość. Metoda badania własnych myśli
okazała się dla mnie czymś więcej niż narzędziem — stała się ścieżką prowadzącą do radości i

zrozumienia.

Przebaczenie to nic innego jak odkrycie, że to, co się rzekomo wydarzyło, wcale nie miało
miejsca - że tak naprawdę nie było co przebaczać. To, co wydawało się przerażajqce, ulega
przemianie w chwili, gdy zaczynamy analizować własne myśli. Nie istnieje nic okropnego z
wyjqtkiem naszych niezakwestionowanych myśli o tym, co widzimy. Właśnie dlatego zawsze,
gdy cierpisz, zbadaj własne przeżycia i uwolnij się od nich. Stań się jak dziecko, które niczego
nie wie. Wykorzystaj swojq niewiedzę, aby odzyskać wolność.

O CZŁOWIEKU, KTÓREGO NIE SPOSÓB POKOCHAĆ

Zabieganie o własną miłość jest równie bolesne, jak starania o miłość innych, a rezultaty są
równie  niezadowalające.  Metoda  badania  własnych  myśli  w  tej  dziedzinie  jest  podobna  do
poprzedniej. Kiedy szczerze zakwestionujesz myśli na swój temat, odkryjesz, że miłość już w
tobie istnieje.
Analizując  każdą  relację,  która  powoduje  ból  -  związek  z  małżonkiem,  matką  lub  kolegą  z
pracy  —  zawsze odkrywamy, że  źródłem  stresu są  własne  myśli. Naszym  problemem  wcale
nie  jest  osoba,  która  znajduje  się  na  zewnątrz  nas.  To  po  prostu  nie  jest  możliwe.  Kiedy
dokonujemy odwrócenia pierwotnej myśli, odkrywamy, że przeciwieństwo bolesnej myśli jest
prawdziwe,  a  nawet  prawdziwsze  od  niej  samej.  W  pewnym  momencie  dochodzimy  do
wniosku: „Powinienem być wierny samemu sobie", „Powinienem zrozumieć samego siebie" i
w końcu „Powinienem pokochać siebie".
Pewnie nie jest to dla ciebie żadną nowiną. Większość ludzi słyszała od przyjaciół, rodziny i
autorów pisujących w rubryce porad, że powinni kochać samych siebie. W jaki sposób tego
dokonać?

KŁAMSTWA

ŁOŚCI

209

Niestety, niemożność pokochania siebie bywa powodem do zadawania kolejnych tortur. „Co
się ze mną dzieje? Dlaczego nie potrafię kochać samego siebie?". Nie można tego zrobić na
silę. Można jedynie zbadać własne myśli i odkryć prawdę.
Jeśli  nie  dokonasz  odwrócenia  bolesnych  myśli,  możesz  zafundować  sobie  kąpiel  w  gęstej
pianie,  zapalić  świeczki,  wypowiadać  słowa  afirmacji  pod  własnym  adresem  i  rozpieszczać
siebie w każdy możliwy sposób, a gdy wyjdziesz z wody, dawne myśli powrócą i zaczną cię
na nowo prześladować. To tak jakby zainscenizować uwiedzenie, z tą różnicą, że tym razem
starasz się skusić samego siebie.
W  tym  rozdziale  nie  będziemy  mówili  o  kuszeniu  ani  oszukiwaniu  siebie.  Zajmiemy  się
czymś  zgoła  odwrotnym  -  tym,  jak  powrócić  do  zdrowych  zmysłów.  Jedyną  przeszkodą  w
kochaniu  innych  ludzi  jest  dawanie  wiary  własnym  myślom  -  jest  to  również  jedyną
przeszkodą w tym, aby kochać samego siebie. Aby odkryć, że myśli na własny temat mogą
wcale  nie  być  prawdziwe,  trzeba  zadać  sobie  kilka  bardzo  prywatnych  pytań.  Czego  się
wstydzisz? Do kogo w dalszym ciągu odczuwasz niechęć (chociaż jesteś przekonany, że nie
powinieneś)? Czego nie potrafisz sobie wybaczyć?
Chodzi o poznanie siebie, a nie o manipulację - o wniknięcie w siebie z powodu umiłowania
prawdy  i  chęci  znalezienia  odpowiedzi  na  własne  pytania.  Jeśli  masz  problem  z  kochaniem
samego siebie, nie zakończyłeś jeszcze pracy

Człowiek, który myśli: „Powinienem kochać samego siebie", nie ma pojęcia o miłości.
Miłość jest tym, czym już jesteśmy. Przekonanie, że powinniśmy kochać siebie, gdy tego nie
czynimy, jest samooszukiwaniem. Czy odwrócenie tej myśli nie jest bardziej prawdziwe?
„Nie powinienem kochać siebie". Skqd wiesz, że nie powinieneś kochać siebie? Ponieważ
nie darzysz siebie miłościq! W tej chwili tak właśnie jest. Prawda nie przejmuje się zbytnio
różnymi koncepcjami duchowości. „Powinienem

210

BYRON KATIE

I MICHAEL KAT Z

kochać siebie". Gdzie? Na jakiej planecie? Miłość nie jest działaniem. Jest czymś, co się ma
lub nie. Kiedy zakwestionujesz własne myśli, odkryjesz, że jedynq rzeczq, która
powstrzymuje cię od stania się miłościq, sq stre-sujqce myśli.

CO PRZESZKADZA NAM KOCHAĆ SIEBIE?

RZECZ, KTÓREJ NAJBARDZIEJ SIĘ WSTYDZISZ

Dobrym punktem wyjścia jest znalezienie rzeczy, której najbardziej się wstydzisz. Może ci to
zająć  trochę  czasu.  W  sprawach,  które  uważamy  za  wstydliwe,  jesteśmy  tak  skryci,  że
próbujemy je schować nawet przed sobą, udając, że darzymy się szacunkiem, podczas gdy w
skrytości  ducha  pogardzamy  sobą  i  uważamy,  iż  to,  co  zrobiliśmy,  jest  niewybaczalne.
Prywatne sekrety wprost wołają o to, aby je zbadać. Człowiek, który się ukrywa, nie może być
wolny.  Na  dodatek  często  okazuje  się,  że  wstydliwe  fakty  są  najcenniejszym  darem,  jaki
możemy ofiarować innym.
Szanujemy  ludzi,  którzy  uczciwie  mówią  o  tym,  co  przeszli  i  jak  udało  im  się  pokonać
przeciwności.  Gdy  poznajemy  człowieka,  który  dzielnie  przezwyciężył  trudności,  jego
wewnętrzna prawda pomaga nam odnaleźć własną.
Jestem przekonana, że można spojrzeć otwarcie na to, co przeszliśmy i położyć kres kłamstwu
-  choćby  po  to,  aby  móc  przekazać  innym  niezwykły  dar.  Kiedyś  sama  miałam  sekrety  -
rzeczy, które ukrywałam przed innymi, a szczególnie przed  sobą. To, co w sobie odkryłam,
okazało się darem, który dziś ofiarowuję wam. Mogę udać się w każde miejsce bez obawy, że
zostanę  zdemaskowana.  Mogę  utożsamić  się  z  każdym  cierpiącym,  ponieważ  zakwestiono-
wałam bolesne myśli i ujrzałam, jak znikają niczym sen. Spojrzałam

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 211

prosto w oczy własnym demonom i ujrzałam, że są niczym innym jak dzieckiem proszącym o
moją miłość. Czy mam coś cenniejszego oprócz własnego życia? Kiedyś cierpienie
doprowadzało mnie na krawędź szaleństwa. Skoro mogłam wykonać następne ćwiczenie,
jestem pewna, że zdołacie to uczynić i wy.

Ćwiczenie: Najbardziej wstydliwa rzecz w moim życiu

Bez pośpiechu wykonaj następujące kroki. Początkowo ćwiczenie to może okazać się trudne.
Pamiętaj, że to, co napiszesz, będzie znane wyłącznie tobie. Robisz to wyłącznie dla siebie,
dlatego bądź tak uczciwy i odważny, jak potrafisz. W ten sposób wzniesiesz się na nowy
poziom wolności.

KROK PIERWSZY
Napisz krótkie, proste zdanie rozpoczynające się od słów: „Najbardziej wstydzę się...". Na
przykład: „Najbardziej wstydzę się tego, że opuściłam własne dzieci".

KROK DRUGI
Napisz, co twoim zdaniem to oznacza. Na przykład: „Najbardziej wstydzę się tego, że
opuściłam własne dzieci, ponieważ oznacza to, że jestem okropną matką. Ze nigdy mi tego nie
wybaczą. Ze gdyby dowiedzieli się o tym inni ludzie, byliby zgorszeni i nie chcieli mieć ze
mną nic wspólnego. Ze moje dzieci będą okropnymi rodzicami i do końca życia będą
doświadczały lęku". Sporządź własną listę.

KROK TRZECI
Po kolei zbadaj każde z wymienionych „znaczeń". Na przykład:
„Jestem okropną matką". Zadaj sobie pytanie: „Czy to prawda? Czy mogę być tego absolutnie
pewna? Jak reaguję, gdy daję wiarę

212

BYRON KATIE

MICHAEL

KATZ

tej myśli? Kim mogłabym być, gdyby nie ona?". Na koniec dokonaj jej odwrócenia.
Po  przeanalizowaniu  pierwszego  „znaczenia"  przejdź  do  następnego.  „Dzieci  nigdy  mi  nie
wybaczą". Czy to prawda? Itd.
Spróbuj odnaleźć własną prawdę. Odpowiedz na każde pytanie po głębokim namyśle. Zadaj je
i cierpliwie czekaj na odpowiedź własnego serca.
Nie  spiesz  się.  Nie  zakładaj,  że  już  znasz  odpowiedź,  nawet  jeśli  wcześniej  analizowałeś  tę
myśl  setki  razy.  Odpowiedź,  którą  przez  lata  uważałeś  za  prawdziwą,  nie  musi  nią  być
obecnie. Odpowiedź, której dzisiaj udzielisz, może cię zaskoczyć lub zaszokować. Odkryj tę,
która  jest  dla  ciebie  prawdziwa  -  niezależnie  od  tego,  jaka  będzie,  niezależnie  od  tego,  że
mógłbyś zostać za nią potępiony.
Nawet  jeśli  znalezienie  trzech  sposobów  odwrócenia  pierwotnej  myśli  wyda  się  trudne,
wymień  trzy,  choćby  niepozorne,  w  których  sytuacja  przeciwna  jest  równie  lub  bardziej
prawdziwa od pierwotnej. Na przykład: „Nie jestem okropną matką, ponieważ troszczę się o
dzieci, gdy są chore. Dbam o to, aby miały co jeść i pamiętam o ich urodzinach".
Kiedy zakwestionujesz swoje najbardziej mroczne sekrety i dokonasz odwrócenia pierwotnej
myśli,  odkryjesz,  że  wymienione  znaczenia  wcale  nie  muszą  być  prawdziwe.  Dzięki  temu
doświadczeniu umysł podsunie ci nowe prawdy - prawdy wskazujące na dobro, które w tobie
tkwi. Nie ma niczego, co musiałbyś przed sobą ukrywać. Ta prawda cię wyzwoli.

Kolejne ćwiczenie zwiqzone z uczuciem wstydu:

„Nie chcę, abyś wiedział, że..."

Większość nas ma długą listę rzeczy, o których nie powinni wiedzieć inni ludzie. Co by się
stało, gdybyśmy zakwestionowali te myśli?

KŁAMSTWA

O M.IŁOŚCI 213

KROK PIERWSZY
Sporządź listę rzeczy, których nie chciałbyś ujawnić konkretnej osobie (żonie, matce,
dzieciom) lub innym ludziom. Oto przykład zaczerpnięty z listu pewnej kobiety:

Czego  nie  chcę,  abyś  o  mnie  wiedział?  Naprawdę  mam  czterdzieści  pięć  lat;  ważę
siedemdziesiąt  trzy  kilogramy;  miałam  dwie  aborcje;  kłamałam,  mówiąc,  że  mi  na  tobie
zależy (w rzeczywistości poślubiłam cię, aby mieć poczucie bezpieczeństwa); miałam trzy
romanse,  o  których  nie  wiesz;  nigdy  nie  kochałam  cię  z  całego  serca;  prawie  zawsze
udawałam orgazm; popełniałam oszustwa podatkowe i zatajałam swoje prawdziwe dochody;
nie  uważam,  aby  nasze  drzewa  były  piękne  i  czuję  się  poirytowana,  gdy  ludzie  się  nimi
zachwycają;  często  kogoś  nie  lubię,  lecz  udaję,  że  jest  inaczej,  z  obawy,  iż  gdybym
powiedziała  prawdę,  uznano  by  mnie  za  okropnego  człowieka;  jem  ciasteczka,  gdy  nie
patrzysz, i nie chcę się do tego przyznać; chowam przed tobą jedzenie; czasami wymiotuję

po zjedzeniu obfitego posiłku; zbyt szybko jeżdżę samochodem; uważam, że urządzanie
wyborów w tym kraju to strata czasu; jestem zdania, że miliarderzy oraz wielkie korporacje i
tak sprawują nad wszystkim kontrolę, niezależnie od tego, która partia zwycięży.

KROK DRUGI
Dokonaj odwrócenia swoich myśli. Ponownie odczytaj listę, zaczynając od słów: „Chciałbym,
abyś wiedziała..." (Nie musisz mówić tego osobie, o której myślisz. Przeżyj to sam. Odkryj,
czy któraś z tych myśli nie jest równie prawdziwa lub prawdziwsza od pierwotnej. Jeśli to
możliwe, odczytaj listę innej osobie bez bronienia się lub usprawiedliwiania).
Oto, co napisała bohaterka poprzedniego przykładu:

Chcę, abyś wiedział, że naprawdę mam czterdzieści pięć lat; ważę siedemdziesiąt trzy
kilogramy; miałam dwie aborcje; kłamałam,

214

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

mówiąc, że mi na tobie zależy (w rzeczywistości poślubiłam cię, aby mieć poczucie
bezpieczeństwa); miałam trzy romanse, o których nie wiesz; nigdy nie kochałam cię z całego
serca; prawie zawsze udawałam orgazm; popełniałam oszustwa podatkowe i zatajałam swoje
prawdziwe dochody; nie uważam, aby nasze drzewa były piękne i czuję się poirytowana, gdy
ludzie się nimi zachwycają; często kogoś nie lubię, lecz udaję, że jest inaczej, z obawy, iż
gdybym powiedziała prawdę, uznano by mnie za okropnego człowieka; jem ciasteczka, gdy
nie patrzysz, i nie chcę się do tego przyznać; chowam przed tobą jedzenie; czasami wymiotuję

po  zjedzeniu  obfitego  posiłku;  zbyt  szybko  jeżdżę;  uważam,  że  urządzanie  wyborów  w  tym
kraju to strata czasu; jestem zdania, że miliarderzy oraz wielkie korporacje i tak sprawują nad
wszystkim kontrolę, niezależnie od tego, która partia zwycięży.
Jestem rzeczywista. Nadaję się idealnie do tego, aby być sobq i nikim więcej. Powinnam mieć
dokładnie  tyle  centymetrów  wzrostu,  ile  mam,  ważyć  tyle,  ile  ważę,  i  liczyć  dokładnie
sześcdziesiqt dwa lata. Ciężar ciała powinien zgadzać się co do grama, powinnam być kobietq
i trzymać palce na klawiaturze komputerowej właśnie tak jak teraz. Wiem, że trzeba spełnić te
warunki,  aby  być  mnq.  W  doskonałym  świecie  nie  ma  błędów  -  dla  człowieka,  który  nie
spiera się z rzeczywistością świat jest pełen piękna i uroku.
lstniejq dwa sposoby bycia sobq: Można nienawidzić lub kochać. Który z nich wybiorę (nie
mam  przecież  wyboru,  czy  być  sobq)?  Będę  sobq  i  będę  kwestionowała  myśli  na  własny
temat,  dopóki  nie  uznam,  że  jestem  doskonała  pod  każdym  względem,  a  nawet  że
przekraczam miarę doskonałości. Na tym świecie ktoś musi być szczęśliwy. Dobrze, że będę
to ja. Jeśli zapytajq, zgłoszę się na ochotnika.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 215

Ćwiczenie: List z przeprosinami

Jeśli me przebaczymy innym, nie będziemy mogli wybaczyć sobie. Bywa, że przekonujemy
się o tym dopiero po pewnym czasie. Spróbuj wykonać następujące ćwiczenie.

KROK PIERWSZY
Pomyśl  o  kimś,  kto  głęboko  cię  zranił.  Napisz  do  tej  osoby  list  zawierający  następujące
elementy. (Nie pisz go do samego siebie).
Przypomnij sobie trzy rzeczy, którymi/y go/ją zraniłeś, i przeproś za to. Zapytaj, co możesz
zrobić, aby się z nim pojednać. Następnie wymień trzy rzeczy, które od niego otrzymałeś i za
które jesteś mu wdzięczny. Podziękuj za nie. Jeśli uznasz to za właściwe, zakończ list słowami
„kocham cię" i podpisz swoim imieniem.
Oto  list  napisany  przez  Sarah,  kobietę,  która  uczestniczyła  w  moim  dwudniowym
intensywnym  seminarium.  Trójka  dzieci  Sarah  przez  pięć  lat  od  rozwodu  nie  chciała
utrzymywać z nią żadnego kontaktu. Był to najbardziej bolesny okres w jej życiu.

Najdrożsi Tony, Donno i Dale,
Jest mi bardzo przykro, że w ciężkim okresie rozwodu mówiłam wam przykre rzeczy o ojcu.
Bardzo żałuję, że Was karciłam, gdy ciepło się o nim wyrażaliście. Mogłam się od Was
wiele nauczyć. Przepraszam, że byłam taka ograniczona, że nie słuchałam tego, co mieliście
do powiedzenia, i tak surowo Was traktowałam. Przepraszam, że w Waszej obecności
toczyłam ostre kłótnie z ojcem i krzyczałam na Was, gdy płakaliście i prosiliście, abyśmy

przestali. Proszę, dajcie mi znać, czy mogę zrobić coś, aby się z Wami pojednać. Uczynię

wszystko co w mojej mocy
Nauczyliście mnie bardzo wiele o bezwarunkowej miłości. Niezależnie od tego, jak nieczule
Was traktowałam, zawsze mnie kochaliście, opiekowaliście się mną i troszczyliście się o

mnie, zawsze

216

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

też otwieraliście przede mną swoje serce. Obserwując, jak dobrymi jesteście rodzicami,

ciotkami i wujami dla Waszych dzieci, nauczyłam się cudownych sposobów przebywania z

wnukami. Nauczyliście mnie czułości i odwagi. Zawsze zachęcaliście mnie do próbowania
nowych rzeczy i wspieraliście, gdy się na to zdecydowałam. Dziękuję Warn, dzieci. Dzięki
Warn potrafię kochać. Kocham Was i innych ludzi, także Waszego ojca, bardziej niż

kiedykolwiek. Jestem Warn bardzo wdzięczna.

Kocham Was, Mama

KROK DRUGI
Nie musisz wysyłać tego listu. Niektórzy wolą wyrażać swoje uczucia osobiście, dzieląc się
tym, co odkryli, bez odczytywania listu, który wcześniej napisali. Inni proszą adresata, aby
pozwolił im go przeczytać i czynią to słowo w słowo, a następnie słuchają, co druga osoba ma
do powiedzenia, bez przyjmowania defensywnej postawy. Inni nigdy nie wysyłają listu ani nie
wprowadzają poprawek. Niezależnie od tego, co uczynisz, musisz zdecydować o swoim dal-
szym życiu.
Sugeruję, abyś zrobił to, gdy tylko będziesz gotów. Napisz list, gdy dojdziesz do wniosku, że
chcesz to uczynić dla samego siebie, niezależnie od odpowiedzi, jaką otrzymasz. Napisz go ze
świadomością, że sposób, w jaki zostanie przyjęty, nie jest twoją sprawą -że chodzi w nim o
twoje życie, a nie o życie kogoś innego. W ten sposób uporządkujesz własne sprawy Pamiętaj,
że nie można tego zrobić zbyt wcześnie.

KROK TRZECI
A teraz zmień formę listu, wyobrażając sobie, że piszesz go do samego siebie. W ten sposób
doświadczysz ulgi płynącej z przebaczenia drugiej osobie - odkryjesz, jak wspaniałą rzeczą
jest kochanie

KŁAMSTWA

MIŁOŚCI

217

człowieka,  którego  uważałeś  za  swojego  wroga.  Odwrócenie  formy  listu  stanowi  również
drogę  do  poznania  i  przebaczenia  samemu  sobie.  Okaż  cierpliwość,  zmieniając  treść  listu,
który  wcześniej  napisałeś.  Odkryj  swoje  niewinne,  kochane,  niezrozumiane  ja.  Delikatnie
pomiń  fragmenty,  w  których  nie  można  dokonać  odwrócenia,  i  skoncentruj  uwagę  na
punktach,  w  których  jest  to  możliwe.  Odczytaj  list  samemu  sobie  i  przekonaj  się,  czy  jest

prawdziwy.

Oto jak Sarah przekształciła swój list adresowany do dzieci. Słowo „ty" oznacza w nim ją
samą.

Moje najdroższe Ja,
Jest mi bardzo przykro, że w ciężkim okresie rozwodu mówiłam przykre rzeczy o Twoim
mężu. Bardzo żałuję, że karciłam Cię za ciepłe myśli o nim. Mogłam się od Ciebie wiele
nauczyć. Przepraszam, że byłam taka ograniczona, że nie słuchałam tego, co miałaś mi do
powiedzenia, i tak surowo Cię traktowałam. Przepraszam, że toczyłam ostre kłótnie z

Twoim  mężem i krzyczałam na Ciebie, gdy płakałaś i prosiłaś, abym przestała. Proszę, daj
mi znać, czy mogę zrobić coś, aby się z Tobą pojednać. Uczynię wszystko co w mojej mocy.
Nauczyłaś mnie bardzo wiele o bezwarunkowej miłości. Niezależnie od tego, jak nieczule
Cię  traktowałam,  zawsze  mnie  kochałaś,  opiekowałaś  się  mną  i  troszczyłaś  się  o  mnie,
zawsze też otwierałaś przede mną swoje serce. Obserwując, jak dobrym jesteś rodzicem dla
swoich  dzieci,  nauczyłam  się  cudownych  sposobów  przebywania  z  wnukami.  Nauczyłaś
mnie czułości i odwagi. Zawsze zachęcałaś mnie do próbowania nowych rzeczy i wspierałaś,
gdy  się  na  to  zdecydowałam.  Dziękuję  Ci,  moje  drogie  Ja.  Dzięki  Tobie  potrafię  kochać.
Kocham  Ciebie  i  innych  ludzi,  także  twojego  mew,  bardziej  niż  kiedykolwiek.  Jestem  Ci
bardzo wdzięczna

Kocham Cię, Sarah

218

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

Sqdzisz, że oni myślq, iż coś jest z tobq nie tak. Sqdzisz, że inni ludzie myślq, iż coś jest z
tobq nie tak, ponieważ ty tak uważasz. Chcesz zyskać ich aprobatę, aby nie myśleli tego co
ty. Byłoby fatalnie, gdyby okazało się, że sq tacy sami. Ich zadanie polega na tym, aby
myśleć dokładnie to, co ty, dopóki tego nie zakwestionujesz. Kiedy zakwestionujesz własne
myśli i poznasz prawdę, zaczniesz się śmiać. A gdy będziesz się śmiał, za-cznq się śmiać
także oni. Każdy z nas robi nieprzerwanie to, co do niego należy. Właśnie dlatego poznanie
twojego sposobu myślenia jest takie ciekawe.

ZAPRZYJAŹNIENIE SIĘ ZE SŁOWAMI KRYTYKI
Jeśli  naprawdę  chcesz  być  wolny,  przyjmiesz  słowa  krytyki  jak  cenny  dar.  Jeśli  czujesz  się
zraniony słowami krytyki lub odczuwasz choćby najsłabsze pragnienie obrony, masz w sobie
coś, czego nie akceptujesz i nie kochasz. Jest to dokładnie ta cząstka ciebie, którą pragniesz
ukryć. Chcesz być kochany i rozumiany we wszystkim z wyjątkiem  tego fragmentu swojego
życia. Wiemy już, że ukrywanie się prowadzi do oddzielenia od siebie i innych.
Jaka  jest  najgorsza  rzecz,  którą  ktoś  mógłby  powiedzieć  pod  twoim  adresem?  Ze  jesteś
agresywny? Czy zdarza  ci się czasami okazywać agresję? Jeśli tak, ma słuszność. Najgorszą
rzeczą,  która  może  cię  spotkać,  jest  usłyszenie  prawdy.  Kiedy  ktoś  powie:  „Jesteś
agresywny!",  możesz  odrzec:  „Wiesz,  ja  też  to  dostrzegłem".  Taka  reakcja  rodzi  spokój.
Oczywiście,  można  odrzec:  „Skądże!  Wcale  nie  jestem!  Sam  jesteś  agresywny!".  Dobrze
wiesz, do czego to prowadzi.
Niezależnie od tego, co ktoś mówi do ciebie lub o tobie, jeśli doświadczasz stresu, to ty jesteś
osobą,  która  cierpi.  Stres  jest  sygnałem,  że  pora  zakwestionować  własne  myśli.  Kiedy
nauczysz  się  słuchać  słów  krytyki  i  je  cenić,  będziesz  mógł  ofiarować  sobie  dar  w  postaci
następującego ćwiczenia.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 219

Ćwiczenie: Słowa krytyki

KROK PIERWSZY
Kiedy  ktoś  cię  krytykuje  -  np.  mówi,  że  się  mylisz,  że  jesteś  niegrzeczny,  nieuprzejmy  i
nieczuły  -  poczuj  to.  Zastanów  się.  Zadaj  sobie  pytanie:  „Czy  to  prawda?  Czy  ona  ma
słuszność?  Czy  wiem,  dlaczego  niektórzy  ludzie  mogą  mnie  tak  odbierać?".  Poczekaj  na
odpowiedź. Spróbuj ograniczyć swoją reakcję do słów: „Dziękuję, że mi o tym powiedziałaś.
Może  masz  słuszność".  (Powiedz  to  w  myślach  lub  na  głos).  Jakie  uczucia  to  w  tobie
wywołuje?

KROK DRUGI
Po usłyszeniu krytyki zadaj sobie pytanie: „Czy ta uwaga wywołała we mnie stres?". Jeśli tak,
słowa krytyki są prawdziwe i nie rozumiesz do końca własnego cierpienia. Zobacz, co się
stanie, gdy zakwestionujesz myśli, które skłoniły cię do przyjęcia defensywnej postawy
Przykład: Poczułeś się zraniony, gdy przyjaciółka powiedziała:
„Nie słuchasz tego, co mówię". Myślą, która sprawiła, że poczułeś się zraniony, mogło być:
„Ona się myli co do mnie". Czy to prawda, że się myli? (Mówi, co myśli, i ma do tego prawo).
Zakwestionuj tę myśl.

„Myli się co do mnie". Czy to prawda? Nie, nie jest to prawda. W rzeczywistości zdarza mi się
nie słuchać innych.

Jak reaguję, gdy daję wiarę myśli, że ona myli się co do mnie? Od razu się denerwuję, mam
poczucie, że jestem niesprawiedliwie oskarżany Atakuję ją w myślach. Żałuję samego
siebie. Przestaję słuchać.

Kim mógłbym być, gdybym nie dawał wiary myśli, że myli się co do mnie? Mógłbym
słuchać. Mógłbym być otwarty na to,

BYRON

KATIE

MICHAEL KATZ

co ma do powiedzenia. To przerażające. Mógłbym głębiej poznać samego siebie.

Odwróć pierwotną myśl. „Mylę się co do niej, gdy myślę, że błędnie mnie ocenia".

Kiedy przestaniesz zabiegać o aprobatę innych, będziesz mógł przyjąć słowa krytyki i uznać
je  za  dar,  zamiast  uważać  to  za  rzecz  niedopuszczalną  i  przyjmować  defensywną  postawę.
Uczciwa  i  otwarta  postawa  kładzie  kres  iluzji,  że  inni  będą  tobą  manipulować  lub  odkryją,
kim naprawdę jesteś. Jeśli będziesz naprawdę pokorny, słowa krytyki nie zdołają cię zranić. Z
własnego doświadczenia wiesz, że mogą ci jedynie pomóc. Dzięki nim można wszystko wyja-
śnić oraz stać się bardziej życzliwym dla innych i dla samego siebie.
Obrona jest pierwszym aktem wojny. Jeśli powiesz mi, że jestem podła, krytyczna, surowa,
niegrzeczna  i  niesprawiedliwa,  odpowiem:  „Dziękuję,  że  to  powiedziałeś,  mój  drogi.
Dostrzegam  te  cechy  u  siebie.  Zdarzało  mi  się  być  jeszcze  gorszq.  Opowiedz  mi  o
wszystkim, co widzisz, może dzięki twojej pomocy lepiej to zrozumiem. Dzięki tobie mogę
lepiej  poznać  samq  siebie.  W  jaki  sposób  miałabym  odkryć  przykre  cechy,  których  nie
widzę?  Ukazujesz  mi,  kim  jestem.  Chcę,  abyś  powiedział  mi  o  wszystkim".  Właśnie  tak
rozmawiajq  przyjaciele.  Ten  rys  bywa  określany  mianem  integralności.  Jestem  tym
wszystkim.  Jeśli  uważasz  mnie  za  osobę  nieżyczliwa  mam  okazję  zajrzeć  do  własnego
wnętrza,  przypatrzyć  się  swojemu  życiu.  Czy  rzeczywiście  byłam  nieuprzejma?  Mogę  się
tego  dowiedzieć.  Czy  postępowałam  niesprawiedliwie?  Nie  potrzebuję  wiele  czasu,  aby  to
ustalić. Jeśli mam wqtpliwości, mogę zapytać dzieci. Czy możesz mi zarzucie coś, co jest mi
całkowicie  obce?  Jeśli  twoja  krytyka  wywołała  we  mnie  odruch  obronny,  sprawa,  którq
poruszyłeś, przypomina perłę ukrytq w moim wnętrzu czekajqcq na odkrycie.

220

ŻYCIE

W MIŁOŚCI

Kiedy  poznasz  prawdziwą  miłość,  metody  manipulowania  ludźmi,  których  używałeś,  aby
zdobyć  to,  co  za  nią  uważałeś,  staną  się  jasne  i  oczywiste.  Chociaż  oczekujemy,  że
doświadczenie to postawi nas w kłopotliwym położeniu, w rzeczywistości często okazuje się
zabawne.  Nie  będziesz  miał  również  problemu  z  wybaczeniem  sobie  ludzkich  słabości.
Zrozumiesz, że dawne sposoby zabiegania o aprobatę były nieporozumieniem, które obecnie
udało się wyjaśnić, i będziesz wdzięczny z tego powodu.
Jakiś czas temu wysiałam maiła do znajomych z pytaniem, jakie skutki w ich życiu przyniosła
moja  metoda badania  myśli. Odpowiedzi napływały przez wiele dni. W końcu uzbierało się
pięćset stron. Czytając listy, byłam głęboko poruszona rozmiarem i różnorodnością ludzkich
cierpień oraz szczęściem wypływającym z faktu, że przebudzili się ze snu, który uważali za
własne życie, że otworzyli oczy i zrozumieli, co się naprawdę dzieje. Badanie własnych myśli
było  dla  nich  czarodziejską  krainą,  do  której  dotarli,  tak  jak  się  wraca  do  domu  po  długiej,
niezwykłej  podróży  -  do  domu,  w  którym  można  posiedzieć  przy  ognisku,  opowiedzieć  o
pokonanych przeciwnościach i pośmiać ze starymi przyjaciółmi. Jeśli nie dajesz wiary swoim
stresującym myślom, pozostaje jedynie miłość i śmiech.
Poniżej cytuję kilka odpowiedzi, które otrzymałam.

222

BYRON

KATIE

MICHAEL KAT

ŻADNYCH POCAŁUNKÓW

Przez kilka lat bezskutecznie zabiegałem o względy Leny. Naprawiałem jej komputer, jadłem
cebulę, za którą przepadała, wygłaszałem dowcipne uwagi i próbowałem ukryć, jak bardzo mi
na niej zależy
Później  pojawiła  się  okazja  wspólnego  spędzenia  weekendu.  Lena  dala  mi  jasno  do
zrozumienia, że nie życzy sobie żadnej formy fizycznego zbliżenia. Nie mogłem trzymać jej
za rękę, obejmować czy całować w policzek - nic. Kiedy pojawi się pokusa okazania uczuć,
miałem nad nią zapanować. Właśnie wtedy zwróciłem uwagę na swoje myśli. Odkryłem się,
że używałem wspomnianych gestów, aby mieć powodzenie wśród kobiet. Zamiast poczucia,
że  tłumię  wewnętrzne  pragnienia,  zauważyłem,  że  zachowania  te  w  istocie  osłabiały  ciepłe,
radosne i zmysłowe doznania, które odczuwałem. Pozbawione naturalnego ujścia uczucia te
cały czas krążyły w moim ciele. Pod koniec tego całkowicie platonicznego weekendu czułem
szczęście i miłość, jakich nie odczuwałem nigdy wcześniej.
W  kulminacyjnym  momencie,  gdy  przestałem  zabiegać  o  jej  miłość,  poczułem,  oględnie
mówiąc,  ogromną  ulgę.  Cały  się  rozluźniłem.  Nie  mogłem  uwierzyć,  że  nie  potrzebuję
związku z nią ani inną osobą, aby być szczęśliwym. Przestałem czuć się wewnętrzne rozdarty,
przestałem szukać szczęścia tam, gdzie go nie było i być me mogło. Zrezygnowałem z tego,
co robiłem przez całe życie. W rezultacie osiągnąłem równowagę, po raz pierwszy poczułem
się spełniony i prawdziwy.
Przestałem  zabiegać  o  jej  miłość  i  przeprosiłem,  że  próbowałem  skłonić  ją  do  tego,  aby
przyznała,  iż  powinniśmy  być  parą.  Autentycznie  -  do  tego  stopnia,  że  sam  byłem  tym

zaszokowany - nie odczuwałem pragnienia nawiązania z nią głębszej relacji i byłem zado-
wolony z faktu, że kochałem kobietę, która nie chciała być ze mną w taki sposób związana.
Jak na ironię, w chwili gdy przestałem zabiegać o jej miłość i aprobatę, kiedy nie potrafiłem
znaleźć powodu, aby z nią być (lub z inną kobietą, jeśli chodzi o ścisłość), spoj-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 2

rżała na mnie i pomyślała: „U boku Stevena znajdę wolność, o której zawsze marzyłam. W
gruncie rzeczy jest całkiem uroczy!". Pochyliła się nade mną i pocałowała.

Dziś, cztery lata później, od roku jesteśmy małżeństwem. Nasz związek jest znacznie lepszy

od tego, o którym marzyłem.

PRZEZ ŻOŁĄDEK DO SERCA

Kiedyś myślałam, że karmiąc ludzi, wyrażam im miłość i że mi ją odwzajemnią. Przeżyłam
prawdziwy  szok,  gdy  zdałam  sobie  z  tego  sprawę.  Nie  wiedziałam,  co  ze  sobą  zrobić.  Co
mogę dać innym, skoro nie mogę przygotować im posiłku?
Poczułam się przestraszona, zagubiona i skonsternowana, gdy zaczęłam rozumieć, że byłam
niewolnikiem,  a  całe  moje  życie  polegało  na zadowalaniu innych.  Czułam,  że  straciłam  coś
bardzo  cennego.  Dużo  płakałam.  Kim  jest  dziewczyna,  którą  nazywam  sobą?  Czego  ona
pragnie? Nie miałam zielonego pojęcia.
Wiedziałam, że muszę kochać siebie, aby móc dostrzec miłość gdzie indziej. Jak miałam tego
jednak dokonać? Zaczęłam uparcie kwestionować i odwracać myśli, które mnie nachodziły Im
dłużej  je  badałam,  tym  mniej  byłam  zainteresowana  zdobyciem  cudzej  aprobaty.
Zrozumiałam, że naprawdę liczy się tylko uzyskanie własnej.
Kiedy  dziś  dla  kogoś  gotuję,  chcę  wiedzieć,  czy  mu  smakowało,  lecz  nie  pragnę  jego
aprobaty. Nie czekam z zapartym tchem, aby sprawdzić, czy udało mi się go zadowolić i nie
czuję się zdruzgotana, gdy nie okazuje entuzjazmu. Jeśli ktoś krytykuje przygotowane danie,
zamiast czuć się zraniona, zaprzeczać lub ignorować jego uwagi, dopuszczam, że może mieć
rację,  a  jego  obserwacje  często  okazują  się  pomocne.  Jeśli  jedzenie  jest  w  porządku,  lecz
potrawa  nie  wyszła  tak,  jak  planowałam,  nie  czuję  się  zmieszana  i  nie  przepraszam,  gdy  ją
podaję.  Po  prostu  cieszę  się  towarzystwem  mojego  gościa.  W  przeszłości  nie  potrafiłabym
tego uczynić. Nowa postawa

224

BYRON KATIE

MICHAEL

K A T Z

daje mi poczucie spokoju, przestrzeń i zdolność akceptowania wszystkiego, co się wydarzy.

PIEKARNIK Z OPIEKACZEM

Kiedyś jedynym celem mojego życia było zadowalanie innych. Dziś robię to, czego naprawdę
pragnę, a nie to, co myślę, że powinnam. Podam przykład. Niedawno pozwoliłam znajomej z
kościoła zamieszkać u mnie, dopóki nie znajdzie nowego lokum. Pewnego wieczora zastałam
ją śpiącą. Była pijana, a w piekarniku tliło się mrożone danie obiadowe. Zrozumiałam, że nie

mam do niej zaufania -boję się, że może spalić mój dom. Powiedziałam, że musi się wypro-
wadzić. Dawniej żyłabym w strachu i miała nadzieję, że wkrótce znajdzie nowe miejsce.
Teraz po prostu powiedziałam jej o swoich obawach. Znajoma szybko znalazła mieszkanie,
które przypadło jej do gustu, oraz podziękowała za okazany szacunek i szczerość.

DZIEWCZYNA O ZMIENNYCH NASTROJACH

Mieszkałem wtedy sam i chodziłem z dziewczyną, która często w ostatniej chwili odwoływała
randkę, co powodowało, że czułem się opuszczony i użalałem nad sobą niczym Charlie

Chaplin w Gorączce zlota. Oczywiście zapewniałem ją, że nic się nie stało, że mogę spędzić
wieczór sam. W rzeczywistości było inaczej, sądziłem jednak, że mnie zostawi, jeśli odkryje,
jak bardzo jej potrzebuję. Później poznałem metodę badania własnych myśli, bezlitośnie je
osądziłem, zapisałem spostrzeżenia, zadałem cztery pytania, odwróciłem pierwotną myśl i

doszedłem do pewnych wniosków, jednak w dalszym ciągu czułem się żałośnie, gdy nie
chciała mnie widzieć. W pewien sobotni wieczór, kiedy wracałem do pustego domu, po-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

czułem  lekki  dreszczyk  emocji,  tak  jakbym  za  chwilę  miał  poznać  kogoś  interesującego.
Początkowo  czułem  się  tym  oszołomiony  Czyżbym  zapomniał,  że  będę  miał  gości?  Nagle
uświadomiłem sobie, że interesującą osobą, którą spotkam we własnym domu, będę ja sam.
Chociaż  nie  było  to  nic  wielkiego,  poczucie  osamotnienia  nie  powróciło  już  nigdy  więcej.
Moja zmienna dziewczyna przestała odwoływać randki i dzisiaj jest moją zmienną małżonką.

WIZYTA STAREGO PRZYJACIELA

Od jakiegoś czasu intensywnie kwestionowałem własne myśli — głównie myśli związane z
byłą  małżonką.  Ciągle  dokonywałem  nowych  odkryć,  nawet  jeśli  nie  robiłem  tego  w
świadomy  sposób.  Pewnego  dnia  poszedłem  na  lunch  z  bliskim  przyjacielem,  którego  nie
widziałem  od  siedmiu  lub ośmiu  miesięcy.  Bardzo szanowałem  tego  człowieka  i  z  radością
czekałem  na  spotkanie.  Tym  razem  miało  ono  jednak  zupełnie  inny  przebieg.  Rozmowa  z

przyjacielem była dla mnie całkiem nowym doświadczeniem. Poczułem, że łączy nas znacznie
bliższy związek niż dotąd. Zmiana dokonała się we mnie, powodując, że dręczące myśli same
zniknęły Podam przykład. Zauważyłem, że gdy opowiadałem mu o swoim ostatnim sukcesie,
z którego byłem bardzo dumny, nie zależało mi na tym, czy doceni wspaniałą robotę, jaką
wykonałem. W trakcie rozmowy zadzwonił telefon. Odebrał go, lecz ja nie poczułem się tym

urażony  Właściwie  poczułem  falę  sympatii  do  przyjaciela,  gdy  ten  rozmawiał  z  jednym  ze
swoich współpracowników. Zrozumiałem, że jest człowiekiem, który uważa, iż musi odebrać
każdy telefon.
Kiedy  przysłuchiwałem  się  samemu  sobie,  odkryłem,  na  czym  polega  różnica  pomiędzy  tą
rozmową i naszą poprzednią konwersacją. Wtedy czułem się tak, jakbym siedział na krawędzi
krzesła,  pochylony  w  jego  stronę,  nieprzerwanie  oczekujący  jego  aprobaty.  Kiedy  miałem
wrażenie, że nie jest zainteresowany tym, co mówię,

BYRON KATIE I

MICHAEL KATZ

czułem się zraniony i odsuwałem od niego. Gdy rozmawiał przez telefon, uważałem to za

osobisty afront. Teraz nie było o tym mowy. Zdałem sobie sprawę, że niczego od niego nie

potrzebuję, że nie ma najmniejszego znaczenia, czy jest zainteresowany moimi słowami. Ja

byłem zainteresowany; ja akceptowałem i czerpałem radość z samego siebie. Znaczną część

spotkania poświęciłem na słuchanie przyjaciela. Niektóre sprawy, o których mówił, budziły

moje zainteresowanie, inne nie, jednak podczas całej rozmowy odczuwałem miłość do niego i

to było najważniejsze. Nawet nie dokonałem jego oceny!

KIEDYŚ BYŁO NAM ZE SOBĄ DOBRZE

Pięć lat temu, w okresie zaledwie dwóch tygodni, mój ojciec popełnił samobójstwo, straciłam

pracę, a partner porzucił mnie dla kobiety, która przeprowadziła się do domu obok. On i jego

nowa kochanka stale przypominali mi o tym, co się stało. Było to coś w rodzaju chińskiej

tortury. Widziałam, jak zajeżdżają przed dom i odjeżdżają, jak strzyże jej trawnik, zamiast

zajmować się moim, jak siedzi na jej werandzie, gdy wychodzę i wracam do domu. Miałam

wrażenie, że czuję ich obecność w sypialni przylegającej do mojej kuchni, chociaż znajdowała

się w odległości około sześciu metrów ode mnie.

Błagałam go, aby wrócił. Groziłam, że jeśli mnie porzuci, będzie miał złą karmę. Prosiłam

tamtą, aby odesłała go do domu. V(^-syłałam nawet dzieci z błagalną misją. Dosłownie

padłam na kolana na ich podjeździe i prosiłam, aby nie zostawiał mnie samej w takiej chwili.

Byłam prawdziwą męczennicą! Pragnęłam, aby do mnie wrócił i zadałam sobie wiele trudu,

by do tego doprowadzić. Później pragnęłam, aby cierpiał tak jak ja.

Cóż, nie uczynił tego. Nie chciał żadnych zapewnień z mojej strony, był zakochany i świetnie

się bawił. Dopiero gdy wypelni-

226

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

łam arkusz oceny, odkryłam, że karząc go, w rzeczywistości karałam samą siebie! Nie tylko

siebie, lecz również moje dzieci. Gdybym pozwoliła mu zaspokoić jego potrzeby, mogłabym

prowadzić własne życie, zamiast próbować wzbudzić w nim wyrzuty sumienia (nawiasem

mówiąc, w jakim celu ktoś miałby wracać do człowieka, który stara się zamienić jego życie w

koszmar?). „Powinien do mnie wrócić". Czy to prawda? Nie sądzę. Jak reaguję, gdy daję

wiarę tej myśli? Jestem wściekła, zbolała, nieprzyjemna, skłonna do manipulacji. Odwrócenie

pierwotnej myśli dało zdumiewający efekt, szczególnie myśl: „Powinnam wrócić do samej

siebie". To odkrycie spadło na mnie niczym grom z jasnego nieba. Miałam własne życie, do

którego mogłam wrócić, na dodatek były dzieci. Kiedy to zrozumiałam, zaczęłam odzyskiwać

równowagę po bólu rozstania. Postanowiłam, że opłakiwanie go nie powinno stanowić

głównej treści dzieciństwa moich dzieci. Coraz więcej się z nimi bawiłam, coraz częściej

czytałam im książki i opowiadałam opowieści.

Mój były musiał podejmować własne decyzje i robić to, co dyktowało mu własne serce, a nie

mój interes. Dzięki badaniu swoich myśli odkryłam, że on jest odpowiedzialny za własne

szczęście, a ja - za swoje. Żadne, nawet najbardziej niezasłużone cierpienie nie zdoła tego

zmienić. Mój ból ustał w dniu, gdy zaczęłam poważnie kwestionować swoje myśli. W końcu

zrozumiałam, że to nie mój były partner, lecz własne myśli powodowały, iż czułam się

nieszczęśliwa. Zrezygnowałam z torturowania siebie i manipulowania innymi.

Zrezygnowałam z zabiegania o ludzką sympatię i obnoszenia się ze swoim nieszczęściem.

Zrozumiałam, że ciągu ostatnich czterech lat on porzucił mnie raz, a ja sama czyniłam to

tysiąc razy każdego dnia.

Dzięki zakwestionowaniu własnych myśli stałam się wolna i oczyściłam swój umysł tak, że

dziś mogę śmiać się z siebie i szczerze życzyć mu szczęścia. Kiedyś było nam ze sobą dobrze,

lecz teraz jest jeszcze lepiej!

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

PONIEWAŻ JESTEM

Kiedyś często groziłam, że go zostawię. Teraz wiem, że to nie moja sprawa. Rozumiem, że
dopóki z nim jestem, naprawdę muszę z nim być - dopiero gdy naprawdę odejdę, będę tego

potrzebowała.  Jestem  z  nim  do  dziś  i  czuję  się  szczęśliwa!  To  jedna  z  najlepszych  rzeczy,
jakie  spotkały  mnie  od  czasu,  gdy  zaczęłam  kwestionować  własne  myśli.  Czerpię  z  tego
ogromne poczucie wolności. Nie muszę się już martwić myślami w rodzaju: „Co ja tu robię?
Czy coś jest ze mną nie tak?". Żyję z nim, ponieważ z nim żyję. Kropka. Mogę się na tym
oprzeć  w  najtrudniejszych  chwilach,  gdy  moje  myśli  tańczą  się  jak  oszalałe.  To  jest  moja
wyspa spokoju, trwały grunt, na którym mogę stanąć.
GNIEWNA KOLEŻANKA

W  pracy  mam  koleżankę,  która  często  chodzi  zagniewana.  Kiedyś  jej  zachowanie  zawsze
wywoływało we mnie reakcję obronną. Jednak w ostatnim tygodniu, gdy przyszła do mnie z
gniewną skargą, pozostałam niewzruszona,  zakorzeniona w sobie. Wiedziałam, że  jej gniew
nie  ma  nic  wspólnego  z  moją  osobą,  i  potrafiłam  odpowiedzieć  jej  miłością.  Gdy
oświadczyłam,  że  ma  prawo  narzekać,  jej  gniew  zniknął  -  uśmiechnęła  się  cierpko,  jak
niesforne dziecko przyłapane na psotach.

POKOCHAŁAM WŁASNĄ MATKĘ

Odczuwałam niechęć do matki, ponieważ tak długo chorowała. Nie znosiłam jej za to, że była
ciężarem dla ojca. Cierpiałam, ponieważ sądziłam, że nie jest nam wdzięczna za to, że
poświęcaliśmy własne życie, aby się nią opiekować. Po kilku miesiącach kwe-

228

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 2;

stionowania bolesnych myśli odkryłam, że jestem oszustką! Moimi działaniami nie kierowała
miłość do matki - starałam się przyciągnąć uwagę innych jako „dobra córka, która cierpi dla

matki"! Wymyśliłam tę wielką historię, aby ludzie okazywali mi sympatię, chociaż z trudem
rozmawiałam z mamą przez telefon. Kiedy odkryłam swoje oszustwo, zrozumiałem, że mama
jest piękną kobietą, która chorowała przez większą część swojego życia, a mimo to była silna,
niezależna i kochająca. Naprawdę ją pokochałam. Potrafiłam siedzieć przy niej i robić

wszystko, czego potrzebowała. Towarzyszyłam mamie, okazując miłość, przez trzy ostatnie
dni jej życia. Jestem szczęśliwa, że mogłam ją kochać, gdy była jeszcze wśród nas.
MÓJ NAMIĘTNY ROMANS

Pragnęłam namiętnych spotkań z kochankiem, chciałam, aby  mnie dotykał, aby rozpalał we
mnie  płomień,  którego  nie  doświadczałam,  gdy  byłam  z  mężem.  Pragnęłam,  aby  romans
wniósł  do  mojego  życia  atmosferę  przygody  wypływającą  z  łamania  norm  społecznych.
Chciałam,  aby  mój  kochanek  postrzegał  mnie  jako  śmiałą,  atrakcyjną  seksualnie,  piękną,
młodą  (mam  trzydzieści  kilka  lat),  inteligentną,  elokwentną  i  pożądaną  pod  każdym
względem. Starałam się być doskonała, zaspokajać jego potrzeby (głównie seksualne), zawsze
być gotowa na jego przyjęcie i poradzić sobie w każdej sytuacji bez popadania w nadmierną
uczuciowość. Męża otoczyłam parawanem kłamstw, aby nie dowiedział się, że go zdradzam.

Udawanie, że spełniam każdą zachciankę kochanka, było sposobem, w jaki radziłam sobie z
poczuciem odrzucenia. Wiedziałam, że bycie dokładnie taką, jakiej pragnął, jest jednym
sposobem zdobycia jego serca. Okazało się, że moje postępowanie miało efekt podobny do

magnetycznego odpychania. Nie zdobyłam jego serca, lecz odsunęłam go od siebie.

BYRON KATIE

I MICHAEL KATZ

Czułam  się  wówczas  tak,  jakbym  nie  była  sobą.  Zdrada  stanowiła  formę  wyrażenia  braku
zaufania do siebie i wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa. Zdradziłam również samą siebie,
mając  bardzo  niskie  poczucie  własnej  wartości.  Cały  czas  czułam  się  winna.  Ustawicznie
łamałam granice, a później karciłam się za to. Nie żyłam bieżącą chwilą. Zawsze chciałam,
aby  coś  było  inaczej.  Pragnęłam,  aby  mąż  był  bardziej  namiętny  i  seksowny,  tak  jak  mój
kochanek, a ten ostatni, bardziej zrównoważony i spolegliwy, jak mąż.
Kiedy odkryłam, jak rozpaczliwie zabiegam o miłość i akceptację, moje życie radykalnie się
zmieniło. Nagle odkryłam w sobie więcej miłości, niż mogłam ogarnąć. Kiedy mój kochanek
zerwał  romans,  zrozumiałam,  że  w  ostatecznym  sensie  mogę  należeć  wyłącznie  do  siebie.
Odkrycie to doprowadziło do poprawy wszystkich moich relacji.
Egocentryczna  postawa  męża  powodowała,  że  często  odnosiłam  się  do  niego  z  niechęcią.
Dzisiaj,  gdy  przyjdzie  mi  do  głowy  podobna  myśl,  kwestionuję  ją.  Osądzam  go  bez

przyjmowania roli własnego cenzora, tak jak czyni to zagniewane dziecko, a następnie
analizuję i odwracam każdą ze swoich myśli. Lubię pozwalać mu na to, aby był taki, jaki jest,
nie pragnąc jednocześnie, aby się zmienił. Dzisiaj potrafię mu odmówić i nie czuć się źle z

tego powodu.
Wiem, że miłość pochodzi z mojego wnętrza. Uważam każdą chwilę za cenną, a gniewne lub

zranione uczucia uczą mnie lepszego poznania siebie. Na przykład kiedyś sądziłam, że potrze-
buję, aby mąż mniej podróżował. Dzisiaj jestem szczęśliwa niezależnie od tego, czy jest w
domu, czy go nie ma. To, co robi, to jego sprawa. Jego postępowanie bardzo rzadko wpływa
na moje szczęście.
Odczuwam trwały spokój, nawet gdy ktoś mnie obrazi, oskarży lub obrzuci wyzwiskami
(jestem matką nastolatków). Potrafię zachować spokój i okazywać miłość tak długo, jak długo
kwestionuję własne stresujące myśli.

230

KŁAMSTWA O MAŁOŚCI 2.

POSPRZĄTAM ALBO NIE, CO ZA RÓŻNICA

Mój mąż nie lubi porządków. Kiedy miałam go dość, myślałam, że czas zakończyć to
małżeństwo i znaleźć kogoś, kto będzie mnie szanował i wspierał. Dzisiaj jestem bardziej
oddana naszemu małżeństwu. Sprzątniemy dom lub nie, co za różnica. Przecież i tak nigdy nie
będzie doskonały Kiedyś nie był doskonały i cały czas się kłóciliśmy. Dziś nie jest doskonały,
a mimo to doświadczam wewnętrznego spokoju.
ODWRÓCENIE

Przeczytałem twoją książkę Loving What Is (O tym, jak kochać to, co jest) w ciągu jednego
weekendu, robiąc przerwy tylko na jedzenie. W sobotę zauważyłem, że żona i dzieci są

podejrzanie uprzejme wobec mnie, tak jakby były moje urodziny. W końcu zapytałem
małżonkę: „Co się dzieje? Coś knujecie? Dlaczego wszyscy jesteście dla mnie tacy mili?".
Żona spojrzała na mnie i odrzekła ze śmiechem: „Zachowujemy się tak jak zawsze - to ty się
zmieniłeś. Traktujesz nas bardziej życzliwie niż zwykle!".
WDZIĘCZNOŚĆ Z POWODU MUSZLI KLOZETOWEJ

Kiedyś często kłóciliśmy się o to, kto ma wykonać określone domowe obowiązki. Czułam się
naprawdę wkurzona tym, że zawsze muszę sprzątać dom, zmywać naczynia, robić pranie,
czyścić łazienkę i toaletę, chociaż tylko ja w tej rodzinie miałam pełnoetatową pracę.
Doprowadzało mnie to do szału. Kiedy zaczęłam regularnie badać

232

BYRON KATIE

I M1CHAEL

KATZ

własne myśli, pewnego dnia podczas czyszczenia muszli klozetowej poczułam się ogromnie
wdzięczna  za to,  że żyję.  Czyszczenie ubikacji  oznaczało,  że  byłam  wspaniałą  matką,  która
dba o to, aby jej córki miały co jeść, i sprząta, gdy jedzenie przekształci się w ich piękne ciało.
Nie  obchodziło  mnie  już,  kto  sprząta,  a  kto  nie.  Zaczęłam  wykonywać  polecenia  płynące  z
własnego  serca.  Po  tym  dziwnym  epizodzie  coraz  więcej  domowników  zaczęło  przejawiać
zainteresowanie sprzątaniem ubikacji. To zdumiewające.

CHODZĄCA ŚWIĘTOŚĆ

Lubię chodzić do kościoła. Zawsze chciałam, aby inni ludzie uważali mnie za uduchowioną
osobę - za kogoś takiego jak Jezus lub Matka Teresa. Nie wystarczało mi, że będą mieli mnie
za dobrego człowieka - chciałam, aby widzieli mnie w złotej aureoli światła, niczym anielską
postać  z  serialu  Dotyk  anioła.  Pragnęłam,  aby  rozkoszowali  się  moją  wspaniałością  i  byli
odrobinę  zazdrośni,  że  nie  udało  się  im  jeszcze  osiągnąć  takiego  stanu.  Wiem,  że  to  brzmi
śmiesznie, lecz poświęciłem wiele lat życia na praktyki, które miały uczynić mnie świętą.
Później zaczęłam prowadzić cotygodniowe zajęcia z religii w więzieniu dla kobiet. Nigdy nie
zadałam  sobie  trudu,  aby  wysłuchać  tego,  co  mają  do  powiedzenia,  lub  dowiedzieć  się,  co
czują, ponieważ całą moją uwagę pochłaniało nauczanie i zabieganie o to, by zobaczyły, jak
wspaniałym i świętym jestem nauczycielem. Pewnego wieczoru jedna z kobiet rzuciła się na
podłogę  i  zaczęła  głośno  płakać,  wołając,  że  zabiła  własne  dziecko.  Szlochała  przez  wiele
godzin.  Wtedy  zrozumiałam,  że  nie  wysłuchałam  ani  nie  nawiązałam  kontaktu  z  tymi
kobietami,  że  interesowało  mnie  wyłącznie  to,  jak  mnie  postrzegają.  Może  potrzebowały
przebaczenia. Może ktoś powinien był im powiedzieć, że są w porządku, że dadzą sobie radę
w życiu niezależnie od tego, co uczyniły Później odkryłam, że jest dokładnie na

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 2:

odwrót: To ja potrzebowałam przebaczenia. To ja chciałam, aby one pokazały mnie, że jestem
w porządku, że sobie poradzę niezależnie od tego, co zrobiłam. Zrozumiałam też coś więcej.
Byłam poruszona własną pychą, rozczarowana sobą - nagle odkryłam, że przez te wszystkie
lata okłamywałam siebie. Szok spowodował, że zaczęłam kwestionować własne myśli, które

doprowadziły mnie do takiej nieuczciwości. Zaczęłam poważnie szukać własnej prawdy.

Codziennie wypełniałam kilka arkuszy oceny -wiele zakwestionowanych myśli miało związek
z gniewem na Boga za wszystkie cierpienia w świecie i we własnym życiu.
Zrezygnowałam  z  działalności,  która  łączyła  się  z  obecnością  widowni,  chociaż  w  dalszym
ciągu  przyjmowałam  indywidualne  zobowiązania.  Oszczędziłam  sobie  i  innym  cierpienia
związanego  z  moimi  występami.  Przestałam  próbować  być  Jezusem,  a  im  bardziej
kwestionowałam  swoje  myśli,  tym  bardziej  byłam  zadowolona  z  tego,  że  jestem  sobą.
Przestałam obwiniać Boga o własne cierpienie i zaczęłam brać odpowiedzialność za własne
życie.
Dziś odczuwam znacznie więcej spokoju. Czuję się szczęśliwa, że nie muszę niczego robić,
aby  udowodnić  innym  swoją  wartość.  Zaczęłam  dostrzegać  to,  co  we  mnie  dobre,  zamiast
udawać  świętą,  aby  wzbudzić  podziw  i  aprobatę  innych.  Dzisiaj  większość  ludzi  lubi
przebywać w moim towarzystwie, ponieważ kocham śmiech i sprawiam, że na ich twarzach
pojawia  się  radość.  Może  nigdy  nie  będę  świętą,  lecz  wcale  nie  muszę.  Dzisiaj  jestem

znacznie bardziej szczęśliwą i życzliwą osobą. Naprawdę zaczynam lubić samą siebie.

ZASADY

Kiedyś miałam w życiu mnóstwo zasad. Jedna z nich głosiła, że jeśli mąż gdzieś wyjeżdża,
musi mnie pocałować na pożegnanie. Jeśli tego nie uczynił, wołałam go i kazałam mu to
zrobić. Miałam również zasady dotyczące seksu. Jeśli chciał się ze mną kochać, nigdy mu

234

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

nie  odmawiatam,  nawet  jeśli  nie  miałam  ochoty.  Inna  zasada  głosiła,  że  powinien  być
kochający  i  miły  dla  moich  dzieci  z  poprzedniego  małżeństwa.  Jeśli  nie  był,  kłóciłam  się  z
nim  lub  całkowicie  wycofywałam.  Zgodnie  z  inną  zasadą  był  odpowiedzialny  za  „męskie"
obowiązki, np. nalewanie wina podczas obiadu, wymianę korków, rozpalenie grilla, i czułam
się bardzo poirytowana, gdy o tym zapomniał. Ponieważ lubił gotować, lecz robił to inaczej
niż ja, upierałam się, że tylko moja metoda jest właściwa.
Sytuacja  całkowicie zmieniła  się, gdy  zaczęłam  regularnie badać  własne  myśli.  Pozwalałam
mu  na  pożegnalne  pocałunki,  gdy  tego  chciał,  lecz  nie  czułam  się  urażona,  kiedy  tego  nie
robił. Mówiłam mu, gdy miałam ochotę na seks, i nie czułam się zraniona ani rozczarowana,
kiedy odmówił. Jeśli on miał ochotę, a ja nie, mówiłam o tym otwarcie. Kocham moje dzieci,

on nie musi. To jego sprawa. Jeśli nie spędza z nimi czasu, nie mam nic przeciwko temu

(oczywiście, uwielbiam, gdy są razem). Nalewa wino, kiedy chce, w przeciwnym razie robię
to  sama.  Podobnie  jest  z  wymianą  bezpiecznika  i  rozpaleniem  grilla.  Dzisiaj  lubię  nawet
patrzeć, jak po swojemu gotuje.
Zaczynam  rozumieć,  że  miłość  nigdzie  nie  odchodzi  -  że  za-wszeyert  obecna.  Nie  zawsze
potrafię  to  pojąć,  jednak  coraz  pełniej  tego  doświadczam.  Nadal  nachodzą  mnie  myśli  w
rodzaju:  „Potrzebuję  jego  miłości",  jednak  od  razu  zadaję  pytanie:  „Czy  to  prawda?"  i
uśmiecham się do siebie.

TAŃCZĄCA Z PLUSZAKIEM

Pewnego wieczoru, gdy czułam się bardzo nieszczęśliwa i zraniona tym, że od miesiąca nie
uprawialiśmy seksu, zaczęłam kwestionować własne myśli w rodzaju: „Potrzebuję tego, aby
uważał mnie za atrakcyjną kobietę" i „Powinniśmy się kochać". Szybko odkryłam, że potrafię
cieszyć się sobą i że w ogóle nie potrzebuję seksu. Z ra-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 2

dości zaczęłam tańczyć z moim pluszakiem w takt pięknej piosenki o miłości i wdzięczności.
Byłam bardzo szczęśliwa. Kiedy mąż wrócił do domu, wystarczyło, by na mnie spojrzał. Po

wielu tygodniach daremnych prób namówienia go na seks zaciągnął mnie do sypialni i
cudownie się kochaliśmy.

Uwielbiam spokój wypływający z poczucia szczęścia na widok męża wracającego do domu.
Cieszę się prostotą tego uczucia. Cieszę się, że nie muszę być pociągająca ani zachowywać się
w określony sposób, aby go pobudzić. Cieszę się, kiedy mogę być sobą i tańczyć z

pluszakiem. Przyjemność sprawia mi również przebywanie z moim mężczyzną.
W dalszym ciągu zmagam się z myślą, że gdy będę szczęśliwa ze sobą, poprzez manipulację
skłonię go do seksu! Wiem, że nie jest to prawdą. Kiedy jestem naprawdę szczęśliwa ze sobą,

nie potrzebuję niczego innego. Nie mam też wpływu na to, czy go to pobudzi, czy nie.

NASZE KŁÓTNIE

Kiedyś często kłóciliśmy się ze sobą. Dzisiaj, kiedy żona się na mnie gniewa, wypełnia
Arkusz Oceny Bliźniego i odczytuje mi swoje skargi. Wiem, że gdy nie potrafię ich słuchać,

powinienem zbadać (zob. strona 251), pod jakim względem są prawdziwe, i powiedzieć jej, w
czym ma słuszność (zwykle nie wie nawet połowy tego co ja!). Później  to ja mam problem,
niezależnie  od  tego,  co  myślę  o  jej  postępowaniu.  Wiem  również,  że  jeśli  jej  wysłucham  i
odkryję prawdę zawartą w jej słowach (do tej pory jeszcze się nie pomyliła), problemy znikną.
Kiedy  to  robię  w  spontaniczny  sposób,  często  odpowiada:  „Wiesz,  ja  robię  to  samo,  o  co
oskarżam ciebie".
Kiedyś bala się rozmawiać ze mną o rzeczach, które mnie denerwowały. Dzisiaj wie, że może
mi powiedzieć o wszystkim i że w rezultacie (czasami natychmiast, czasami po upływie kilku

godzin) staniemy się sobie jeszcze bliżsi.

236

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

Dawniej moje (zwykle ciche) narzekania miały związek z tym, czego od niej oczekiwałem,
szczególnie w sferze seksu. Okazywałem jej niechęć, używałem szorstkich słów, kłóciłem się

i sprawiałem, że oboje czuliśmy się nieszczęśliwi. Nie  mówiłem  jej o tym głośno, ponieważ
obawiałem się, że będzie zła, gdy usłyszy, iż nasze małżeństwo nie spełnia moich oczekiwań.
Dzisiaj  wiem,  że  nie  potrzebuję  rzeczy,  których  pragnę.  Mogę  poruszyć  ich  temat  w
rozmowie, zamiast stawiać żądania. Dzięki temu potrafię jej wysłuchać i zrozumieć, zamiast
uznawać  za  przyczynę  własnych  problemów.  Jeśli  żona  zdenerwuje  się  naszą  rozmową,  nie
czuję potrzeby, aby się od niej odsuwać lub próbować poprawić jej samopoczucie.
Kiedyś myślałem, że seks jest sposobem na to, aby inni ludzie zaakceptowali i polubili mnie z
powodu  tego,  co  mogę  dla  nich  zrobić.  Dzisiaj  postrzegam  go  raczej  jako  rozmowę,  jako
sposób badania innych aspektów naszej relacji, które wykraczają poza to „co ktoś może dla
kogoś zrobić" (chociaż czasami jest to elementem gry).

DORADCA PANA BOGA

Najbardziej  uderzającą  zmianą,  do  której  doszło  po  zastosowaniu  metody  kwestionowania
własnych myśli, była poprawa mojego stosunku do samej siebie. Dzisiaj lubię przebywać we
własnym  towarzystwie.  Często  się  śmieję,  a  czasami  po  prostu  płaczę,  wzruszona  tym,  jak
piękne  jest  życie.  Stresujące  myśli,  które  mnie  przytłaczają,  po  chwili  przeradzają  się  w
śmiech. Kocham uczucie pokory, które mnie ogarnia, gdy zdaję sobie sprawę, za jak ważną
się kiedyś  uważałam,  chociaż  w  rzeczywistości  moja  osoba  nie  miała  większego  znaczenia.
Zdarzało  mi  się  mylić  własne  sprawy  ze  sprawami  Pana  Boga.  Odczułam  ulgę,  gdy
zrezygnowałam  z  posady  bożego  doradcy.  Teraz  mam  poczucie,  jakby  życie  przepływało

przeze mnie szerokim strumieniem. Zwracam uwagę na to, co robię, a na-

KŁAMSTWA

O MI.ŁOŚCI 2

stępnie obserwuję kolejne wydarzenia. Chociaż nie planuję mojego życia, udaje mi się

załatwić wszystkie sprawy.

POSZUKIWANIE APROBATY POPRZEZ UDZIELANIE RAD

Kiedyś miałem zwyczaj doradzania przyjaciołom, jak mają żyć, i czułem się zły, ponieważ
mimo poświęcenia ogromnej ilości czasu i energii nikt mnie nie słuchał ani nie pomógł w
rozwiązaniu moich problemów. Dzisiaj uważam to za zabawne, ponieważ dostrzegam, że nie

byłem dostępny dla samego siebie. Zerwałem niektóre przyjaźnie, kiedy zakwestionowałem
własne myśli, i przestałem poświęcać im czas. Inne okazały się znacznie głębsze niż
wcześniej.

NEGATYWNA POSTAWA

Nienawidziłam negatywnej postawy męża, lecz teraz akceptuję ją, ponieważ wskazuje na
moje własne negatywne myśli. Zdałam sobie sprawę, że gdybym nie dawała wiary własnym
myślom na temat negatywnej postawy męża, nie byłabym nią tak poirytowana. Dzisiaj, kiedy
mnie krytykuje, nie ucinam rozmowy. Słucham, co ma mi do powiedzenia, aby przekonać się,
czy ma rację. Zaczynam poznawać niezwykle interesującego mężczyznę - po dziewięciu
latach wspólnego życia.

NA PRZYSTANI PROMOWEJ

Chociaż przykład, którym chcę się podzielić, może wydać się banalny, dzięki temu, co się
wówczas wydarzyło, usunąłem przeszkodę w kontaktach z innymi ludźmi, która dawała mi się

we znaki

BYRON KATIE I

MICHAEL

KATZ

przez ponad trzydzieści lat. Jestem pracującym mężczyzną, który zarabia na utrzymanie żony i
dalszej  rodziny  Codziennie  małżonka  odwozi  mnie  na  przystań  promową  i  wieczorem
przyjeżdża  ponownie,  gdy  wracam  z  miasta.  Czasami  zdarza  się  jej  spóźnić.  Kilkakrotnie,
szczególnie  gdy  pracowała  w  zespole  tanecznym,  zjawiła  się  z  dużym  opóźnieniem  lub
całkiem o mnie zapomniała, tak była pochłonięta tym, co robi.
Nienawidziłem  takich  sytuacji.  Wydawało  mi  się,  że  żona  mnie  nie  kocha,  że  nie  docenia
codziennej,  niewdzięcznej  pracy,  którą  wykonuję,  aby  utrzymać  rodzinę,  podczas  gdy  ona
zajmuje  się  tym,  co  lubi.  Ponieważ  kiepsko  zarabiała,  nie  byłem  zachwycony  jej  pracą  w
zespole  tanecznym.  Zwykle  dzwoniłem  do  niej,  aby  dowiedzieć  się,  gdzie  jest,  a  wówczas
okazywało się, że o mnie zapomniała. Przepraszała, a ja wpadałem we wściekłość, ponieważ
miałem poczucie, że jej dorywcza, niskopłatna, a właściwie pozbawiona zapłaty robota była
dla niej ważniejsza ode mnie.

Później poznałem metodę kwestionowania własnych myśli.
Pewnego dnia zadałem sobie pytanie: „Czy to prawda, że spóźnia się, ponieważ mnie nie

kocha?". Nie mogłem udzielić na nie twierdzącej odpowiedzi. Kolejne pytanie brzmiało: „Czy
mogę być pewny, że mnie nie kocha, ponieważ zapomina przyjechać po mnie na czas?". Nie
byłem tego pewny Zapytałem siebie: „Kim mógłbym być, gdybym nie dawał wiary myśli, że

mnie  nie  kocha?".  Zrozumiałem,  że  byłbym  znacznie  bardziej  szczęśliwym  człowiekiem.
Kurczę!
Odkryłem, i od tamtego czasu odkrywam codziennie, że żona mnie kocha. Zrozumiałem, że to
moje  własne  myśli  o  tym,  iż  o  mnie  upomniano,  gdy  pozostali  pasażerowie  promu  zostali
odebrani lub sami odeszli do domu, powodowały, że czułem się zły i rozdrażniony. Gdyby nie
moje  myśli,  nie  miałbym  problemu.  Kiedy  opowiedziałem  o  tym  żonie,  roześmiała  się.  Po
chwili dodała, że będzie szczęśliwa, jeśli ta metoda okaże się skuteczna. Podziałała, a ja nie
przeklinałem jej pod koniec dnia.

Później nie wracałem już do tej sprawy.

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 2.

Po upływie kilku miesięcy odwiedził nas mój brat. Pewnego dnia podczas rozmowy

mimochodem wspomniałem o tym, jak kiedyś gniewałem się na żonę, gdy się spóźniała, oraz
o odkryciu, którego dokonałem. Zapytał, czy pamiętam, co się działo, gdy byliśmy dziećmi.
Kiedy  nie  potrafiłem  sobie  przypomnieć,  powiedział,  że  mama  i  tata  często  zapominali
odebrać  nas  ze  szkoły.  To  samo  zdarzało  się  później,  gdy  jako  młodzi  dorośli  podjęliśmy
pierwszą  pracę.  Wyparłem  te  wspomnienia  ze  świadomości,  kiedy  jednak  brat  mi  o  tym
przypomniał,  ożyły  na  nowo.  Podle  się  czułem,  gdy  rodzice  odbierali  mnie  ze  szkoły  na
samym końcu lub gdy musiałem sam wracać do domu. Zwykle tłumaczyli się tym, że musieli
zostać  w  pracy  (prowadzili  własną  firmę).  Czasami  w  ogóle  nie  wyjaśniali  przyczyny
spóźnienia, a nawet nie przepraszali.
Kiedy  to  sobie  przypomniałem,  pomyślałem  o  żonie,  która  mnie  kochała  i  wcale  nie  była
obojętna, gdy zapominała po mnie przyjechać. Przeżycia, które wywoływały we mnie gniew,
były jedynie myślami - nie miały z nią nic wspólnego.
Od tego momentu zacząłem regularnie stosować metodę badania własnych myśli. Dzięki niej
jestem  bardziej  rozsądny  i  akceptuję  rzeczywistość,  zamiast  odbierać  wszystko  w  osobisty
sposób.  Nie  oznacza  to,  że  w  moim  życiu  dokonało  się  jakieś  duchowe  przebudzenie,  że
stałem się świętym, który zachowuje niewzruszony spokój mimo bolączek codziennego życia.
Mam jednak do dyspozycji niezwykle narzędzie, po które mogę sięgnąć w każdej stresującej

sytuacji. Nadal się denerwuję, nigdy jednak nie muszę trwać w tym stanie.

STRĄCONA Z PIEDESTAŁU

Chciałam, aby Tom był moim najlepszym przyjacielem i nigdy mnie nie opuścił dla innej
kobiety Pragnęłam namiętnego seksu, uwagi, prezentów i przysięgi wiecznej miłości oraz
wyznania, że jestem jego bratnią duszą. Zapuściłam dla niego włosy, ponieważ uważał, że

240

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

są sexy. Zaczęłam nawet czytać Biblię, ponieważ go to interesowało. Robiłam wszystko, aby
go zadowolić. Nigdy nie odmawiałam, ponieważ wierzyłam, że kochankowie nie powinni
mówić sobie nie. (Chociaż dzisiaj trudno mi to sobie wyobrazić, wówczas tak myślałam).

Mówiłam, że czuję się szczęśliwa, chociaż wcale tak nie było.
Uwielbiałam to, że Tom wynosi mnie na piedestał, że uważa mnie za mądrą, dobrą i piękną.
Codziennie  prosił  mnie  o  radę,  co  dawało  mi  ogromne  poczucie  siły.  Kiedy  jego  aprobata
zaczynała słabnąć, robiłam wszystko co w mojej mocy, aby zdobyć ją na nowo. Był to ciągły,
wyczerpujący cykl.
Wtedy  przyjaciółka  opowiedziała  mi  o  Twojej  metodzie  i  zaczęłyśmy  wspólnie  analizować
nasze  przeżycia.  Potrzebowałam  trochę  czasu,  aby  odkryć  myśl,  która  ciągnie  mnie  w  dół,
chociaż - a może właśnie dlatego - obraca się wokół niej całe moje życie. Później udało mi się
ją zlokalizować. Okazało się, że jest to myśl: Potrzebuję aprobaty Toma. Wtedy też zadałam

sobie cztery pytania.
Dzisiaj rozumiem, że chociaż nadal kocham Toma, wcale go nie potrzebuję. Z pewnością nie
potrzebuję jego aprobaty, ponieważ mam własną. Po raz pierwszy mówię mu, czego w danej
chwili chcę, a czego nie chcę. Oznacza to, że nie czytam Biblii, gdy on tego chce (robię to,
gdy sama mam ochotę). Obcięłam krótko włosy Najśmieszniejsze jest to, że Tom twierdzi, że
teraz bardziej mu się podobam. Mówi, że jestem bardzo podniecająca, a ja śmieję się z tego,
że kiedyś myślał, iż powinnam nosić długie włosy Teraz nasze życie jest znacznie bardziej

radosne.

BYŁY CHŁOPAK

Mój były chłopak odwiedził mnie kilka tygodni temu. Bardzo to przeżyłam. Jest bardzo
przystojnym, moim zdaniem wręcz cudownym mężczyzną. Czuję się zagubiona, kiedy mnie

odwiedza, ponieważ żałuję, że nie jesteśmy razem. Tym razem, z powodu analizo-

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 2.

wanta własnych myśli, potrafiłam z nim przebywać, niczego nie oczekując. Nie zauważyłam
nawet pojawienia się myśli: „Żałuję, że nadal nie jest moim chłopakiem". Nagle ujrzałam, że
w dalszym ciągu nim był - w końcu przecież do mnie przyszedł. Zaczęłam się zastanawiać,
jaki on właściwie jest.
Cały czas mówił tylko o sobie, o niewłaściwym postępowaniu byłej żony. Zwróciłam uwagę,
że w ogóle nie interesowało go to, co mam mu do powiedzenia, że chodziło mu wyłącznie o

to, aby opisać, jaką wredną suką była jego małżonka. Brzmiało to jak opowieść, którą uraczył
mnie kilka lat temu. Ponieważ tak wspaniale wyglądał, uznałam, że nie interesuje mnie, co ma
do powiedzenia. Położyłam się na podłodze i słuchałam jego głosu, tak jak się słucha muzyki.
Nie zniechęcałam go ani nie zgadzałam się z jego smutną opowieścią, jak to robiłam w
przeszłości.
Położył się obok i zaczął mnie pieścić. Powiedziałam, że nie chcę się z nim kochać, chociaż
pomyślałam, iż byłoby to bardzo interesujące. Oświadczył, że go prowokuję. Uśmiechnęłam
się i odpowiedziałam, że może mieć słuszność. Na odchodnym przytulił mnie i pocałował.
Powiedział, że do mnie zadzwoni. Kiedyś w napięciu czekałabym na jego telefon, ożywiając
się przy każdym dźwięku dzwonka. Tym razem nic takiego się nie stało. Nie wiem, co zrobię,
gdy zadzwoni. Nie interesuje mnie to, ponieważ jeszcze tego nie uczynił. Żywię wobec niego

jedynie ciepłe uczucia, ponieważ wiem, że nie mam pojęcia, co powinien lub czego nie
powinien zrobić. Naprawdę nie wiem, co powinno lub nie powinno się wydarzyć. Czuję się
wdzięczna, że tak wiele otrzymałam.

PRZEPRASZAM

Moje doświadczenia związane z metodą kwestionowania własnych myśli łączą się z
konfliktem z dziewiętnastoletnią córką. Córka odnosiła się do mnie z niechęcią, ponieważ
brałam narkotyki, gdy byłam

IłYRON KATIE I

MICHAEL KATZ

z  nią  w  ciąży.  Nie  jestem  już  narkomanką  -  przestałam  brać,  gdy  córka  miała  trzy  lata  -  i
bardzo  pragnęłam,  aby  mi  przebaczyła.  Wypełniłam  arkusz  na  jej  temat.  Jedno  ze  zdań
brzmiało:  „Pragnę,  aby  mnie  kochała  niezależnie  od  tego,  co  wydarzyło  się  w  przeszłości".
Podałam następujące odwrócenie pierwotnej myśli: „Pragnę ją kochać niezależnie od tego, co
się dzieje obecnie". Niezależnie od gniewu, niechęci i nienawiści, które mi okazuje, chcę ją
traktować  z  miłością.  Było  to  bardzo  ważne  odkrycie.  Zaakceptowałam,  że  córka  może  mi
nigdy  nie  przebaczyć  tego,  że  naraziłam  ją  na  niebezpieczeństwo,  gdy  nosiłam  ją  w  łonie.
Pogodziłam się z tym, że może gniewać się na mnie do końca życia i jeśli faktycznie tak się
stanie, nie będzie w tym niczego złego.
Kilka  miesięcy  później  córka  zrozumiała,  że  uczyniłam  wówczas  bardzo  odważny  krok,
uwalniając się od narkotyków, i że dobrze postąpiłam, zabierając ją z domu ojca narkomana i
nadając naszemu życiu nowy kierunek. Powiedziała, że mnie kocha i mi przebacza.

KOCHANEK

Kiedyś sądziłam, że jedynym sposobem na prawdziwe szczęście jest znalezienie bratniej
duszy Przeżyłam trzy małżeństwa i trzy rozwody, ponieważ moi partnerzy okazali się boleśnie

niedoskonali! Dzięki badaniu własnych myśli odnalazłam siebie i odkryłam, że każdy z
mężów byt moim idealnym partnerem. Dzięki nim znalazłam się w miejscu, w którym jestem

obecnie.
Inną rzeczą, którą odkryłam, było to, że nigdy naprawdę nie kochałam. Wszystko sprowadzało
się do seksu. Dzięki metodzie kwestionowania myśli odkryłam, że mogę cieszyć się miłością

bez przywiązywania wagi do tego, czy zadowalam partnera, czy jestem zbyt otyła, stara itd.
Odkryłam, że nie potrzebuję aprobaty partnera, i zaczęłam być szczęśliwa jak nigdy dotąd.
Pamiętam to bardzo dokładnie, ponieważ płakałam ze wzruszenia. Naprawdę czutam cia-

242

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI

ło partnera i doświadczałam tego, czego zawsze bezskutecznie poszukiwałam w życiu
seksualnym. To było takie podniecające! Pomyśleć, że musiałam jedynie zakwestionować
własne myśli i uwolnić się od nich!

MIŁOŚĆ UWOLNIONA OD POTRZEBY

Moja dziewczyna próbowała zaplanować wspólne spotkanie ze swoją nową przyjaciółką,
którą bardzo lubiła i sądziła, że mnie również przypadnie do gustu. Nie udawało się nam

jednak znaleźć terminu, który by wszystkim odpowiadał. Zasugerowałem, że mogę spotkać
się  z  nią  indywidualnie.  Ku  swojemu  przerażeniu  moja  dziewczyna  odkryła  u  siebie  całe
mnóstwo  niepokojących  myśli  w  rodzaju  „Zaprzyjaźnią  się  ze  sobą  bardziej  niż  ze  mną",
„Rzuci  mnie  i  zamieszka  razem  z  nią".  Natychmiast  zaprzestaliśmy  snucia  planów  i
usiedliśmy, aby wspólnie je przeanalizować. W końcu dokonała odkrycia: „Nie potrzebuję
cię". Popatrzyła mi w oczy i powiedziała te słowa, a ja je powtórzyłem, ponieważ uznałem,
że także dla mnie są prawdziwe. Był to dla nas moment niezwykłej bliskości. Poczułem, że
łączy  nas  ogromna,  głęboka  wspólnota  -pozbawione  wysiłku,  obietnic  i  przysiąg
małżeństwo z nią i sobą--jako-nią. Czułem się tak bezpiecznie, jakbym znajdował się w ło-
nie.  Do  dziś  postawa  ta  pozostaje  prawdziwą  podstawą  naszego  związku  -  piękną  i
prawdziwą.  Kiedy  o  tym  zapominam,  czuję  się  nieszczęśliwy,  a  wówczas  analizuję
niepokojące myśli, które nas rozdzieliły, i odsyłam je tam, skąd przyszły.

'Wybrałam przykłady, które pokazują, jak zwyczajny przebieg może mieć proces uwolnienia,
abyście przekonali się, że w każdych okolicznościach można analizować własne myśli. Kiedy
poznasz już sekret metody kwestionowania myśli, odkryjesz, że radośnie płyniesz przez życie,
odczuwając miłość i robiąc to, czego pragniesz

24
3

244

BYRON

KATIE I

MICHAEL KATZ

lub co twoim zdaniem wyraża miłość. Gdy napotkasz przeszkodę, zbadasz własne myśli, które
oddzielają cię od rzeczywistości i doświadczania miłości, aby po zadaniu czterech pytań i
odwróceniu niepokojącej myśli ruszyć radośnie naprzód. W końcu moja metoda jest bardzo
prostym sposobem na to, aby prowadzić szczęśliwe życie.

Poczqtkiem cierpienia jest przeświadczenie, że ktoś powinien cię kochać. Zawsze
powtarzam: „Gdybym miała wypowiedzieć modlitwę, byłaby ona następujqca: Boże,
wybaw mnie od pragnienia miłości, aprobaty lub uznania. Amen".

CZYSTA

MIŁOŚĆ

Jesteś miłością. Miłość o nic nie zabiega, ponieważ jest pełna. Niczego nie pragnie, niczego
nie potrzebuje, niczego nie powinna. Ma już wszystko, czego pragnie, \\ajest tym wszystkim,
dokładnie tak jak tego chce. Gdy słyszę, że ktoś kogoś kocha i pragnie w zamian jego miłości,
wiem, iż nie mówi o miłości, lecz chodzi mu o coś innego.
Czasami zastępujemy  miłość stresującą myślą, którą przeżywamy w danej chwili, na krótko
pogrążając się w iluzji. Kiedy zabiegamy  o miłość, tracimy jej świadomość. Można jedynie
zatracić  zdolność  przeżywania  miłości,  nie  zaś  ją  samą.  Coś  takiego  nie  wchodzi  w  grę,
ponieważ  miłość  jest  tym,  czym  jesteśmy  Nie  można  jej  utracić.  Kiedy  zbadasz  własne
stresujące myśli, a umysł stanie się jasny, miłość napełni twoje życie i nie będziesz mógł nic
na to poradzić.
Miłość ogarnia wszystko, nie stawiając żadnych warunków. Nie unika koszmarów, lecz czeka
na ich nadejście, by je zbadać. Nie można ogarnąć wszystkiego, jeśli człowiek nie uwolni się
od  myśli,  że  potrzebuje  czegoś  od  partnera.  Kiedy  to  nastąpi,  pomiędzy  wami  powstanie
prawdziwa więź. Będziesz mógł zawołać: „Bingo! Wygrałem los na loterii!".
Jeśli  chcę  czegoś  od  partnera,  proszę  o  to.  Jeśli  odmawia  i  mam  z  tym  problem,  muszę
przyjrzeć  się  uważnie  własnym  myślom,  ponieważ  wszystko  mam.  Jest  tak  w  wypadku
każdego z nas. Właśnie

246

BYRON

KATIE I

MICHAEL

KATZ

dlatego  tak  wygodnie  sobie  siedzę:  Nie  chcę  od  ciebie  niczego,  czego  nie  chciałbyś  mi
ofiarować. Nie chcę nawet twojej wolności, jeśli sam jej nie pragniesz. Nie chcę nawet, abyś
doświadczał spokoju.
Mogę  się  z  tobą  połączyć  jedynie  za  pośrednictwem  prawdy,  której  doświadczasz.  W  ten
sposób dotykasz mojego życia i czynisz to w tak intymny sposób, że chce mi się płakać. Łączę
się z tobą, a ty nie masz wyboru. Robię to bez wysiłku i bez końca. Na tym po-łega miłość.
Miłość nie odwraca się od delikatnego tchnienia, ziarenka piasku ani odrobiny pyłu. Ogarnia
miłością  samą  siebie,  rozkoszuje  się  afir-mowaniem  siebie  poprzez  obecność  w  każdy
możliwy  sposób,  bez  żadnych  granic.  Obejmuje  wszystko,  od  mordercy  i  gwalciciela  po
świętego, kota i psa. Jest tak szeroka, że może nas pochłonąć. Jest tak rozległa, że nie można
się jej oprzeć. Można jedynie się nią stać.

NARZĘDZIA

SŁUŻĄCE DO BADANIA WŁASNYCH MYŚLI

Poniżej podaję cztery pytania oraz kilka pytań uzupełniających, które mogą pomóc w analizie
własnych upartych myśli.

l. CZY TO PRAWDA? Jeśli odpowiesz twierdząco, przejdź do trzeciego pytania.

Pytania uzupełniające:
• Jak jest naprawdę? Czy dana sytuacja rzeczywiście ma miejsce? (Jest to pierwsze pytanie,
które należy zadać, kiedy analizowana myśl zawiera słowo powinien/powinna, np. „Mąż
powinien mnie słuchać". „To nie powinno się wydarzyć". W badaniu myśli chodzi o
rzeczywistość. „On powinien" -w sytuacji kiedy tego nie czyni - to myśl, która kłóci się z rze-
czywistością. Taka myśl nie pomoże nam w ustaleniu prawdy To, co mężowie powinni robić,
jest tym, co robią. Dlatego odpowiedź na pytanie: „Powinno mu na mnie zależeć. Czy to

BYRON

KATIE

MICHAEL

KATZ

prawda?" będzie zawsze przecząca, dopóki naprawdę nie zacznie mu na mnie zależeć. Myśl:
„To nie powinno się wydarzyć" nie może być prawdziwa, dopóki sytuacja, o którą chodzi, nie
wystąpi).
2. CZY MOŻESZ BYĆ PEWNY, ŻE TO PRAWDA?

Pytania uzupełniające:
• Czy wiesz więcej od Boga/rzeczywistości?
• Czyją sprawą się zajmujesz?
• Czy naprawdę wiesz, co będzie dla niego/niej najlepsze w dłuższej perspektywie?
• Czy jesteś pewien, że byłbyś bardziej szczęśliwy/twoje życie stałoby się lepsze, gdybyś
dostał to, czego pragniesz?
3. W JAKI SPOSÓB REAGUJESZ, GDY DAJESZ WIARĘ TEJ MYŚLI?

Pytania uzupełniające:
• W jakim miejscu ciała zlokalizowane są doznania, których doświadczasz, gdy dajesz wiarę
tej myśli? Opisz je. Co ujawniają twoje uczucia, kiedy przeżywasz daną myśl? Ożyw te
uczucia i zwróć uwagę, jak reaguje na nie twoje ciało. Gdzie umiejscowione są twoje
doznania?
• Jakie obrazy (jeśli w ogóle je masz) przychodzą ci do głowy, gdy dajesz wiarę tej myśli?
• W jaki sposób traktujesz innych ludzi, gdy uważasz tę myśl za prawdziwą? Co im mówisz?
Jak wobec nich postępujesz? Kogo i jak atakujesz swoimi myślami? Spróbuj jak najbardziej
szczegółowo opisać swoją reakcję.

248

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 249

Jak traktujesz samego siebie, kiedy dajesz wiarę tej myśli? Czy właśnie wtedy odzywają się
uzależnienia i sięgasz po jedzenie, alkohol, kartę kredytową lub pilota telewizyjnego? Czy
nienawidzisz siebie? Opisz dokładnie swoje myśli. W jaki sposób postępujesz, gdy dajesz
wiarę określonym przekonaniom? Bądź konkretny Zagłęb się we własną przeszłość. Dokąd
wędruje twój umysł, gdy dajesz wiarę tej myśli? Czyimi sprawami się zajmujesz, gdy w nią
wierzysz? Czy ta myśl rodzi w twoim życiu spokój, czy wywołuje napięcie? Co ci daje to, że
w nią wierzysz?
Czy potrafiłbyś wskazać powód, aby ją porzucić (pamiętaj, że nie należy podejmować takich
starań)? Czy potrafisz wskazać pozbawione napięcia powody, aby w niej trwać? Jeśli tak,
sporządź listę. Czy wymienione powody naprawdę nie zawierają czynnika stresu? W jaki
sposób stres wpływa na twoje życie i pracę?
4. KIM MÓGŁBYŚ BYĆ, GDYBYŚ NIE DAWAŁ WIARY TEJ MYŚLI?

Pytania uzupełniające:
• Kim mógłbyś być, gdybyś nie dawał wiary tej myśli?
• Zamknij oczy i wyobraź sobie, że jesteś z tą osobą (w określonej sytuacji) i nie przeżywasz
tej myśli. Opisz, jak się czujesz. Co widzisz?
• Wyobraź sobie, że spotykasz się z tą osobą po raz pierwszy i nie masz żadnych poglądów na
jej temat. Co widzisz?
• Kim jesteś w tym momencie, kiedy tutaj siedzisz i nie przeżywasz tej myśli?
• W jaki sposób prowadziłbyś swoje życie, gdybyś tej myśli nie przeżywał? Jak zmieniłoby
się twoje życie, gdybyś nie mógł jej pomyśleć?

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

• Jak zmieniłby się twój sposób traktowania innych, gdyby ta myśl nigdy nie przeszła ci przez

głowę?

ODWRÓCENIE PIERWOTNEJ MYŚLI

Każdą myśl można odwrócić, łącząc ją ze sobą, z drugą osobą oraz z sytuacją będącą jej
przeciwieństwem. Spróbuj podać trzy przykłady z własnego życia, w których odwrócenie
pierwotnej myśli byłoby tak samo lub bardziej prawdziwe od niej samej. Postaraj się być jak
najbardziej szczegółowy i konkretny.

Pytania uzupełniające:
• Czy odwrócenie pierwotnej myśli jest równie prawdziwe lub prawdziwsze od niej samej?
• W jakich dziedzinach życia doświadczasz tego odwrócenia obecnie?
• Gdybyś uwierzył w prawdziwość myśli stanowiącej odwrócenie pierwotnej, co byś zrobił
inaczej niż dotąd?
• Czy dostrzegasz inne sposoby odwrócenia pierwotnej myśli, które wydają się równie
prawdziwe lub prawdziwsze od niej samej?

250

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 251

ARKUSZ OCENY BLIŹNIEGO Dokonaj oceny swojego bliźniego • Zapisz

obserwacje • Zadaj cztery pytania • Odwróć pierwotnq myśl

Wypełnij arkusz, pisząc o kimś, komu jeszcze nie przebaczyłeś w stu procentach. (Nie
dokonuj oceny własnej osoby). Posługuj się krótkimi, prostymi zdaniami. Nie odgrywaj roli
cenzora własnych myśli - pozwól sobie na krytyczną i małostkową postawę. W pełni poczuj
gniew lub ból, jeśli opisywana sytuacja właśnie trwa. Potraktuj to jako okazję przelania
swoich sądów na papier.

l. Kto budzi twój gniew, frustrację lub zagubienie? Dlaczego? Kogo darzysz niechęcią? Czego
w tej osobie nie lubisz? (Na przykład: Gniewam się na Paula, ponieważ mnie nie słucha, nie
docenia mnie i sprzeciwia się wszystkiemu, co powiem).

na ponieważ

(wpisz imię)
2. Jakie zmiany chciałbyś ujrzeć w życiu tej osoby? Jakich działań od niej oczekujesz?
Chcę, aby

uczynił

(wpisz imię)

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

3. Co/czego ta osoba powinna/nie powinna zrobić, kim być, jak myśleć lub odczuwać? Jakiej
rady byś jej udzielił?

powinien/nie powinien __________

(wpisz imię)
4. Co ta osoba powinna uczynić, abyś był szczęśliwy?
Pragnę, aby

uczynił

(wpisz imię)
5. Co sądzisz na temat tej osoby? Sporządź listę.
jest
(wpisz imię)
6. Czego nie chcesz ponownie doświadczyć z jej powodu? Nie chcę nigdy więcej, aby

252

KŁAMSTWA

O MIŁOŚCI 253

ODWRÓCENIE MYŚLI Z CZĘŚCI SZÓSTEJ

Odwrócenie  myśli  z  części  szóstej  różni  się  nieco  od  odwrócenia,  które  wykonujemy  w
pozostałych wypadkach. „Nie chcę nigdy więcej kłócić się z Paulem" należy przekształcić w
myśl: „Jestem gotowa przeżyć kolejną kłótnię z Paulem i nie mogę się jej doczekać".
W  tym  odwróceniu  pierwotnej  myśli  chodzi  o  postawę  pozytywnego  oczekiwania  na
wszystkie  przeżycia.  Jeśli  na  samą  myśl  o  tym  odczuwasz  choćby  najmniejszy  opór,  nie
wykonałeś do końca swojej pracy. Gdy będziesz potrafił szczerze wypatrywać przykrych do-
świadczeń,  nie  będziesz  miał  się  czego  obawiać  -  wszystko  zaczniesz  postrzegać  jako  dar,
który może ci przynieść miłość, śmiech i spokój.
SZTUKA ZAJMOWANIA SIĘ WŁASNYMI SPRAWAMI

Ćwiczenie

Kiedy czujesz się zły lub podenerwowany i mówisz lub myślisz:
„On/ona powinien ___________________, nie powinien
_, potrzebuje

" itd., zatrzymaj się i zadaj sobie pytanie: Czy to praw

da? Czy mogę to o nim wiedzieć? Czy nie zajmuję się cudzymi sprawami? Następnie odwróć
pierwotną myśl, przekształcając ją w: „Ja powinienem ___________________, nie
powinienem

_, potrzebuję

_". Sam posłuchaj rady, której udzieliłbyś drugiemu, i obser

wuj, co się stanie.

254

BYRON KATIE

MICHAEL KATZ

Ćwiczenie

Kiedy masz ochotę udzielić niechcianej rady (na głos lub w myśli) lub przyłapiesz się na tym,
że wiesz, co jest dobre dla drugiej osoby, zadaj sobie pytanie: Czyją sprawą się zajmuję? Czy
ktoś poprosił mnie o radę? Czy mogę wiedzieć, co jest dla niego najlepsze? A teraz posłuchaj
swojej rady i odkryj, że ty jesteś osobą, dla której w rzeczywistości była ona przeznaczona.
Zajmuj się własnymi sprawami i bądź szczęśliwy.